№ბს-1075(კ-23) 15 მაისი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ და თე. ო-ების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 2 მაისის განჩინების გაუქმების თაობაზე (თანამოსარჩელე გ.გ-ე; მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულო; მესამე პირები (სასკ 16.2): ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 14 ივნისს დ, ე, თ, ქ, მ, ა, ბ, მა, თე, ო-ებმა და გ.გ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიმართ.

მოსარჩელეებმა მოითხოვეს ,,დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილების იმ ნაწილში ბათილად ცნობა, რომლითაც მოსარჩელეების მიერ დაკავებული (მათ მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებული) ქალაქ თბილისში, ...ის მიმდებარედ 4971 კვ.მ მიწის ნაკვეთი შეყვანილი იქნა სატყეო ზონაში.

მოსარჩელეთა განმარტებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას 2016 წლის 29 ნოემბერს №423548/12 განცხადებით მიმართა დ.ო-მა და წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე, მოითხოვა მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქ. თბილისი, ...ის მიმდებარედ (...), საერთო ფართობი - 4974.10 კვ.მ) დ.ო-ის, მ.ო-ის, ა.ო-ის, თე.ო-ის, ქ.ო-ის, ბ.ო-ის, მა.ო-ის, ალ.ო-ის, თა.ო-სა და ე.ო-ის საკუთრების უფლების აღიარება. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 30 ოქტომბრის №2104 განკარგულებით განმცხადებლებს უარი ეთქვათ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე.

მოსარჩელეთა განმარტებით, ო-ების ოჯახი მითითებულ მიწის ნაკვეთს დაეუფლა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე.

კომისიის 2017 წლის 31 ივლისის №5501172123569 წერილის თანახმად, კომისიამ განიხილა დ.ო-ის განცხადება და მიიღო გადაწყვეტილება დაინტერესებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე, იმ შემთხვევაში თუ აღნიშნული უძრავი ქონება გამოთავისუფლდებოდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სახელზე არსებული რეგისტრაციისგან. მოსარჩელეები აღნიშნავდნენ, რომ განსახილველი საქმის შედეგით მნიშვნელოვნად არიან დაინტერესებულნი, რადგან სადავო მიწის ნაკვეთი მათ მიერ ათწლეულების განმავლობაში მუშავდებოდა, რაც ტიტანურ შრომას მოითხოვდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით მოცემულ საქმეში, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მესამე პირად ჩაება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 1 ივნისის განჩინებით მოცემულ საქმეში, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მესამე პირებად ჩაებნენ სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო და სსიპ ქონების მართვის სააგენტო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დ.ო-ის, ე.ო-ის, თა.ო-ს, ქ.ო-ის, მ.ო-ის, ალ.ო-ის, ბ.ო-ის, მა.ო-ის, თე. ო-ის და გ.გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ, თე. ო-ებმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 2 მაისის განჩინებით დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ, თე. ო-ების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2019 წლის 14 მარტის №ბ03.03190731 ბრძანებით მოწვეულ იქნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს რიგგარეშე სხდომა, რომელიც დაინიშნა 2019 წლის 15 მარტს, 16:00 სთ-ზე. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ რიგგარეშე სხდომაზე (ოქმი №39) განიხილა ამავე საკრებულოს ბიუროს მიერ დამტკიცებული დღის წესრიგით განსაზღვრული საკითხები და ხმათა უმრავლესობით მიიღო დადებითი გადაწყვეტილებები: „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ - 37 ხმით 4-ის წინააღმდეგ და „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ – 35 ხმით 3-ის წინააღმდეგ.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილებით დამტკიცდა დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა, შესაბამისი დანართებით.

სააპელაციო პალატის შეფასებით აპელანტებმა ვერ მიუთითეს იმგვარ გარემოებებზე, რომლებიც გააქარწყლებდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებებსა და დასკვნებს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო ნორმატიული აქტი მიღებული იყო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით.

ამასთან, საკუთრების უფლების აღიარება დაუშვებელი იყო როგორც სახელმწიფო ტყის მიწის, ასევე რეკრეაციული დანიშნულების ტერიტორიის შემთხვევაში. შესაბამისად, მოსარჩელე მხარის აპელირება მათ დაინტერესებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების დამაბრკოლებელ გარემოებად ზონის ცვლილების მიჩნევისა და აქედან გამომდინარე, მათი საკუთრების უფლების შეზღუდვის თაობაზე, უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან სადავო ნორმატიული აქტის გამოცემამდე, მიწის ნაკვეთი მოქცეული იყო სარეკრეაციო ზონაში და მასზე, როგორც თვითნებურად დაკავებულზე, ასევე არ დაიშვებოდა საკუთრების უფლების აღიარება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 2 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ, თე. ო-ებმა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, ქალაქ თბილისში, ...ის მიმდებარედ, 1974.1 კვ.მ მიწის ნაკვეთი გასული საუკუნის 80-იანი წლებიდან მფლობელობაში და სარგებლობაში აქვს ო-ების ოჯახს. ...ში მცხოვრები ათეულობით მოქალაქე ხელმოწერით ადასტურებს, რომ ო-ების მრავალსულიანი ოჯახი 1986 წლიდან დღემდე უვლის, პატრონობს და ამუშავებს 4971 კვ.მ მიწის ნაკვეთს ...ის მიმდებარედ ე.წ. ...ში. მიწის ნაკვეთი შემოიღობა ჯერ კიდევ გასული საუკუნის 80-იან წლებში.

„დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილების თანახმად, კასატორთა მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთი შეყვანილი იქნა სატყეო ზონაში. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკუთრების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო სამეურნეო ტყის ფონდის მიწა.

„დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილებით შეიქმნა კასატორების მოთხოვნის რეალიზების დაუსაბუთებელი და ხელოვნური დაბრკოლება.

„დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილების 58-ე პრიმა მუხლის თანახმად, სატყეო ზონა მოიცავს თბილისის ტერიტორიაზე არსებულ ტყეებსა და სატყეო ტერიტორიებს. ასეთს კი კასატორთა მიწა არ წარმოადგენს. ნორმატიული აქტი არ შეიცავს დასაბუთებას, თუ რა აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებით იყო განპირობებული მოსარჩელეთა საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების სატყეო ზონაში შეყვანა, ზღუდავდა თუ არა აღნიშნული საკუთრების უფლებას, იყო თუ არა შეზღუდვა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული, რა ხარისხით ხდებოდა უფლების შეზღუდვა და იყო თუ არა იგი ლეგიტიმური მიზნის - საჯარო ინტერესის დაცვის თანაზომიერი.

მიწის ნაკვეთის სატყეო ზონაში შეყვანას უნდა გააჩნდეს ობიექტური წინაპირობები, რასაც ადგილი არა აქვს. ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა ვერ დაასაბუთეს მიწის ნაკვეთის სატყეო ზონაში შეყვანის წინაპირობები. მათ არ დაუსახელებიათ არც ერთი გარემოება, რომელიც მიუთითებდა, რომ კასატორების მიერ დაკავებული ნაკვეთი ექვემდებარება ტყის ზონაში შეყვანას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ და თე. ო-ების საკასაციო საჩივარი. დასაშვებობის შემოწმება დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 აპრილის განჩინებით დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ და თე. ო-ების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით.

დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ და თე. ო-ების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვა შედგა 2024 წლის 4 აპრილს და გადაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე 2024 წლის 15 მაისს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ და თე. ო-ების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ,,დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილების იმ ნაწილში ბათილად ცნობა, რომლითაც მოსარჩელეების მიერ დაკავებული (მათ მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებული) ქალაქ თბილისში, ...ის მიმდებარედ 4971 კვ.მ მიწის ნაკვეთი შეყვანილი იქნა სატყეო ზონაში.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას 2016 წლის 29 ნოემბერს №423548/12 განცხადებით მიმართა დ.ო-მა და წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე, მოითხოვა მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქ. თბილისი, ...ის მიმდებარედ (...), საერთო ფართობი - 4974.10 კვ.მ) დ.ო-ის, მ.ო-ის, ა.ო-ის, თე. ო-ის, ქ.ო-ის, ბ.ო-ის, მა.ო-ის, ალ.ო-ის, თა.ო-სა და ე.ო-ის საკუთრების უფლების აღიარება. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 30 ოქტომბრის №2104 განკარგულებით, განმცხადებლებს უარი ეთქვათ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე.

განკარგულებაში მითითებულია, რომ ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში განმცხადებლის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციისა და საქმის გარემოებების გამოკვლევის შედეგად არ დადასტურდა დ.ო-ისა და სხვათა მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე. კერძოდ, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების ურთიერთშეჯერებისა და შეფასების საფუძველზე, კომისიის მიერ დადგენილ იქნა, რომ განცხადებით მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი არ იყო შემოსაზღვრული მყარი სასაზღვრო მიჯნით ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე. შესაბამისად, არ დასტურდებოდა განმცხადებლის მიერ მოთხოვნილი კონფიგურაციით (საერთო ფართობი - 4974.10 კვ.მ.) მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და სარგებლობის ფაქტი ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე. ამასთან, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი მოქცეული იყო სსიპ თვითმმართველი ქალაქი თბილისის მუნიციპალიტეტის საკადასტრო ერთეულის საზღვრებში. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2017 წლის 18 ოქტომბრის №ბ61.01172911 ბრძანებით დგინდება, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოში შექმნილმა კომისიამ მიზანშეუწონლად მიიჩნია მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის (მისამართი: ქ. თბილისი, ...ის მიმდებარედ (...), საერთო ფართობი - 4974.10 კვ.მ) საზღვრების კორექტირების საკითხი.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 30 ოქტომბრის №2104 განკარგულება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2017 წლის 18 ოქტომბრის №ბ61.01172911 ბრძანება შესულია კანონიერ ძალაში.

საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ მოსარჩელეთა დაინტერესებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, ქ. თბილისში, ...ის მიმდებარედ (...), საერთო ფართობი - 4974.10 კვ.მ, წარმოადგენს სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში რეგისტრირებული 12 179.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთის შემადგენელ ნაწილს (ს/კ ...).

საქმეზე ასევე დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერმა 2019 წლის 6 მარტს წერილით მიმართა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს და დასამტკიცებლად წარუდგინა „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმისა“ და „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილებების პროექტები. წერილს ასევე თან ერთოდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2019 წლის 6 მარტის №19.243.355 განკარგულება. აღნიშნული განკარგულების თანახმად, ქალაქ თბილისის მთავრობამ მოიწონა: ა) „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილების პროექტი, განკარგულების დანართი №1-ის შესაბამისად; ბ) „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დადგენილების პროექტი, განკარგულების დანართი №2-ის შესაბამისად.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მიერ წარდგენილი, „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილების პროექტი შეისწავლა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს იურიდიულ საკითხთა და ადამიანის უფლებათა დაცვის კომისიამ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომისიამ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს სატრანსპორტო საკითხთა კომისიამ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს გარემოს დაცვის კომისიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ურბანული დაგეგმარებისა და საქალაქო მეურნეობის კომისიამ. მათ დასკვნებში დააფიქსირეს საკუთარი მოსაზრებები, შენიშვნები და ამავე დროს, მიზანშეწონილად მიიჩნიეს საკითხის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს სხდომაზე განხილვა. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2019 წლის 14 მარტის №ბ03.03190731 ბრძანებით მოწვეულ იქნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს რიგგარეშე სხდომა.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილებით დამტკიცდა დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა, დანართებით: №1 დანართი - დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის გრაფიკული ნაწილი - რუკა; №2 დანართი - დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის ტექსტური ნაწილი; №3 დანართი - საბალანსო მაჩვენებელთა ცვლილებების აღწერა- დასაბუთება; №4 დანართი - შემდეგი რიგის ქალაქგეგმარებითი არეალების პროგრამა; №5 დანართი - სამოქმედო გეგმა; №6 დანართი - მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის იმპლემენტაციის პროცესში ცალკეული მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეების კერძო ინტერესების საჯარო ინტერესებთან დაპირისპირებისას ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ გადაწყვეტილების მიღებისათვის რეკომენდაციები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილება გამოცემულია საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსიs“ მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის, 61-ე მუხლის მე-2 პუნქტის, 64-ე მუხლის ,,ა“ ქვეპუნქტის, 68-ე მუხლის პირველი პუნქტის „კ“ ქვეპუნქტისა, „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონის და „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის საფუძველზე.

საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსიs“ მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის საკუთარი უფლებამოსილებაა მუნიციპალიტეტის სივრცის დაგეგმარების გეგმების, გენერალური გეგმებისა და განაშენიანების გეგმების/განაშენიანების დეტალური გეგმების შემუშავება და დამტკიცება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამავე ორგანული კანონის 68-ე მუხლის პირველი პუნქტის „კ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თბილისის საკრებულოს უფლებამოსილებას, ამ კანონით გათვალისწინებული მუნიციპალიტეტის საკრებულოს უფლებამოსილების გარდა, აგრეთვე განეკუთვნება ამ კანონის მე-16, მე-17 და 64-ე მუხლებით გათვალისწინებული უფლებამოსილებების განხორციელებასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებების მიღება.

სადავო პერიოდში მოქმედი „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონის (ძალადაკარგულია - 20.07.2018, №3213; საქართველოს კანონი - საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი) მე-2 მუხლის „მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა არის ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენების (მიწათსარგებლობის) და განაშენიანების ძირითად პარამეტრებს, კეთილმოწყობის, გარემოსა და უძრავი კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სივრცით-ტერიტორიულ პირობებს, სატრანსპორტო, საინჟინრო და სოციალური ინფრასტრუქტურის, ასევე ეკონომიკური განვითარების სივრცით ასპექტებს და განსახლების ტერიტორიულ საკითხებს. ამავე კანონის 29-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა მოიცავს დასახლების მთელ ტერიტორიას. მისი შესრულება სავალდებულოა ყველა სახელმწიფო, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსა და დაწესებულებისათვის და სახელმწიფოს მიერ საქართველოს კანონმდებლობის ან ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირისათვის, აგრეთვე ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირებისათვის, თუ უფლებრივი ზონირების რუკა განსაზღვრავს ამ კანონის 28-ე მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულ ძირითად პარამეტრებს, და იგი მშენებლობის ნებართვის გაცემის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების საფუძველია. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილია, რომ მიწათსარგებლობის გენერალურ გეგმაში წარმოდგენილია დასახლების სივრცით-ტერიტორიული განვითარების ზოგადი პრინციპები, რომლებიც საჭიროებისამებრ ზუსტდება განაშენიანების რეგულირების გეგმებში.

„სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 29-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა განსაზღვრავს დასახლების ტერიტორიის გამოყენებას (მიწათსარგებლობას), გამომდინარე მიწათსარგებლობის ზონის ტიპიდან, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების სტრატეგიისა და შესაძლო განვითარების გათვალისწინებით, მათ შორის: ა) სივრცის კატეგორიებს: ურბანიზებული ტერიტორია, სასოფლო ტერიტორია, ბუნებრივ-ლანდშაფტური ტერიტორია, სპეციალური ტერიტორიები; ბ) დასახლების სტრუქტურას და საზოგადოებრივ-საქმიანი ცენტრების იერარქიას; გ) ძირითად საინჟინრო და სატრანსპორტო კომუნიკაციებს; დ) ინფრასტრუქტურისა და სივრცით-ტერიტორიული განვითარების ძირითად გეგმარებით ღერძებს; ე) დასაქმებისა და საცხოვრებლის განვითარების ადგილებს, სუსტად განვითარებული სტრუქტურის მქონე ტერიტორიებს; ვ) სივრცეებს ზელოკალური ტრანსპორტისათვის და ძირითადი ადგილობრივი სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურისათვის; ზ) კომუნალური მომსახურების და ტერიტორიების კეთილმოწყობის ძირითად ასპექტებს; თ) გამწვანების სისტემას; ი) სარეკრეაციო და საკურორტო ტერიტორიებს; კ) ბუნებრივი ლანდშაფტის სტრუქტურის გაუმჯობესების წინაპირობებს; ლ) დაცული ტერიტორიების სისტემას; მ) სოფლის მეურნეობის განვითარების ტერიტორიებს; ნ) სატყეო მასივის დაცვისა და განვითარების ტერიტორიებს; ო) წიაღისეულის მოპოვების ადგილებს; პ) წყლის ობიექტებსა და წყალშემკრებ ტერიტორიებს, წყლის რეზერვუარებს, ავზებს; ჟ) მნიშვნელოვანი საზოგადოებრივი მიზნებისათვის გამოყენებულ სხვა ტერიტორიებს; რ) თავდაცვის მიზნებისათვის გამოყენებულ ტერიტორიებს; ს) მიწათსარგებლობის პრინციპებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ნორმატიული აქტი, კანონიერად ჩაითვლება თუკი იგი გამოცემულია კანონით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში და ამავდროულად იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს დასაბუთებულად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს შეფასება, რომ სადავო ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია უფლებამოსილი ორგანოს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ნორმატიული აქტების ბათილად ცნობის საკითხს აწესრიგებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.

შეცილებითი სარჩელის განხილვის პირობებში, სასამართლოს მიერ ნორმატიული აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლებს განსაზღვრავს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი კანონს ეწინააღმდეგება და ის პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას, სასამართლო ამ კოდექსის 22-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით გამოიტანს გადაწყვეტილებას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ. ამდენად, ნორმატიული აქტის ბათილად ცნობისთვის აუცილებელი წინაპირობაა, რომ იგი ეწინააღმდეგებოდეს მოქმედ კანონმდებლობას.

საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ნორმატიული აქტის გამოცემის თავისებურებისა და სპეციფიკის საკითხთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ნორმების უმნიშვნელოვანეს თავისებურებას წარმოადგენს ის, რომ მათი შემოღება ხშირად თავად აღმასრულებელი ხელისუფლების სუბიექტების მიერ, სახელმწიფო-მმართველობითი საქმიანობის პროცესში და მისი მიზნების მისაღწევად ხორციელდება. მოქმედი კანონმდებლობით შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოებისათვის სამართლებრივი ნორმების დამოუკიდებელი გამოცემის, ადმინისტრაციული ნორმაშემოქმედების უფლებამოსილების მინიჭება არის ნებისმიერი ადმინისტრაციული ორგანოს კომპეტენციის უმნიშვნელოვანესი ელემენტი. მოთხოვნილება ეფექტურ მმართველობაში ობიექტურად განაპირობებს მის აღჭურვას ნორმის დამდგენი უფლებამოსილებებით. ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიღების (გამოცემის) უფლებამოსილება თავისი არსით არის კანონმდებლის მიერ აღმასრულებელი ხელისუფლებისათვის გადაცემული სამართალშემოქმედების უფლებამოსილება. ნებისმიერი სამართლებრივი ნორმა, მათ შორის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ნორმა, წარმოადგენს სამართალშემოქმედებით აქტს.... შეიძლება ითქვას, რომ ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი დელეგირებული სამართალშემოქმედების, კანონმდებლობის დეკონცენტრაციის, მისი დივერსიფიკაციის გამოვლინებაა. დელეგირებული კანონშემოქმედების სახელმწიფოებრივ-სამართლებრივი აზრი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ კანონების მოთხოვნათა დაცვით რეგულირების ამოცანების შესრულებაში ჩართული იქნეს აღმასრულებელი ხელისუფლების სპეციალური შესაძლებლობანი და მისი სპეციალიზირებული პროფესიული ცოდნა. დელეგირება უზრუნველყოფს კონკრეტული სფეროს რეგულირების საგნობრივ ურთიერთკავშირს, რომელიც განაწილებულია კანონით განსაზღვრულ მასშტაბსა და ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს შორის. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონქვემდებარე აქტის მთავარი ფუნქცია - საკანონმდებლო აქტის ეფექტური აღსრულების უზრუნველყოფაა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება Nბს-815-807(კ-16)).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ნორმატიული აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე საქმის განხილვის ფარგლებში, სასამართლოს შესაფასებელი საკითხია მხოლოდ ნორმატიული აქტების შესაბამისობა მოქმედ კანონმდებლობასთან და არა მათი გამოცემის მიზანშეწონილობა, რადგან აღნიშნული საკითხი სცდება სასამართლოს კომპეტენციას და წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიხედულების ფარგლებს. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა შეფასებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში, კონკრეტული ტერიტორიისათვის სპეციფიკური ქალაქგეგმარებითი ზონის მინიჭების საკითხი ექცევა ადგილობრივი ხელისუფლების მიხედულების ფარგლებში. ხოლო, მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობის კუთხით კი, სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორები კონკრეტულად ვერ უთითებენ თუ რომელ საკანონმდებლო დანაწესს ეწინააღმდეგება სადავო დადგენილება. კასატორების მითითება, რომ სადავო ნორმატიული აქტი მათთვის საზიანო შედეგების მომტანია, ვერ გახდება სადავო აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი, იმ პირობებში, როდესაც არ დასტურდება ნორმატიული აქტის წინააღმდეგობა მოქმედ კანონმდებლობასთან.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით (შემდგომში – საკუთრების უფლების აღიარება) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა (მუხლი 1).

მითითებული კანონი განსაზღვრავს, მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების ძირითად პირობებს და იმ ორგანოების უფლებამოსილებას, რომლებიც საკუთრების უფლების აღიარების პროცესში წარმოადგენენ სახელმწიფოს (მუხლი 3.1). კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის – ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს... და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების შემდეგი მიწა: რეკრეაციული დანიშნულების პარკი, ტყე-პარკი, სკვერი და სხვა ტერიტორია, გარდა საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით განსაზღვრული საქართველოს კურორტების, საკურორტო ადგილების, სამთო-სათხილამურო ცენტრებისა და შავი ზღვის სანაპიროს სარეკრეაციო ტერიტორიის სტატუსის მქონე ტერიტორიებისა.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ კასატორთა დაინტერესებაში არსებული მიწის ნაკვეთი სადავო ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემამდე მოქცეული იყო რეკრეაციულ ზონაში (რზ-2), ხოლო სადავო ნორმატიული აქტის საფუძველზე მოექცა სატყეო ზონაში. ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი კი თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებას გამორიცხავს როგორც სახელმწიფო ტყის მიწის, ასევე რეკრეაციული დანიშნულების ტერიტორიის შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ და თე. ო-ებისთვის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევა (ქვედა ინსტანციების სასამართლოთა მიერ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა) არ გამორიცხავს მათი ინტერესების ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესაძლებლობას შეცვლილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით. კერძოდ, კასატორთა საბოლოო მიზანსა და კანონიერ ინტერესს წარმოადგენს მათ მიერ აგებულ საცხოვრებელ სახლსა და დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების მოპოვება. საკასაციო სასამართლოს, საქმის მასალების ანალიზის შედეგად, საფუძვლიანად მიაჩნია კასატორთა პოზიცია, რომ მათ საცხოვრებელი სახლი აგებული აქვთ და მიწის ნაკვეთის გარკვეული ფართობი, თვითნებურად დაკავებული აქვთ 2007 წლამდე, რაც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, ამავე კანონით გათვალისწინებული უფლების აღიარების გამომრიცხავი გარემოებების, მაგალითისათვის, როგორიცაა ტერიტორიის სატყეო ზონისთვის მიკუთვნება, არარსებობის პირობებში, ქმნის საკუთრების უფლების მოპოვების წინაპირობებს. შესაბამისად, სახეზეა სურათი, როდესაც კასატორები ვერ იღებენ საკუთრების უფლებას მათ მიერ აშენებულ და დაკავებულ სახლსა და მიწის ნაკვეთზე მხოლოდ იმ საფუძვლით, რომ ტერიტორია ექცევა სატყეო ზონაში. ფაქტობრივად კასატორები არა მხოლოდ სამომავლოდ ვერ იძენენ საკუთრების უფლებას, არამედ კარგავენ უკვე არსებულ საცხოვრისს. კასატორთა მდგომარეობა არსებითად უარესდება, რადგან ისინი დგებიან არსებული ფაქტობრივი საცხოვრისიდან გამოსახლების რისკის წინაშე.

საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ აღნიშნავს, რომ სასამართლოსგან განსხვავებით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია საქმიანობის განხორციელებისას იხელმძღვანელოს კანონიერებასთან ერთად, მიზანშეწონილობის კრიტერიუმითა და პრინციპით. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დისკრეციული უფლებამოსილება არის უფლებამოსილება, რომელიც ადმინისტრაციულ ორგანოს ან თანამდებობის პირს ანიჭებს თავისუფლებას საჯარო და კერძო ინტერესების დაცვის საფუძველზე კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან შეარჩიოს ყველაზე მისაღები გადაწყვეტილება. ამავე კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ ორგანოს რომელიმე საკითხის გადასაწყვეტად მინიჭებული აქვს დისკრეციული უფლებამოსილება, იგი ვალდებულია ეს უფლებამოსილება განახორციელოს კანონით დადგენილ ფარგლებში, ხოლო მე-7 მუხლით (საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობა) განმტკიცებულია საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპი და დადგენილია, რომ დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას არ შეიძლება გამოიცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, თუ პირის კანონით დაცული უფლებებისა და ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანი არსებითად აღემატება იმ სიკეთეს, რომლის მისაღებადაც იგი გამოიცა. დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებულმა ზომებმა არ შეიძლება გამოიწვიოს პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა.

ადმინისტრაციული ორგანოს პრეროგატივაა, მის კომპეტენციაში შემავალი საკითხი გადაწყვიტოს არა მხოლოდ კანონიერების პრინციპზე დაყრდნობით, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული სამართლებრივი აქტი უნდა შეესაბამებოდეს მოქმედი კანონის მოთხოვნებს, არამედ ადმინისტრაციულმა ორგანომ აქტის გამოცემისას უნდა იხელმძღვანელოს მიზანშეწონილობის კრიტერიუმებითაც. სამართლებრივი აქტი უნდა პასუხობდეს მიზანშეწონილობისა და კანონიერების მოთხოვნებს. მიზანშეწონილობა გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოს შესაძლებლობას, საჯარო ინტერესების გათვალისწინებით ოპტიმალურად გადაწყვიტოს სადავო საკითხი და განახორციელოს შესაბამისი მმართველობითი ღონისძიება (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება №ბს-184-183(კ-16) 14 ივლისი, 2016).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ როგორც საქმის მასალებით იქნა დადგენილი, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას 2016 წლის 29 ნოემბერს №423548/12 განცხადებით მიმართა დ.ო-მა და წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე, მოითხოვა მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქ. თბილისი, ...ის მიმდებარედ (...), საერთო ფართობი - 4974.10 კვ.მ) დ.ო-ის, მ.ო-ის, ა.ო-ის, თე. ო-ის, ქ.ო-ის, ბ.ო-ის, მა.ო-ის, ალ.ო-ის, თა.ო-ს და ე.ო-ის საკუთრების უფლების აღიარება. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 30 ოქტომბრის №2104 განკარგულებით, მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. განკარგულებას საფუძვლად დაედო ის გარემოებები, რომ არ დასტურდებოდა განმცხადებლის მიერ მოთხოვნილი კონფიგურაციით (საერთო ფართობი - 4974.10 კვ.მ) მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და სარგებლობის ფაქტი ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე. ამასთან, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი მოქცეული იყო სსიპ თვითმმართველი ქალაქი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკადასტრო ერთეულის საზღვრებში. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ასევე მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ კომისიის 2017 წლის 31 ივლისის №5501172123569 წერილის თანახმად, კომისიამ განიხილა დ.ო-ის განცხადება და მიიღო გადაწყვეტილება დაინტერესებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე, იმ შემთხვევაში თუ აღნიშნული უძრავი ქონება გამოთავისუფლდება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სახელზე არსებული რეგისტრაციისგან.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, მიწის ნაკვეთის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში ყოფნა არ გამორიცხავს მასზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 28 ოქტომბრის №ბს-504-501(კ-17) გადაწყვეტილება; ასევე №ბს-521(3კ-21) 25 ნოემბერი, 2021 წელი; №ბს-784(კ-20) 1 ივლისი, 2021 წელი). რაც შეეხება მიწის ნაკვეთის კონფიგურაციას, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მითითებული გარემოება არ წარმოადგენს წინამდებარე საქმეზე შესაფასებელ გარემოებას, თუმცა 2024 წლის 4 აპრილს გამართულ სასამართლო სხდომაზე საკასაციო სასამართლომ მხარეებს განუმარტა, რომ თუკი კონკრეტულად ვერ იდენტიფიცირდება დაკავებული, მფლობელობაში მყოფი მიწის ნაკვეთი, შესაძლებელია, რომ კასატორებმა იმ მიწის ნაკვეთზე მოითხოვონ საკუთრების უფლების აღიარება, რომელზეც დგას საცხოვრებელი სახლი და განლაგებულია მასთან მისასვლელი გზა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ 2024 წლის 4 აპრილს, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვის მიზნით გამართულ სხდომაზე, სასამართლომ მხარეებს განუმარტა ზემოთ მითითებული გარემოებები. კასატორთა წარმომადგენლისათვის განმარტებული იქნა სამომავლოდ მიწის ნაკვეთის კონფიგურაციის ცვლილების შესაძლებლობის თაობაზე, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარისათვის განიმარტა სახელმწიფოს, ადმინისტრაციული ორგანოების ვალდებულების შესახებ, დისკრეციული უფლებამოსილების საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის დაცვით განხორციელების თაობაზე. მხარეებს ასევე ეცნობათ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკა, საკუთრების (მ.შ. სამომავლო საკუთრების, არამართლზომიერი ფლობის შემთხვევებშიც) დაცვის უფლების დარღვევის გამო დამდგარი სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შესახებ (მ.შ. CASE OF ÖNERYILDIZ v. TURKEY (Application no. 48939/99)). ამდენად, საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ განსახილველ საქმეში საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის შედეგად, კასატორები არ კარგავენ შესაძლებლობას, რომ სამომავლოდ, განახლებული კონფიგურაციით, მოახდინონ საკუთარი უფლების რეალიზება და კანონიერი ინტერესის დაკმაყოფილება. საკასაციო სასამართლოს მიერ მოწინააღმდეგე მხარისათვის მოწოდებულ იქნა საკითხის დეტალური შესწავლა და გამოკვლევა, კასატორთა უფლებების უზრუნველყოფის, საცხოვრებლის შენარჩუნების მიზნით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, დ.ო-ის საკასაციო საჩივარზე 4.09.2023 წ. №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ 2024 წლის 19 თებერვალს საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოდგენილ იქნა დ.ო-ის შუამდგომლობა ახალი მტკიცებულების, კერძოდ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 14.02.2024წ. ფაქტების კონსტატაციის შესახებ ოქმის დართვის თაობაზე. ამასთან, 2024 წლის 27 თებერვალს დ.ო-მა კვლავ წარმოადგინა იგივე შინაარსის დოკუმენტი დედნის სახით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლების შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს კომპეტენციაში შედის სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერების სამართლებრივი თვალსაზრით შემოწმება. საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილი არ არის მოიპოვოს და საქმეზე შეაგროვოს ახალი მტკიცებულებები, საპროცესო კანონმდებლობა ასევე არ ითვალისწინებს საკასაციო სასამართლოში ახალი მტკიცებულებების მიღების შესაძლებლობას, რის გამოც დ.ო-ის შუამდგომლობა ახალი მტკიცებულებების დართვის თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილდეს და წარმოდგენილი მტკიცებულებები (Nბ-196-24 და Nბ-257-24 განცხადებებზე თანდართული მტკიცებულებები) უნდა დაუბრუნდეს მხარეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დ, ე, თ, ქ, ა, ბ, მ და თე. ო-ების საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 2 მაისის განჩინება;

3. დ.ო-ის (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 4.09.2023 წ. №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. დ.ო-ის შუამდგომლობა საქმეზე ახალი მტკიცებულებების დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს და წარმოდგენილი მტკიცებულებები (Nბ-196-24 და Nბ-257-24 განცხადებებზე თანდართული მტკიცებულებები) დაუბრუნდეს მხარეს;

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა