№ბს-1509(2კ-22) 6 ივნისი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, თამარ ოქროპირიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ.გ-მა და ლ.გ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ.

მოსარჩელეებმა მოითხოვეს: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 12 აგვისტოს №001399 დადგენილება; ბ) ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 30 დეკემბრის №1-2682 ბრძანება.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება ჟ.ლ-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება ი.გ-ი.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით გ.გ-ისა და ლ.გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს გ.გ-მა და ლ.გ-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 10 მარტის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურისუფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილებით გ.გ-ისა და ლ.გ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. გ.გ-ისა და ლ.გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის (ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლე) 2016 წლის 12 აგვისტოს №001399 დადგენილება „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“ და თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა კანონით დადგენილ ვადაში. ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 30 დეკემბრის №1-2682 ბრძანება „გ.გ-ისა და ლ.გ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

5.1. „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36.1 მუხლზე, მე-3 მუხლის 74-ე, 47-ე და 78-ე პუნქტებზე, მე-4 მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებზე, მე-3 მუხლის 50-ე პუნქტზე მითითებით, კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია განმარტავს, რომ სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება დასაშვებია მხოლოდ მშენებლობის ნებართვის არსებობის პირობებში. ამასთან, თუ რა ჩაითვლება სამშენებლო სამუშაოდ განმარტებულია კანონმდებლობით. განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა შენობა-ნაგებობების რეკონსტრუქცია, რომელსაც ესაჭიროება უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული სათანადო ნებართვა. შესაბამისად, სათანადო ნებართვის მოპოვების გარეშე შენობა-ნაგებობების რეკონსტრუქცია განხილულ უნდა იქნეს მშენებლობის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევად, უნებართვო მშენებლობად, რაც სამართალდამრღვევ სუბიექტზე პასუხისმგებლობის დაკისრების სამართლებრივი საფუძველია.

საქმის მასალებში წარმოდგენილი ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებითა და ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ წარდგენილი ფოტოსურათებით დგინდება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე არსებულ შენობა-ნაგებობებზე შესაბამისი სამშენებლო სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებულია რეკონსტრუქცია, რომელიც ნაწილობრივ გადადის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე. აღნიშნულს ადასტურებს ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ წარმოდგენილი 2016 წლის 24 აპრილის დაკვალვის აქტი. ამასთან, საჩივრის ავტორებმა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის იურიდიულ საქალაქო სამსახურში გამართულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე თავად დაადასტურეს სადავოდ გამხდარ დადგენილებაში მითითებული დარღვევების არსებობა.

პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებზე მითითებით კასატორი განმარტავს, რომ კანონმდებლობა ითვალისწინებს დიფერენცირებას იმის მიხედვით, ვის ტერიტორიაზეა განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოები უნებართვოდ, კერძოდ, სახელმწიფო ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე ამგვარი ქმედების განხორციელება იწვევს ჯარიმას 10 000 ლარი ოდენობით, ხოლო კერძო საკუთრებაზე - 8 000 ლარის ოდენობით. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებში წარმოდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე დგინდება, რომ განხორციელებული სამუშაოები კერძო საკუთრებაში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთიდან გადასულია სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე. შესაბამისად, დარღვეულია სანებართვო პირობა, რომელზეც ჯარიმა გათვალისწინებულია 10 000 ლარი. ამასთან, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 14.2 მუხლის გათვალისწინებით, ვინაიდან ვერ დადგინდა მშენებლობის მწარმოებელი პირი, მითითებული ნორმის შესაბამისად, სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩადენის გამო პასუხიმგებელ სუბიექტებს წარმოადგენენ სადავო ობიექტის თანამესაკუთრეები. აღნიშნული ობიექტის იმ ნაწილის თანამესაკუთრეებს კი, რომელიც საკადასტრო წითელ ხაზებშია მოქცეული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, წარმოადგენენ ჟ.ლ-ე, გ.გ-ი და ლ.გ-ი. ამდენად, სადავო დადგენილებით პასუხისმგებლობის დაკისრება 10 000 ლარის ოდენობით ჟ.ლ-ისათვის, გ.გ-ისა და ლ.გ-ისთვის გამომდინარეობს მოქმედი საკანონმდებლო ნორმებიდან.

პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე მითითებით კასატორი აღნიშნავს, რომ ვინაიდან დარღვევა არ გამოსწორდა სადავო დადგენილების გამოცემამდე, ზედამხედველობის ორგანო უფლებამოსილი იყო, ჟ.ლ-ისათვის, გ.გ-ისა და ლ.გ-ისთვის ჯარიმის დაკისრებასთან ერთად დაევალებინა უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი.

კასატორის განმარტებით, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სადავო დადგენილებაში მითითებული სამუშაოები განხორციელებულია 1981 წლამდე, როგორც აღნიშნულს მოსარჩელეები მიუთითებენ, ისინი ვალდებულნი იყვნენ სამშენებლო სამუშაოების წარმართვისათვის მოეპოვებინათ უფლებამოსილი ორგანოს მიერ კანონით დადგენილი წესითა და ფორმით გაცემული სათანადო აქტი. ასეთი მტკიცებულება კი, საქმის მასალებში არ არის წარმოდგენილი.

ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-9 მუხლზე მითითებით კასატორი აღნიშნავს, რომ უნებართვო მშენებლობა თავისი ბუნებით დენადი სამართალდარღვევაა, იგი უწყვეტად გრძელდება დროში და ითვლება დენადად მანამ, სანამ არ მოხდება მისი აღმოფხვრა და სამართლებრივ ჩარჩოში მოქცევა. შესაბამისად, სამშენებლო სამართალდარღვევაზე საქმის წარმოება სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანომ უნდა განახორციელოს და სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება მოახდინო დადგენილების გამოცემის დროისთვის მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ვერ დასტურდებოდა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების ჩადენის დრო და სამართალდამრღვევი პირი, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, პასუხისმგებლობა დაეკისრათ მესაკუთრეებს.

5.2. კასატორის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის განმარტებით, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მიერ დავის გადაწყვეტა ასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენებით. სასამართლომ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების დადგენის ფაქტი. ასევე დადგენილია, რომ ადმინისტრაციული წარმოება დაიწყო კონკრეტული სამშენებლო სამართალდარღვევის ფაქტზე, ხოლო საჯარიმო სანქციის დაკისრების მომენტში ჟ.ლ-ე, გ.გ-ი და ლ.გ-ი წარმოადგენდნენ იმ საცხოვრებელი ფართის მესაკუთრეებს, რომელზეც უკანონოდ განხორციელებული იყო სამშენებლო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. ამდენად, სწორედ მათ ეკისრებოდათ ვალდებულება, რომ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება მოეყვანათ სამშენებლო ნორმატივებთან შესაბამისობაში.

კასატორის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა გარდაცვლილი პირის მხრიდან სავარაუდოდ ჩადენილი სამართალდარღვევა, რომელიც გამოვლინდა მისი გარდაცვალების შემდეგ. შესაბამისად, სამართალდარღვევის გამოვლენის მომენტში მუნიციპალურ ინსპექციას დადგენილი ჰქონდა სამართალდამრღვევი პირის დადგენის შეუძლებლობის ფაქტი, რის საფუძველზეც, მესაკუთრეზე პასუხისმგებლობის დაკისრებაც კანონიერი იყო. სასამართლომ, ერთი მხრივ, დადგენილად მიიჩნია სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი, მეორე მხრივ, პასუხისმგებელი სუბიექტის განსაზღვრის ნაწილი ფაქტობრივ გარემოებათა რიგს მიაკუთვნა, რაც არასწორია, ვინაიდან აღნიშნული მიეკუთვნება არა ფაქტობრივ გარემოებებს, არამედ სამართლებრივი შეფასების ნაწილს, რაც სასამართლოს თავად უნდა განეხორციელებინა.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 9 იანვრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 12 აგვისტოს №001399 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 30 დეკემბრის №1-2682 ბრძანების კანონიერების შეფასება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ შემდეგ გარემოებებზე: ა) თბილისის ...ის რაიონის 1977 წლის 27 მაისის №2/390 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ლ.გ-ისა და ჟ.ლ-ის სარჩელი ი.გ-ისთან და ქ. თბილისში, ...ის I გასავალი №... სახლი, რომელიც პირადი საკუთრებით ირიცხება აწ გარდაცვლილი დ.გ-სა და ი.გ-ის სახელზე, 1/2 იდეალური წილის მემკვიდრედ ცნობილ იქნა ლ.გ-ი და ი.გ-ი, ხოლო სახლის 1/2 იდიალურ წილზე მემკვიდრედ ცნობილ იქნა ჟ.ლ-ე (ტ.1, ს.ფ. 18-19); ბ) 2011 წლის 04 ოქტომბერს ნოტარიუს რ.მ-ის მიერ გაცემულ იქნა ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობა №..., რომლის მიხედვით, გ.გ-მა, როგორც მამკვიდრებლის ანდერძისმიერმა მემკვიდრემ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით, სრულად მიიღო 10.03.2011 წელს გარდაცვლილი მამის - ი.გ-ის ანდერძის თანახმად, სამკვიდრო - სამკვიდრო ქონებაში შემავალი აქტივებითა და პასივებით (ტ.1, ს.ფ. 20-23); გ) 2015 წლის 21 ივლისს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, უძრავი ნივთის, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ის I გას. №..., საკადასტრო კოდი №..., დაზუსტებული ფართობი 477,00 კვ.მ, შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი №1-№6 მესაკუთრეებს წარმოადგენენ ლ.გ-ი და გ.გ-ი (1/2 ნაწილზე) და ჟ.ლ-ე (1/2 ნაწილზე). უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებად მითითებულია: ქ. თბილისის ...ის რაიონის სახალხო სასამართლოს 27.05.1977 წ. №2/390 გადაწყვეტილება, 04.10.2011 წ. ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობა №... და სააღრიცხვო ბართი №... (აღრიცხულია 1956 წელს) (ტ.1, ს.ფ. 15-16); დ) ქ. თბილისის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ 2008 წლის 13 ოქტომბერს (სხდომის ოქმი №61, საკითხი №47, გ.ლ-ა) მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომლითაც ქ. თბილისში, ...ის I გას. №...-ში მდებარე მიწის ფართს 393 კვ.მ მიენიჭა მართლზომიერი მფლობელობის კატეგორია, ხოლო 84 კვ.მ-ს თვითნებურად დაკავებულ კატეგორია. აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება ეღიარათ ი.გ-ეს, ლ.გ-სა და ჟ.ლ-ეს (ტ.1, ს.ფ. 54-57); ე) 2008 წლის 4 დეკემბერს ი.გ-ის, ლ.გ-ისა და ჟ.ლ-ის სახელზე გაცემულ იქნა №2117 საკუთრების უფლების მოწმობა 477 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ის I გას. №14 (ტ.1, ს.ფ. 50-51); ვ) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2016 წლის 04 აპრილს შედგა №4-6/ო-447-16 დათვალიერების ოქმი, რომლის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ის I გას. №14-ში ლ.გ-ის, გ.გ-ისა და ჟ.ლ-ის საკუთრებაში არსებულ ფართზე უნებართვოდ განხორციელებულია სარეკონსტრუქციო სამუშაოები (ტ.1, ს.ფ. 168-173); ზ) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2016 წლის 11 მაისს შედგა მითითება №001399 გ.გ-ის, ლ.გ-სა და ჟ.ლ-ის მიმართ ქ. თბილისში, ...ის I გას. №14 მდებარე შენობა-ნაგებობაზე განხორციელებულია უნებართვო სარეკონსტრუქციო სამშენებლო სამუშაოები (ტ.1, ს.ფ. 145-147); თ) 2016 წლის 13 ივნისს შედგა №001399 შემოწმების აქტი გ.გ-ის, ლ.გ-სა და ჟ.ლ-ის მიმართ მასზედ, რომ მათ მიერ არ შესრულდა 11.05.2016 წ. №001399 მითითებით გათვალისწინებული პირობები (ტ.1, ს.ფ. 138-139); ი) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2016 წლის 12 აგვისტოს გამოცემულ იქნა დადგენილება №001399 სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე, რომლითაც ლ.გ-ი, გ.გ-ი და ჟ.ლ-ე დაჯარიმდნენ 10 000 ლარით ქ. თბილისში, ...ის I გას. №14-ში (საკადასტრო კოდი №...) არსებულ შენობა-ნაგებობებზე უნებართვოდ განხორციელებული რეკონსტრუქციისათვის (რომელიც ნაწილობრივ გადადის სახელმწიფოს ტერიტორიაზე). ამავე დადგენილებით მათვე დაევალათ შენობა-ნაგებობების საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა (განხორციელებული უნებართვო სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დემონტაჟი) (ტ.1, ს.ფ. 28-31); კ) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 12 აგვისტოს №001399 დადგენილება გასაჩივრებულ იქნა გ.გ-ისა და ლ.გ-ის მიერ №300990/12 და №307644/15 ადმინისტრაციული საჩივრებით. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მიერ 2016 წლის 30 დეკემბერს გამოცემულ იქნა ბრძანება №1-2682, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა გ.გ-ისა და ლ.გ-ის 2016 წლის 24 და 30 აგვისტოს №300990/12 და №307644/15 ადმინისტრაციული საჩივრები და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 12 აგვისტოს №001399 დადგენილება (ტ.1, ს.ფ. 33-40).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლზე (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), რომლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა (2); თუ უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელი პირი დადგენილია და მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო ან/და თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაა, უფლებამოსილი ორგანო მითითების გაცემისა და შემოწმების აქტის შედგენის საფუძველზე იღებს დადგენილებას უნებართვო მშენებლობის დემონტაჟისა და დამრღვევისათვის საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ, რომლის გასაჩივრებაც არ აჩერებს აღნიშნული დადგენილების მოქმედებას დემონტაჟის ნაწილში (4); მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება (5); თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ (9); შემოწმების აქტის შედგენიდან 2 თვის ვადაში სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის ორგანო ვალდებულია სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიიღოს დადგენილება. საქმის განმხილველი თანამდებობის პირი უფლებამოსილია მოტივირებული საფუძვლით გააგრძელოს მისი განხილვის ვადა. საქმის განხილვის ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არა უმეტეს 2 თვით. დამრღვევს უწყებით უნდა ეცნობოს საქმის განხილვის ადგილი, თარიღი, დრო და საქმის განმხილველი თანამდებობის პირის ვინაობა (13).

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 12 აგვისტოს №001399 დადგენილების გამოცემას საფუძვლად დაედო პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი (სადავო აქტის გამოცემის დროს მოქმედი), რომლის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 10 000 ლარით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში სადავო საკითხს, მოსარჩელეთა, როგორც სადავო შენობა-ნაგებობის თანამესაკუთრეთა, სამშენებლო სამართალდამრღვევ სუბიექტად მიჩნევისა და მათთვის სანქციის დაკისრების კანონიერების შეფასება წარმოადგენს. აღნიშნულთან მიმართებით საკასაციო პალატა მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 14.2 მუხლზე, რომლის მიხედვით, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში (ბ); სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი (გ); შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი (დ).

ამდენად, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 14.2 მუხლზე მითითებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კანონმდებელი სამართალდამრღვევ სუბიექტებად (დამრღვევად) მოიაზრებს როგორც მშენებლობის მწარმოებელ პირს, ასევე სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს და მოსარგებლეს, მათ შორის დამკვეთს, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში. სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩადენისათვის პასუხისმგებლობა პირველ რიგში ეკისრება უშუალოდ იმ პირს, ვინც აწარმოა უნებართვო მშენებლობა („ბ“ ქვეპუნქტი), ასეთი პირის დაუდგენლობის შემთხვევაში კი, პასუხისმგებლობა ეკისრება სამშენებლო მიწის ნაკვეთის/შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს („გ“, „დ“ ქვეპუნქტები).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, მართალია, სამშენებლო სამართალდარღვევის დენადი ხასიათის გათვალისწინებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი ითვალისწინებს უძრავი ნივთის მესაკუთრისათვის, უნებართვო მშენებლობის გამო პასუხისმგებლობის დაკისრებას, თუმცა აღნიშნული დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაუდგენელია მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელი პირი (კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის). გარდა ამისა, პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობის დასაკისრებლად აუცილებელია დადგინდეს მშენებლობის განხორციელების დრო, რამეთუ სხვადასხვა პერიოდში კანონმდებლობა ითვალისწინებდა მშენებლობის განხორციელებისთვის განსხვავებულ წინაპირობებს, კერძოდ, გარკვეულ პერიოდში კანონმდებლობა პირს არ აკისრებდა მშენებლობის დაწყებისთვის შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსათვის შეტყობინების ვალდებულებას (არათუ მშენებლობის ნებართვის მიღების ვალდებულებას). შესაბამისად, განსახილველი დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანია იმის დადგენა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართალდარღვევა ჩადენილია თუ არა მოსარჩელეთა მიერ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა ამტკიცოს გარემოებები, რომლებზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნასა და შესაგებელს. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. მხარეები თავად განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ასევე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარა აქტად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია ზემოაღნიშნული გარემოებები, კერძოდ, ადმინისტრაციული წარმოების პროცესშიც და სასამართლოში საქმის განხილვის დროსაც, მოსარჩელეები განმარტავდნენ, რომ რეკონსტრუქცია, რომელზეც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია მიუთითებს - არ წარმოადგენს მათ მიერ განხორციელებულ უკანონო მშენებლობას. მოსარჩელეების განმარტებით, რეალურად, მათ არ უწარმოებიათ სამშენებლო სამუშაოები. 10 000 ლარიანი ჯარიმის საფუძველი არის ის უნებართვო რეკონსტრუქცია, რომელიც გადადის სახელმწიფო ტერიტორიაზე - მოსარჩელეები კი სადავოდ ხდიან ერთი მხრივ, თვით იმ ფაქტს, რომ უნებართვო მშენებლობა სახელმწიფოს ტერიტორიაზეა ნაწარმოები, მეორე მხრივ, კი მიუთითებენ, რომ აღნიშნული რეკონსტრუქცია არ განხორციელებულა მათ მიერ.

საკასაციო პალატა ასევე იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საკმარისი კონკრეტიკით დადგენილი არ არის, უნებართვო მშენებლობების რა წილი იქნა ნაწარმოები სახელმწიფოს ტერიტორიაზე და რომელი მათგანი ექცევა კერძო საკუთრებაში არსებულ ფართში. ამ მხრივ საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ აღნიშნულ გარემოების დადგენას არსებითი მნიშვნელობის მქონეა, იმ საკანონმდებლო დანაწესის გათვალისწინებით, რომ განსხვავებულია სამართალდარღვევისათვის გათვალისწინებული ჯარიმის ოდენობა ერთი მხრივ სახელმწიფოს (თვითმმართველობის ერთეულის) საკუთრებაში და მეორე მხრივ, კერძო საკუთრებაში უნებართვოდ ნაწარმოებ მშენებლობებთან მიმართებით. საყურადღებოა, რომ უნებართვოდ ნაწარმოები მშენებლობები, რაც გამოვლენილი იქნა მუნიციპალური ინსპექციის მიერ, ნაწარმოებია თანასაკუთრებაში არსებულ შენობა-ნაგებობაზე. მართალია, თანასაკუთრებაში არსებული ქონება არ არის უფლებრივად გამიჯნული, თუმცა, გამოკვლეული არ არის - ფაქტობრივი ვითარება იძლევა თუ არა იდენტიფიცირების შესაძლებლობას კონკრეტულად შენობის რა ნაწილზე ახორციელებენ ფაქტობრივ ბატონობას (ფლობას) მოსარჩელეები, რაც, თავის მხრივ, ადმინისტრაციულ ორგანოს მისცემდა საშუალებას მოეხდინა სამართალდამრღვევი სუბიექტების იდენტიფიცირება.

ამრიგად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, მართალია, სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზის აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას. საკასაციო პალატა ამასთანავე მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ, როგორც საჯარო ინტერესების გამტარებელმა, უნდა გაითვალისწინოს როგორც საჯარო ინტერესები, ისე აქტის ადრესატის კერძო ინტერესებიც, რაც გულისხმობს საჯარო და კერძო ინტერესებს შორის პროპორციულობის დადგენას. სზაკ-ის 96-ე მუხლი ადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, ხოლო 97-ე მუხლი მოითხოვს გადაწყვეტილების მიღებას მტკიცებულებების შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.

ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ სასამართლოს მიერ სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2016 წლის 12 აგვისტოს №001399 დადგენილება, შესაბამისად, მართებულად იქნა ბათილად ცნობილი გასაჩივრებული - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 30 დეკემბრის №1-2682 ბრძანება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა გ.გ-ისა და ლ.გ-ის 2016 წლის 24 და 30 აგვისტოს №300990/12 და №307644/15 ადმინისტრაციული საჩივრები და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 12 აგვისტოს №001399 დადგენილება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

თ. ოქროპირიძე