საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
საქმე Nბს-175(კ-24) 27 ივნისი, 2024 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი (მოსარჩელე) - ნ. ქ-ე
პროცესუალური მოწინააღმდეგეები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 3 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
ნ. ქ-ემ 2020 წლის 30 ივლისს საჩივრით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 06 მარტის N000162 დადგენილებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 3 აგვისტოს N956 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 3 აგვისტოს დადგენილებით, ნ. ქ-ის 2020 წლის 30 ივლისის საჩივარი მიჩნეულ იქნა სარჩელად.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით ნ. ქ-ის შუამდგომლობა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მოქმედების შეჩერების თაობაზე დაკმაყოფილდა; შეჩერდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 06 მარტის N000162 დადგენილების მოქმედება მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.
ნ. ქ-ემ 2020 წლის 17 ნოემბერს ასევე სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, იმავე მოპასუხეების მიმართ, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 14 ივლისის N000203 დადგენილებისა და „ნ. ქ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 12 ოქტომბრის N1446 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 29 მარტის განჩინებით, ნ. ქ-ის მიერ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ წარდგენილი სარჩელები გაერთიანდა ერთ წარმოებად.
სარჩელის მიხედვით, თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ ნ. ქ-ე დაჯარიმდა 25000 ლარით შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობისათვის და შეჩერდა მშენებლობა, ხოლო მშენებლობის შეჩერების შესახებ 2020 წლის 23 იანვრის Nშ-23/20 დადგენილების შეუსრულებლობის მოტივით მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2020 წლის 14 ივლისის დადგენილებით ნ. ქ-ე დაჯარიმდა 50 000 ლარით. მოსარჩელის მოსაზრებით, მითითებული აქტების გამოცემისას არ იქნა გათვალისწინებული მოსარჩელის მძიმე სოციალური მდგომარეობა, კერძოდ ის, რომ არის პენსიონერი და არ გააჩნია საცხოვრებელი ადგილი, გარდა ამისა აქვს ჯანმრთელობის პრობლემები, რაც ასევე არ იქნა მხედველობაში მიღებული სადავო აქტების ადმინისტრაციული წესით გასაჩივრებისას.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. ქ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ ნ. ქ-ის მიმართ 2020 წლის 24 იანვარს შედგენილ იქნა N000162 მითითება, რომლის თანახმად, სამართალდარღვევად დაფიქსირდა ქ. თბილისში, ...ის რაიონი, N... საკადასტრო კოდით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 23 იანვრის Nშ-23/20 დადგენილებით, შეჩერდა სამშენებლო სამუშაოები (კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა). ამავე დადგენილებით, მხარეს განემარტა, რომ მშენებლობის შეჩერების შესახებ საჯარო ზედამხედველობის ორგანოს დადგენილების შეუსრულებლობა გამოიწვევდა დაჯარიმებას 50 000 ლარით.
2020 წლის 24 იანვარს გაცემული მითითების შეუსრულებლობის გამო, 2020 წლის 6 მარტის N000162 დადგენილებით ნ. ქ-ე დაჯარიმდა 25 000 (ოცდახუთი ათასი) ლარით, მასვე დაევალა შენობის დემონტაჟი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 3 აგვისტოს N956 ბრძანებით, 06.03.2020 წლის დადგენილებაზე წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. ასევე, მოსარჩელის მიერ დადასტურებულია, რომ მშენებლობა მის მიერ განხორციელდა და მიზეზად მიუთითა მძიმე სოციალური პირობები, ხოლო დემონტაჟით დარჩებოდა ღია ცის ქვეშ. 2020 წლის 9 ივნისს შედგენილი N000203 შემოწმების აქტით, დადგინდა ნ. ქ-ის მიერ მშენებლობის შეჩერების შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 23 იანვრის Nშ-23/20 დადგენილებით გათვალისწინებული პირობების შეუსრულებლობა, რაც გამოიხატა კაპიტალური მიშენების განხორციელებაში. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2020 წლის 14 ივლისის დადგენილებით ნ. ქ-ე დაჯარიმდა 50 000 ლარით (მშენებლობის შეჩერების შესახებ 2020 წლის 23 იანვრის Nშ-23/20 დადგენილების შეუსრულებლობისათვის). აღნიშნული დადგენილება ნ. ქ-ეს ჩაბარდა პირადად 2020 წლის 30 ივლისს, თუმცა ადმინისტრაციული საჩივარი წარადგინა 8 სექტემბერს, 15 დღიანი ვადის დარღვევით. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 12 ოქტომბრის N1446 ბრძანებით, ნ. ქ-ის 2020 წლის 8 სექტემბრის N19/0120252756-01 ადმინისტრაციული საჩივარი დარჩა განუხილველი.
საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, მძიმე მატერიალური მდგომარეობა არ აძლევს პირს უფლებას შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განახორციელოს სამშენებლო სამუშაოები და მშენებლობის ნებართვის მოპოვების გვერდის ავლით განახორციელოს კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან მოსარჩელე მხარის მიერ მოცემული სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების ფარგლებში ვერ იქნა წარდგენილი შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მშენებლობის განხორციელების შესაძლებლობის თაობაზე, აღნიშნული ცალსახად მიუთითებდა გასაჩივრებულ დადგენილებაში აღნიშნული სამუშაოების უნებართვოდ განხორციელების ფაქტზე, რაც კანონმდებლობის თანახმად, სამართალდამრღვევზე პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს წარმოადგენდა.
რაც შეეხება ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების საკითხს, სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელის აპელირება იმ საკითხზე, რომ ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობის გამო, ვერ მოახერხა საჩივრის წარდგენა კანონით დადგენილ ვადაში, ვერ იქნებოდა გაზიარებული სასამართლოს მიერ, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი იყო 2019 წლის 5 ნოემბრის ცნობა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ, ხოლო სადავო დადგენილება მიღებული იქნა 2020 წლის 14 ივლისს, ამ პერიოდისთვის კი მოსარჩელის ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობის დამადასტურებელი დოკუმენტი ან საჩივრის ვადის გაშვების სხვა საპატიო მიზეზი, საქმეში წარმოდგენილი არ იყო. ამდენად, არსებობდა ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების წინაპირობები.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 3 ივლისის განჩინებით ნ. ქ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიცია და განმარტა, რომ სოციალური სახელმწიფოს პრინციპი არ ავალდებულებს სახელმწიფოს თვალი დახუჭოს სამართალდარღვევაზე, სოციალური უფლებების რეალიზაცია პირდაპირ არის დამოკიდებული სახელმწიფო რესურსებზე და მოითხოვს მნიშვნელოვანი სახსრების დაგროვებას და განაწილებას. ამრიგად, სოციალურ უფლებებზე ან უკიდურეს სიდუხჭირეზე მითითება არ წარმოადგენდა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ გარემოებას, აღნიშნული არ აძლევდა პირს უფლებას შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განეხორციელებინა სამშენებლო სამუშაოები და მშენებლობის ნებართვის მოპოვების გვერდის ავლით ეწარმოებინა კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 3 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ქ-ემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.
კასატორის განმარტებით, არც სასამართლომ და არც ადმინისტრაციულმა ორგანომ მხედველობაში არ მიიღეს მისი მძიმე მატერიალური მდგომარეობა და ის ფაქტი, რომ მას და მის ოჯახს ალტერნატიული საცხოვრებელი არ გააჩნიათ, შესაბამისად, ფართის დემონტაჟის შემთხვევაში ისინი დარჩებოდნენ ღია ცის ქვეშ. გარდა ამისა, ადმინისტრაციულ ორგანოს ასევე აკისრია ვალდებულება იმოქმედოს თანაზომიერების პრინციპის მოთხოვნათა მიხედვით, რაც გამოიხატება ადმინისტრაციული ორგანოს გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად გამოცემაში.
კასატორის მოსაზრებით, პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლომ არ იმსჯელა ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ გამოცემულ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების პროპორციულობაზე, თუ რამდენად მიზანშეწონილი იყო ჯარიმის სახით 25000 ლარისა და 50000 ლარის დაკისრება და შენობის დემონტაჟის განხორციელების მოთხოვნა, მისი მძიმე სოციალური და ეკონომიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 მარტის განჩინებით, ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.
საკასაციო პალატა მიუთითებს „სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ მე-3 მუხლის „ჰ18“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობა, რომელიც ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე ან სამშენებლო დოკუმენტაციის ისეთი დარღვევით, რომლის დროსაც შენობა-ნაგებობის ფუნქცია იცვლება ან/და ხდება განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის გადამეტება. ამავე კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა (გარდა ამ მუხლის 11−31 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა) საქართველოს ტყის კოდექსითა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, განსაკუთრებული რეგულირების ტერიტორიაზე ან ზონაში, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონაში ან ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში გამოიწვევს დაჯარიმებას, სახელმწიფოს ან მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე − 25 000 ლარის ოდენობით.
საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული საქმის წარმოებისა და ცალკეული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრა, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილ ზოგად პრინციპებს, მათ შორის, აღნიშნული კოდექსის მე-8 მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის ზემოქმედების ზომათა შეფარდებისას კანონიერების უზრუნველყოფის პრინციპს ემყარება. აღნიშნული პრინციპის თანახმად, არავის შეიძლება შეეფარდოს ზემოქმედების ზომა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამო, თუ არა კანონმდებლობით დადგენილ საფუძველზე და წესით. ამავე კოდექსის 264-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა დაადგინოს: ჩადენილი იყო თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის. ამდენად, როგორც სამართალდარღვევის, ასევე დამრღვევის დადგენის მიზანი მდგომარეობს იმაში, რომ სანქციის შემფარდებელმა ორგანომ, სამართალდარღვევა ყველა შემთხვევაში შეაფასოს ინდივიდუალურად, რა დროსაც ასევე ყურადღება უნდა მიექცეს იმის გამოკვლევას, ხომ არ არსებობს შემამსუბუქებელი ან დამამძიმებელი გარემოებები, იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლების მოთხოვნები ადმინისტრაციულ ორგანოს ავალდებულებს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას გამოიკვლიოს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.
მნიშვნელოვანია ყურადღება გამახვილდეს სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩამდენ პირთა დიფერენცირების იმ თავისებურებაზე, რასაც „სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი“ ითვალისწინებს; კერძოდ, კანონმდებელი სამშენებლო სამართალდამრღვევ სუბიექტებად (დამრღვევად) მოიაზრებს როგორც უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელ პირს, ასევე შენობა-ნაგებობის ან/და სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს − თუ ვერ დგინდება მშენებლობის განმახორციელებელი პირი (მუხლი 122).
აღნიშნული განმარტებიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციული საქმის წარმოებისას სამშენებლო სამართალდარღვევის არსებობის შემთხვევაში შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია უტყუარად დაადასტუროს მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელი პირის დადგენის შეუძლებლობა და უნებართვო მშენებლობისთვის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა მხოლოდ ამის შემდეგ გადააკისროს შენობა-ნაგებობის ან/და სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს.
განსახილველ საქმეზე დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სახელზე ქ. თბილისში, ...ის რაიონში მდებარე ... საკადასტრო კოდით საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე ნ. ქ-ემ აწარმოვა უნებართვო მშენებლობა, რაც მოსარჩელემ დაადასტურა როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, ისე სააპელაციო ინსტანციის ეტაპზე ჩატარებული ზეპირი მოსმენისას, აღნიშნული კი, „სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ 93-ე, 94-ე მუხლების შესაბამისად, საჭიროებდა მშენებლობის ნებართვას.
საქმის მასალების მიხედვით ისიც დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ კანონის ფარგლებში შეადგინა მითითება და მოგვიანებით, მისი შეუსრულებლობის გამო, „სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ნ. ქ-ე დააჯარიმა 25 000 (ოცდახუთი ათასი) ლარით და დაავალა სამართალდამრღვევს შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე აშენებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი. ამასთან, უნდა აღინიშნოს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 23 იანვრის Nშ-23/20 დადგენილებით, შეჩერდა ნ. ქ-ის მიერ, სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მიმდინარე სამშენებლო სამუშაოები (კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა).
საკასაციო პალატის მოსაზრებით, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადასტურებულია ნ. ქ-ის მიერ უნებართვო მშენებლობის განხორციელება, რაც თავის მხრივ, ასევე დადასტურებულია მოსარჩელის მიერაც, ამრიგად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, ნ. ქ-ისათვის, როგორც უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი პირისათვის შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობების არსებობის თაობაზე, რაც გამორიცხავს „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 06 მარტის N000162 დადგენილებისა და „ნ. ქ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 3 აგვისტოს N956 ბრძანების ბათილად ცნობის შესაძლებლობას.
რაც შეეხება სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მიმდინარე სამშენებლო სამუშაოების (კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა) შეჩერებისა და შესაბამისად, აღნიშნული დადგენილების შეუსრულებლობის გამო მოსარჩელის 50 000 ლარით დაჯარიმების საკითხს, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 136-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, მშენებლობის შეჩერების შესახებ საჯარო ზედამხედველობის ორგანოს დადგენილების შეუსრულებლობა გამოიწვევს დაჯარიმებას 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) ლარის ოდენობით.
საქმეზე წარმოდგენილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2020 წლის 9 ივნისს შედგენილი N000203 შემოწმების აქტით დადგენილია ნ. ქ-ის მიერ მშენებლობის შეჩერების შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 23 იანვრის Nშ-23/20 დადგენილებით გათვალისწინებული პირობების შეუსრულებლობა, რაც გამოიხატა კაპიტალური მიშენების განხორციელებაში. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2020 წლის 14 ივლისს მიღებული იქნა N000203 დადგენილება „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“, რომლის თანახმად ნ. ქ-ე დაჯარიმდა 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) ლარით. ასევე დადგენილია, რომ აღნიშნული დადგენილება ნ. ქ-ის მიერ გასაჩივრდა ადმინისტრაციული საჩივრით გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის დარღვევით, რაც ასევე დადასტურებულია მოსარჩელის მიერ, თუმცა მოსარჩელე აპელირებდა საპატიო მიზეზის არსებობაზე, ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობის საფუძვლით, თუმცა აღნიშნული გარემოების დამდასტურებელი კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულებები მხარეს წარმოდგენილი არ აქვს.
შესაბამისად, საქმის მასალებით ცალსახად დადასტურებულია ნ. ქ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების წინაპირობის არსებობა, რაც ასევე, გამორიცხავს „ნ. ქ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 12 ოქტომბრის N1446 ბრძანების ბათილად ცნობის შესაძლებლობას.
საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საკასაციო საჩივრებში მეორდება სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება, სააპელაციო პალატამ ამომწურავად იმსჯელა სადავო საკითხთან დაკავშირებით, კასატორი დამატებით ვერ უთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების არსებით ფაქტობრივ თუ სამართლებრივ უსწორობაზე. მხარის მითითება მძიმე სოციალური მდგომარეობიდან გამომდინარე სადავო აქტების უკანონობის შესახებ უსაფუძვლოა, რადგანაც აღნიშნული გარემოება მოსარჩელეს არ აძლევდა უნებართვო მშენებლობის წარმოების უფლებას დ ასეთ პირობებში მოსარჩელეს შეეძლო ეხელმძღვანელა არაერთი სოციალური პროგრამით, მათ შორის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ დამტკიცებული უსახლკაროდ რეგისტრაციისა და თავშესაფრით/საცხოვრისით უზრუნველყოფის წესით, რაც არ განუხორციელებია.
ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის არც ერთ საფუძველს, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივარზე 13.03.2024წ. N39406155 გადახდის ქვითრით გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, აღნიშნული თანხის 70 პროცენტი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 3 ივლისის განჩინება;
3. კასატორს - ნ. ქ-ეს (პ/ნ...) დაუბრუნდეს 13.03.2024წ. N39406155 გადახდის ქვითრით ვ. ქ-ის (პ/ნ...) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
მ. ვაჩაძე
ბ. სტურუა
