საქმე №ბს-608(2კ-24) 19 სექტემბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) – 1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია; 2. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ლ. ლ-ე

მესამე პირი (ასკ 16.2) – გ. ლ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2020 წლის 2 მარტს ლ. ლ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ ლ. ლ-ის მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება დაიწყო 2019 წლის 31 ივლისის მითითების შედგენით, რომელშიც სამართალდარღვევად დაფიქსირდა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩის №13-ში, საკადასტრო კოდით №... რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული დადგენილება უკანონოა, რადგან სათანადოდ არ ყოფილა შესწავლილი არსებული მდგომარეობა და ყოველგვარი გამოკვლევის გარეშე მიიღეს მისი დაჯარიმების შესახებ დადგენილება. აღსანიშნავია ისიც, რომ უძრავი ქონების მესაკუთრეა გ. ლ-ე, შესაბამისად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ ლ. ლ-ის მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების დაწყება არამართლზომიერია. დაინტერესებულმა პირმა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გაასაჩივრა ადმინისტრაციული საჩივრით, თუმცა საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ამდენად, მოსარჩელემ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 17 ოქტომბრის დადგენილებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 4 დეკემბრის №1906 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 ნოემბრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა გ. ლ-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის ქ. №13-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებული იყო სამშენებლო სამუშაოები, რაც გამოიხატა შედეგში: გაზრდილია აივნის გაბარიტი, აივანზე მოწყობილია კაპიტალური კედლები (ფანჯრებით და კარებით) და მოაჯირები, აივნის ქვეშ კაპიტალური კედელი. დამატებულია მსუბუქი კონსტრუქციის საჩრდილობელი და სადარბაზოში, მარცხენა მხარეს გაუქმებულია კარი.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36-ე, მე-4 მუხლებზე, ასევე, მე-3 მუხლის 50-ე და 74-ე ქვეპუნქტებზე და 66-ე მუხლზე.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობით იმპერატიულად დადგენილია სანებართვო დოკუმენტაცია, კერძოდ, I კლასის შენობა-ნაგებობის შემთხვევაში უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განზრახული მშენებლობის შესაძლებლობის თაობაზე გაცემული დასტური/თანხმობა, სხვა კლასის შენობა-ნაგებობების შემთხვევაში კი - შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული ნებართვა. ამდენად, პირი, რომელიც გეგმავს მშენებლობის განხორციელებას, ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოები წარმართოს ზემოხსენებული დადგენილებით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვით. სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობა, თავის მხრივ, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის შესაბამისად განისაზღვრება.

საქალაქო სასამართლომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილზე მითითებით აღნიშნა, რომ პასუხისმგებელ სუბიექტს წარმოადგენს პირი, რომელმაც განახორციელა მშენებლობა, ვისი ქმედებაც წარმოადგენს სამართალდარღვევას. საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ყველა ეტაპზე, საქმეში წარმოდგენილი ყველა მტკიცებულებით დასტურდება, რომ სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებაში დაინტერესებული პირი იყო ლ. ლ-ე. საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტაცია მასზედ, რომ მის მიერ განხორციელებულ სამუშაოებს საფუძვლად ედო შენობა-ნაგებობის იმ სახის ავარიულობის ხარისხი, რომელიც უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას და ექვემდებარება გადაუდებელ დემონტაჟს/რეკონსტრუქციას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ლ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ლ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ლ. ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 17 ოქტომბრის №000889 დადგენილება და მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ვადაში, სადავო საკითხთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 4 დეკემბრის №1906 ბრძანება.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის სააპელაციო სასამართლოზე განხილვისას უშუალოდ სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებაში მონაწილე სუბიექტმა - გ. ჩ-მა მიუთითა, რომ დაზიანებული კედელი მოხსნა და ახალი ააშენა, სხვა სახის სამუშაოები მათ მიერ არ შესრულებულა. ამდენად, სამართალდარღვევის თაობაზე მიღებულ დადგენილებაში მითითებული სამუშაოები სრული მოცულობით ლ. ლ-ის მიერ არ იყო ნაწარმოები. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ქ. თბილისში, ...ის ქ. №13 კორპუსის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ ა(ა)იპ „თ...ის“ 2017 წლის დასკვნაზე, რომლის მიხედვით, ძირითადი შენობა ავარიულობის თვალსაზრისით განეკუთვნება დაზიანების II ხარისხს, თუმცა პირველ სართულზე ლ. ლ-ის ბინასთან მიშენებული აივანი ძლიერადაა დაზიანებული; ვერტიკალიდანაა გამოსული, ჩამონგრევა საშიში წვრილი ბლოკით ამოყვანილი აივნის კედელი, რომელიც გადაუდებლად საჭიროებს წინმსწრები-დამზღვევი ღონისძიებების გატარებას, რათა კედლის რღვევას არ მოჰყვეს გაუთვალისწინებელი შედეგები. ამ ზონაში მიშენების ავარიულობა დაზიანებათა IV ხარისხს უთანაბრდება. თავის მხრივ, დაზიანების მე-4 ხარისხი ამავე დასკვნაში განმარტებულია, როგორც რღვევა-ჩამონგრევა. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მხოლოდ აღნიშნული ნაწილის რეკონსტრუქციის შემთხვევაში, ძველის ახლით ჩანაცვლების პირობებში, უძრავი ნივთის გაბარიტების შეცვლას ადგილი არ უნდა ჰქონოდა, ამავეს მიუთითებს ლ. ლ-ე, რომ ერთმნიშვნელოვნად რღვევა/ჩამონგრევის თავიდან აცილების მიზნით იქნა განახორციელა სამუშაოები, კერძოდ, მოიხსნა კედელი და ამოიყვანა იგივე მასშტაბის ახალი კედელი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში უნდა დადგენილიყო მშენებლობის განხორციელების დრო, რამეთუ გარკვეულ პერიოდში კანონმდებლობა პირს არ აკისრებდა გარკვეული სამუშაოების შესრულებისთვის შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსათვის შეტყობინების ვალდებულებას (არათუ მშენებლობის ნებართვის მიღების ვალდებულებას). იმ პირობებში, თუ დადასტურდება, რომ ლ. ლ-ის მიერ ამ ეტაპზე ადგილი ჰქონდა მხოლოდ კედლის მოხსნის და ხელახლა აშენების ფაქტს, რაც ცალსახად უსაფრთხოების ფაქტორიდან იყო გამომდინარე, არ იარსებებდა მისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი იმ სამშენებლო სამუშაოების გამო, რომელიც მის მიერ არ განხორციელებულა და ადგილი ჰქონდა 90-იან წლებში კედლისა და კარის ამოშენების, ასევე ღიობების მოწყობის სახით.

სააპელაციო პალატის მითითებით, ლ. ლ-ე ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზევე აცხადებდა, რომ სამშენებლო სამუშაოები, რომელიც გამოიწვევდა შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, მას არ განუხორციელებია. საქმეში წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან, ასევე დგინდება, რომ გ. ლ-ე უძრავი ქონების შემძენი გახდა 2003 წელს, როდესაც აივანზე ფანჯრები და კარები უკვე არსებობდა, ასევე, სადარბაზოში მარცხენა მხარეს კარი გაუქმებული იყო. შესაბამისად, ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში გამოსაკვლევი იყო უნებართვო სამუშაოების შესრულების პერიოდი თითოეულ დარღვევად დაფიქსირებულ ქმედებასთან მიმართებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია აღნიშნავს, რომ ლ. ლ-ე ადმინისტრაციული წარმოების ყველა ეტაპზე აფიქსირებდა პოზიციას, რომ თავად განახორციელა სამშენებლო სამუშაოები, რის გამოც იგი მართლზომიერად დაჯარიმდა, ხოლო უძრავი ნივთის მესაკუთრეს დაეკისრა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟის განხორციელება, ვინაიდან მან მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი მტკიცებულება ვერ წარადგინა. კასატორი სრულად იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას, რომ ლ. ლ-ის სამართალდამრღვევად ცნობის საფუძველს წარმოადგენს არა გადაუდებელი აუცილებლობით განხორციელებული მიშენებული ნაწილის დემონტაჟის ან გამაგრება-აღდგენითი სამუშაოების ჩატარება, არამედ ისეთი სახის სამშენებლო სამუშაოების წარმოება როგორიცაა - კედლების (ფანჯრებით და კარებით) და მოაჯირების მოწყობა, ასევე, საჩრდილობელის დამატება და სადარბაზოში მარცხენა კარის გაუქმება. კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რადგან არ ეყრდნობა მტკიცებულებას, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ სადავო შენობაზე სარეკონსტრუქციო სამუშაოები მიმდინარეობდა გაბარიტების შეუცვლელად. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ ლ. ლ-ე არ არის სრული მოცულობით ყველა სამუშაოს განმახორცელებელი პირი იმ პირობებში, როდესაც ადმინისტრაციული წარმოების ყველა ეტაპზე დასტურდებოდა, რომ სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებაში დაინტერესებულ პირს ყველა ეტაპზე ლ. ლ-ე წარმოადგენდა.

კასატორის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოსაკვლევია საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. კასატორი მიიჩნევს, რომ იმ სამშენებლო სამუშაოებზე პასუხისმგებლობა, რაც განხორციელებულია ლ. ლ-ის მიერ, მასვე ეკისრება, როგორც უნებართვო სამუშაოების მწარმოებელ პირს, ხოლო იმ სამუშაოების განხორციელებაზე პასუხისმგებლობა, რომელთა მწარმოებელიც დაუდგენელია - უძრავი ქონების მესაკუთრეს, კერძოდ, გ. ლ-ეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 5 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, ასევე, არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 17 ოქტომბრის №000889 დადგენილებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 4 დეკემბრის №1906 ბრძანების კანონიერება.

24.12.2018წ. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, უძრავი ქონება - მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ...ის №13, ს.კ. №..., სართული 1, ბინა №5, ფართი 118.45 კვ.მ, რეგისტრირებულია გ. ლ-ის საკუთრების უფლებით.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2019 წლის 31 ივლისს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ ლ. ლ-ის მიმართ შეადგინა №000889 მითითება, რომლის თანახმად, სამართალდარღვევად დაფიქსირდა ქალაქ თბილისში, ...ის ქ. №13-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება. კერძოდ, გაზრდილია აივნის გაბარიტი; აივანზე მოწყობილია კაპიტალური კედლები (ფანჯრებით და კარებით) და მოაჯირები, აივნის ქვეშ - კაპიტალური კედელი; დამატებულია მსუბუქი კონსტრუქციის საჩრდილობელი და სადარბაზოში მარცხენა მხარეს გაუქმებულია კარი. ამავე მითითებით მხარეს განესაზღვრა 25 (ოცდახუთი) კალენდარული დღის ვადა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად ან ობიექტის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოსაყვანად.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 23 სექტემბერის №000889 შემოწმების აქტით დაფიქსირდა მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 31 ივლისის №000889 მითითებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შეუსრულებლობა.

2019 წლის 3 ოქტომბერს ქალაქ თბილისის მუნიციპალურ ინსპექციაში გამართულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე გამოცხადდა მოქალაქე ლ. ლ-ე, რომელმაც დაადასტურა მითითებისა და შემოწმების აქტის ჩაბარება. მანვე აღნიშნა, რომ უნებართვოდ რაიმე სახის სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებას არ აქვს ადგილი. მის მიერ მოხდა მხოლოდ ავარიული კედლის გამაგრება, რის გამოც აუცილებელი გახდა ღია ბაქანის მოწყობა საცხოვრებელ ფართში შესასვლელად. ამასთან, სადარბაზოში შესასვლელი კიბეებისა და ბაქანის შეკეთება-რემონტი განხორციელდა მის მიერ.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 17 ოქტომბრის №000889 დადგენილებით მოქალაქე ლ. ლ-ე დაჯარიმდა 20000 ლარით ქალაქ თბილისში, ...ის ქ. №13-ში №... საკადასტრო კოდზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებისათვის, კერძოდ, გაზრდილია აივნის გაბარიტი. აივანზე მოწყობილია კაპიტალური კედლები (ფანჯრებით და კარებით) და მოაჯირები, აივნის ქვეშ - კაპიტალური კედელი; ასევე, დამატებულია საჩრდილობელი და სადარბაზოში მარცხენა მხარეს გაუქმებულია კარი. ამავე დადგენილებით ქალაქ თბილისში, ...ის ქ. №13-ში №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული ფართის მესაკუთრეს დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი და ობიექტის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა.

ლ. ლ-ემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 17 ოქტომბრის №000889 დადგენილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით მიმართა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, რომელმაც ადმინისტრაციული საჩივარი არ დააკმაყოფილა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო აქტების გამოცემის დროს მოქმედი პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 და მე-5 ნაწილების თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. მითითებული მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის (სადავო აქტების გამოცემის დროს მოქმედი რედაქციის) პირველი ნაწილის მიხედვით, მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: ა) სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 25 000 ლარით; ბ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, გარდა ამ ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შენობა-ნაგებობისა, – 8 000 ლარით; გ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე − მესამე ან მეოთხე კლასის შენობა-ნაგებობაზე – 20 000 ლარით. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სამართალდარღვევადაა მიჩნეული როგორც უნებართვო მშენებლობა, ასევე უნებართვო რეკონსტრუქციის წარმოება, თუ მან გამოიწვია შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილება. იმავე მუხლის შენიშვნის მე-2 პუნქტის თანახმად, გაბარიტების ცვლილებად განიხილება ისეთი სამშენებლო საქმიანობა, რომლის დროსაც იცვლება შენობა-ნაგებობის საძირკვლის, გარე შემომზღუდავი კონსტრუქციების ან/და სახურავის პარამეტრები (მიშენება, დაშენება, შენობა-ნაგებობის სიმაღლის გაზრდა და ა. შ.), ხოლო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი არის შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევება შეუძლებელია მთლიანი შენობა-ნაგებობის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელადაც წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდარღვევას, თუმცა აღნიშნული ქმედება გამოიწვევს დაჯარიმებას 4 000 ლარით.

პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა ამტკიცოს გარემოებები, რომლებზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნასა და შესაგებელს. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. მხარეები თავად განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ასევე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარა აქტად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერშეჯერების საფუძველზე. დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები გარემოებები, კერძოდ, ლ. ლ-ე სადავო დადგენილებაში ასახულ სამართალდარღვევებთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზევე ცალსახად მიუთითებდა, რომ სამშენებლო სამუშაოები აწარმოა მხოლოდ ავარიული კედლის გამაგრების კუთხით, რის გამოც აუცილებელი გახდა ღია ბაქნის მოწყობა საცხოვრებელ ფართში შესასვლელად. საგულისხმოა, რომ სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოწვეულმა პირმა - გ. ჩ-მა ასევე დაადასტურა, რომ უძრავ ქონებაზე მოიხსნა დაზიანებული კედელი და მის ნაცვლად აშენდა ახალი კედელი, სხვა სახის სამუშაოები კი მათ მიერ არ შესრულებულა. ამ მხრივ, ნიშანდობლივია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2019 წლის 23 აგვისტოს №4644653 გადაწყვეტილებაც, რომლითაც განმცხადებელ ლ. ლ-ეს გადაუდებლობის შემთხვევაში შენობა-ნაგებობის დროებითი გამაგრების მოთხოვნით წარდგენილ განცხადებაზე ეცნობა, რომ წარდგენილი დოკუმენტაციით ხდებოდა არსებული შენობის რეკონსტრუქცია, რომელიც სცდებოდა I კლასს და წარმოადგენდა არსებული შენობის ისეთი სახის რეკონსტრუქციას, რომელიც საჭიროებდა არქიტექტურული პროექტის შეთანხმებას და მშენებლობის ნებართვის გაცემას, კერძოდ, ხორციელდებოდა დაზიანებული კედლის მთლიანად მოხსნა, მისი დემონტაჟი და ახლის მშენებლობა, ასევე, მზიდი კონსტრუქციის ცვლილება/ამოღება.

ლ. ლ-ე მის მიერ განხორციელებული სამუშაოების ჩატარების გარდაუვალობას ხსნის შენობის მიშენებული ნაწილის მძიმე დაზიანებით, რის თაობაზეც წარმოდგენილია ა(ა)იპ „თ...ის“ 2017 წლის დასკვნა ქ. თბილისში, ...ის ქ. №13 კორპუსის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, რომლის მიხედვით, ძირითადი შენობა ავარიულობის თვალსაზრისით განეკუთვნება დაზიანების II ხარისხს, თუმცა პირველ სართულზე ლ. ლ-ის ბინასთან მიშენებული აივანი ძლიერადაა დაზიანებული; ვერტიკალიდანაა გამოსული, ჩამონგრევასაშიში წვრილი ბლოკით ამოყვანილი აივნის კედელი, რომელიც გადაუდებლად საჭიროებს წინმსწრები-დამზღვევი ღონისძიებების გატარებას, რათა კედლის რღვევას არ მოჰყვეს გაუთვალისწინებელი შედეგები. ამ ზონაში მიშენების ავარიულობა დაზიანებათა IV ხარისხს უთანაბრდება. თავის მხრივ, დაზიანების მე-4 ხარისხი ამავე დასკვნაში განმარტებულია, როგორც რღვევა-ჩამონგრევა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ლ. ლ-ის მიერ მხოლოდ დაზიანებული კედლის ნაცვლად ახლის აშენების დადასტურების შემთხვევაში, უძრავი ნივთის გაბარიტების შეცვლა სახეზე არ იქნებოდა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობის დასაკისრებლად აუცილებელია დადგინდეს მშენებლობის განხორციელების დრო, რამეთუ სხვადასხვა პერიოდში კანონმდებლობა ითვალისწინებდა მშენებლობის განხორციელებისთვის განსხვავებულ წინაპირობებს, კერძოდ, გარკვეულ პერიოდში კანონმდებლობა პირს არ აკისრებდა მშენებლობის დაწყებისთვის შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსათვის შეტყობინების ვალდებულებას (არათუ მშენებლობის ნებართვის მიღების ვალდებულებას). რაც შეეხება სამართალდარღვევად მიჩნეულ სხვა ქმედებებს, მათთან დაკავშირებით მოსარჩელე განმარტავდა, რომ აივანი არსებობდა ჯერ კიდევ 90-იანი წლებიდან და წარმოადგენდა სველ წერტილამდე მისასვლელს, ხოლო სადარბაზოში მარცხენა მხარეს გაუქმებული კარი გ. ლ-ის მიერ უძრავი ნივთის შეძენამდე პერიოდში უკვე ამოშენებული იყო, რასაც ადასტურებს სს „...ის“ მიერ განთავსებული მრიცხველებიც. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ არგუმენტირებული დასაბუთებით ვერ გამორიცხა მოსარჩელის მითითება ზემოაღნიშნულ გარემოებებთან დაკავშირებით.

საკასაციო პალატა, ასევე, იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადგენილი არ არის უნებართვო მშენებლობის თითოეულ ეპიზოდთან მიმართებით მათი განხორციელების დრო და განხორციელებაზე პასუხისმგებელი სუბიექტი. საგულისხმოა, რომ იმ შემთხვევაში თუკი დადგინდება, რომ სადავო შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციით არ იცვლება შენობა-ნაგებობის გაბარიტები, აღნიშნული გარემოება ასევე გავლენას მოახდენს ჯარიმის ოდენობის განსაზღვრის თვალსაზრისითაც. ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, მართალია, სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზის აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას. საკასაციო პალატა ამასთანავე მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ, როგორც საჯარო ინტერესების გამტარებელმა, უნდა გაითვალისწინოს როგორც საჯარო ინტერესები, ისე აქტის ადრესატის კერძო ინტერესებიც, რაც გულისხმობს საჯარო და კერძო ინტერესებს შორის პროპორციულობის დადგენას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა