საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
№ბს-506(3კ-22) 20 დეკემბერი, 2023 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის (მოპასუხე), ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა (მოპასუხე) და ჯ. გ-ის (მესამე პირი) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - მ. ა-ე (მოსარჩელე), მოპასუხეები - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის შიდა აუდიტისა და მონიტორინგის საქალაქო სამსახური, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის კეთილმოწყობის საქალაქო სამსახური, მესამე პირები - ა. ა-ე, თ. ჯ-ე)
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. ა-ემ 2014 წლის 23 იანვარს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების: ქ. თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიმართ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 28 მაისის განჩინებით, სარჩელი მიღებული იქნა წარმოებაში და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მესამე პირად ჩაება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური და ჯ. გ-ი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 25 თებერვლის განჩინებით მიღებული იქნა წარმოებაში მოსარჩელე მ. ა-ის გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნები. ასევე, 2015 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით მიღებული იქნა წარმოებაში მოსარჩელე მ. ა-ის გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნები და დაზუსტდა მოპასუხეთა წრე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 5 თებერვლის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მესამე პირად ჩაება თ. ჯ-ე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით, მ. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. სადავო საკითხის გადაუწყვეტად ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მერიის 2013 წლის 29 ნოემბრის განკარგულება №2704 ჯ. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილების თაობაზე. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაევალა საქმის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემა, ჯ. გ-ის მიერ წარდგენილ ადმინისტრაციულ საჩივართან მიმართებაში, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში. დანარჩენი მოთხოვნის ნაწილში მ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ჯ. გ-ის და მ. ა-ის მიერ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 მარტის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად მესამე პირად ჩაება ა. ა-ე. ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის საფუძველზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ დადგინდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალური ინსპექცია.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ჯ. გ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. მ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება შეიცვალა ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანებისა და ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 9 დეკემბრის №2831 განკარგულების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანება ,,ჯ. გ-ისათვის უნებართვოდ მიშენებული ფართის ლეგალიზებულად ჩათვლის შესახებ“ და დაევალა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემა გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემისათვის კანონით დადგენილ ვადაში; ასევე ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 9 დეკემბრის №2831 განკარგულება მ. ა-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე. დანარჩენ ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
პალატამ მიუთითა, რომ მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენდა ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანების კანონიერების შეფასება, რომლითაც დაკმაყოფილდა მესამე პირის განცხადება და ლეგალიზებულად ჩაითვალა ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე ბინა №8ა-ზე უნებართვოდ მიშენებული ფართი. ყურადღება გამახვილდა ,,პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებულების (რომლის მოქმედება ვრცელდება 2007 წლის 1 იანვრამდე უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტებისა ან მათი ნაწილების მიმართ) მე-3, მე-6 მუხლებზე, ასევე საქმეში წარდგენილ ექსპერტიზის დასკვნებზე და დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მესამე პირის ჯ. გ-ის მიერ, სადავო მიშენება და ...ოს გადაკეთება განხორციელდა უკანონოდ და პროექტის დარღვევით, რამაც განაპირობა სწორედ ლეგალიზების განხორციელების საჭიროება. პალატამ ვერ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოს ის არგუმენტაცია, რომ ლეგალიზებისას შენობა - ნაგებობის მდგრადობაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება მესაკუთრეს, რა დროსაც ადმინისტრაციული ორგანო ეყრდნობა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებულების მე-4 მუხლის მე-6 პუნქტს, რომელიც ადგენს, რომ შენობა - ნაგებობის მდგრადობასა და სიმტკიცეზე პასუხისმგებლობა არ ეკისრება ლეგალიზებაზე უფლებამოსილ ორგანოს და ეს სრულიად წარმოადგენს შენობა - ნაგებობის მესაკუთრის რისკს.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე არქიტექტურის სამსახურმა ისე გამოსცა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, რომ ობიექტურად არ გამოიკვლია საქმის გარემოებები და საკითხის გადაწყვეტისას, ცალმხრივად დაეყრდნო ჯ. გ-ის მიერ წარდგენილ დოკუმენტაციას და სსიპ ,,ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს’’ დასკვნებს ისე, რომ არ გაითვალისწინა მთელი რიგი ალტერნატიული მტკიცებულებები შენობის მძიმე ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, რომელიც განპირობებული იყო სწორედ სადავო მიშენების განხორციელებით. პალატამ მიიჩნია, რომ ლეგალიზების შესახებ გასაჩივრებული აქტის კანონიერად მიჩნევის საფუძველს არ ქმნის ის გარემოება, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ჯ. გ-ის საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე №8ა ბინაზე, საერთო ფართით - 131.99 კვ.მ., რომელიც თავის მხრივ, მოიცავს უკანონოდ მიშენებულ ფართსაც. ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხის გადაწყვეტისას დამატებით მტკიცებულებათა მოპოვების გზით უნდა დაედგინა საქმისთვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რაც პალატის მსჯელობით, არ განხორციელებულა და მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანება ჯ. გ-ის მიერ უნებართვოდ მიშენებული ფართის ლეგალიზების შესახებ არასაკმარისად შეიცავს ფაქტობრივ და სამართლებრივ მოტივაციას ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აღნიშნულ საკითხებზე მსჯელობის თაობაზე. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული წარმოება ჩატარებული იქნა არასრულყოფილად, საკითხის გადაწყვეტისთვის საჭირო მოქმედებების განხორციელების გარეშე, არ შეფასებულა ის გარემოებები, რომლებსაც მოსარჩელე აღნიშნავდა მოცემულ საქმეზე და მოტივი თუ რატომ არ გაიზიარა ისინი ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული არ ყოფილა. ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიუხედავად მის მიერ გაცემული იმ დაპირებისა, რომ თბილისში, ... ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ობიექტზე ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შემთხვევაში მ. ა-ე იქნებოდა ინფორმირებული, ამასთან, იმ არაერთი განცხადებისა, რომელიც როგორც მოსარჩელის, ასევე ამხანაგობის სხვა წევრების მიერ იყო წარდგენილი შენობის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, მიიღო გადაწყვეტილება მოსარჩელის ადმინისტრაციულ წარმოებაში მოწვევისა და საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურმა უნდა გამოიკვლიოს ზემოაღნიშნული გარემოებები, საკითხის ხელახალი განხილვისას სრულფასოვნად გამოიყენოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით მინიჭებული უფლებამოსილება და მტკიცებულებათა შეგროვება მოახდინოს ადმინისტრაციული ორგანოდან ინფორმაციის მოთხოვნის, დაინტერესებულ მხარეთა ადმინისტრაციულ წარმოებაში მოწვევისა და მოსმენის ან სხვა ნებისმიერი კანონით განსაზღვრული პროცედურის ჩატარების მეშვეობით, რომელთა შეფასება გარკვეულ სიცხადეს შეიტანს სადავო საკითხის გადაწყვეტაში.
მითითებული მსჯელობის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის - ჯ. გ-ისათვის უნებართვოდ მიშენებული ფართის ლეგალიზებულად ჩათვლის შესახებ სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანების, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად ბათილად ცნობის საფუძველი. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ლეგალიზების თაობაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, ასევე არსებობდა ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 9 დეკემბრის №2831 განკარგულების ბათილად ცნობისთვის, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მ. ა-ის ადმინისტრაციული საჩივარი.
რაც შეეხება დანარჩენ სასარჩელო მოთხოვნებს, პალატამ მიუთითა ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის” 25-ე, 44-ე მუხლები და გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს ის დასკვნას, რომ მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ ადმინისტრაციული წარმოებისას არ შეაფასა და არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, ვინაიდან არ დაადგინა ხდებოდა თუ არა ბინის შიდა სივრცეში კიბის მოწყობით უძრავი ქონების გაბარიტების ცვლილება, ან სახეზე ხომ არ იყო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი, მით უფრო, რომ მხარეთა განმარტებების თანახმად, აღნიშნული კიბე, რომლითაც მესამე პირი სარგებლობს, მდებარეობს საერთო სარგებლობის სივრცეში.
პალატამ ასევე ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სადავო განკარგულებით, ერთის მხრივ, სრულად დაკმაყოფილდა ჯ. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი, თუმცა განიმარტა, რომ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დადგენილების გამოცემისას უნდა ეხელმძღვანელა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და არა ამავე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ" პუნქტით. პალატამ მიიჩნია, რომ ჯ. გ-ი ისეთ პირობებში გათავისუფლდა პასუხისმგებლობისგან სრულად, როდესაც თავად ადმინისტრაციული საჩივრის განმხილველი ორგანოს მიერ იქნა დადგენილი მესამე პირის მხრიდან სხვა სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი და უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება, შენობა - ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელად.
ვინაიდან, პალატის მიერ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე გამოცემულად იქნა მიჩნეული ლეგალიზების შესახებ ბრძანება, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული საფუძვლით, ასევე არსებობდა სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებული განკარგულების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის საფუძველი და განმარტა, რომ მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ჯ. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის ხელახლა განხილვისას ვალდებულია გაითვალისწინოს ჯ. გ-ის 2013 წლის 29 ივლისის №AR1150446 განცხადების შედეგები უნებართვო მშენებლობის ლეგალიზების თაობაზე. დანარჩენ სასარჩელო მოთხოვნებთან დაკავშირებით, პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მითითება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.1, ასევე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.1 მუხლებზე და განმარტა, რომ მართებულად იქნა მიღებული გადაწყვეტილება შესაბამის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ჯ. გ-ის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ.
კასატორი - ჯ. გ-ი არ ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებულ ნაწილში, მიიჩნევს, რომ საქმეზე არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებს სასამართლომ არ მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება, აპელირებს საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის N660 ბრძანებულების მე-3 მუხლზე და მიიჩნევს, რომ ლეგალიზაციისათვის მის მიერ წარდგენილი იქნა ყველა საჭირო დოკუმენტი, რაც საფუძვლიანად გაზიარებული იქნა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. წარმომადგენელს აქვს ვარაუდი, რომ ჯ. გ-ის და მისი ქონების მიმართ მ. ა-ეს გააჩნია პირადი ინტერესი.
კასატორის წარმომადგენლის მსჯელობით, ჯ. გ-მა აღნიშნული ფართი ააშენა 90-იან წლებში; საჯარო რეესტრის მონაცემებით, 131.99 კვ.მ მეტრი ფართის მესაკუთრეს წარმოადგენს თხუთმეტ წელზე მეტია. გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემამდე რეგისტრირებული ფართი მოიცავდა ლეგალიზებულ 7.5 კვ.მ ფართსაც რომელიც 2007 წლის 01 იანვრამდე ჰქონდა აშენებული. კასატორი მიიჩნევს, რომ აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოსარჩელემ ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის დროს ვერ წარადგინა. მიუთითებს, რომ მ. ა-ე მე-6 სართულის სხვენზე ფლობს საკუთრებაში 50 კვ.მ ფართს რომელიც მიიღო ამხანაგობის თავმჯდომარედ ყოფნის პერიოდში, თუმცა დღემდე არ შედგენილა მითითებულ ფართზე ნახაზი. კასატორი განმარტავს, რომ საკუთარი ფართის ლეგალიზება მოახდინა კანონიერად და ჩატარებულმა ექსპერტიზამ დაადგინა არაბრალეულობა დაზიანებაში. მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე თავად უშლის ხელს გამაგრებითი სამუშაოების განხორციელებაში რომელიც მათ ინტერესშია.
საჩივრის ავტორის განმარტებით, ქ. თბილისის მერიაში ზეპირ მოსმენაზე გამოცხადებული იყო მ. ა-ე რომელიც არ დაეთანხმა კრების ოქმს. ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურში მიმდინარე ადმინისტრაციულ წარმოებაში წარდგენილი ყველა განცხადება ეხებოდა არა სადავო ობიექტის ლეგალიზებას, არამედ სხვენის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით არსებულ საქმეში ჩართვას, რაზედაც კასატორის მსჯელობით, არ არის დადასტურებული სადავო აქტის გამოცემით მის კანონიერ ინტერესებს თუ რა პირდაპირი და უშუალო ზიანი ადგება. 1990 წლის 24 ოქტომბრის N20.15.1181 გადაწყვეტილების და სხვა განკარგულებების მოშველიება ჯ. გ-თან მიმართებაში წარმომადგენლის განმარტებით არის დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლო. განმარტავს, რომ მ. ა-ემ თავად არ მისცა საშუალება მეზობლებს მონაწილეობა მიეღოთ გამაგრებაში და სახურავის გადახურვაში, საიდანაც ჩამოდის წვიმის წყალი.
ამდენად, ჯ. გ-ის წარმომადგენელი ითხოვს გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში და მოსარჩელეს სრულად უარი ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის წარმომადგენელი აპელირებს სადავო აქტის გამოცემის დროისთვის მოქმედ „პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით - აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის N660 ბრძანებულების პირველ, მე-3, მე-4 მუხლებზე, ყურადღებას ამახვილებს სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2012 წლის 3 დეკემბრის N043891-2012/03/2 დასკვნაზე და დადგენილად მიიჩნევს, რომ ქ.თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე ხუთ სართულიანი შენობის სახურავის სივრცე შესრულებული მანსარდის ტიპის საცხოვრებელი ფართი, ამჟამინდელი მდგომარეობით, უარყოფითად არ მოქმედებს არსებულ ხუთ სართულიან შენობაზე და არ იწვევს რაიმე სახის დაზიანებას. ასევე, მიუთითებს სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2013 წლის 24 ივლისის N003198713 დასკვნაზე და განმარტავს, რომ დასკვნის თანახმად, ...ი ...-ში მდებარე შენობის მანსარდის სართულში, მერიის მიერ შეთანხმებული პროექტის მიხედვით, ფანჯრის გადიდება და სახურავის ფენის შეცვლა უარყოფითად არ იმოქმედებს შენობის მდგრადობაზე.
კასატორის მსჯელობით, მითითებული საექსპერტო დასკვნებით ცალსახად დგინდება, რომ სადავო აქტით დალეგალიზებული, პროექტის დარღვევით ნაწარმოები სამუშაოები უარყოფითად არ მოქმედებს და არც იმოქმედებს არსებული ხუთ სართულიანი შენობის ტექნიკურ მდგრადობაზე. კასატორი სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საკმარის საფუძვლად ვერ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ დასკვნები სამსახურის მიერ არ ყოფილა შეფასებული. მიუთითებს, რომ საექსპერტო დასკვნები აქტის გამოცემის მომენტში ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილი არ ყოფილა და შესაბამისად, მათი შეფასება სამსახურის მიერ ვერ განხორციელდებოდა, თუმცა არც მათი წარდგენის ვალდებულება იყო. დამატებით ღონისძიებებთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ სამსახური იღებს გადაწყვეტილებას დასრულებული ობიექტის ლეგალიზების ან ლეგალიზებაზე უარის თქმის თაობაზე, შესაბამისად, დამატებითი ღონისძიებების დავალების უფლებამოსილება სამსახურს არ გააჩნდა. ლეგალიზებაზე უარის თქმის შემთხვევაში ობიექტი ექვემდებარება დემონტაჟს, ხოლო, დემონტაჟის შემთხვევაში რა ზიანი მიადგება მთლიანი შენობა - ნაგებობის მდგრადობას შეფასებული არ არის, მით უფრო იმ პირობებში, რომ სალეგალიზებო ობიექტი წლების განმავლობაში არსებობს აღნიშნული სახით და წარმოადგენს შენობა - ნაგებობის ნაწილს.
კასატორი მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი ატარებს მხოლოდ ფორმალურ ხასიათს, სასამართლომ არ მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, არასწორად განმარტა კანონი, რაც კასატორის მსჯელობით, მისი გაუქმების უპირობო და აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს. ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლის მსჯელობით, აღმჭურველი აქტით დაინტერესებულ მხარეს გარკვეული უფლებები ენიჭება, აღნიშნულიდან გამომდინარე, საჭიროა მათი უფლებების დაცვის განსაკუთრებული გარანტიების შექმნა. მიიჩნევს, რომ ასეთი აქტის ბათილად ცნობისათვის, ერთ - ერთი აუცილებელი პირობაა, დაინტერესებულ პირს ჰქონდეს აღნიშნული აქტის მიმართ კანონიერი ნდობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა. კანონიერი ნდობის გარდა, კანონი ასეთი აქტის ბათილად ცნობის შესაძლებლობას უშვებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციული აქტი არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირთა კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. ამასთან, აუცილებელია ეს დარღვევა იყოს არსებითი ხასიათის, ანუ სხვა პირთა უფლებებისა და ინტერესების დაცვა შეუძლებელი უნდა იყოს მოცემული ადმინისტრაციული აქტის გაუქმების გარეშე. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი დადგენილად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე უძრავი ქონება, დაზუსტებული ფართით - 1729.00 კვ.მ საკადასტრო კოდით - ..., სართული მე-6, ბინა N8ა, საერთო ფართით -131.99 კვ.მ. წარმოადგენს ჯ. გ-ის საკუთრებას. სადავო ბრძანებით განხორციელდა ამავე ფართში ჯ. გ-ის მიერ უნებართვოდ მიშენებული ფართის ლეგალიზება. შესაბამისად, ლეგალიზებული ფართი უკვე რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში.
საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებითა და ექსპერტიზის დასკვნებით არ დასტურდება, მოსარჩელის კანონიერი ინტერესებისათვის არსებითი ზიანის მიყენების ფაქტი. ასეთ პირობებში კი, სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ბათილად ცნო აღმჭურველი აქტი, ხოლო სამოტივაციო ნაწილში არ იმსჯელა მოსარჩელესთან მიმართებაში არსებითი ზიანის არსებობის ფაქტზე და მით უმეტეს დადგენილი არ აქვს მოსარჩელის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების არსებითი შელახვის ფაქტი, რაც ბუნებრივია, ცალსახად გამორიცხავდა აღმჭურველი ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის წარმომადგენელი ითხოვს გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში და მოსარჩელეს უარი ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად. კასატორისათვის არსებითი მნიშვნელობისაა უზენაესმა სასამართლომ დანიშნოს საქმის მოსმენა და მხარეთა პოზიციის ზეპირი მოსმენის პირობებში განიხილოს საკასაციო საჩივარი.
კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენელი აპელირებს „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, ამავე კოდექსის 44-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას სრულყოფილად იქნა გამოკვლეული არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები და ქალაქ თბილისის მერიის 2013 წლის 29 ნოემბრის N2704 დადგენილება მიღებულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2013 წლის 9 დეკემბრის N2831 განკარგულების ბათილად ცნობის ნაწილში კასატორი მიუთითებს, რომ არქიტექტურის სამსახურში წარდგენილი იქნა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის N660 ბრძანებულების მე-3 მუხლით განსაზღვრული ყველა საჭირო დოკუმენტაცია, მათ შორის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა "..."-ის სხდომის ოქმი და ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლის თანახმადაც, ჯ. გ-ი წარმოადგენს ქ. თბილისში, ...ი ...-ში, არსებული 131.99 კვ.მ ფართის მესაკუთრეს. აპელირებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, "საჯარო რეესტრის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-5 მუხლზე და განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია, ვიდრე ისინი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად არ იქნება ცნობილი. მისივე მსჯელობით, არქიტექტურის სამსახური დაეყრდნო საჯარო რეესტრის ჩანაწერს, ამასთან, მხარემ ვერ წარადგინა საწინააღმდეგო მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა საპირისპიროს საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობასთან დაკავშირებით.
საჩივრის ავტორის განმარტებით, საჯარო საჯარო რეესტრის ამონაწერით და შპს "...ს" მიერ მომზადებული 2013 წლის 29 ივლისის ობიექტის ნახაზით (გეგმით) დგინდება, რომ ჯ. გ-ის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ფართი გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემამდე მოიცავდა ლეგალიზებულ 7.5 კვ.მ ფართსაც. მიიჩნევს, რომ მხარის მოსაზრება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თანხმობის გარეშე ჯ. გ-ის ფართის მომატების თაობაზე ვერ იქნება გაზიარებული. მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის "..."- ის კრების ოქმზე და განმარტავს, რომ კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის წევრთა 2/3, რომელთა 100%-მა მიიღო გადაწყვეტილება ჯ. გ-ის მიერ უნებართვოდ მიშენებული 7.5 კვ.მ ფართის ლეგალიზებასთან დაკავშირებით. მიუთითებს "ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-10 პრიმა მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებზე და მიიჩნევს, რომ ჯ. გ-ი ვალდებული იყო უფლებამოსილ სამსახურში წარედგინა ამხანაგობის წევრთა არანაკლებ 2/3-ის თანხმობა, კონკრეტულად მ. ა-ის თანხმობა სავალდებულო არ იყო. კასატორის განმარტებით, ვინაიდან საჩივრის განხილვისას დადგინდა, რომ არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს N837815 ბრძანების გამოცემისას გამოკვლეული იქნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მიერ, 2013 წლის 9 დეკემბრის N2831 განკარგულება მიღებულ იქნა კანონმდებლობის მოთხოვნა სრული დაცვით.
ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენელი ითხოვს გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში და მოსარჩელეს უარი ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 მაისის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის, ჯ. გ-ისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ჯ. გ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 29 ნოემბრის №2704 განკარგულების (ჯ. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილების თაობაზე), ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანების (ჯ. გ-ისათვის უნებართვოდ მიშენებული ფართის ლეგალიზებულად ჩათვლის შესახებ), ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 9 დეკემბრის №2831 განკარგულების (მ. ა-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე) კანონიერების შეფასება.
საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე უძრავი ქონება, დაზუსტებული ფართობით - 1729.00 კვ.მ, მიწის (უძრავი ქონების) ს/კ №..., სხვენი ფართობი - 40.00 კვ.მ წარმოადგენს მ. ა-ის და სხვა თანამესაკუთრის საკუთრებას, კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის საფუძველზე.
დადგენილია, რომ ქ. თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1981 წლის 21 აპრილის №558 განკარგულებით, ... კავშირს იჯარით გადაეცა ქ. თბილისში, ...ი ...-ში არსებული ხუთ სართულიანი სახლის სხვენის ნაწილი ...ის მოსაწყობად.
ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1981 წლის 21 ივნისის №162 ბრძანებით, შეთანხმებულად ჩაითვალა ქ. თბილისში, ...ის რაიონში, ...ზე ...-ში, საცხოვრებელი სახლის სხვენის სართულში ... კავშირისათვის ორი ...ს მოწყობის წარდგენილი პროექტი.
საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე უძრავი ქონება, დაზუსტებული ფართობით - 1729.00 კვ.მ. მიწის (უძრავი ქონების) ს/კ №..., სართული მე-6, ბინა №8ა, საერთო ფართით - 131.99 კვ.მ. წარმოადგენს ჯ. გ-ის საკუთრებას. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტებია: პრივატიზაციის ხელშეკრულება №2ნ-140; ვაკე - საბურთალოს რაიონის გამგეობის №2.10.10 დადგენილება და ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი მმართველობის ვაკის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 28 ივნისის №6.8.102 გადაწყვეტილება.
ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 04 დეკემბრის მიმართვით დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს №12/84965-16 განცხადებით მიმართეს ...ის ქ. ...-ში მცხოვრებმა მოქალაქეებმა: თ. ჩ-მა, მ. ა-ე - ბ-ემ და ქ. კ-ამ მათი საცხოვრებელი სახლის მანსარდის სართულში ...ის მოწყობის შედეგად, მე-5 სართულის მზიდი კედლების დაზიანების თაობაზე. განცხადებაზე დართულ ...ის 30.05.2002 წლის დასკვნაში აღნიშნულია, რომ სასხვენო გადახურვის და ფასადის კედლის დაცილება, ანუ მნიშვნელოვანი ბზარის გაჩენა გამოწვეულია სახურავის კონსტრუქციის შეცვლით 1983 წელს მანსარდის დაშენებისას. 1937 წელს აშენებული სახლის სახურავის ნივნივა ეყრდნობოდა მაუერლატს და მაგრდებოდა მასთან, ხოლო მაუერლატი ჩაანკერებული იყო წყობაში, რომელი კავშირიც აღარ არსებობს, არ არის გამბრჯენი ძალების მიმღები კონსტრუქცია, ვინაიდან მანსარდის მოწყობის დროს ის გადაადგილებული იქნა ზევით და სახურავის კონსტრუქციის განმბრჯენმა ძალებმა გადააადგილეს ვერტიკალური კედელი, რამაც გამოიწვია ბზარის გაჩენა და მიიჩნევენ, რომ მანსარდის მშენებლობისას უნდა განხორციელებულიყო ანტისეისმური სარტყელის მოწყობა წყობაში ჩაკერებით, რაც შეკრავდა შენობას. დასკვნაში მითითებულია, რომ შენობის მდგრადობის შესანარჩუნებლად საჭიროა ანტისეისმური სარტყელის მოწყობა წყობაში ჩაკერებით. სარტყელი უნდა გადიოდეს ყველა მზიდ კედელზე.
ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა სთხოვა მოქალაქეებს ზ. ჯ-ეს, ჯ. გ-ეს და ჯ. მ-ეს, გაეთვალისწინებინათ ზემოაღნიშნული ფაქტები და გაეტარებინათ შესაბამისი ღონისძიებები.
საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მთავარი ,,არქმშენინსპექციის” №12/15073-16 წერილზე თანდართულ №მი-13/7 და ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში მიმართულ №12/15073-16 განცხადებასთან დაკავშირებით, სადაც მოთხოვნილი იყო დახმარება ... ... მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ავარიული მდგომარეობის გამოსასწორებლად და მითითებული იყო, რომ კონსტრუქტორის მიერ ვითარების ადგილზე შესწავლის შემდეგ საჭიროდ იქნა მიჩნეული პროექტის მომზადება, რომელშიც კომპლექსურად უნდა გადაწყდეს, არა მხოლოდ მე-5 სართულის მზიდი კედლების აღდგენა - გამაგრების, ასევე სხვენის სართულის კონსტრუქციების გაძლიერების ღონისძიებები, მ. ა-ე-ბ-ეს, ასევე ამხანაგობა ,,...”-ის თავმჯდომარეს ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2010 წლის 04 მარტის №12/8095-16 მიმართვის თანახმად ეცნობათ, რომ დასმული საკითხის გადასაჭრელად, საჭირო იყო შესაბამისი სრულყოფილი პროექტის მომზადება, რომლის შეთანხმება და შესაბამისი სანებართვო მოწმობის გაცემა წარმოადგენს თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის პრეროგატივას.
დადგენილია, რომ 2013 წლის 22 ივლისს, ქალაქ თბილისის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ, მოქალაქე ჯ. გ-ს მიეცა №000323 მითითება, სადაც განმარტებულია, რომ ჯ. გ-ის მიერ განხორციელებულია უნებართვო მშენებლობა. კერძოდ, აივნის ფართი გაზრდილია 5.50. კვ.მ-ით. დამატებით მოწყობილია შიდა სივრცეში კიბე და აივნის მხარეს კარი, ფანჯარა გადაადგილებულია, ხოლო კაპიტალური კედელი გადაწეულია წინ. დარღვევის გამოსწორების მიზნით, ჯ. გ-ს დაევალა მითითების გაცემის მომენტში არსებული სანებართვო დოკუმენტაციის წარდგენა, ან ობიექტის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა. მასვე დარღვევის გამოსასწორებლად განესაზღვრა 15 (თხუთმეტი) დღიანი ვადა.
2013 წლის 29 ივლისის №AR1150446 განცხადებით ჯ. გ-მა მიმართა ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურს და მოითხოვა უნებართვო მშენებლობის, მიშენებული - დაშენებული ფართის ლეგალიზება.
ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძენებით დაკმაყოფილდა წარდგენილი განცხადება და ლეგალიზებულად ჩაითვალა ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე ჯ. გ-ის მიერ ბინა №8ა-ზე უნებართვოდ მიშენებული ფართი.
საქმეში წარმოდგენილი ამხანაგობა ,,...ის“ კრების ოქმით, დადგენილია, რომ კრებამ ხმათა 100%-ით განაცხადა თანხმობა - ჯ. გ-მა მოახდინოს უნებართვოდ მიშენებული 7.5. კვ.მ ფართის ლეგალიზება.
2013 წლის 16 სექტემბერს, ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგა შემოწმების №000323 აქტი, რომლითაც დაფიქსირდა მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობა. კერძოდ, - მხარის მიერ წარმოდგენილი ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანებით გამოსწორებულია 2013 წლის 22 ივლისის №000323 მითითების მოთხოვნების ნაწილი, სახეზეა დარღვევა - დამატებით მოწყობილია შიდა სივრცეში კიბე.
2013 წლის 15 ოქტომბრის ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის №000323 დადგენილების თანახმად, მოქალაქე ჯ. გ-ი დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით, ქ. თბილისში, ...ი ..., ბინა 8ა -ში სამშენებლო სამუშაოების (შიდა სივრცეში დამატებით კიბის მოწყობა) უნებართვოდ განხორციელებისათვის.
2013 წლის 01 ნოემბერს ჯ. გ-მა №12/13305384-17 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქალაქ თბილისის მერიას და მოითხოვა ქ. თბილისის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 15 ოქტომბრის №000323 დადგენილების ბათილად ცნობა.
ქალაქ თბილისის მერიის 2013 წლის 29 ნოემბრის №2704 განკარგულების თანახმად, ზეპირი მოსმენის სხდომაზე, ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის წარმომადგენელი არ დაეთანხმა ადმინისტრაციულ საჩივარს და აღნიშნა, რომ ჯ. გ-ის მიერ, ქ. თბილისში, ...ზე ..., ბინა №8ა-ში, განხორციელდა სამშენებლო სამუშაოები სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, კერძოდ, შიდა სივრცეში დამატებით მოეწყო კიბე, ამდენად, სახეზეა ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის“ კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართალდარღვევა.
საჩივრის განმხილველმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ...ი ..., №8ა ბინის შიდა სივრცეში კიბის მოწყობით არ მომხდარა უძრავი ქონების გაბარიტების ცვლილება, ვინაიდან, ამ კიბის მოწყობით არ შეიძლება შეიცვალოს არც შენობა - ნაგებობის საძირკველი, არც გარეშემომზღუდავი კონსტრუქციები და არც სახურავის პარამეტრები. რის გამოც, ქალაქ თბილისის მერიამ დააკმაყოფილა ჯ. გ-ის 2013 წლის 01 ნოემბრის №12/13305384-17 ადმინისტრაციული საჩივარი და ბათილად ცნო ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 15 ოქტომბრის №000323 დადგენილება.
დადგენილია, რომ 2013 წლის 18 ოქტომბერს მ. ა-ემ №12/13291834-17 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქ. თბილისის მერიას და მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანების ბათილად ცნობა. საჩივრის ავტორის განმარტებით, ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურმა 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 გადაწყვეტილების მიღების დროს არ გაითვალისწინა მისი დაინტერესება განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით და ადმინისტრაციულ წარმოებაში იგი არ იყო ჩართული დაინტერესებულ მხარედ.
ქ. თბილისის მერიაში გამართულ ზეპირ მოსმენაზე არქიტექტურის სამსახურის წარმომადგენელი არ დაეთანხმა ადმინისტრაციულ საჩივარს და განმარტა, რომ ბმა ,,...“-ის კრების ოქმი სრულად აკმაყოფილებდა ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მე-101 მუხლის მე-2 პუნქტისა და 28-ე მუხლის მე-7 პუნქტით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. სამსახურის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ რაც შეეხება მ. ა-ის მონაწილეობას ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურში მიმდინარე ადმინისტრაციულ წარმოებაში, სამსახურში წარდგენილი მისი ყველა განცხადება ეხებოდა არა სადავო ობიექტის ლეგალიზებას, არამედ სხვენის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით არსებულ საქმეს.
სადავო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2013 წლის 9 დეკემბრის №2831 განკარგულებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ განმარტა შემდეგი: ვინაიდან საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის შედეგად ვერ იქნა გამოვლენილი გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი, არ არსებობს გასაჩივრებული ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანების ბათილად ცნობის წინაპირობები. ამდენად, მ. ა-ეს უარი ეთქვა №12/13291834-17 ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.
დადგენილია, რომ 2013 წლის 25 ივლისს ქ. თბილისის მერიას №12/13206117-14 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა მ. ა-ემ და მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 12 ივლისის №789949 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.
ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 05 ნოემბრის №2483 განკარგულებით მ. ა-ის 2013 წლის 25 ივლისის №12/13206117-17 ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 12 ივლისის №789949 გადაწყვეტილება.
ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 05 ნოემბრის №2494 განკარგულების თანახმად, ქ. თბილისის მერიაში, 2013 წლის 25 და 2013 წლის 29 ივლისს მ. ა-ემ წარადგინა №12/13206122-17 და №12/13210268-17 ადმინისტრაციული საჩივრები და მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 06 ივნისის №725486 და 24 ივლისის №808449 გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა. განკარგულების თანახმად, ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქ.თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 06 ივნისის №725486 გადაწყვეტილებით დადასტურდა ქ. თბილისში, სექტორი - ვაკე, ...ი ...-ში თანასაკუთრების მიწის ნაკვეთზე (ნაკვ. №...) მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მოქალაქე ჯ. გ-ის კუთვნილი ფართის ფასადზე პირველი კლასის სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელების შესაძლებლობა. განკარგულების თანახმად, ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქ.თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 24 ივლისის №808449 გადაწყვეტილებებით, წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე დადასტურდა ქ. თბილისში, სექტორი - ვაკე, ...ი, ...-ში თანასაკუთრების მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ჯ. გ-ის კუთვნილი ფართის ფასადზე პირველი კლასის სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელების დადასტურებაში (№725486) კორექტირებული ფოტომონტაჟის საფუძველზე ცვლილების შეტანის შესაძლებლობა.
ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 05 ნოემბრის №2494 განკარგულების თანახმად, არ დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის მერიაში 2013 წლის 25 და 2013 წლის 29 ივლისს მ. ა-ის მიერ წარდგენილი №12/13206122-17 და №12/13210268-17 ადმინისტრაციული საჩივრები და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 06 ივნისის №725486 და 24 ივლისის №808449 გადაწყვეტილებები.
ქ. თბილისის მერიას 2013 წლის 31 დეკემბერს განცხადებით მიმართეს მოქალაქეებმა: გ. ქ-ემ, მ. ა-ემ, ე. ბ-ამ და ქ. კ-ამ №12/13365509-2 და მოითხოვეს ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურსა და ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურს დაევალოს უზრუნველყონ მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრული უფლება -მოვალეობების შესრულება. კერძოდ, ჯ. გ-მა და თ. ჯ-ემ აღმოფხვრან ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე კორპუსის სხვენში ბინა - ...ოების პროექტის დარღვევით მოწყობისა და შემდგომი რეკონსტრუქციების უნებართვოდ განხორციელების შედეგები; ასევე ქ. თბილისის მერიის კეთილმოწყობის საქალაქო სამსახურს დაევალოს განახორციელოს ამავე სამსახურის 2009 წლის №12/744342-16 და 2013 წლის 21 ოქტომბრის №12/13254240-24 წერილობითი დაპირებების შესრულება ხსენებული საცხოვრებელი სახლის მდგრადობის აღდგენითი ღონისძიებების დაფინანსების განხორციელებასთან დაკავშირებით. მოქალაქეებმა ასევე მოითხოვეს რომ არარად იქნეს აღიარებული ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 6 ივნისის №725486 და 2013 წლის 24 ივლისის №808449 გადაწყვეტილებები, აგრეთვე, ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 5 ნოემბრის №2494 და №2483 განკარგულებები.
ქალაქ თბილისის მერიის 2014 წლის 24 თებერვლის №352 განკარგულებით არ დაკმაყოფილდა გ. ქ-ის, მ. ა-ის, ე. ბ-ას და ქ. კ-ას №12/13365509-2 განცხადება და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 05 ნოემბრის №2483 და №2494 განკარგულებები.
სსიპ ,,ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს’’ 2012 წლის 3 დეკემბრის №043891-2012/03/2 დასკვნით დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე 5 სართულიანი შენობის სახურავის სივრცე შესრულებული მანსარდის ტიპის საცხოვრებელი ფართი, ამჟამინდელი მდგომარეობით, უარყოფითად არ მოქმედებს არსებულ 5 სართულიან შენობაზე და არ იწვევს რაიმე სახის დაზიანებას.
2013 წლის 24 ივლისის სსიპ ,,ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს’’ №003198713 დასკვნით დადგენილია, რომ ...ი ...-ში მდებარე შენობის მანსარდის სართულში, მერიის მიერ შეთანხმებული პროექტის მიხედვით, ფანჯრის გადიდება და სახურავის ფენის შეცვლა უარყოფითად არ იმოქმედებს შენობის მდგრადობაზე.
საქმეში წარმოდგენილი ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, 2013 წლის სა...ის მშენებლობის პროექტირების და ექსპერტიზის ცენტრის დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე შენობის ვიზუალური გამოკვლევით დადგინდა - შენობის მე-2 სადარბაზოს მე-5 სართულის მზიდი კედლები დეფორმირებულია, აქვს ძალოვანი ბზარები, აუცილებელია შენობის დეტალური გამოკვლევა და შესაბამისი გაძლიერების პროექტით არსებული დაზიანებების აღმოფხვრა და იმ სეისმური ზემოქმედებების ჩარჩოებში მოქცევა, რასაც ითვალისწინებს დღევანდელი მოქმედი წესები და ნორმები. რეკომენდაციის სახით შეიძლება ითქვას, რომ მე-5 სართულის გადახურვის დონეზე ყველა მზიდი კონსტრუქციის თავზე წყობაში ჩაანკერებით უნდა მოეწყოს ანტისეისმური სარტყელი ან მოხდეს მოჭიმვა ლითონის კონსტრუქციით. რაც შეეხება, მოსაზრებას, ახალი სრულფასოვანი მე-6 სართულის მოწყობასთან დაკავშირებით, ის ტექნიკურად შესაძლებელია შესაბამისად დამუშავებული პროექტით ამჟამად, მოქმედი ,,სეისმომედეგი მშენებლობის” სამშენებლო ნორმების სრული დაცვით.
საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს სსრ ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის საბინაო - საექსპლუატაციო ტრესტის 1991 წლის 30 მიმართვისა და მასზე დართული ქ. თბილისის ვაკის რაიონის, ... ... საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, დასკვნის თანახმად, საცხოვრებელი სახლი ამჟამად არ იმყოფება ავარიულ მდგომარეობაში, მაგრამ კედლები, განსაკუთრებით მე-5 სართულზე დეფორმირებულია და აქვს მნიშვნელოვანი ბზარები.
ქ. თბილისის ვაკის რაიონის პრეფექტურის 1991 წლის 27 ნოემბრის განკარგულების თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს 1982 წლის 21 აპრილის განკარგულებით, ... კავშირს გადაეცა ... ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის სხვენის არასაცხოვრებელი ფართობი, ...ის მოსაწყობად. აღნიშნული ფართობი მიეცა ორ ...ს - ზ. ჯ-ეს და ჯ. გ-ს, რომლებმაც პროექტის დარღვევით მოახდინეს ...ოს გადაკეთება. აღნიშნული კანონსაწინააღმდეგო ქმედების შესახებ აღიძრა სარჩელი რაიონის სახალხო სასამართლოში. საქმის საბოლოო განხილვამდე ვაკის რაიაღმასკომის 1990 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ზ. ჯ-ესა და ჯ. გ-ს ნება დაერთო აღნიშნული ...ოების შესყიდვაზე, რაც ეწინააღმდეგება არსებულ კანონმდებლობას. აღნიშნული განკარგულების, თანახმად საპროექტო კანტორა ,,ს...ის“ დასკვნისა და საბინაო საკითხთა კომისიის წინადადებისა, გაუქმებულად ჩაითვალა ვაკის რაიაღმასკომის 1990 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.
...ის აკადემიკოსის 2002 წლის 30 მაისის (ქ. თბილისში, ... ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ) დასკვნის თანახმად, შენობის იმჟამინდელი მდგომარეობიდან გამომდინარე დადგინდა შემდეგი: სასხვენო გადახურვის და ფასადის კედლის დაცილება, ანუ მნიშვნელოვანი ბზარის გაჩენა (10-25 მმ) გამოწვეულია სახურავის კონსტრუქციის შეცვლით 1983 წელს მანსარდის დაშენებისას. 1937 წელს აშენებული სახლის სახურავის ნივნივა ეყრდნობოდა მაუერლატს და მაგრდებოდა მასთან, ხოლო მაუერლატი ჩაანკერებული იყო წყობაში. აღნიშნული კავშირი აღარ არსებობს, არ არის განმბრჯენი ძალების მიმღები კონსტრუქცია, ვინაიდან მანსარდის მოწყობის დროს ის გადააადგილებული იქნა ზევით და თავის ფუნქციას ამჟამად არ ასრულებს. ამიტომ სახურავის კონსტრუქციის განმბრჯენმა ძალებმა გადაადგილეს ვერტიკალური კედელი, რამაც გამოიწვია ბზარის გაჩენა. ამდენად, დასკვნაში მითითებულია, რომ შენობის მდგრადობის შესანარჩუნებლად საჭიროა ანტისეისმური სარტყელის მოწყობა წყობაში ჩაანკერებით. სარტყელი უნდა გადიოდეს ყველა მზიდ კედელზე.
შპს ,,მ...“-ს 2009 წლის 12 ნოემბრის წერილით ირკვევა, რომ 2002 წლის 30 მაისის შემდეგ, რაც შესწავლილი იქნა ქ. თბილისში, ... ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური მდგომარეობა, 7 წლის განმავლობაში შენობის ტექნიკური გაუმჯობესების თვალსაზრისით, არაფერი გაკეთებულა. ამდენად, დასკვნის სახით, მიჩნეული იქნა, რომ შენობის მდგომარეობა გაუარესდა და მისი გაუმჯობესება შეუძლებელი იყო ხარვეზების გამოსწორების გარეშე. მიეთითა, რომ 2002 წლის 30 მაისს გაცემული დასკვნა კვლავ იყო ძალაში.
თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2010 წლის 18 თებერვლის წერილით მ. ა-ეს ეცნობა, რომ თბილისში, ... ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ობიექტზე ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შემთხვევაში იქნებოდა ინფორმირებული.
სა...ის მშენებლობის პროექტირების და ექსპერტიზის ცენტრის 2013 წლის დასკვნით, ქ. თბილისში, ... ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, დგინდება, რომ შენობის მე-2 სადარბაზოს მე-5 სართულის მზიდი კედლები დეფორმირებულია, აქვს ძალოვანი ბზარები, აუცილებელია შენობის დეტალური გამოკვლევა და შესაბამისი გაძლიერების პროექტით არსებული დაზიანებების აღმოფხვრა და იმ სეისმური ზემოქმედებების ჩარჩოებში მოქცევა, რასაც ითვალისწინებს დღევანდელი მოქმედი წესები და ნორმები. რეკომენდაციის სახით დასკვნაში მითითებულია, რომ მე-5 სართულის გადახურვის დონეზე ყველა მზიდი კონსტრუქციის თავზე წყობაში ჩაანკერებით უნდა მოეწყოს ანტისეისმური სარტყელი ან მოხდეს მოჭიმვა ლითონის კონსტრუქციით. რაც შეეხება, მოსაზრებას, ახალი სრულფასოვანი მე-6 სართულის მოწყობასთან დაკავშირებით, ის ტექნიკურად შესაძლებლად იქნა მიჩნეული, შესაბამისად დამუშავებული პროექტით იმჟამად მოქმედი ,,სეისმომედეგი მშენებლობის” სამშენებლო ნორმების სრული დაცვით.
შპს ,,ლ...ის“ 2013 წლის 10 დეკემბრის N03/722 წერილით დადგენილია, რომ ურბანული დაგეგმარებისა და საქალაქო მეურნეობის კომისიას გაეგზავნა ავარიულობის ხარისხის დამდგენი კომისიის მიერ შედგენილი დასკვნა ... ...-ის შესახებ. აღნიშნული დასკვნის თანახმად, შენობის მე-5 სართულის ზონა ავარიულია, განსაკუთრებით მე-2 სადარბაზოს მე-5 სართული, შეინიშნება დეფორმაციები, ბზარები ფასადის კედლებში, ფასადის კედლები დაცილებულია სასხვენო გადახურვიდან რამდენიმე სმ-ით. დეფორმაციების გამომწვევ ძირითად მიზეზს წარმოადგენს ტექნიკური პირობების დარღვევა სხვენის გადახურვაზე მანსარდების მოწყობისას, შეცვლილი იქნა მანსარდის დგარებისა და მაუერლატის განლაგების სქემა, აღარ არის გამბრჯენი ძალების მიმღები კონსტრუქცია, რამაც გამოიწვია ფასადის კედლების გადაშლა. რაც შეეხება შენობის დაზიანებათა ხარისხის ამსახველ კატეგორიას, შენობა მიჩნეული იქნა მწვავედ ავარიულ ზონა II კატეგორიად. რეკომენდაციის სახით დასკვნაში მითითებულია შენობის დაზიანებათა სურათის დეტალური კვლევა - შესწავლა, გამაგრება - გაძლიერების ღონისძიებათა დასახვით; საინჟინრო წყალშემცველი კომუნიკაციების შესწავლა დაზიანებათა სურათის ფიქსაციით; წინმსწრებ - დამზღვევ ღონისძიებებზე ესკიზური მონახაზის გაცემა, თუ ამის საჭიროება წარმოიშვა; ყველა ამ მასალათა მოძიების შემდგომ, შეიძლება შედგეს გამაგრება - გაძლიერების ღონისძიებებზე პროექტი.
სადავო საკითხზე მსჯელობის მიზნით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების (შემდეგში – ობიექტები ან მათი ნაწილები) ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესს განსაზღვრავს ,,პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებულება, რომლის მოქმედება ვრცელდება 2007 წლის 1 იანვრამდე უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტებისა ან მათი ნაწილების მიმართ (სადავო პერიოდში მოქმედი რეგულაცია).
ამავე ბრძანებულების მესამე მუხლის თანახმად, ობიექტის ან მისი ნაწილის მესაკუთრე ან სხვა უფლებამოსილი პირი (ხოლო ამ წესის პირველი მუხლის 21 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მრავალბინიანი სახლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა) აღნიშნული ობიექტის ლეგალიზების მოთხოვნის შესახებ განცხადებით მიმართავს შესაბამის ორგანოს, რომელიც მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით განიხილავს საკითხს და იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების ან ლეგალიზებაზე უარის თქმის შესახებ. განცხადებას თან უნდა დაერთოს: ა) ტოპოგრაფიული საფუძველი და საპროექტო ტერიტორიების სიტუაციური გეგმა ექსპლიკაციით; ბ) ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, საკადასტრო რუკა, ხოლო თუ მიწის ნაკვეთი სხვა ფიზიკური ან იურიდიული პირის (სახელმწიფოს ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის) საკუთრებაშია, აგრეთვე განმცხადებელსა და მესაკუთრეს შორის დადებული შესაბამისი ხელშეკრულება ან თანხმობა, გარდა მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებზე მიშენება - დაშენებისა; გ) მრავალბინიან სახლებზე მიშენება - დაშენების შემთხვევაში ბინაზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი – ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან; დ) ობიექტის არქიტექტურული პროექტი, ხოლო მრავალბინიან სახლებზე დასრულებული მიშენება-დაშენების შემთხვევაში - ობიექტის აზომვითი ნახაზი; ე) ფოტოსურათები; ვ) ამ წესის პირველი მუხლის 21 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში - დასკვნა კონსტრუქციული მდგრადობის შესახებ. ამასთან, მე-6 მუხლის საფუძველზე, შესაბამისი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების შესახებ იმ შემთხვევაში, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება კანონმდებლობის მოთხოვნებს (გარდა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების მოთხოვნებისა).
განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ კასატორის (მესამე პირის) მიერ უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილია განცხადება უნებართვოდ მიშენებული ფართის ლეგალიზების შესახებ. ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანებით, ჯ. გ-ის მიერ უნებართვოდ მიშენებული ფართი ლეგალიზებულად ჩაითვალა. ასევე დადგენილია, რომ სალეგალიზაციო ფართი 7.5 კვ.მ. ოდენობით მდებარეობს შენობის ფასადის მხარეს, სადაც კაპიტალური კედელი გადაწეულია წინ და ასევე გადაადგილებულია კარი და ფანჯარა.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ მართებულად გამახვილდა ყურადღება საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნებზე, რომლის თანახმად, სასხვენო გადახურვის და ფასადის კედლის დაცილება, ანუ მნიშვნელოვანი ბზარის გაჩენა (10-25 მმ) გამოწვეული იყო სახურავის კონსტრუქციის შეცვლით 1983 წელს მანსარდის დაშენებისას. 1937 წელს აშენებული სახლის სახურავის ნივნივა ეყრდნობოდა მაუერლატს და მაგრდებოდა მასთან, ხოლო მაუერლატი ჩაანკერებული იყო წყობაში. მითითებულია, რომ აღნიშნული კავშირი აღარ არსებობს, არ არის გამბრჯენი ძალების მიმღები კონსტრუქცია, ვინაიდან მანსარდის მოწყობის დროს ის გადაადგილებული იქნა ზევით და თავის ფუნქციას ამჟამად არ ასრულებს, ამიტომ, სახურავის კონსტრუქციის განმბრჯენმა ძალებმა გადაადგილეს ვერტიკალური კედელი, რამაც გამოიწვია ბზარის გაჩენა. ასევე მითითებულია, რომ შენობის მე-2 სადარბაზოს მე-5 სართულის მზიდი კედლები დეფორმირებულია, აქვს ძალოვანი ბზარები ფასადის კედლებში, ფასადის კედლები დაცილებულია სასხვენო გადახურვიდან რამდენიმე სმ-ით. დეფორმაციების გამომწვევ ძირითად მიზეზს წარმოადგენს ტექნიკური პირობების დარღვევა სხვენის გადახურვაზე მანსარდების მოწყობისას, ვინაიდან შეცვლილი იქნა მანსარდის დგარებისა და მაუერლატის განლაგების სქემა.
საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განმარტა, რომ მესამე პირის (კასატორი) ჯ. გ-ის მიერ სადავო მიშენება და ...ოს გადაკეთება განხორციელებულია პროექტის დარღვევით, რამაც განაპირობა სწორედ ლეგალიზების განხორციელების საჭიროება. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების იმ არგუმენტს, რომ ლეგალიზებისას, შენობა - ნაგებობის მდგრადობაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება მესაკუთრეს, რა დროსაც ადმინისტრაციული ორგანო ეყრდნობა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებულების მე-4 მუხლის მე-6 პუნქტს, რომელიც ადგენს, რომ შენობა - ნაგებობის მდგრადობასა და სიმტკიცეზე პასუხისმგებლობა არ ეკისრება ლეგალიზებაზე უფლებამოსილ ორგანოს და ეს სრულიად წარმოადგენს შენობა - ნაგებობის მესაკუთრის რისკს.
საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ კონკრეტული ფართის ლეგალიზების მოთხოვნის საკითხის განხილვისას, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ ობიექტი არის მდგრადი და უსაფრთხო, ვინაიდან დოკუმენტს წარადგენს დაინტერესებული პირი და შესაბამისად, სახეზეა შენობა - ნაგებობის მესაკუთრის რისკი. თუმცა, იმ შემთხვევაში, როცა საკითხზე, მიმდინარეობს დავა მესაკუთრეებს შორის, ფართის ლეგალიზებაზე პასუხისმგებელმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ საკითხი უნდა გამოიკვლიოს სრულად.
საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე არქიტექტურის სამსახურმა ისე გამოსცა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, რომ ობიექტურად არ გამოუკვლევია საქმის გარემოებები და საკითხის გადაწყვეტისას, ცალმხრივად დაეყრდნო ჯ. გ-ის მიერ წარდგენილ დოკუმენტაციას და სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნებს ისე, რომ არ გაითვალისწინა მთელი რიგი ალტერნატიული მტკიცებულებები შენობის მძიმე ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, რომელიც განპირობებული იყო სწორედ სადავო მიშენების განხორციელებით. მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხე არქიტექტურის სამსახურისთვის ცნობილი იყო ის გარემოება, რომ შენობის ნორმალური ექსპლუატაციისთვის საჭირო იყო სხვენის გადახურვაზე მანსარდის ფარგლებში მოჭრილი და დაზიანებული დგარების აღდგენა და შენობის მდგრადობის შესანარჩუნებლად ანტისეისმური სარტყელის მოწყობა, მიიღო ლეგალიზების თაობაზე დადებითი გადაწყვეტილება მიშენების იმ ნაწილზე, რომლითაც შენობის კაპიტალური კედელი გადაწეული იყო წინ. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო არ დაინტერესებულა შენობის მდგრადობის შესახებ განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე იმ გარემოებებით, რომლის შესახებაც არსებობდა ურთიერთსაწინააღმდეგო მტკიცებულებები. გასაჩივრებული აქტიდან არ დგინდება, თუ როგორ შეძლო ადმინისტრაციულმა ორგანომ ალტერნატიული ექსპერტიზის ჩატარების, ან/და სპეციალური ცოდნის მქონე პირის განმარტების არარსებობის პირობებში, დაედგინა ის გარემოება, რომ არ არსებობდა აღნიშნული ობიექტის ლეგალიზების დამაბრკოლებელი რაიმე გარემოება. ლეგალიზების შესახებ გასაჩივრებული აქტის კანონიერად მიჩნევის საფუძველს ასევე არ ქმნის ის გარემოება, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ჯ. გ-ის საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია ქ.თბილისში, ...ი ...-ში მდებარე №8ა ბინაზე, საერთო ფართით - 131.99 კვ.მ, რომელიც თავის მხრივ, მოიცავს უკანონოდ მიშენებულ ფართსაც.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოქმედი კანონმდებლობა ერთმანეთისაგან მიჯნავს არქიტექტურულ ქალაქთმშენებლობის პროცესებსა და უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობასთან დაკავშირებულ უფლებამოსილებებს და განსაზღვრავს ამ უფლებამოსილებათა განმახორციელებელ განსხვავებულ ორგანოებს. კერძოდ, საჯარო რეესტრი განიხილება, როგორც საკუთრების უფლების მარეგისტრირებელი ორგანო, ხოლო სამშენებლო სამუშაოებისთვის კანონიერის სტატუსის მინიჭების სამართლებრივი საფუძველი შეიძლება იყოს მხოლოდ არქიტექტურის სამსახურის მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვა ან ლეგალიზების აქტი. არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისგან შენობა - ნაგებობაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია და მისი ლეგალიზება, საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების რეგისტრაცია კანონიერად ვერ აქცევს პროექტის დარღვევით ანდა უკანონოდ აშენებულ ობიექტს. ობიექტების ან მათი ნაწილების დაკანონება და კანონიერად მიჩნევა ხდება ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილებით, რაც იმავდროულად ნიშნავს ობიექტის ან მისი ნაწილის ექსპლუატაციაში მიღებას. ამდენად, ცალსახაა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დასტურდება ჯ. გ-ის სახელზე შენობა - ნაგებობის მხოლოდ რეგისტრაციის და არა ამავე ობიექტის მშენებლობის კანონიერად განხორციელების ფაქტი.
საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლს და მიიჩნევს, რომ აღნიშნული პროცესუალური შესაძლებლობა ემსახურება ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ განხორციელებულ მმართველობის კანონიერებაზე სასამართლო კონტროლის სრულფასოვან რეალიზაციას და მართლმსაჯულების ეფექტიან განხორციელებას. იმ პირობებში, როცა ადმინისტრაციულ ორგანოს თითქმის არ მოუხდენია ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა - შეფასება, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში რიგ შემთხვევებში შეუძლებელი ხდება მათი გამოკვლევა. განსახილველ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული წარმოება ჩატარებული იქნა არასრულყოფილად, საკითხის გადაწყვეტისთვის საჭირო მოქმედებების განხორციელების გარეშე, არ შეფასებულა ის გარემოებები, რომლებსაც მოსარჩელე მ. ა-ე აღნიშნავდა მოცემულ საქმეზე და მოტივი თუ რატომ არ გაიზიარა ისინი ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული არ არის. ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიუხედავად მის მიერ გაცემული წერილობითი დაპირებისა (რომ თბილისში, ... ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ობიექტზე ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შემთხვევაში მ. ა-ე იქნებოდა ინფორმირებული), ამასთან, იმ არაერთი განცხადებისა, რომელიც როგორც მოსარჩელის, ასევე ამხანაგობის სხვა წევრების მიერ იყო წარდგენილი შენობის ტექნიკური მდგომარეობის შესახებ, მიიღო გადაწყვეტილება მოსარჩელის ადმინისტრაციულ წარმოებაში მოწვევისა და საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე. შესაბამისად სახეზეა საჭიროება, როდესაც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურმა უნდა გამოიკვლიოს ზემოაღნიშნული გარემოებები, საკითხის ხელახალი განხილვისას სრულფასოვნად გამოიყენოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით მინიჭებული უფლებამოსილება და მტკიცებულებათა შეგროვება მოახდინოს ადმინისტრაციული ორგანოდან ინფორმაციის მოთხოვნის, დაინტერესებულ მხარეთა ადმინისტრაციულ წარმოებაში მოწვევისა და მოსმენის ან სხვა ნებისმიერი კანონით განსაზღვრული პროცედურის ჩატარების მეშვეობით, რომელთა შეფასება გარკვეულ სიცხადეს შეიტანს სადავო საკითხის გადაწყვეტაში.
საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2. მუხლზე, რომლის თანახმად, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის კანონიერების შემოწმებისას აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერების დამტკიცება სასამართლოს წინაშე, ვინაიდან საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1. მუხლის მიხედვით ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება, რაც გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოს (თანამდებობის პირის) ვალდებულებას და სამართლებრივ პასუხისმგებლობას აქტის კანონიერებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2. მუხლი სადავო აქტის კანონიერების მტკიცების ტვირთს აკისრებს მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს და ავალდებულებს დაამტკიცოს, რომ მან უზრუნველყო მის მიერ გამოცემული გადაწყვეტილების კანონის საფუძველზე და მის შესაბამისად მომზადება, მიღება, გამოცემა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინებები ბს-626-596(კ-07); №ბს-1236(კ-18)).
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს იგი და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების იმ მსჯელობას, რომ განსახილველ შემთხვევაში იკვეთება ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ადმინისტრაციული წარმოების ხელახალი ჩატარების დავალების წინაპირობები. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6.1 მუხლის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ ორგანოს რომელიმე საკითხის გადასაწყვეტად მინიჭებული აქვს დისკრეციული უფლებამოსილება, იგი ვალდებულია ეს უფლებამოსილება განახორციელოს კანონით დადგენილ ფარგლებში. ადმინისტრაციულმა ორგანომ პასუხისმგებლობის უმაღლესი ხარისხით უნდა მოახდინოს მის დისკრეციას მიკუთვნებული საკითხების განხილვა - გადაწყვეტა, რაც სამოქალაქო წესრიგის დაცვის აუცილებელი პირობა და გარანტია. ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს ძირითად პროცედურულ ვალდებულებას - გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ეს უმნიშვნელოვანესი იმპერატიული ხასიათის დანაწესი ემსახურება საჯარო მმართველობის კანონიერების პრინციპს, რამდენადაც ყოველი მმართველობითი გადაწყვეტილების მიღება უნდა ეფუძნებოდეს განსახილველი საკითხის გარემოებებისა და ფაქტების ობიექტურ შესწავლა - გამოკვლევას, რომლის შეფასებიდან უნდა გამომდინარეობდეს საკითხის გადასაწყვეტად ჩამოყალიბებული დასკვნა. განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებათა შეფასების და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე უნდა მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.
საკასაციო პალატა აქვე მიუთითებს ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის” 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილს (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) რომლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.
,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის” 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” პუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო - სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა - ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 8 000 ლარით. ამავე მუხლის შენიშვნის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, გაბარიტების ცვლილებად განიხილება ისეთი სამშენებლო საქმიანობა, რომლის დროსაც იცვლება შენობა - ნაგებობის საძირკვლის, გარე შემომზღუდავი კონსტრუქციების ან/და სახურავის პარამეტრები (მიშენება, დაშენება, შენობა - ნაგებობის სიმაღლის გაზრდა და ა. შ.), ხოლო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი არის შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევება შეუძლებელია მთლიანი შენობა-ნაგებობის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე. ამავე კოდექსის 44-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა - ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელად, ან საინჟინრო-კომუნალური ქსელების უნებართვო რეკონსტრუქცია გამოიწვევს დაჯარიმებას 4 000 (ოთხიათასი) ლარით.
განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2013 წლის 22 ივლისს ქალაქ თბილისის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ, მოქალაქე ჯ. გ-ს მიეცა №000323 მითითება, რომლის თანახმად, ჯ. გ-ის მიერ განხორციელებულია უნებართვო მშენებლობა, კერძოდ, აივნის ფართი გაზრდილია 5.50. კვ.მ-ით, დამატებით მოწყობილია შიდა სივრცეში კიბე და აივნის მხარეს კარი, ფანჯარა გადაადგილებულია, ხოლო კაპიტალური კედელი გადაწეულია წინ. ასევე დადგენილია, რომ 2013 წლის 16 სექტემბერს ზედამხედველობის სამსახურის მიერ შედგა შემოწმების №000323 აქტი, რომლითაც დაფიქსირდა მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობა, კერძოდ, მხარის მიერ წარმოდგენილი ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №837815 ბრძანებით გამოსწორებულად ჩაითვალა 2013 წლის 22 ივლისის №000323 მითითების მოთხოვნების ნაწილი, თუმცა სახეზე კვლავ რჩებოდა დარღვევა შიდა სივრცეში მოწყობილი კიბის სახით, რის გამოც ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 15 ოქტომბრის №000323 დადგენილებით, მოქალაქე ჯ. გ-ი დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით, ქ. თბილისში, ...ი ..., ბინა №8ა-ში სამშენებლო სამუშაოების (შიდა სივრცეში დამატებით კიბის მოწყობა) უნებართვოდ განხორციელებისათვის.
დადგენილია, რომ ჯ. გ-მა ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 15 ოქტომბრის №000323 დადგენილების ბათილად ცნობა, რაც სადავო აქტით - ქალაქ თბილისის მერიის 2013 წლის 29 ნოემბრის №2704 განკარგულებით დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 15 ოქტომბრის №000323 დადგენილება.
საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების იმ მსჯელობას, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ ადმინისტრაციული წარმოებისას არ შეაფასა და არ გამოიკვლია ხდებოდა თუ არა ბინის შიდა სივრცეში კიბის მოწყობით უძრავი ქონების გაბარიტების ცვლილება ან სახეზე ხომ არ იყო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი, მით უფრო, რომ მხარეთა განმარტებების თანახმად, აღნიშნული კიბე, რომლითაც მესამე პირი სარგებლობს, მდებარეობს საერთო სარგებლობის სივრცეში. სადავო განკარგულებით, ერთის მხრივ, სრულად დაკმაყოფილდა ჯ. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი, თუმცა, მეორეს მხრივ, ადმინისტრაციული ორგანო მიუთითებდა, რომ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დადგენილების გამოცემისას უნდა ეხელმძღვანელა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და არა ამავე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ" პუნქტით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მართებულად განიმარტა, რომ ისეთ პირობებში გათავისუფლდა ჯ. გ-ი სრულად პასუხისმგებლობისგან, როდესაც თავად ადმინისტრაციული საჩივრის განმხილველი ორგანოს მიერ იქნა დადგენილი მესამე პირის მხრიდან სხვა სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი და უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა - ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელად. ზემოაღნიშნულთან ერთად (შიდა სივრცეში კიბის მოწყობა), ჯ. გ-ის პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების საფუძველი გახდა უნებართვოდ მიშენებული - დაშენებული ფართის ლეგალიზება, რომელიც შეეხებოდა აივნის მხარეს კარისა და ფანჯრის გადაადგილებასა და კაპიტალური კედლის წინ გადაწევას. ლეგალიზების შესახებ ბრძანების ნაწილში დამდგარი შედეგის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ასევე არსებობს სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებული განკარგულების სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის საფუძველი, რამეთუ სწორედ ლეგალიზების ბრძანების არსებობამ განაპირობა მესამე პირის მხრიდან მითითების ნაწილის შესრულებულად მიჩნევა. ამდენად, მართებულად განიმარტა, რომ მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია ჯ. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის ხელახლა განხილვისას ვალდებულია გაითვალისწინოს ჯ. გ-ის 2013 წლის 29 ივლისის №AR1150446 განცხადების შედეგები უნებართვო მშენებლობის ლეგალიზების თაობაზე. მოსარჩელის დანარჩენი სასარჩელო მოთხოვნები, რომელიც არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ, არ გასაჩივრებულა საკასაციო წესით მოსარჩელე მ. ა-ის მიერ, შესაბამისად, საკასაციო პალატამ დავის საგანზე იმსჯელა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების ფარგლებში.
აქვე, საკასაციო პალატა მიუთითებს კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მოთხოვნაზე - საქმე განხილული იქნეს ზეპირი მოსმენით, რაზედაც საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვის საჭიროება. საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება მიიღოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე, რის თაობაზეც წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს. დასახელებული ნორმის შინაარსი ცხადყოფს, რომ საქმის განხილვის ფორმის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა. აღნიშნული ფაქტი ემყარება საკასაციო სამართალწარმოების ბუნებას, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, არამედ მისი მსჯელობის საგანი საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასებაა. ამდენად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები ქმნის საკასაციო პალატის მიერ ზეპირი მოსმენის გარეშე სამართლებრივად სრულყოფილად შეფასების საფუძველს, რის გამოც მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე იმსჯელა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა არ ზღუდავს სასამართლოში მიმართვის კონსტიტუციურ უფლებას (№2/6/205,232, 03.07.2003წ. გადაწყვეტილება) (სუსგ. №ას-807-2020, 12.11.2020წ., სუსგ №ას-1150-2020, 29.11.2021წ.).
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ჯ. გ-ის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
აქვე, საკასაციო პალატა მიუთითებს მ. ა-ის მიერ, საქართველოს უზენაეს სასამართლოში 2023 წლის 5 ივლისს წარმოდგენილ განცხადებაზე (შესაგებელზე) რომლითაც მხარე ითხოვს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლომ განმარტოს ან სააპელაციო სასამართლოს დაევალოს სარეზოლუციო ნაწილის შეუცვლელად განმარტოს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დაკმაყოფილებული მოთხოვნების ფარგლებში.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს უფლება აქვს მხარეთა ან აღმასრულებლის განცხადებით, გადაწყვეტილების აღსრულების ხელშეწყობის მიზნით განმარტოს გადაწყვეტილება სარეზოლუციო ნაწილის შეუცვლელად მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის შინაარსი ბუნდოვანია. განცხადების შეტანა გადაწყვეტილების განმარტების შესახებ დასაშვებია, თუ გადაწყვეტილება ჯერ არ არის აღსრულებული და თუ არ გასულა ვადა, რომლის განმავლობაშიც გადაწყვეტილება შეიძლება აღსრულდეს. სასამართლო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის განმარტების ინსტიტუტი მიზნად ისახავს გადაწყვეტილების აღსრულების ხელშეწყობას, თუ სასამართლო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გაურკვევლობა ქმნის მისი რეალიზაციის სირთულეს და წარმოშობს აღსრულების გაურკვევლობას (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინებები - №ბს-752-752(კს-18); №ბს 1368(კს-19); №ბს-309(2კს-20)).
გადაწყვეტილების განმარტება მისი ნაკლოვანების აღმოფხვრის ერთ - ერთი საშუალებაა. გადაწყვეტილება იმ შემთხვევაში განიმარტება, როდესაც მისი შინაარსი არის ბუნდოვანი, გაურკვეველი ან წინააღმდეგობრივი. გაურკვევლობა უნდა ეხებოდეს სასამართლო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილს. გადაწყვეტილების გამომტანი სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების განმარტების მიცემაში პრიორიტეტულია არა მხარის სურვილი, მოისმინოს მიღებული გადაწყვეტილების დამატებითი არგუმენტები, არამედ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის შინაარსის ბუნდოვანება.
იმ პირობებში, როდესაც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ჯ. გ-ის საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად იქნა ცნობილი და უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, განცხადებაში მითითებული მოთხოვნა სცილდება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლით გათვალისწინებული განმარტების ფარგლებს, ვინაიდან გადაწყვეტილების განმარტების წინაპირობაა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის ბუნდოვანება, მისი მიზანია არა მხარის ინტერესის დაკმაყოფილება - მოისმინოს მიღებული გადაწყვეტილების დამატებითი არგუმენტები, არამედ გადაწყვეტილების აღსრულების ხელშეწყობა. ამასთან, მითითებული წესი იმპერატიულია. შესაბამისად, მოცემულ ვითარებაში არ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლით გათვალისწინებული, გადაწყვეტილების განმარტების პროცესუალური წინაპირობა.
წარმოდგენილი განცხადებით (შესაგებელი) მ. ა-ე ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის პირველი ნაწილის "ა" ქვეპუნქტზე და დამატებითი გადაწყვეტილების მიღების ფარგლებით ითხოვს შესაგებელში და საკასაციო საჩივრებში ასახული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების განმარტებას.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის პირველი ნაწილის "ა" ქვეპუნქტზე რომლის თანახმად, გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით ან მხარეთა თხოვნით გამოიტანოს დამატებითი გადაწყვეტილება იმ მოთხოვნის გამო, რომლის შესახებაც მხარეებმა წარადგინეს მტკიცებულებანი და მისცეს ახსნა - განმარტებანი, გადაწყვეტილება არ გამოტანილა. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლით პირველი ნაწილის "ა" ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის პროცესუალური წინაპირობა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად მიჩნევის პირობებში, ჯ. გ-ს (...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით ტ. კ-ის (...) მიერ 2022 წლის 23 მარტს N0 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150; ასევე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს (ს/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით 2022 წლის 11 აპრილს N00430 საგადახდო მოთხოვნის საფუძველზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ჯ. გ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება;
3. ჯ. გ-ს (...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით ტ. კ-ის (...) მიერ 2022 წლის 23 მარტს N0 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150;
4. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს (ს/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით 2022 წლის 11 აპრილს N00430 საგადახდო მოთხოვნის საფუძველზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.
5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე
მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე
გენადი მაკარიძე
