საქმე №ბს-857(კ-23) 14 მაისი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მესამე პირი) - ი. დ-ე

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - ნ. შ-ე

თავდაპირველი მოპასუხე - ხულოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ნ. შ-ემ წარმომადგენლის მეშვეობით 2019 წლის 01 მარტს სარჩელით მიმართა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების - ხულოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ი. დ-ეის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ხულოს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 30 სექტემბრის №12-03/1 გადაწყვეტილებისა და ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე ი. დ-ეის სახელზე 2018 წლის 31 ოქტომბერს გაცემული საკუთრების უფლების №161 მოწმობის ბათილად ცნობა. ამასთან იშუამდგომლა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით ი. დ-ეისთვის სადავო მიწის ნაკვეთის გასხვისების აკრძალვის თაობაზე.

სარჩელის თანახმად, ხულოს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 30 სექტემბრის №12-03/1 გადაწყვეტილებით აღიარებულ იქნა მოსარჩელე ნ. შ-ეის ა/წ გარდაცვლილი მეუღლის, ვ. დ-ეის ძმისშვილის - ი. დ-ეის საკუთრების უფლება, ხულოს მუნიციპალიტეტის, სოფელ ...ში (...) მდებარე 5 884 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთზე და მასზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლზე, რაზედაც 2018 წლის 31 ოქტომბერს გაიცა შესაბამისი საკუთრების მოწმობა №161. კომისიამ ი. დ-ეის საკუთრების უფლების აღიარებას საფუძვლად დაუდო მის მიერ წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელზეც სადავო მიწის ნაკვეთში ასახული არ იყო სახლი, რომელიც ააშენეს და სადაც 2011 წლიდან ცხოვრობდა მოსარჩელე ნ. შ-ე, აწ გარდაცვლილ მეუღლესთან და შვილებთან ერთად, რის გამოც, მოსარჩელის მოსაზრებით, ი. შ-ე, აღნიშნულ მიწის ნაკვეთს თვითნებურად ვერ დაიკავებდა. ნ. შ-ეის განმარტებით, კომისიას არ გაურკვევია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ხომ არ აყენებდა ზიანს ნ. შ-ეის კანონიერ ინტერესს. ამასთან, კომისია ვალდებული იყო წარმოების დაწყების წინ დაედგინა დაინტერესებული პირი, რომელსაც წარმოადგენდა ნ. შ-ე და სხდომაზე მოეწვია იგი, მიეცა მისთვის საშუალება გასცნობოდა ადმინისტრაციული წარმოების მასალებს და წარედგინა მტკიცებულებები და ა.შ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგებოდა კანონს და უნდა გაუქმებულიყო.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 04 მარტის განჩინებით ნ. შ-ეის წარმომადგენლის შუამდგომლობა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებაზე დაკმაყოფილდა; ი. დ-ეს სასამართლოში აღძრულ სარჩელზე გადაწყვეტილების მიღებამდე აეკრძალა ხულოს რაიონის სოფელ ...ში №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ 5 884 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და 195.68 კვ.მ შენობა-ნაგებობის გასხვისება.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნ. შ-ეის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ხულოს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრებს უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 30 სექტემბრის №12-03/1 გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე ი. დ-ეის სახელზე 2018 წლის 31 ოქტომბერს გაცემული საკუთრების უფლების №161 მოწმობა, ი. დ-ეზე საკუთრებაში აღიარებული 5 884 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 1 884 კვ.მ მიწის ნაწილში, რომელზეც განთავსებულია ნ. შ-ეის საცხოვრებელი სახლი და მიმდებარე ტერიტორია. ამავე გადაწყვეტილებით გაუქმდა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება ი. შ-ეის 4 000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაწილში.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ი. დ-ეის მიერ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 ივნისის განჩინებით ი. დ-ეის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები, რომელთა თანახმად ი. დ-ემ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას მიმართა და 5884 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთის აღიარების საფუძვლად მიუთითა მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობის თვითნებურად დაკავება. ამასთანავე, კომისიას წარუდგინა საარქივო ჩანაწერი, რითაც დგინდებოდა, რომ კომლს, რომლის წევრსაც ი. დ-ე წარმოადგენდა, ერიცხებოდა საცხოვრებელი, რომელიც წარმოადგენდა მეურნეობის პირად საკუთრებას. საცხოვრებელი სახლის საერთო ფართი იყო 100 კვ.მ, მათ შორის, საცხოვრებელი 80 კვ.მ., ბოსელი აგებული - 1990 წ. მიწა კომლს პირად საკუთრებაში ეწერა 0,40 ჰა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საარქივო ჩანაწერებში არ იყო მოხსენიებული და ი. დ-ეის მიერ წარდგენილ საკადასტრო ნახაზზეც არ იყო აღნიშნული ნ. შ-ეის საცხოვრებელი სახლი. მთლიანი ტერიტორია ი. დ-ეის საკუთრებად ისე იქნა რეგისტრირებული, რომ არ იქნა გათვალისწინებული ნ. შ-ეის საცხოვრებელი სახლი და მიმდებარე ტერიტორია. შესაბამისად, ი. დ-ეის საკუთრების უფლება აღიარებულ იქნა ნაკვეთის იმ ნაწილზეც, რომელიც არ შედიოდა კომლის საკუთრებაში, ხოლო თვითნებურად ვერ იქნებოდა დაკავებული, რამდენადაც მასზე განთავსებული იყო ნ. შ-ეის ოჯახის კუთვნილი სახლი და მიმდებარე მიწის ნაკვეთი. შესაბამისად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ხულოს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2015 წლის 30 სექტემბრის №12-03/1 გადაწყვეტილება, ი. დ-ეზე 5 884 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის და მასზე განლაგებული 195,68 კვ.მ შენობა-ნაგებობების საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე, საკითხის სათანადო გამოკვლევისა და შესწავლის გარეშე მიიღო, რამდენადაც მის კომლს ერიცხებოდა 4 000 კვ.მ მიწა და აღიარებული მიწის ნაკვეთიდან ზედმეტი იყო 1 884 კვ.მ, რომელზეც განთავსებული იყო ნ. შ-ეის საცხოვრებელი სახლი და მიმდებარე ტერიტორია. შესაბამისად, კომისიამ საკითხი არ შეისწავლა სათანადოდ, იგი დაეყრდნო მხოლოდ წარდგენილ აზომვით ნახაზს და ი. დ-ეის განცხადებას სადავო ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტის შესახებ. პალატის მოსაზრებით, კომისია არ იყო უფლებამოსილი განეკარგა უძრავი ქონება, რომელიც იმ პერიოდისათვის არ იყო განმცხადებლის ფაქტობრივ მფლობელობაში და ნაკვეთის ნაწილი წარმოადგენდა ნ. შ-ეის სარგებლობაში არსებულ ნაკვეთს.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა აბონენტის ბარათზე, რომელიც გაცემულია „ე...ს“ მიერ, რომლის თანახმად სადავო მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაში ელექტრო ენერგიის გადამხდელ აბონენტად აღრიცხულია ნ. შ-ე, რომელიც პერიოდულად 2007 წლიდან იხდის ელ. ენერგიის გადასახადს, შესაბამისად, პალატამ მიუთითა, რომ ი. დ-ე ვერ დაადასტურებდა აღიარების კომისიის წინაშე, რომ უშუალოდ იგი ახორციელებდა ფაქტობრივ ბატონობას უფლებაასაღიარებელ ნაკვეთზე მთლიანად. უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე სხვა პირის ცხოვრების ფაქტი კი, ადვილად გამოსარკვევი იქნებოდა ი. დ-ეის განცხადებაზე სათანადო და სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების შემთხვევაში.

ამდენად, ვინაიდან ადმინისტრაციული ორგანოს საერთოდ არ შეუფასებია ის გარემოებები, რაც აუცილებელი იყო მოთხოვნილ საკითხზე სრული და ობიექტური გადაწყვეტილების მისაღებად და რაც, პირველ რიგში უფლებაასაღიარებელ ნაკვეთზე დაინტერესებული პირის მიერ ფაქტობრივი ბატონობის რეალურად განხორციელების ფაქტის გამოვლენაში გამოიხატებოდა, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა სადავო აქტების იმ ნაწილში ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძვლები, რა ნაწილშიც მიწის ნაკვეთზე ფაქტობრივ ფლობასაც ი. დ-ე ვერ ასაბუთებდა უფლების დამდგენი დოკუმენტებით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 26 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. დ-ემ.

კასატორი ი. დ-ე მიიჩნევს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 26 ივნისის განჩინება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული და უსაფუძვლოა. მისი განმარტებით, ორივე ინსტანციის სასამართლო პრაქტიკულად აღიარებს 4 000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაწილში მართლზომიერ სარგებლობას (როგორც კომლის წევრის) და პარალელურ რეჟიმში ბათილად ცნობს ი. დ-ეის საკუთრების უფლებას 1 884 კვ.მ მიწის ნაწილში, თუმცა გაურკვეველია კონკრეტულად რა ნაწილი იქნა ბათილად ცნობილი, 5 884 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სადავო ნაწილი წარმოადგენს თუ არა ი. დ-ეის კომლის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს, რაც სათანადოდ გამოკვლეული არ ყოფილა, თუმცა სასამართლო სადავო მიწის ნაკვეთს ცალსახად კომლის მართლზომიერი მფლობელობის გარეთ განიხილავს, ამასთანავე გაურკვეველია თუ რა ნაწილია 1 884 კვ.მ.

ამასთანავე, კასატორი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის მიერ არ ყოფილა წარდგენილი ისეთი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა მისი იურიდიული ინტერესი სადავო საკითხის მიმართ. მტკიცებულების სახით წარდგენილია მხოლოდ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, მასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული წარმოების მასალები და საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელიც მსგავსი შინაარსის მქონე დავებზე რაიმე იურიდიული შინაარსის მატარებელ მტკიცებულებას არ წარმოადგენს. მხარემ იურიდიული ინტერესი ვერ გამოხატა ვერც წერილობითი მტკიცებულებებით, ვერც მოწმეთა ჩვენებით და ვერც შესაბამისი მოქმედებებით.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ნ. შ-ე სარჩელში თავად უთითებდა, რომ მის მიერ აშენებულ სახლში ცხოვრობს 2011 წლიდან, მაშინ, როდესაც კანონი თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების აღიარებას უშვებს მიწის 2007 წლამდე ფაქტობრივი მფლობელობისა და თვითნებურად დაკავების შემთხვევაში და არა ამ თარიღის შემდეგ, თუმცა სასამართლოს მიერ ეს საკითხი შეფასების მიღმაა დარჩენილი. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ უნდა გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 ივნისის განჩინება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ნ. შ-ეს უარი ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 13 სექტემბრის განჩინებით ი. დ-ეის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. დ-ეის საკასაციო საჩივარი საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმება საჭიროებს მიწის ნაკვეთზე ი. დ-ეის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ კომისიის 2015 წლის 30 სექტემბრის №12-03/1 გადაწყვეტილებისა და მის საფუძველზე 5 884 კვ.მ მიწის მიკუთვნების თაობაზე 2018 წლის 31 ოქტომბერს ი. დ-ეის სახელზე გაცემული საკუთრების უფლების №161 მოწმობის კანონიერების შეფასებას სადავო ნაწილში. ხსენებული გადაწყვეტილებით აღიარებულ იქნა მოსარჩელე ნ. შ-ეის ა/წ გარდაცვლილი მეუღლის, ვ. დ-ეის ძმისშვილის - ი. დ-ეის საკუთრების უფლება, ხულოს მუნიციპალიტეტის, სოფელ ...ში (...) მდებარე 5884 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთზე და მასზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლზე, რაზედაც 2018 წლის 31 ოქტომბერს გაიცა შესაბამისი საკუთრების მოწმობა №161. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ კომისიამ ი. დ-ეის საკუთრების უფლების აღიარებას საფუძვლად დაუდო მის მიერ წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელზეც სადავო მიწის ნაკვეთში ასახული არ იყო სახლი, რომელიც ააშენეს და სადაც 2011 წლიდან ცხოვრობდა მოსარჩელე ნ. შ-ე, ა/წ გარდაცვლილ მეუღლესთან და შვილებთან ერთად, რის გამოც ი. შ-ე, აღნიშნულ მიწის ნაკვეთს თვითნებურად ვერ დაიკავებდა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთად მიიჩნევა ფიზიკური პირის მიერ ამ კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობა-ნაგებობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობი ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

ამრიგად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონმდებლობა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე თვითნებურად დაკავების საფუძვლით დაინტერესებული პირის საკუთრების უფლების აღიარების ორ ალტერნატიულ პირობას იცნობს: პირველ შემთხვევაში განმსაზღვრელია მიწის ნაკვეთის დაუფლების დრო (კანონის ამოქმედებამდე) და მასზე შენობა-ნაგებობის არსებობის საკითხი მაშინ, როდესაც მეორე საფუძვლით მიწის ნაკვეთი თვითნებურად დაკავებულად მიიჩნევა განმცხადებლის მიერ კანონის ამოქმედებამდე მის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის მომიჯნავედ მდებარე თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე. ამასთან უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ უნდა იყოს განკარგული.

უშუალოდ საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებული პირის მიერ წარსადგენ დოკუმენტთა ჩამონათვალს შეიცავს ზემოაღნიშნული კანონის 5¹ მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის მიხედვით, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის მანძილი; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები.

რაც შეეხება საკუთრების უფლების აღიარების პროცედურას, საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების აღიარების წესის“ მე-13 მუხლის მე-5 პუნქტი კომისიას ავალდებულებს ადმინისტრაციული წარმოებისას უზრუნველყოს საქმისთვის მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევას.

საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას იმის შესახებ, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს სადავო საკითხზე მსჯელობისას დეტალურად არ შეუსწავლია და არ დაუდგენია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებები. საკასაციო სასამართლო უთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვითაც ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით ნაწილობრივ უსწოროდ არის შეფასებული უფლებასაღიარებელი მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობის რეალური სამართლებრივი მდგომარეობა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ი. დ-ემ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას მიმართა და 5884 კვ.მ მიწის ნაკვეთის აღიარების საფუძვლად მიუთითა მიწის ნაკვეთისა და შენობა ნაგებობის თვითნებურად დაკავება. ამასთანავე კომისიას წარუდგინა საარქივო ჩანაწერი, რითაც დგინდება, რომ კომლს, რომლის წევრსაც ი. დ-ე წარმოადგენდა, ერიცხებოდა საცხოვრებელი, რომელიც წარმოადგენდა მეურნეობის პირად საკუთრებას. საცხოვრებელი სახლის საერთო ფართი 100 კვ.მ, მათ შორის საცხოვრებელი 80 კვ.მ., ბოსელი აგებული - 1990 წ. მიწა კომლს პირად საკუთრებაში ეწერა 040 ჰა. საარქივო ჩანაწერებში არ არის მოხსენიებული და არც ი. დ-ეის დაკვეთით მომზადებულ საკადასტრო ნახაზზე არ მიეთითა სხვა საცხოვრებელი სახლი, რაც ერთმნიშვნელოვნად ფიქსირდება საჯარო რეესტრის მიერ გამოქვეყნებულ ორთოფოტოგეგმაზე საკადასტრო კოდით ....

აღსანიშნავია, რომ ნ. შ-ეის დაკვეთით ინდ. მეწარმე „ი...ის“ მიერ შედგენილი სადავო ტერიტორიის აზომვით ნახაზზე ფიქსირდება საცხოვრებელი დანიშნულების შენობა-ნაგებობა საერთო ფართით 50 კვ.მ, ასევე საქმეში წარმოდგენილია აბონენტის ბარათი ნომრით ... (აბონენტი ნ. შ-ე, მისამართი: ... (...)), რომლითაც ფიქსირდება მოსარჩელის მიერ 2007 წლიდან ელ.ენერგიის გადახდის ფაქტი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას იმის შესახებ, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული წარმოების სრულყოფილად ჩატარების შემთხვევაში, ი. დ-ე ვერ დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ იგი ახორციელებდა ფაქტობრივ ფლობას უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე სრულად, ხოლო უფლებასაღიარებელი მიწის ნაკვეთზე სხვა პირის ცხოვრების ფაქტი ადვილად დასადგენი იქნებოდა. ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სადავო ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში კომისია ი. დ-ეის განცხადების განხილვას ფორმალურად მიუდგა, რამაც განაპირობა სადავო მიწის ნაკვეთის (1 884 კვ.მ) ნაწილში დაუსაბუთებელი აქტის მიღება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ი. დ-ეის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. დ-ეის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 ივნისის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა