საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე Nბს-1065(კ-23) 03 ივლისი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - დ. ა-ი

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა და ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 07 აგვისტოს გადაწყვეტილება

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, შეამოწმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2022 წლის 14 აპრილს დ. ა-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 15 მარტის №313 განკარგულების (საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ) ბათილად ცნობისა და ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილებით დ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ვ“ და „ზ“ ქვეპუნქტში განმარტებულ შენობის და ასევე დროებითი შენობის შინაარსზე და მიუთითა, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე ფიზიკური პირის საკუთრების აღიარებისათვის, საკითხის მარეგულირებელი კანონმდებლობა ითვალისწინებს პირის მიერ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებას, რაც მასზე განთავსებული შენობა - ნაგებობით უნდა დასტურდებოდეს ან იგი უნდა იყოს ფიზიკური პირის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ და პირს თვითნებურად უნდა ჰქონდეს იგი დაკავებული. სასამართლომ მიუთითა, რომ ორივე შემთხვევისათვის კანონი განსაზღვრავს აუცილებელ პირობას - მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებას კანონის ამოქმედებამდე. სასამართლოს მსჯელობით, კანონის აღნიშნული დანაწესები თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის მნიშვნელობას ანიჭებს ამ კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავებისა და მასზე შენობა - ნაგებობის არსებობის ფაქტს, რაც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს საქმის გარემოებების გათვალისწინებით. სასამართლოს მსჯელობით, კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, განმსაზღვრელია - კანონის ამოქმედების მომენტში სახეზე იყოს ნივთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, მფლობელობა, საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისთვის კი, აღნიშნული გარემოების არსებობა უნდა დადგინდეს დასახელებული კანონის ამოქმედების მომენტისათვის.

საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთზე, რომელზეც საკუთრების უფლების აღიარებასაც ითხოვდა მოსარჩელე მხარე 2007 - 2010 წლებში რაიმე სახის შენობა - ნაგებობა განთავსებული არ იყო და აღნიშნულის საფუძვლით დადასტურებულად ვერ მიიჩნია მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, რაც სასამართლოს მსჯელობით კანონის მოთხოვნიდან გამომდინარე, უფლების აღიარების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს. ასევე მიუთითა, რომ აღიარებამოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი და მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება არ არის მოქცეული ერთიან სივრცეში და არ არის შემოსაზღვრული მყარი სასაზღვრო მიჯნით. გასათვალისწინებლად მიიჩნია, რომ მომიჯნავე მიწის ნაკვეთი მოსარჩელეს საკუთრებაში აქვს კანონის ამოქმედების შემდგომ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა დ. ა-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; დ. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მიწის ნაკვეთზე დ. ა-ის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 15 მარტის N313 განკარგულება და დაევალა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემა ქ. თბილისში, ...ის გამზირი N...-ს მიმდებარედ, საერთო ფართობი 744 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დ. ა-ის საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარდგენილ დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის დ. მ-ის მიერ შედგენილ დასკვნაზე სადაც მითითებულია, რომ ქ. თბილისში, ...ის გამზ. N...-ში განთავსებული 744 კვ.მ. არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის ფართი - 744.00 კვ.მ სავარაუდოდ განაშენიანებულია 2005 წლიდან შემდგომ. ასევე ყურადღება გამახვილდა სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე წარდგენილ სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნაზე, რომლის თანახმად, 2005 წლის ორთოფოტოზე შენობა - ნაგებობა არ ისახება, ხოლო 2006 და 2010 წლის ორთოფოტოებზე მიწის ნაკვეთის საზღვრებში ფიქსირდება შენობა - ნაგებობა. პალატამ მიუთითა, რომ საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისათვის აუცილებელია სადავო მიწის ნაკვეთზე ამ კანონის ამოქმედებამდე (2007 წლამდე) ფიქსირდებოდეს შენობა - ნაგებობა, ხოლო განსახილველ შემთხვევაში ექსპერტიზის დასკვნებითა და მოწმეთა ჩვენებებით პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია 2006 წლის მონაცემებით სადავო ტერიტორიაზე შენობის არსებობის ფაქტი, რაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიჩნეული იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების საფუძვლად.

სააპელაციო სასამართლომ საკითხზე მსჯელობის ფარგლებში ყურადღება გაამახვილა სადავო აქტში დასახელებულ უარის თქმის ერთ - ერთ საფუძველზე, კერძოდ, იმ გარემოებაზე, რომ შენობა არ არის მოქცეული მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცეში და არ შედის უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. აღნიშნული მსჯელობის საწინააღმდეგოდ, მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებაზე (საქმე №ბს-1635-1589(კ-08)) და განმარტა, რომ დასახელებული არგუმენტის განსამტკიცებლად წარმოდგენილი არ არის რაიმე უტყუარი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა შენობა - ნაგებობის სხვა მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცეში არსებობის ფაქტს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 07 აგვისტოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, დეტალურად მიუთითებს დავის ფაქტობრივ გარემოებებს, ყურადღებას ამახვილებს „სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის სპეციალური წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველ პუნქტზე (2019 წლის 31 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქციით), „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებით დამტკიცებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის მე-11 მუხლის მე-4 პუნქტზე და მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში განმცხადებლის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციისა და საქმის გარემოებების გამოკვლევის შედეგად არ დადასტურდა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის (მისამართი: ქ. თბილისი ...ის გამზირი ...-ს მიმდებარედ, საერთო ფართობი 744.00 კვ.მ) თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი. ორთოფოტოებით (აეროგადაღებებით) და საქმეში წარდგენილი ფოტოსურათებით კასატორი დადგენილად მიიჩნევს, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი და განმცხადებლის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება არ არის მოქცეული ერთიან სივრცეში და არ არის შემოსაზღვრული მყარი სასაზღვრო მიჯნით კანონის ამოქმედებამდე. ასევე ყურადსაღებად მიიჩნევს, რომ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა - ნაგებობები 2010 წლის ორთოფოტოს (აეროგადაღების) მიხედვით მოქცეული იყო არა დ. ა-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის (ს/კ ...), არამედ მომიჯნავედ რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის (ს/კ ...) ერთიან სივრცეში. ამდენად, წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ დადგენილი გარემოებები არ იძლევა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტის დადასტურების საფუძველს, რაც მისივე მსჯელობით, კანონის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, საკუთრების უფლების აღიარების აუცილებელი წინაპირობაა.

საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ ყურადღებაგამახვილებულ დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის დ. მ-ის დასკვნაზე და მიიჩნევს, რომ ხანდაზმულობის თაობაზე ექსპერტიზის დასკვნა ეფუძნება მხოლოდ მხარის მიერ წარდგენილ დოკუმენტაციას (საკადასტრო გეგმის ნახაზი, ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან და ორთოფოტო) და შენობის ვიზუალურ დათვალიერებას, რამდენადაც სხვა ტექნიკური საშუალება რომელიც დაადგენდა ხე - ნარგავების ხანდაზმულობას არ ყოფილა გამოყენებული. წარმომადგენლის მსჯელობით, დასკვნა მომზადებულია 2022 წლის 22 აპრილს, რაც გულისხმობს, რომ შეფასებული არ არის კანონის ამოქმედებამდე არსებული ფაქტობრივი გარემოება, არამედ კანონის ამოქმედების შემდეგ. ამდენად, მიიჩნევს რომ ზემოხსენებული ექსპერტიზის დასკვნა არ წარმოადგენს რელევანტურ მტკიცებულებას ხანდაზმულობის დადგენის დასადასტურებლად. მიუთითებს, რომ დასკვნა არ ეყრდნობა მეცნიერული კვლევის რაიმე მეთოდს და ექსპერტი გამოთქვამს მხოლოდ ვარაუდს, რომ ტერიტორია სავარაუდოდ განაშენიანებულია 2005 წლიდან შემდგომ პერიოდში.

რაც შეეხება სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე წარდგენილ სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნას, კასატორს მიაჩნია, რომ მხარის მიერ ვერ იქნა დასაბუთებული, თუ რატომ მოხდა აპელაციის ეტაპზე ექსპერტიზის დასკვნის წარდგენა და არა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას. მიიჩნევს, რომ აღნიშნულ მტკიცებულებას საქმის შედეგზე გავლენა არ უნდა მოეხდინა. ექსპერტი განმარტავს, რომ 2005 წლის ორთოფოტოზე შენობა - ნაგებობა არ აისახება, ხოლო 2006 და 2010 წლის ორთოფოტოებზე მიწის ნაკვეთის საზღვრებში ფიქსირდება შენობა - ნაგებობა. მიუთითებს, რომ ორთოფოტოების შესწავლით ნათლად ჩანს, რომ ექსპერტის მიერ მოხსენიებულ საზღვრებში არსებული შენობა - ნაგებობები არ ფიქსირდება 2006 - 2007 წლის ორთოფოტოებზე, ხოლო საზღვარში დაფიქსირებული შენობა - ნაგებობა დღეის მდგომარეობით რეგისტრირებულია ... საკადასტრო კოდად და წარმოადგენს სხვა პირის საკუთრებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 აპრილის განჩინებით, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვა დადგინდა მხარეთა დასწრებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ივნისის სასამართლო სხდომაზე მხარეთა პოზიციების მოსმენის შემდგომ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვა დადგინდა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა მოსმენისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

იმ გარემოებიდან გამომდინარე, რომ თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთის დაკანონების უფლებას წარმოშობს პირის ფაქტობრივი დამოკიდებულება მოთხოვნილი ნივთისადმი და ასევე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ უფლებასთან ერთად კანონმდებლის მიერ გაწერილია მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შემზღუდველი გარემოებები, საკასაციო პალატა დეტალურად მიუთითებს შემხებლობაში არსებულ მტკიცებულებებს და აღნიშნულ მტკიცებულებათა შედარება, დიდწილად გადაწყვეტს საკასაციო საჩივრის და შესაბამისად სარჩელის ბედს.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: სანოტარო აქტის (იჯარის უფლების, ნასყიდობის ხელშეკრულება) თანახმად, 2002 წლის 23 აგვისტოს გამყიდველმა ნ. რ-ემ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე (მისამართი ქ. თბილისი, ... ავტოსადგომ „...ს“ მიმდებარედ) იჯარის უფლება მიჰყიდა ა. ა-ის, ჯ. დ-ის და ბ. ვ-ეს.

ქალაქ თბილისის მერიის ადმინისტრაციის 2007 წლის 02 მაისის N06.2/537 წერილით, „ადგილობრივი თვითმმართველის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 67-ე მუხლის საფუძველზე, საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს ეთხოვა თანხმობა მიწის ნაკვეთის (მათ შორის გლდანი - ნაძალადევის რაიონში, ..., ავტოსადგომ „...ს“ მიმდებარედ 600 კვ.მ) ქ. თბილისის ადგილობრივ თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებად რეგისტრაციაზე. თანხმობის მოთხოვნის საფუძვლად მითითებულია გასხვისების მიზანი. აღნიშნული წერილის პასუხად, 2007 წლის 14 მაისს ქალაქ თბილისის მერიის ადმინისტრაციას ეცნობა, რომ სამინისტრო არ არის წინააღმდეგი მიწის ნაკვეთის გასხვისების იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნულ მიწის ფართზე არ არის განთავსებული სახელმწიფო საკუთრების შენობა - ნაგებობა.

ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2007 წლის 14 მაისის N16/1062/10-7 წერილის საფუძველზე, ქალაქ თბილისის მერიის ადმინისტრაციამ, 2007 წლის 6 ივნისს N06-2/737 წერილით მიმართა თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა მიწის ნაკვეთის (..., ავტოსადგომ „...ს“ მიმდებარედ 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, სარეგისტრაციო ნომერი N1/10/5/42/1) ქ. თბილისის ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში დარეგისტრირება.

დედაქალაქის, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების მუდმივმოქმედი სააუქციონო კომისიის 2008 წლის 14 თებერვლის N21 ოქმის თანახმად, აუქციონში გამარჯვებულ ფიზიკურ პირებს (დ. ა-ი, ბ. ვ-ე, ზ. მ-ე) შეთავაზებული ფასის (132 000 ლარი) საფუძველზე, „სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველობის ქონების პრივატიზების და სარგებლობის უფლების გადაცემის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, ოქმით (ხელშეკრულებით) ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების პირობით გადაეცათ მიწის ნაკვეთი (ს/კ ..., ფართობი 600 კვ.მ) საკუთრების უფლებით. 2008 წლის 31 მარტს გაიცა N47 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა.

საქმეში წარმოდგენილი ფართის გამიჯვნის შესახებ საკუთრებისა და სარგებლობის 2008 წლის 10 ივნისის ხელშეკრულებით, ზ. მ-ე, დ. ა-ი და ბ. ვ-ე შეთანხმდნენ ფართების გამიჯვნის თაობაზე და გამიჯვნის შემდგომ დ. ა-ის ფართმა შეადგინა 259 კვ.მ.

საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქალაქ თბილისში ...ის გამზ N...-ში მდებარე 259.00 კვ.მეტრი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს (ს/კ ...), ფართის გამიჯვნის შესახებ 2008 წლის 10 ივნისის N1-6185 ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოადგენს დ. ა-ი.

2018 წლის 14 დეკემბერს დ. ა-იმა განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში უფლების რეგისტრაცია უძრავ ქონებაზე - მდებარე ქ. თბილისი, ...ის გამზირი, N...-ს მიმდებარედ. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 27 დეკემბრის №... წერილობითი მიმართვით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას გადაეგზავნა დ. ა-ის ზემოაღნიშნული განცხადება.

დადგენილია, რომ კომისიამ 2022 წლის 24 თებერვლის სხდომაზე განიხილა განცხადება და 2022 წლის 15 მარტის N313 განკარგულებით დ. ა-ის უარი ეთქვა მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქ. თბილისი, ...ის გამზირი, N..., საერთო ფართობი - 744.00 კვ.მ.) საკუთრების უფლების აღიარებაზე.

განკარგულებაში მითითებულია, რომ ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში განმცხადებლის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციის და საქმის გარემოებების გამოკვლევის შედეგად არ დადასტურდა დ. ა-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი. ორთოფოტოებითა (აეროფოტოგადაღებით) და საქმეში წარდგენილი ფოტოსურათებით ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი და განმცხადებლის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება არ არის მოქცეული ერთიან სივრცეში და არ არის შემოსაზღვრული მყარი სასაზღვრო მიჯნით კანონის ამოქმედებამდე. სადავო აქტში ასევე მითითებულია, რომ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა - ნაგებობა 2010 წლის ორთოფოტოს (აეროგადაღების) მიხედვით მოქცეული იყო არა დ. ა-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის (ს/კ ...), არამედ მომიჯნავედ რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის (ს/კ ...) ერთიან სივრცეში. შესაბამისად, კომისიამ მიიჩნია, რომ დადგენილი გარემოებები არ იძლევა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტის დადასტურების საფუძველს.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონს, რომლის მიზანს წარმოადგენს მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო აქტის გამოცემის საფუძველი გახდა ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო რეგულაციით განსაზღვრული კონკრეტული გარემოებების არარსებობა, კერძოდ, კომისიამ მიიჩნია, რომ არ დადასტურდა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი, ასევე უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი არ არის მოქცეული ერთიან სივრცეში და არ არის შემოსაზღვრული მყარი სასაზღვრო მიჯნით კანონის ამოქმედებამდე. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკითხის მსგავსი გადაწყვეტა არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან. მითითებული კანონის მიზნის განსაზღვრისას გასათვალისწინებელია მისი მიღების პერიოდისათვის არსებული ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი რეალობა. აღნიშნული კანონის მიღებით კანონმდებელმა წაახალისა კერძო ინიციატივა და მოახდინა არსებული მიწის რესურსის ათვისების სტიმულირება ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ. ხსენებული კანონის საფუძველზე, ფიზიკურ პირებს და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს მიენიჭათ უფლება დადგენილი წესით და დადგენილი წინაპირობების არსებობისას მოეხდინათ საკუთრების უფლების აღიარება. ზემოაღნიშნული კანონის მიღებით, მიწის ფონდის ათვისების ხელშეწყობის მიზნით, სახელმწიფომ დაადგინა სახელმწიფო ქონების - მიწის ნაკვეთების პრივატიზების გარკვეული შეღავათების შემცველი რეჟიმი (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 27 დეკემბრის N2/3/522,553 გადაწყვეტილება, §17,46,47). კანონის მიღების მიზეზი სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის მნიშვნელოვანი ნაწილის მართლზომიერ მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებობა და თვითნებური დაკავება გახდა, რაც აფერხებდა მიწის ფონდის ათვისებას, მიწის ბაზრისა და მიწის განკარგვის სახელმწიფო სტრატეგიული გეგმის განვითარებას. ამასთანავე, მიუხედავად მოქალაქეთა მიერ აღნიშნული მიწებით მრავალწლიანი სარგებლობისა, მათზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია დაკავშირებული იყო მთელ რიგ სირთულეებთან, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების რეგისტრაცია შეუძლებელი იყო. არსებული ვითარება განაპირობებდა სახელმწიფო ბიუჯეტის ზრდის შეფერხებას, რადგან ვერ ხერხდებოდა მიწების საჯარო რეესტრში იდენტიფიცირება და, შესაბამისად, მათი მიწის გადასახადით დაბეგვრა (იხ. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის განმარტებითი ბარათი). სახელმწიფოს მიზანს შეადგენდა ქვეყნის მასშტაბით არსებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ რეალურად დაკავებული, დაურეგისტრირებელი მიწების ოდენობის დადგენა, აღრიცხვა და მათი რეგისტრირება (სუს 2019 წლის 28 ოქტომბრის Nბს-504-501(კ-17) გადაწყვეტილება).

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით, თვითნებურად დაკავებულ მიწად ითვლება ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

აქვე, საყურადღებოა საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესი“ რომელიც არეგულირებს მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან/და არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნის საკუთრების უფლების აღიარების პროცედურებსა და პირობებს, განსაზღვრავს საკუთრების უფლების აღიარების უფლებამოსილების მქონე ორგანოს სამართლებრივ სტატუსს, კომპეტენციასა და სამართლებრივ საფუძვლებს, აგრეთვე საკუთრების უფლების აღიარების პროცესში მონაწილე მხარეთა უფლება - მოვალეობებს. დაინტერესებულმა პირმა საკუთრების უფლების აღიარებაზე უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოში უნდა წარადგინოს უტყუარი მტკიცებულებები, რომლებითაც გამოირიცხება უძრავი ქონების სხვა პირის მიერ თვითნებურად დაკავების ფაქტი. თავის მხრივ, შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენა წარმოშობს უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. აქვე, მნიშვნელოვანია ყურადღება გამახვილდეს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 5¹ მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება. ამავე მუხლის 3¹ პუნქტით განიმარტა, რომ თუ დაინტერესებული პირის მიერ წარდგენილი სხვა დოკუმენტაციით უტყუარად არ დგინდება, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე შენობა - ნაგებობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) განთავსებულია ამ კანონის ამოქმედებამდე, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია ან სააგენტო უფლებამოსილია სისტემური რეგისტრაციის ფარგლებში დაინტერესებულ პირს დამატებით მოსთხოვოს ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც დაადასტურებს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე შენობა - ნაგებობის (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ამ კანონის პირველი-მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედებამდე (2007 წლის 20 სექტემბერი) არსებობის ფაქტს.

საქმეში წარმოდგენილ დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის დ. მ-ის 2022 წლის 22 აპრილის N8 დასკვნაში მითითებულია, რომ ქ. თბილისში, ...ის გამზ. N...-ში განთავსებული 744 კვ.მ. არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის ფართი 744.00 კვ.მ სავარაუდოდ განაშენიანებულია 2005 წლიდან შემდგომ. დასკვნის თანახმად, სადავო საკვლევი 744.00 კვ.მ არასასოფლო - სამეურნეო მიწის ნაკვეთი განთავსებულია ...ის გამზირის გასწვრივ მთელ სიგრძეზე, ნაკვეთის ს/კ ...-ის მომიჯნავედ, იმ დროისათვის არსებული ხევის ამოვსებით მიღებული მიწის ნაკვეთის ათვისებით. დასკვნაში მითითებულია, რომ საკვლევი ... გამზირის განაშენიანება და განვითარება კაპიტალური ნაგებობებით მიმდინარეობდა ერთდროულად. ექსპერტი მიუთითებს, რომ საკვლევი 744.00 კვ.მ არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის განაშენიანება კაპიტალური რკინა - ბეტონის ერთ და ორსართულიანი ნაგებობებით დაიწყო და მიმდინარეობდა ეტაპობრივად 2005 წლიდან შემდგომ პერიოდში.

ასევე, საქმეში წარმოდგენილ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2023 წლის 15 ივნისის N004152123 ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებულია, რომ საკვლევი მიწის ნაკვეთის საზღვრებში, წარდგენილი დოკუმენტაციის მიხედვით, 2005 წლის ორთოფოტოზე არ ფიქსირდება შენობა - ნაგებობა. 2006 და 2010 წლის ორთოფოტოებზე მიწის ნაკვეთის საზღვრებში ფიქსირდება შენობა - ნაგებობა. საკანონმდებლო რეგულაციის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისათვის აუცილებელია სადავო მიწის ნაკვეთზე ამ კანონის ამოქმედებამდე (2007 წლამდე) ფიქსირდებოდეს შენობა - ნაგებობა, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში ექსპერტიზის დასკვნებით, მოწმეთა ჩვენებებით და საქმეში წარმოდგენილი ორთოფოტოებით დადასტურებულია აღიარებამოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე 2006 წლის მონაცემებით შენობის არსებობის ფაქტი, რაც საფუძველმოკლებულს ხდის როგორც გასაჩივრებულ სადავო აქტში, ასევე საკასაციო საჩივარში და სასამართლო სხდომაზე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლის მიერ გაჟღერებულ აღიარებაზე უარის თქმის მითითებულ არგუმენტს.

საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების მიზნით, საკასაციო სასამართლოში დანიშნულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე გამოცხადებულმა ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელმა ცალსახად დაადასტურა, რომ მხარის მიერ აღიარებამოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა - ნაგებობის ან მისი ნაწილის სახელმწიფოს ბალანზე არსებობის დამადასტურებელი ინფორმაცია ან მტკიცებულება არ გააჩნიათ, ასევე ვერ იქნა დადასტურებული ის გარემოება, რომ შენობა-ნაგებობა იმყოფება სხვა პირის საკუთებაში.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ამახვილებს ყურადღებას „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, სადაც კანონმდებელმა ცალსახად მიუთითა, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწად ითვლება ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს. საქმის მასალებით, კერძოდ ორთოფოტოებით (2005წ, 2006წ, 2010წ) და ექსპერტიზის დასკვნებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დ. ა-ის მიერ აღიარებამოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი არ არის რეგისტრირებული ფიზიკური პირის საკუთრებად, მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია შენობა - ნაგებობა (2006 წლის ორთოფოტო) კანონის ამოქმედებამდე, წარმოადგენს დ. ა-ის მიწის ნაკვეთის (ს/კ ...) მომიჯნავე მიწის ნაკვეთს, მოქცეული ერთიან სივრცეში და შემოსაზღვრულია მყარი სასაზღვრო მიჯნით კანონის ამოქმედებამდე, რაც საკასაციო პალატის მოსაზრებით უსაფუძვლოდ აქცევს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 15 მარტის №313 განკარგულებაში მითითებულ საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის არგუმენტებს.

„ყოველი კონკრეტული საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოქმნილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. ე.ი ისეთი ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც სამართლის ნორმა უკავშირებს გარკვეულ იურიდიულ შედეგს. საქმის გარემოებების გამორკვევა და ფაქტების დადგენა მართლმსაჯულების უპირველეს ამოცანას წარმოადგენს, სწორედ დადგენილი ფაქტების საფუძველზე ხდება ნორმათშეფარდება.“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება, საქმე №ბს-1635-1589(კ-08)). საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომ დასახელებული არგუმენტის განსამტკიცებლად წარმოდგენილი არ არის რაიმე უტყუარი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა შენობა - ნაგებობის სხვა მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცეში და მით უფრო მასზე სახელმწიფოს ბალანსზე არსებული შენობა - ნაგებობების არსებობის ფაქტს. ცალსახაა, რომ ამგვარი დასკვნის უტყუარად გაკეთების შესაძლებლობას საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები არ იძლევა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.3 მუხლის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-17 მუხლის თანახმად, მოპასუხე ვალდებულია, წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. ამასთან, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის არარა აქტად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი. დასახელებული ნორმის საფუძველზე სწორედ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოა ვალდებული დაამტკიცოს, რომ ადმინისტრაციული აქტი გამოცემულია ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე და მისი გამოცემით არ დარღვეულა მოსარჩელის კანონიერი უფლებები, რაც იმას ნიშნავს, რომ კანონის ეს მოთხოვნა ათავისუფლებს მოსარჩელეს მტკიცების ტვირთისგან, რომ სადავო აქტი ითვლება არამართლზომიერად იქამდე, ვიდრე მისი გამომცემი არ დაამტკიცებს მის მართლზომიერებას.

საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა დავა. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 07 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე