საქმე №ბს-57(კ-23) 24 ივლისი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბიძინა სტურუა, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - სს „ე...“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 04 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

სს „ე...ს“ წარმომადგენელმა 2016 წლის 29 თებერვალს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შემდგომ მოითხოვა: „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 04.12.08წ. №33 დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 27.11.15წ. №33 დადგენილების, „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 04.12.04წ. №33 დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 25.12.15წ. №42 დადგენილების ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის ზიანის სახით 12 217 315 ლარის სს „ე...ს“ სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება.

სარჩელის თანახმად, სს „ე...ს“ 03.07.15წ. მიმართვის საფუძველზე საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნულმა კომისიამ დაიწყო წარმოება ...ის ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფის დადგენის მოთხოვნით. აღნიშნული წარმოების პარალელურად, კომისიის ინიციატივით და მისი 08.09.15წ. გადაწყვეტილებით სს „ე...ს“ დაევალა სატარიფო განაცხადისა და კანონმდებლობით დადგენილი ინფორმაციის წარმოდგენა შემდეგ ჰესებთან დაკავშირებით: ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... და .... 2015 წლის 27 ნოემბრის დადგენილებით დადგინდა ტარიფი ...ზე (3.933 თეთრი/კვტსთ), ხოლო 2015 წლის 25 დეკემბრის დადგენილებით განისაზღვრა წარმოების ტარიფი მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული დანარჩენი რეგულირებული გენერაციის ობიექტებისათვის; კერძოდ, ... - 2,064 თეთრი/კვტსთ; ... - 2,385 თეთრი/კვტსთ; ... - 2,764 თეთრი/კვტსთ; ..., - 3,827 თეთრი/კვტსთ; ... - 2,586 თეთრი/კვტსთ; ... - 2,500 თეთრი/კვტსთ; ... - 6,170 თეთრი/კვტსთ; ... - 4,067 თეთრი/კვტსთ.

მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ კომისიის მიერ ადმინისტრაციული წარმოებისას მთელი რიგი შეცდომები იქნა დაშვებული; კერძოდ, სათანადოდ არ იქნა გამოკვლეული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, არასწორად იქნა განსაზღვრული რეგულირებადი აქტივების ბაზა და არასწორად მოხდა რიგი აქტივების როგორც კლასიფიკაცია, ასევე მათი ღირებულების განსაზღვრა. აღნიშნულმა შეცდომებმა გამოიწვია გენერაციის ტარიფის დაფიქსირება გაცილებით დაბალ ნიშნულზე, რაც კომისიის მიერ 30.07.14წ. №14 დადგენილებით დამტკიცებული „ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, დისპეტჩერიზაციის და ელექტროენერგეტიკული ბაზრის ოპერატორის მომსახურების ტარიფების გაანგარიშების მეთოდოლოგიით“ განსაზღვრული ნორმების სწორად შეფასებისა და გამოყენების შემთხვევაში არ მოხდებოდა. შესაბამისად, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ კომისიის უკანონო ქმედებით კომპანიას მიადგა მრავალმილიონიანი ზიანი, რომლის ანაზღაურების ვალდებულება მას ეკისრებოდა საქართველოს ადმინისტრაციული და სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით სს „ე...ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა სს „ე...ს“ მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 04 აპრილის განჩინებით სს „ე...ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები. „ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოს შესახებ“ და „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონზე მითითებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია წარმოადგენს იმ უფლებამოსილებით აღჭურვილ ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელიც ადგენს ელექტროენერგიის მიწოდებისა და მოხმარების სფეროს რეგულაციას და მომხმარებელთა უფლებების დაცვას, რადგანაც მომხმარებელთა უფლებები წარმოადგენს სტაბილური, სამართლებრივი ქვეყნისა და თავისუფალი სამოქალაქო ზრუნვის უმნიშვნელოვანეს ფასეულობას. სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა „ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, დისპეტჩერიზაციის და ელექტროენერგეტიკული ბაზრის ოპერატორის მომსახურების ტარიფების გაანგარიშების მეთოდოლოგიაზე“ და აღნიშნა, რომ მითითებული ნორმების ანალიზი ცხადყოფდა, რომ ტარიფის დადგენა ყველა შემთხვევაში ხდება ისტორიული ღირებულების შეფასების მეთოდით, რაც გულისხმობს აქტივის ღირებულების შეფასებას მისი შექმნის ან საწყისი შეძენის ფასით. აღნიშნული წესიდან გამონაკლისს წარმოადგენს, როდესაც არ არის დადგენილი აქტივის შექმნის ან საწყისი შეძენის ფასი. ასეთ შემთხვევაში კომისიის მიერ ადგილი აქვს აქტივის აღდგენითი ღირებულების ანუ შესაფასებელი აქტივის ანალოგიური აქტივის შესაქმნელად საჭირო დანახარჯების ჯამური თანხის განსაზღვრას.

პალატამ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოს მოსაზრება, რომლის თანახმად აქტივების ღირებულება უნდა დადგინდეს პირველ რიგში აქტივების შექმნის ან საწყისი შეძენის ფასით და მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შეუძლებელია აქტივების თავდაპირველი ფასის დადგენა, კომისიამ უნდა გამოიყენოს აქტივის აღდგენითი ღირებულებით შეფასების მეთოდი. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული ცხადყოფს, რომ კანონმდებლობა იმპერატიულად ადგენს რა მეთოდით უნდა მოხდეს აქტივების ღირებულების შეფასება და რა შემთხვევაში ხდება სხვა (მეორე) მეთოდზე გადასვლა, რაც გამორიცხავს კომისიის მიერ შეფასების მეთოდის თვითნებურად განსაზღვრის შესაძლებლობას. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სწორედ იმის გათვალისწინებით, რომ სამ ჰესთან დაკავშირებით საწარმოების აქტივების საწყისი ღირებულებები ცალსახად არ დგინდებოდა, კომისიის მოთხოვნით/დავალებით სს „ე...მ“ წარადგინა დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ მომზადებული ანგარიშები, რითაც შესაძლებელი გახდა საწარმოების შექმნის/შეძენის დროს არსებული ანუ თავდაპირველი, საწყისი ღირებულებების დადგენა.

სასამართლოს მსჯელობით, ტარიფის განსაზღვრისას ხდება როგორც მატერიალური აქტივის, ასევე, არამატერიალური აქტივის გათვალისწინება. ამასთან, მითითებული სამართლებრივი ნორმები წარმოადგენს ტერმინთა ზოგად განმარტებას, კერძოდ, კანონმდებელი განსაზღვრავს რა შეიძლება იყო მატერიალური აქტივი და რა არამატერიალური აქტივი, თუმცა იმპერატიულად არ ადგენს ავტომატურად, ყოველგვარი შეფასებისა და დამატებითი გამოკვლევის გარეშე ტარიფის განსაზღვრისას რომელიმე მატერიალური ან/და არამატერიალური აქტივის, მათ შორის, გუდვილის გათვალისწინებას.

სასამართლოს განმარტებით, კანონმდებლობის თანახმად, კომისიამ ტარიფის განსაზღვრისას რეგულირებადი დანახარჯების ბაზაში უნდა გაითვალისწინოს ის საოპერაციო ხარჯები, რომელსაც მიიჩნევს დასაბუთებულად, გონივრულად და სამართლიანად, წარდგენილი დოკუმენტაციის/მონაცემების შესწავლა-შეფასების გზით. აღნიშნული მიზნით კი კანონმდებელი მას აძლევს შესაძლებლობას, სატესტო წლის საოპერაციო დანახარჯების შეფასება განახორციელოს საწარმოს წინა წლების საოპერაციო დანახარჯების ანალიზის საფუძველზეც.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 04 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სს „ე...ს“ წარმომადგენლის მიერ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის, სს „ე...ს“, წარმომადგენელი მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე (№ბს-289-228(კ-05)) და აღნიშნავს, რომ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე მიღებული გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება დაუსაბუთებლად და გახდება გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს და სწორად შეაფასოს ადმინისტრაციული ორგანოს გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, მისი მიღების წესი და საფუძვლიანობა, სასამართლოს იურიდიულად დასაბუთებული გადაწყვეტილება სავალდებულოდ უნდა მოიცავდეს მსჯელობას საქმისათვის არსებით ყველა ფაქტობრივ გარემოებაზე, დავის საგნიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლოს მიერ უნდა გარკვეულიყო, სემეკის მიერ გამოყენებული მეთოდი აქტივების ფასის განსაზღვრისთვის, შესაბამისობაში იყო თუ არა კანონმდებლობასთან, სწორად განმარტა თუ არა გუდვილი და შეესაბამებოდა თუ არა მისი გაუთვალისწინებლობა კონკრეტულ ნორმას.

კასატორის წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციების სასამართლოებმა კანონმდებლობაზე მითითების გარეშე გაიზიარეს მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს განმარტება, რაც მათი აზრით, ეწინააღმდეგება ადმინისტრაციულ სამართალში მოქმედ პრინციპებს. მართალია, სასამართლო უთითებს „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ კანონის 43-ე მუხლზე, თუმცა არასწორად განმარტავს მას. კასატორი მიიჩნევს, რომ სემეკის მიერ დარღვეულია მეთოდოლოგიის მე-3 მუხლში მოცემული პრინციპები, ვინაიდან ადმინისტრაციული ორგანოსთვის დამახასიათებელი და მავალდებულებელი სტანდარტების დარღვევით მოხდა ტარიფების გადაანგარიშება. კერძოდ, კომისიამ სრულფასოვნად არ შეისწავლა ჰიდროელექტროსადგურების რეგულირებადი აქტივების ბაზა აქტივების აღდგენითი ღირებულების შეფასების მეთოდით, ხოლო სასამართლომ სემეკის ასეთი მიდგომა მიიჩნია კანონიერად.

კასატორის წარმომადგენელი არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას აღდგენით ღირებულებასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ მეთოდოლოგიის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, აქტივის აღდგენითი ღირებულება არის დანახარჯების ჯამური თანხა, რომელიც საჭირო იქნება შესაფასებელი აქტივის ანალოგიური აქტივის შესაქმნელად. ბრიტანული ქონებრივი ლექსიკონის (RICS) შესაბამისად, აქტივის აღდგენითი ღირებულება არის აქტივის აღდგენის მიმდინარე საფასურს გამოკლებული ფიზიკური ცვეთა და ოპტიმიზაციის ხარჯი. უფრო მეტიც და რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, საქართველო, კერძოდ კი კომისია, არის ენერგეტიკის მარეგულირებელი რეგიონული ასოციაციის (...) ტარიფების კომისიის წევრი. შესაბამისად, კასატორის წარმომადგენლის მოსაზრებით, ნებისმიერ დოკუმენტს, რომელსაც აღნიშნული კომიტეტი გამოსცემს, გააჩნია მინიმუმ სარეკომენდაციო ხასიათი კომისიისათვის. 2009 წელს აღნიშნულმა კომიტეტმა შეიმუშავა ლიცენზიანტის აქტივების გადაფასების შემდეგ რეგულირებადი აქტივების ბაზის დადგენის დოკუმენტი, რომლის შემუშავებაშიც კომისია მონაწილეობას იღებდა. აღნიშნული დოკუმენტის 3.1.3 მუხლის შესაბამისად, აქტივის აღდგენითი ღირებულების მეთოდით შეფასება, წარმოადგენს ამ აქტივის მსგავსი აქტივით ჩანაცვლების ღირებულებას, რომელსაც ექნება მსგავსი მოცულობის მომსახურების გაწევის შესაძლებლობა. აქტივების შეფასება უნდა მოხდეს მათი ტარიფის დადგენის მომენტში ჩანაცვლების ღირებულების შესაბამისად. ზემოაღნიშნული დეფინიციების თანახმად, აშკარაა, რომ აღდგენითი ღირებულება არის იმ ხარჯების ფულადი გამოხატულება, რომელიც საჭირო იქნებოდა შეფასების თარიღისათვის ბაზარზე არსებული ფასებით შესაფასებელი ქონების ზუსტი დუბლიკატის, ახალი ანალოგის აშენებისათვის (შექმნისათვის), შეძლებისდაგვარად იმავე მასალის, სამშენებლო სტანდარტების, დიზაინის და სამუშაო ძალის ხარისხის გამოყენებით და შესაფასებელი გაუმჯობესებების ყველანაირი ნაკლოვანების, სიჭარბის და მოძველების გათვალისწინებით. ამდენად, კასატორის წარმომადგენელი არ იზიარებს სასამართლოს მსჯელობას, სადაც იგი ეთანხმება კომისიას, რომელმაც არასწორად გამოიყენა მეთოდოლოგია, ვინაიდან აღდგენითი ღირებულების დაანგარიშებისას, სემეკი ვალდებული იყო აქტივების ღირებულება გაეთვალისწინებინა ტარიფის დადგენის წლის აღდგენითი ღირებულების თანახმად და არა აქტივების შეძენის დროს არსებული სამართლიანი ღირებულებით. ასევე, ყურადსაღებია ის გარემოებაც, რომ 2008 – 2009 წლებთან შედარებით, სატარიფო წლის დასაწყისის მდგომარეობით ეროვნულმა ვალუტამ განიცადა მინიმუმ 40% დევალვაცია, რაც ბუნებრივია, არ არის ასახული აღდგენითი ღირებულების მეთოდით აქტივების შეფასების ანალიზში.

კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მსჯელობას „გუდვილთან“ დაკავშირებით. დასახელებული მეთოდოლოგიის მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, რეგულირებადი აქტივების ბაზაში მონაწილეობს არსებული აქტივების ღირებულება, მათ შორის, ფაქტობრივად განხორციელებული ინვესტიციები. ამავე მეთოდოლოგიის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“, „ბ“ და „ს“ ქვეპუნქტებზე დაყრდნობით, სასამართლო განმარტავს, რომ მეთოდოლოგიაში სატარიფო რეგულირების მიზნებისათვის აქტივი არის მატერიალური და არამატერიალური აქტივი, ხოლო „გუდვილი“ არამატერიალურ აქტივს განეკუთვნება. კასატორის მოსაზრებით, მითითებული სამართლებრივი ნორმები იმპერატიულად არ ადგენს „გუდვილის“ გათვალისწინებას. „ გუდვილი“ თავისთავად, არ არის განცალკევებული ინვესტიცია, იგი ვერ წარმოიშობა, თუ ადგილი არ აქვს ბიზნესის შეძენას (წილის ან გენერაციის აქტივების).

კასატორი ასევე არ იზიარებს სასამართლოს მსჯელობას, სადაც იგი დაუსაბუთებლად და არაგონივრულად მიიჩნევს „მ...სთან“ გაფორმებულ ხელშეკრულებებს და სრულად ეთანხმება სემეკს ტარიფის დადგენისას მათ გაუთვალისწინებლობაში, თუმცა, ამავე დროს, სასამართლო აპელირებს მეთოდოლოგიის მე-3 მუხლის მე-2 ქვეპუნქტზე, რომ რეგულირებადი ბაზა შედგება კაპიტალური და საოპერაციო დანახარჯებისგან. ეს ნამდვილად ასეა, მაგრამ სრულიად გაუგებარია, რატომ და რის საფუძველზე არ შეიყვანა სასამართლომ საოპერაციო დანახარჯებში საკონსულტაციო ხარჯი მაშინ, როდესაც თავად მომსახურებისა და ასეთი ხარჯების არსებობა დადასტურებული ფაქტია და სადავოდ არ არის გამხდარი. სემეკი საკუთარი დისკრეციის ფარგლებში, სადავოდ ხდის დადებული ხელშეკრულების შესაბამისად გაწეული ხარჯების გონივრულობას. ამდენად, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა, ადმინისტრაციული ორგანო, მასზე მინიჭებული დისკრეციის უფლებას რამდენად კანონიერად იყენებდა.

კასატორი დავობს ტარიფის დადგენის კუთხით მეთოდოლოგიის არასწორად გამოყენებას. მისი განმარტებით, საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ რეგულირებადი აქტივების ბაზაში არ გაითვალისწინა გუდვილი არასწორი ფასით ასახა ...ის, ...ის და ...ის აქტივები, კერძოდ, არასწორად განსაზღვრა აქტივების აღდგენითი ღირებულების დათვლის მეთოდი და შესაბამისად, აქტივები შეაფასა გაცილებით დაბალ ნიშნულზე, ვიდრე ეს მოხდებოდა აღდგენითი ღირებულების სწორად განსაზღვრის შედეგად; რეგულირებადი აქტივების ბაზაში არ გაითვალისწინა ...ის, ...ის და ...ის აქტივების შეძენის დროს წარმოშობილი გუდვილი; საოპერაციო დანახარჯებში არ გაითვალისწინა საკონსულტაციო ხარჯი, კერძოდ, შპს „ მ...სთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ამ უკანასკნელის მიერ გაწეული საკონსულტაციო მომსახურების ხარჯი. ამრიგად, ზემოთ მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით, კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღების შედეგად სარჩელის დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 06 თებერვლის განჩინებით სს „ე...ის“ საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ე...ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საქმის მასალების მიხედვით, დასტურდება, რომ ერთი მხრივ, საქართველოს მთავრობას, სს „სა....ას“, შპს „ა...ას“ (გამყიდველებს) და, მეორე მხრივ, „ე....-ს (ინვესტორს), სს „ე...ს“ (მყიდველს) შორის 2007 წლის 05 თებერვალს დაიდო ჰიდროელექტროსადგურების და ელექტროენერგიის გამანაწილებელი კომპანიების აქტივების ნასყიდობის ხელშეკრულება.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2007 წლის 18 მაისის №9/2 გადაწყვეტილებით გაუქმდა შპს „ა...ზე“, სს „ ლ...ზე“, სს „გ...ზე“, სს „შ...ზე“, სს „რ...ზე“, სს „ძ...ზე“ გაცემული შესაბამისი ლიცენზიები და სს „ე...ს“ სახელზე გაიცა ელექტროენერგიის წარმოების უვადო ლიცენზია №075 (სერია 11). ამავე ლიცენზიის №1 დანართით განისაზღვრა ელექტროენერგიის წარმოების ლიცენზიანტის ძირითადი მონაცემები, ხოლო №2 დანართით - ელექტროენერგიის წარმოების ლიცენზიანტის საქმიანობის საერთო პირობები და წესები.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2009 წლის 9 ივლისის №11/2 გადაწყვეტილებით გაუქმდა შპს „მ...ზე“ გაცემული ელექტროენერგიის წარმოების ლიცენზია №50, სერია 11 და შესაბამისად, ძალადაკარგულად ჩაითვალა კომისიის 2002 წლის 21 თებერვლის №14 გადაწყვეტილება. ამავე გადაწყვეტილებით ცვლილება შევიდა კომისიის 2007 წლის 18 მაისის №9/2 გადაწყვეტილებით სს „ე...ზე“ გაცემულ ელექტროენერგიის წარმოების ლიცენზიაში №075 (სერია 11), კერძოდ, ლიცენზიის №1 დანართში ...ის ძირითადი მონაცემების მე-3 პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: „3. აგრეგატის რაოდენობა და სიმძლავრე - 4 X 20 მვტ“.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2011 წლის 2 მარტის №5/1 გადაწყვეტილებით ცვლილება შევიდა კომისიის 2007 წლის 18 მაისის №9/2 გადაწყვეტილებით სს „ე...ზე“ გაცემულ ელექტროენერგიის წარმოების ლიცენზიაში (№075, სერია 11), კერძოდ, ლიცენზიის №1 დანართში ელექტროსადგურების ჩამონათვალს დაემატა „...“, თავისი ტექნიკური მონაცემებით. ამასთან, გაუქმდა შპს „...“-ზე გაცემული ელექტროენერგიის წარმოების ლიცენზია №076 (სერია 11) და შესაბამისად, ძალადაკარგულად ჩაითვალა კომისიის 2009 წლის 27 იანვრის №11/1 გადაწყვეტილება.

საქართველოს ენერგეტიკისა და მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 20 აგვისტოს №45/5 გადაწყვეტილებით, სს „ე...ს“ საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურის „...ისთვის“ ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფის დადგენის მიზნით, დაიწყო საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ კომისიის 2008 წლის 4 დეკემბრის №33 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის - კომისიის დადგენილების გამოსაცემად.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის თავმჯდომარის 2015 წლის 8 სექტემბრის №1/03-7/235-5863 წერილის საფუძველზე, სს „ე...მ“ კომისიას წარუდგინა მის საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურების: ...,ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის სატარიფო განაცხადები.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ 2015 წლის 21 სექტემბრის №52/2 გადაწყვეტილებით საკუთარი ინიციატივით გადაწყვიტა სს „ე...ს“ საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურების: ...,ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის ელექტროენერგიის წარმოების მოქმედი ტარიფების გადახედვა. ამავე გადაწყვეტილებით დაიწყო საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ კომისიის 2008 წლის 4 დეკემბრის №33 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის - კომისიის დადგენილების გამოსაცემად.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის თავმჯდომარის 2015 წლის 10 ნოემბრის №1/03-7/284-7481 წერილით სს „ე...ს“ ეცნობა, რომ ვინაიდან სს „ე...ს“ მიერ ...,ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის და ...ის შესყიდვების შემთხვევაში განხორციელდა გენერაციის ობიექტების ძირითადი საშუალებების პრივატიზაცია, მოქმედი სატარიფო მეთოდოლოგიის შესაბამისად, განისაზღვრა აღნიშნული ჰიდროელექტროსადგურების აქტივების ისტორიული ღირებულება. ამასთან, სს „ე...ს“ დაევალა ...ის, ...ის და ...ის ძირითადი საშუალებების შეფასების შესახებ დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ შედგენილი ანგარიშების წარდგენა, იმ საფუძვლით, რომ სს „ე...ს“ მიერ განხორციელდა მითითებული ჰიდროელექტროსადგურების 100% წილების შესყიდვა.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის თავმჯდომარის 2015 წლის 10 ნოემბრის №1/03-7/284-7481 წერილის საფუძველზე, სს „ე...მ“ კომისიაში წარადგინა შპს „არ...ის“ მიერ შესრულებული ჰიდროელექტროსადგურების: ...ის, ...ის და ...ის ძირითადი საშუალებების შეფასების შესახებ შედგენილი ანგარიშები.

სს „ე...მ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიაში, ასევე, წარადგინა საერთაშორისო აუდიტორული კომპანიის შპს „ დ...ის“ მიერ მომზადებული ანგარიშგება ჰიდროელექტროსადგურების: ...ის, ...ის და ...ის შესყიდვის მომენტისათვის წარმოქმნილი გუდვილის დასადასტურებლად, კერძოდ, ...ზე - 15 238 000 (თხუთმეტი მილიონ ორას ოცდათვრამეტი ათასი) ლარი, ...ზე - 6 202 902 (ექვსი მილიონ ორას ორიათას ცხრაას ორი) ლარი და ...ზე - 31 367 000 (ოცდათერთმეტი მილიონ სამას სამოცდაშვიდი ათასი) ლარი. ამასთან, სს „ე...მ“ საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიას მოსთხოვა, ტარიფის გაანგარიშებისას კომპანიის მიერ გასული პერიოდის განმავლობაში შპს „მ...სთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში გაწეული საკონსულტაციო დანახარჯების გათვალისწინება.

2009 წლის 1 თებერვალს ერთის მხრივ სს „ე...ს“, შემდგომში „კომპანია“, წარმოდგენილი მისი გენერალური დირექტორის ბ-ნი რ.დ-ის სახით და მეორეს მხრივ, საქართველოში შპს „მ...ის“ წარმომადგენლობას, შემდგომში „კონტრაქტორი“, წარმოდგენილი მისი დირექტორის რ.დ-ის სახით, შორის დაიდო სს „ე...ს“ მართვის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების მე-2 მუხლის საფუძველზე, კონტრაქტორი ახორციელებდა კომპანიის მენეჯმენტს და უწევდა მას საკონსულტაციო მომსახურებას კონკრეტულ სფეროებში. მითითებულ ხელშეკრულებას ორივე მხარეს ხელს აწერს - რ.დ-ი.

მხარეთა 2015 წლის 30 ივნისის №342-10-1/9 შეთანხმებით, საქართველოში შპს „ მ...ის“ წარმომადგენლობას, წარმოდგენილი მისი დირექტორის ნ.ნ-ის სახით და სს „ე...ს“, წარმოდგენილი მისი გენერალური დირექტორის ნ.ნ-ის სახით, ამავე მხარეთა შორის 2009 წლის 1 თებერვალს გაფორმებული №342-10/9 ხელშეკრულების მოქმედების ვადა გაგრძელდა 2015 წლის 31 დეკემბრამდე.

საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 27 ნოემბრის №74 სხდომაზე კომისიამ, კენჭისყრის შედეგად დამტკიცებული დღის წესრიგის შესაბამისად, განიხილა: 1. „საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 04 დეკემბრის №33 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ კომისიის დადგენილების პროექტი (სს „ე...სთვის“ მის საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურის - ...ისთვის ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფის დადგენილის მიზნით). დადგენილია, რომ საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 27 ნოემბრის №74 სხდომაზე კომისიამ, სამი წევრის მონაწილეობით, კენჭისყრის შედეგად, ერთხმად, დაამტკიცა „საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 4 დეკემბრის №33 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ კომისიის დადგენილების პროექტი.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 27 ნოემბრის №33 დადგენილებით „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წელის 4 დეკემბრის №33 დადგენილებას პირველი მუხლის პირველი პუნქტს „კ“ ქვეპუნქტის შემდეგ დაემატა „კ1“ ქვეპუნქტი: „კ1) სს „ე...“ (...) – 3,933 თეთრი/კვტსთ“.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის თავმჯდომარის 2015 წლის 16 დეკემბრის №1/03-7/327-8894 წერილით სს „ე...ს“ გენერალურ დირექტორს, 2015 წლის 1 დეკემბრის №2211166 წერილის პასუხად, გაეგზავნა „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 04 დეკემბრის №33 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ კომისიის 2015 წლის 27 ნოემბრის №33 დადგენილებაზე აპარატის მიერ შედგენილი განმარტებითი ბარათი და კომისიის 2015 წლის 27 ნოემბრის საჯარო სხდომის ოქმიდან ამონარიდი.

საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 25 დეკემბრის №85 სხდომაზე კომისიამ კენჭისყრის შედეგად დამტკიცებული დღის წესრიგის შესაბამისად, განიხილა: 1. „საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 04 დეკემბრის №33 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ კომისიის დადგენილების პროექტი (სს „ე...სთვის“ მის საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურებისთვის: ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... და ... ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფის დადგენის მიზნით).

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 25 დეკემბრის №42 დადგენილებით „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 4 დეკემბრის №33 დადგენილებაში შევიდა ცვლილება და პირველი მუხლის პირველი პუნქტის „გ-კ“ ქვეპუნქტები ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: „ გ) სს „ე...“ (...) – 2,064 თეთრი/კვტსთ; დ) სს „ე...“ (...) – 2,385 თეთრი/კვტსთ; ე) სს „ე...“ (...) – 2,764 თეთრი/კვტსთ; ვ) სს „ე...“ (...,) – 3,827 თეთრი/კვტსთ; ზ) სს „ე...“ (...) – 2,586 თეთრი/კვტსთ; თ) სს „ე...“ (...) – 2,500 თეთრი/კვტსთ; ი) სს „ე...“ (...) – 6,170 თეთრი/კვტსთ; კ) სს „ე...“ (...) – 4,067 თეთრი/კვტსთ“.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის თავმჯდომარის 2016 წლის 15 იანვრის №1/03-7/17-377 წერილით სს „ე...ს“ გენერალურ დირექტორს, 2015 წლის 28 დეკემბრის №2211942 წერილის პასუხად, გაეგზავნა „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 04 დეკემბრის №33 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ კომისიის 2015 წლის 25 დეკემბრის №42 დადგენილებაზე აპარატის მიერ შედგენილი განმარტებითი ბარათი და კომისიის 2015 წლის 25 დეკემბრის საჯარო სხდომის ოქმიდან ამონარიდი.

საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 27 ნოემბრის №33 და 2015 წლის 25 დეკემბრის №42 დადგენილებების განმარტებითი ბარათებით დგინდება, რომ სს „ე...სთვის“ მის საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურ - ...ზე ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფის დადგენა განხორციელდა 2015 წლის 1 დეკემბრიდან 2016 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდზე, ვინაიდან მასზე ტარიფი დადგენილი იყო 2015 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით მოქმედების პერიოდზე. სს „ე...სათვის“ მის საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურების - ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის და ...ის ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფები დადგინდა 2016 წლის 01 იანვრიდან 2016 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდზე. ამასთან, მარეგულირებელი მიზნებისათვის, სს „ე...ს“ საოპერაციო და კაპიტალური დანახარჯების აუდიტირების პროცესში, მიზანშეწონილი და გონივრული დანახარჯების დადგენის მიზნით, განხორციელდა საწარმოს სატესტო წლის (2014 წლის) მონაცემების ანალიზი.

კომისიამ სს „ე...სათვის“ მის საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურების - ...,ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის ელექტროენერგიის ტარიფის დადგენისას აქტივების საწყის ღირებულებად აღიარა მათი შესყიდვის ღირებულება (2007 წლის 5 თებერვლის მდგომარეობით, როდესაც გაფორმდა ხელშეკრულება „ჰიდროელექტროსადგურებისა და ელექტროენერგიის გამანაწილებელი კომპანიების აქტივების ნასყიდობის შესახებ“ ერთის მხრივ, საქართველოს მთავრობას, სს „სა...ას“, შპს „ა...ას“ და მეორეს მხრივ, სს „ ენ...-ს“ და სს „ე...ს“ შორის) და მოახდინა შესაბამისი აკუმულირებული ცვეთის კორექტირება.

ამასთან, ჰიდროელექტროსადგურების - ...ის, ...ის და ...ის შექმნის ღირებულების დადგენა შეუძლებელი იყო ...ის და ...ის არა აქტივების, არამედ საწარმოების წილების, ხოლო ...ის შემთხვევაში - ჰესის აქციების ნასყიდობის გამო. შესაბამისად, კომისიამ, საწარმოების ძირითადი საშუალებების შეფასების მიზნით, დამატებით მოითხოვა დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ შედგენილი ანგარიშების წარდგენა, რაც სს „ე...მ“ უზრუნველყო და მან 2015 წლის 13 ნოემბერს წარადგინა დამოუკიდებელი აუდიტორის - შპს „არ...ის“ მიერ შედგენილი ანგარიშები. კერძოდ, ...ის აქტივების შეფასება მოხდა 2009 წლის 8 იანვრის მდგომარეობით (2009 წლის 10 იანვრის აქტი), ...ის შემთხვევაში - 2007 წლის 28 სექტემბრის მდგომარეობით (2008 წლის 10 ივნისის აქტი), ხოლო ...ის ძირითადი საშუალებების რეალური ღირებულების შეფასება 2007 წლის 5 ოქტომბრის (აქციათა პირველი, 75%-იანი პაკეტის შესყიდვის თარიღი) მდგომარეობით (2008 წლის 10 ივნისის ანგარიში).

აღნიშნული აუდიტორული აქტების საფუძველზე, მოხდა ჰესების ძირითადი საშუალებების რეალური ღირებულების შეფასება შესყიდვის მომენტისათვის. აუდიტორის მიერ შეფასდა ძირითადი საშუალებების სრული აღდგენითი ღირებულება და განისაზღვრა დაგროვილი ფიზიკური ცვეთის ოდენობა. ამასთან, საწარმოს მიერ სატარიფო განაცხადის ფარგლებში წარმოდგენილი ძირითადი საშუალებების რეესტრის მიხედვით, ჰესების აქტივების ისტორია მოცემული იყო შერწყმის თარიღებიდან, კერძოდ, შპს „არ...მა“ მოახდინა ამ ჰესების ძირითადი საშუალებების შეფასება შერწყმის მომენტისათვის ისტორიული ღირებულების მეთოდით, რომლის მიხედვითაც აქტივების საბალანსო ღირებულებას დაერიცხა შესყიდვის მომენტიდან შერწყმამდე აკუმულირებული ცვეთა. შესაბამისად, კომისიამ დამატებით გაანალიზა ინფორმაცია აღნიშნული ჰესების აქტივებზე შესყიდვიდან მათი სს „ე...სთან“ შერწყმის მომენტამდე და დაადგინა, რომ შესყიდვისას და შერწყმისას შეფასებული ძირითადი საშუალებების რეესტრებს შორის არსებითი წყვეტა არ არსებობდა.

ამასთან, კომისიის მიერ საკითხის განხილვისას დაკორექტირდა სს „ე...ს“ მიერ მის საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურების: ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ..., ... და ...სთვის ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფების დადგენის მიზნით წარმოდგენილი სატარიფო განაცხადით მოთხოვნილი საოპერაციო დანახარჯები, კერძოდ, ცვლილებები განიცადა შემდეგ დანახარჯებთან მიმართებაში: სახელფასო ფონდი, საწარმოო ძირითადი საშუალებების მიმდინარე რემონტის ხარჯი, საკონსულტაციო ხარჯი, სამივლინებო ხარჯი, დაზღვევის ხარჯი, სხვა საგადასახადო ხარჯი, სხვა საოპერაციო ხარჯები, სხვა დანარჩენი საოპერაციო დანახარჯები, განხორციელდა კაპიტალური დანახარჯების კორექტირება, ასევე, საბრუნავი კაპიტალის საპროცენტო ხარჯი.

საკონსულტაციო ხარჯის შესწავლა-ანალიზის შედეგად დადგინდა, რომ იგი მნიშვნელოვანწილად მოიცავდა შპს „მ...სთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე გაწეულ საკონსულტაციო მომსახურების ხარჯს, რომლის განხორციელებაზეც შესაბამისი ხელშეკრულება გაფორმებულია სს „ე...ს“ მიერ გასაწევ ელექტროენერგიის განაწილებისა და წარმოების საქმიანობებზე და შესაბამისი პროპორციით დანახარჯი გადანაწილებულია თითოეულ გენერაციის ობიექტზე. დეპარტამენტმა მიიჩნია, რომ აღნიშნული სახის საკონსულტაციო დანახარჯის საჭიროება და მიზანშეწონილობა სს „ე...ს“ მიერ ვერ იქნა დასაბუთებული და შესაბამისად, იგი არ იქნა გათვალისწინებული არცერთ სატარიფო გაანგარიშებაში.

ამასთან, კომისიამ ჰიდროელექტროსადგურების საკონსულტაციო ხარჯში შესული შპს „დ...სთან“, შპს „მ...სთან“ და სხვა მიმწოდებლებთან აუდიტორული, ნოტარიული და სხვა მსგავსი შინაარსის მომსახურების მიღების მიზნით გაფორმებული ხელშეკრულებების ფარგლებში გაწეული ხარჯები მიიჩნია გონივრულ და მიზანშეწონილ ხარჯებად.

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის თავმჯდომარის 2014 წლის 29 ივლისის №1/03-7/171-2989 წერილით სს „ე...ს“ დაევალა, საკონსულტაციო მომსახურების შესყიდვის მიზნით 2009 წლის 1 თებერვალს გაფორმებული №342-10/9 ხელშეკრულების 2.2. მუხლის 2.2.1. პუნქტისა და 2.3. მუხლის 2.3.3. პუნქტით გათვალისწინებული „დავალების წერილების“ და აღნიშნული დავალების დეტალურად შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტების, მიღება-ჩაბარების აქტებში დაფიქსირებულ თითოეულ მომსახურებაზე, წარდგენა.

სს „ე...მ“, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის თავმჯდომარეს 2014 წლის 29 ივლისის №1/03- 7/171-2989 წერილის პასუხად, აცნობა, რომ ხელშეკრულებაში გათვალისწინებული შეთანხმების მიუხედავად, კერძოსამართლებრივ ურთიერთობაში მოქმედი თავისუფლების პრინციპის გათვალისწინებით და მხარეთა შორის დამკვიდრებული პრაქტიკით, დავალებების გაცემა ხორციელდებოდა ზეპირი ფორმით, რის გამოც კომპანია მხარეთა შორის არსებული მიმოწერის დამადასტურებელი დოკუმენტების მიწოდების შესაძლებლობას მოკლებული იყო. ამასთან, ზეპირი დავალებების საფუძველზე შესრულებული სამუშაოების მიღება ფორმდებოდა შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტებით, რომლებიც კომისიაში სრულად იყო წარდგენილი ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით და რომლითაც დასტურდებოდა საქართველოში შპს „მ...ის“ წარმომადგენლობისათვის მიცემული დავალების შინაარსი და მათი შესრულების მდგომარეობა.

სს „ე...ს“ გაანგარიშებით მარეგულირებლის სატარიფო გადაწყვეტილებებით გამოწვეულმა პოტენციურმა ზარალმა შეადგინა 21 603 616 (ოცდაერთი მილიონ ექვსას სამიათას ექვსას თექვსმეტი) ლარი.

ამდენად, განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 27 ნოემბრის №33 და 25 დეკემბრის №42 „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 4 დეკემბრის №33 დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე დადგენილებების კანონიერება და საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიისათვის მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის არსებობა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო აქტების გამოცემის დროს მოქმედ „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომლის მიზანს წარმოადგენდა, კონკურენციის განვითარების საფუძველზე და არსებული არაკონკურენტული ბაზრის რეგულირების მექანიზმების გამოყენებით, საქართველოს წყალმომარაგების, ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრებისა და ტარიფების სისტემების ჩამოყალიბება და ამ საფუძველზე წყალმომარაგების, ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, დისპეტჩერიზაციის, განაწილების, იმპორტის, ექსპორტისა და მოხმარების უზრუნველყოფა, აგრეთვე ბუნებრივი გაზის მიწოდების, იმპორტის, ექსპორტის, ტრანსპორტირების, განაწილებისა და მოხმარების განსახორციელებლად გაწეული, ეკონომიკურად მიზანშეწონილი ხარჯების ზუსტი ასახვა ტარიფების სისტემებში. დასახელებული კანონის 42-ე მუხლი კი განსაზღვრავდა საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის უფლებამოსილებებს ტარიფების დადგენაში, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტების თანახმად, კომისია ვალდებული იყო, ამ კანონის 43-ე მუხლში აღნიშნული ტარიფის დადგენის პრინციპების გათვალისწინებით, საქართველოს ენერგეტიკულ და წყალმომარაგების სექტორებში სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებებისა და მათ საფუძველზე მიღებული ნორმატიული აქტების შესაბამისად, არსებული წესით დაედგინა ტარიფები ან/და შეეტანა ცვლილებები მოქმედ ტარიფებში. კომისია ასევე უფლებამოსილი იყო გაეთვალისწინებინა ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების სფეროებში სახელმწიფოს მიერ დადებული გარიგებები და სხვა შესაბამისი სამართლებრივი აქტები. კომისია უფლებამოსილი იყო და დღეს მოქმედი სამართლებრივი აქტებითაც უფლებამოსილია თავისი ინიციატივით გადახედოს ტარიფები, აგრეთვე დაადგინოს ზღვრული სამომხმარებლო ტარიფები. კომისიას უფლება აქვს, შესაბამისი ლიცენზიანტისაგან, მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგურისაგან, მიმწოდებლისაგან, იმპორტიორისაგან, ექსპორტიორისაგან ან/და ბაზრის ოპერატორისაგან მოითხოვოს მისთვის საჭირო ინფორმაცია და დოკუმენტაცია. ამდენად, მითითებული ნორმები ცხადყოფენ, რომ კომისიას მინიჭებული აქვს სამომხმარებლო ტარიფის გაანგარიშების მიზნებისათვის ელექტროენერგიის შესყიდვასთან დაკავშირებული დანახარჯების შეფასების უფლებამოსილება.

საკასაციო პალატა, პირველ ყოვლისა, ყურადღებას გაამახვილებს კასატორის არგუმენტებზე, რომლებიც გულისხმობს, რომ კომისიამ არასწორი ფასით ასახა ის, ...ის და ...ის აქტივები, კერძოდ, არასწორად განსაზღვრა აქტივების აღდგენითი ღირებულების დათვლის მეთოდი და შესაბამისად, აქტივები შეაფასა გაცილებით დაბალ ნიშნულზე, ვიდრე ეს მოხდებოდა აღდგენითი ღირებულების სწორად განსაზღვრის შედეგად; რეგულირებადი აქტივების ბაზაში არ გაითვალისწინა ...ის, ...ის და ...ის აქტივების შეძენის დროს წარმოშობილი „გუდვილი“; ამასთანავე, საოპერაციო დანახარჯებში არ გაითვალისწინა საკონსულტაციო ხარჯი, კერძოდ, შპს „მ...სთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ამ უკანასკნელის მიერ გაწეული საკონსულტაციო მომსახურების ხარჯი.

საკასაციო პალატა, სამომხმარებლო ტარიფის გაანგარიშებისათვის დადგენილი მეთოდოლოგიის სწორად გამოყენების მიზნებისათვის, მიუთითებს საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2014 წლის 30 ივლისის №14 დადგენილებით დამტკიცებულ „ელექტროენერგიის ტარიფების გაანგარიშების მეთოდოლოგიის“ (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) პირველ მუხლზე, რომლის მიხედვით, ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, დისპეტჩერიზაციის და ელექტროენერგეტიკული ბაზრის ოპერატორის მომსახურების ტარიფების გაანგარიშების მეთოდოლოგიის მიზანია „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, დისპეტჩერიზაციის და ელექტროენერგეტიკული ბაზრის ოპერატორის მომსახურების ტარიფების გაანგარიშების წესისა და პრინციპების განსაზღვრა. ამ მეთოდოლოგიით ტარიფების გაანგარიშება ხდება „დანახარჯები პლუს“ რეგულირების პრინციპის შესაბამისად, რომელიც უზრუნველყოფს საწარმოს სტაბილურ ფუნქციონირებას, გაწეული გონივრული დანახარჯების ანაზღაურებას და სამართლიანი მოგების მიღებას. აღნიშნული მეთოდოლოგიის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, კომისიის მიერ ტარიფები დგინდება ყოველწლიურად, კონკრეტული საწარმოსთვის ინდივიდუალურად და მოქმედებს ერთი წლის ვადით, გარდა ამ მეთოდოლოგიის მე-20 მუხლის მე-12 პუნქტით გათვალისწინებული გარემოებებისა. მეთოდოლოგიის მე-7 მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების შესაბამისად კი, აქტივის ღირებულება განისაზღვრება ისტორიული ღირებულების შეფასების მეთოდით. იმ შემთხვევაში, როდესაც აქტივის ღირებულება არ დგინდება ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული მეთოდით, კომისია იყენებს აქტივის აღდგენითი ღირებულებით შეფასების მეთოდს. ამავე მეთოდოლოგიის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტების მიხედვით, აქტივის აღდგენითი ღირებულება არის დანახარჯების ჯამური თანხა, რომელიც საჭირო იქნება შესაფასებელი აქტივის ანალოგიური აქტივის შესაქმნელად, ხოლო აქტივის ისტორიული ღირებულებით შეფასების მეთოდი არის აქტივის ღირებულების შეფასება მისი შექმნის ან საწყისი შეძენის ფასით. ამდენად, მითითებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მსჯელობას, რომ ტარიფის დადგენა ყველა შემთხვევაში ხდება ისტორიული ღირებულების შეფასების მეთოდით, რაც გულისხმობს აქტივის ღირებულების შეფასებას მისი შექმნის ან საწყისი შეძენის ფასით. აღნიშნული წესიდან გამონაკლისს წარმოადგენს ის გარემოება, როდესაც არ არის დადგენილი აქტივის შექმნის ან საწყისი შეძენის ფასი. ასეთ შემთხვევაში კომისიის მიერ ადგილი აქვს აქტივის აღდგენითი ღირებულების ანუ შესაფასებელი აქტივის ანალოგიური აქტივის შესაქმნელად საჭირო დანახარჯების ჯამური თანხის განსაზღვრას.

მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ სს „ე...სათვის“ 2016 წლის სამოქმედო ტარიფების განსაზღვრის მიზნით, სწორედ ზემოაღნიშნული ისტორიული მეთოდის გამოყენებით გამოიანგარიშა საწარმოს კაპიტალური და საოპერაციო დანახარჯები, რომლის ფარგლებშიც, მარეგულირებელი მიზნებისათვის, განახორციელა სს „ე...ს“ დანახარჯების სატესტო - 2014 წლის ანალიზი. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გაამახვილა მხარეთა ყურადღება ასევე საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 27 ნოემბრის №33 და 2015 წლის 25 დეკემბრის №42 დადგენილებების განმარტებით ბარათებზე, რამდენადაც მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ სადავოდ გამხდარი მეთოდის დასაბუთებასთან დაკავშირებით, მიუთითა სწორედ მითითებულ დოკუმენტებზე. განმარტებითი ბარათებით დგინდება, რომ 2016 წლის 1 იანვრიდან 2016 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდზე სს „ე...სათვის“ მის საკუთრებაში არსებული ჰიდროელექტროსადგურების - ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის და ...ის ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფის დადგენისას ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის, ...ის აქტივების საწყის ღირებულებად კომისიამ აღიარა მათი შესყიდვის ღირებულება და მოახდინა შესაბამისი აკუმულირებული ცვეთის კორექტირება. ამავე განმარტებითი ბარათების თანახმად, ჰიდროელექტროსადგურების - ...ის, ...ის და ...ის შექმნის ღირებულების დადგენა შეუძლებელი იყო არა ...ის და ...ის აქტივების, არამედ საწარმოების წილების, ხოლო ...ის შემთხვევაში - აქციების ნასყიდობის გამო. შესაბამისად, ამ ჰესების ძირითადი საშუალებების შეფასების მიზნით, კომისიამ დამატებით მოითხოვა დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ შედგენილი ანგარიშების წარდგენა, რაც სს „ე...მ“ უზრუნველყო. მან წარადგინა დამოუკიდებელი აუდიტორის - შპს „არ...ის“ მიერ შედგენილი ანგარიშები, რომელთა თანახმად მოხდა ჰესების ძირითადი საშუალებების რეალური ღირებულების შეფასება შესყიდვის მომენტისათვის. კომისიამ დამატებით გაანალიზა ინფორმაცია აღნიშნული ჰესების აქტივებზე შესყიდვიდან მათი სს „ე...სთან“ შერწყმის მომენტამდე და დაადგინა, რომ შესყიდვისას და შერწყმისას შეფასებული ძირითადი საშუალებების რეესტრებს შორის არსებითი წყვეტა არ არსებობდა. ამდენად, მითითებული გარემოებები ცხადყოფენ, რომ კომისიამ ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფის დადგენის მიზნით, 2016 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდისათვის, თავად მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დამოუკიდებელი შემფასებლის მიერ მომზადებული ანგარიშების გათვალისწინებით განსაზღვრა საწარმოების/ჰესების აქტივების საწყისი ღირებულება. ამასთან, სწორედ იმის გათვალისწინებით, რომ სამ ჰესთან დაკავშირებით საწარმოების აქტივების საწყისი ღირებულებები ცალსახად არ დგინდებოდა, კომისიის მოთხოვნით/დავალებით სს „ე...მ“ წარადგინა დამოუკიდებელი აუდიტორის მიერ მომზადებული ანგარიშები, რითაც შესაძლებელი გახდა საწარმოების შექმნის/შეძენის დროს არსებული ანუ თავდაპირველი, საწყისი ღირებულებების დადგენა. შესაბამისად, საფუძველს არის მოკლებული კასატორის მოსაზრება, რომ მითითებული ანგარიშების არსებობის პირობებში, როდესაც შესაძლებელი იყო აქტივების საწყისი ღირებულების დადგენა, კომისიას ისინი არ გაეთვალისწინებინა და ტარიფი დაედგინა მიმდინარე წლის აქტივების აღდგენითი ღირებულებით. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ ყველა ჰესთან მიმართებაში დადგენილი იყო აქტივების საწყისი ღირებულება და არ არსებობდა აღდგენითი ღირებულების მეთოდის გამოყენების წინაპირობა.

რაც შეეხება ტარიფის განსაზღვრისას რეგულირებადი აქტივების ბაზაში ...ის, ...ის და ...ის აქტივების შეძენის დროს წარმოშობილი „გუდვილის“ გაუთვალისწინებლობას, საკასაციო პალატა აღნიშნულ ნაწილშიც იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა განმარტებას, რომ „გუდვილი“ ეს არის საწარმოთა გაერთიანების ღირებულების ნამეტი თანხა მყიდველი საწარმოს წილზე იდენტიფიცირებადი აქტივების, ვალდებულებებისა და პირობითი ვალდებულებების წმინდა რეალურ ღირებულებაში.

საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ „ გუდვილი“ (goodwill) არის კომპანიის არამატერიალური აქტივი, რომელიც განისაზღვრება როგორც პრესტიჟი, რეპუტაცია, კეთილგანწყობა და მას კომპანიის გარეშე, დამოუკიდებელი საბაზრო ღირებულება არ გააჩნია. ეს არის ბრენდის მიმართ კეთილგანწყობა, რომელიც კომპანიის ხანგრძლივი საქმიანობის შედეგად მოპოვებული რეპუტაციის შედეგია. გუდვილის დათვლის დროს კომპანიის გასაყიდ ფასს აკლდება წმინდა საბაზრო ღირებულება (აქტივების საბაზრო ღირებულებას გამოკლებული ვალდებულებები) და თუ სხვაობა დადებითია, ეს არის გუდვილის ღირებულება. გუდვილის კომპანიის გაყიდვის დროს წარმოიშობა. გუდვილი კომპანიისგან განცალკევებულ აქტივად არ არსებობს, ის სრულად არალიკვიდურია (იხ. https://forbes.ge/ra-aris-gudvili/ ).

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, იმისათვის, რომ „გუდვილის“ ტარიფში ასახვით ადგილი არ ჰქონდეს ტარიფში იმ კაპიტალური დანახარჯების განმეორებით ასახვას, რომელიც უკვე ანაზღაურებულია მომხმარებლის მიერ და ამასთან, მომხმარებელს არ მოუწიოს ნამეტი ღირებულების ტარიფით ანაზღაურება, კანონმდებელი, საწარმოს მიერ რეგულირებადი აქტივების სხვა საწარმოზე გაყიდვის შემთხვევაში, შესაბამისი ტარიფის გაანგარიშებისას, გამორიცხავს აქტივის ხელმეორედ გაყიდვის ღირებულების გათვალისწინებას და ამავე დროს კომისიას იმპერატიულად ავალდებულებს, ასეთ შემთხვევაში იხელმძღვანელოს აქტივის ისტორიული ღირებულებით. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მომხმარებელს მოუწევს გაზრდილი ტარიფის სახით უკვე ანაზღაურებული კაპიტალური დანახარჯების ნამეტი ღირებულების ტარიფით ანაზღაურება, მისთვის სარგებლის მიღების გარეშე. შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილშიც უსაფუძვლოა მოსარჩელის მითითება, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს გააჩნდა ე.წ. ნორმატიული ვალდებულება ტარიფის დადგენისას „გუდვილის“ გათვალისწინებასთან დაკავშირებით.

საკასაციო პრეტენზიას წარმოადგენს აგრეთვე, სადავოდ გამხდარი ტარიფების განსაზღვრისას, საოპერაციო დანახარჯებში შპს „მ...სთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე გაწეული საკონსულტაციო მომსახურების ხარჯის გაუთვალისწინებლობა. ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა კვლავ მიუთითებს „ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, დისპეტჩერიზაციის და ელექტროენერგეტიკული ბაზრის ოპერატორის მომსახურების ტარიფების გაანგარიშების მეთოდოლოგიაზე“ (დანართი №2), რომლის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, სატარიფო წლისთვის ტარიფის გაანგარიშებისას გაითვალისწინება ის საოპერაციო დანახარჯები, რომლებიც დასაბუთებული, გონივრული და სამართლიანია.

განსახილველ შემთხვევაში დადასტურებულია, რომ საკონსულტაციო ხარჯი მნიშვნელოვანწილად მოიცავდა შპს „მ...სთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე გაწეულ საკონსულტაციო მომსახურების ხარჯს, რომლის განხორციელებაზეც შესაბამისი ხელშეკრულება გაფორმებული იყო სს „ე...ს“ მიერ გასაწევ ელექტროენერგიის განაწილებისა და წარმოების საქმიანობებზე და შესაბამისი პროპორციით დანახარჯი გადანაწილებულია თითოეულ გენერაციის ობიექტზე. დეპარტამენტმა მიიჩნია, რომ აღნიშნული სახის საკონსულტაციო დანახარჯის საჭიროება და მიზანშეწონილობა სს „ე...ს“ მიერ ვერ იქნა დასაბუთებული, როგორც გასული წლის ელექტროენერგიის განაწილების, გატარებისა და მოხმარების ტარიფების გაანგარიშებისას და შესაბამისად, იგი არ იქნა გათვალისწინებული არც ერთ სატარიფო გაანგარიშებაში, რასაც საკასაციო პალატაც იზიარებს. ამასთან, კომისიამ ჰიდროელექტროსადგურების საკონსულტაციო ხარჯში შესული შპს „დ...სთან“, შპს „მ...სთან“ და სხვა მიმწოდებლებთან აუდიტორული, ნოტარიული და სხვა მსგავსი შინაარსის მომსახურების მიღების მიზნით გაფორმებული ხელშეკრულებების ფარგლებში გაწეული ხარჯები მიიჩნია გონივრულ და მიზანშეწონილ ხარჯებად.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას მოპასუხისათვის სს „ე...ს“ სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების არამართებულობასთან მიმართებით და განმარტავს, რომ სახელმწიფო ორგანოთა და მოსამსახურეთა მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანის სახელმწიფო სახსრებიდან ანაზღაურება აღიარებული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 42-ე მუხლის მე-9 ნაწილით (ამჟამად მოქმედი რედაქციის მე-18 მუხლის მე-4 ნაწილი).

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. ამავე კოდექსის 207-ე მუხლის მიხედვით კი, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირის მიმართ, სახელმწიფო (მუნიციპალიტეტი) ან ის ორგანო, რომელშიც აღნიშნული მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი. განზრახვისას ან უხეში გაუფრთხილებლობისას ეს პირები სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებენ პასუხს. ამავე კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად კი, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ მიყენებული ზიანი შესაბამისმა სახელმწიფო დაწესებულებამ უნდა აანაზღაუროს სრულად. ამასთან, ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისთვის უნდა დადასტურდეს ნორმატიულად განსაზღვრული შემდეგი წინაპირობების კუმულატიურად არსებობა: სახელმწიფო ორგანოს თანამშრომლის ქმედების უკანონობა; პირისთვის ზიანის მიყენება; მიზეზშედეგობრივი კავშირის არსებობა დამდგარ შედეგსა და სახელმწიფო ორგანოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას შორის, ასევე, სახელმწიფო მოსამსახურის ბრალეულობა.

განსახილველ შემთხვევაში კი, ვინაიდან, კანონიერად არის მიჩნეული საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2015 წლის 27 ნოემბრის №33 და 25 დეკემბრის №42 „ელექტროენერგიის ტარიფების შესახებ“ საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2008 წლის 4 დეკემბრის №33 დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე დადგენილებები, არ არსებობს საქართველოს ენერგეტიკის და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ე...ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 04 აპრილის განჩინება;

3. სს „ე...ის“ (ს/ნ...) დაუბრუნდეს 26.12.2022წ. №... საგადასახადო დავალებით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8 000 ლარის 70% - 5 600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა

გ. მაკარიძე