№ბს-382(კ-24) 17 ივლისი, 2024 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თამარ ოქროპირიძე, გოჩა აბუსერიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მაისის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ა...“).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „ა...-მა“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა, ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება №5266/2/2018 საჩივარზე.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით შპს „ა...-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება №5266/2/2018 საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მაისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.

კასატორის განმარტებით, შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანებას გადასახადის გადამხდელი გაეცნო 2017 წლის 19 დეკემბერს, ხოლო საჩივარი სადავო აქტების გაუქმების მოთხოვნით დავების განხილვის საბჭოში წარდგენილია ელექტრონულად 2018 წლის 24 იანვარს. შესაბამისად, დარღვეულია შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების გასაჩივრების კანონით დადგენილი 20-დღიანი ვადა. საქმეში არსებული მტკიცებულებების მიხედვით, მოსარჩელე საქართველოს ტერიტორიაზე არ იმყოფებოდა 2017 წლის 20 დეკემბრიდან 2018 წლის 2 იანვრამდე პერიოდში, ხოლო საჩივრის წარდგენის ბოლო დღე იყო 2018 წლის 8 იანვარი, რაც, დარჩენილი დროის გათვალისწინებით, არ გამორიცხავდა მოსარჩელის მხრიდან საგადასახადო ორგანოში საჩივრის კანონით დადგენილ ვადებში წარდგენის შესაძლებლობას. ამასთან, გასათვალისწინებელია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის პირველი წინადადების თანახმად, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს, საგადასახადო ურთიერთობებში მონაწილეობა მიიღოს თავისი კანონიერი ან უფლებამოსილი წარმომადგენლის მეშვეობით. აღნიშნული კი მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეს ჰქონდა შესაძლებლობა, საჭიროების შემთხვევაში, ესარგებლა წარმომადგენლის დახმარებით, რაც მას არ განუხორციელებია. შესაბამისად, არ არსებობდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-10 ნაწილით გათვალისწინებული გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის აღდგენის კანონიერი საფუძველი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, კანონიერია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ და არ არსებობდა მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 3 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 31 მარტის №8671 ბრძანების საფუძველზე ჩატარდა შპს „ა...-ის“ საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგებზე გამოიცა 2017 წლის 10 ივლისის საგადასახადო შემოწმების აქტი და გადამხდელს წარედგინა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 18 ივლისის №19102 ბრძანება და №007-285 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც გადასახადის გადამხდელს დამატებით დაერიცხა 398 418 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი - 240 148 ლარი, ჯარიმა - 120 074 ლარი და საურავი - 38 196 ლარი (ს.ფ 17-19); ბ) შპს „ა...-მა“ საჩივრით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის №007-285 საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმება. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 13.09.2017 წლის №24088 ბრძანებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა საჩივარი. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირების საკითხის შესწავლის მიზნით, გადასახადის გადამხდელს მიეცა წინადადება აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები. თავის მხრივ, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა შეისწავლოს გადამხდელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, თუ დადასტურდება, რომ გადამხდელის მიერ საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება გამოწვეულია საგადასახადო კონტროლის განმახორციელებელი ორგანოს მიერ პირის საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის მომენტის (პერიოდის) შეცვლით, აღნიშნულის გათვალისწინებით, გადამხდელს სსკ-ის 275-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული სანქციის ნაცვლად განესაზღვროს სსკ-ის 275-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სანქცია. დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდა (ს.ფ 17-19); გ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის 13.09.2017 წლის №24088 ბრძანების აღსრულების მიზნით გამოიცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 6 ნოემბრის №007-366 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს სსკ-ის 275-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა შეუმცირდა 19 282 ლარით (ს.ფ 17-19); დ) შპს „ა...-მა“ საჩივრით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 6 ნოემბრის №007-366 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმება. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანებით საჩივარი დარჩა განუხილველი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (ს.ფ 17-19); ე) შპს „ა...-მა“ ელექტრონული ფორმით საჩივრები წარადგინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანების გაუქმება. №5267/2/2018 საჩივარში შპს „ა...-ს“ მისამართად მითითებული იყო თბილისი, ...ას №16, ხოლო №5266/2/2018 საჩივარში შპს „ა...-ს“ მისამართად მითითებული იყო თბილისი, ...ას №16, სართული ..., ოთახი .... საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით საჩივარი დარჩა განუხილველი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ დასაბუთებას: გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის მონაცემების შესაბამისად დგინდება და მომჩივანიც ადასტურებს წარმოდგენილ საჩივარში, რომ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანებას გადასახადის გადამხდელი გაეცნო 2017 წლის 19 დეკემბერს, ხოლო საჩივარი სადავო აქტების გაუქმების მოთხოვნით დავების განხილვის საბჭოში წარდგენილია ელექტრონულად 2018 წლის 24 იანვარს. შესაბამისად, დარღვეულია შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების გასაჩივრების კანონით დადგენილი 20-დღიანი ვადა. ამასთან, გადასახადის გადამხდელმა არ წარადგინა არგუმენტაცია/მტკიცებულებები, რაც შეიძლება გამხდარიყო გასაჩივრების ვადის აღდგენის საფუძველი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საბჭომ მიიჩნია, რომ სახეზეა საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველი (ს.ფ 60-63, 65-68, 17-19); ვ) მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, შპს „ა...-ის“ იურიდიული მისამართად მითითებულია: საქართველო, ქ. თბილისი, ...ის რაიონი, ...ის III მ/რ, II კვ., კორპ. 8, ბ. .... სსიპ შემოსავლების სამსახურის ერთიანი ელექტრონული-საინფორმაციო ბაზიდან ამონაწერის თანახმად, შპს „ა...-ის“ ფაქტობრივ მისამართად მითითებულია ქ. თბილი, ...ას 16 (ს.ფ 31-32, 140-141); ზ) სს „ ...ის“ №... საფოსტო უკუგზავნილის თანახმად, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანება გაუგზავნა შპს „ა...-ს“ მისამართზე: ...ას 16, სართული .., ოთახი ..., თბილისი, საქართველო. კორესპონდენცია 2017 წლის 19 დეკემბერს ჩაიბარა ლ.მ-მა (ორგანიზაციის წარმომადგენელი), აუდიტორმა (ს.ფ 58-59); თ) სსიპ შემოსავლების სამსახურის ერთიანი ელექტრონული-საინფორმაციო ბაზიდან ამონაწერის თანახმად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანება შპს „ა...-ს“ გაეგზავნა ელექტრონულ პორტალზე 2017 წლის 19 დეკემბერს, რომელსაც გადამხდელი გაეცნო ამავე დღეს (ს.ფ 173-174); ი) შპს „ა...-ის“ დირექტორი გ.ს-ი იმყოფებოდა ...ის კლინიკის ...ის ფილიალში 2017 წლის 20 დეკემბრიდან 2018 წლის 2 იანვრამდე. გ.ს-ის ჩაუტარდა ..., ... და ... გამოკვლევები. გ.ს-ის დიაგნოზად განესაზღვრა ...ის დიაგნოზი; ამავე პერიოდიდან აწუხებს ... ...ში, .... გ.ს-ი იმყოფებოდა შპს „...ში“ 2018 წლის 6 იანვარს ლაბორატორიული კვლევების ჩასატარებლად. გ.ს-ი იმყოფებოდა ...ის კლინიკის ...ის ფილიალში, ასევე 2018 წლის 9 იანვრიდან 2018 წლის 18 იანვრამდე, სადაც ჩაუტარდა ...ის, ... და ... გამოკვლევები. ამასთან, 2018 წლის 9 იანვრიდან 2018 წლის 14 ივნისამდე გ.ს-ი იტარებდა ... (ს.ფ 31-32, 150-155, 83-88, 89-90, 14-15, 156, 158-159, 162-167).

მოცემულ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს შპს „ა...-ის’’ საჩივარზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიერ 2018 წლის 19 აპრილს მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერება, რომლითაც კომპანიის საჩივარი დარჩა განუხილველი. გასაჩივრებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანებას გადასახადის გადამხდელი გაეცნო 2017 წლის 19 დეკემბერს, ხოლო საჩივარი სადავო აქტების გაუქმების მოთხოვნით დავების განხილვის საბჭოში წარდგენილია ელექტრონულად 2018 წლის 24 იანვარს - შესაბამისად, დარღვეულია სსიპ შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების გასაჩივრების კანონით დადგენილი 20-დღიანი ვადა.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ამახვილებს ყურადღებას საქმეზე დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ სს „...ის“ №... საფოსტო უკუგზავნილის თანახმად, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანება გაუგზავნა შპს „ა...-ს“ მისამართზე: ...ას 16, სართული ..., ოთახი ... კორესპონდენცია 2017 წლის 19 დეკემბერს ჩაიბარა ლ.მ-მა. გარდა ამისა, სსიპ შემოსავლების სამსახურის ერთიანი ელექტრონული-საინფორმაციო ბაზიდან ამონაწერის თანახმად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანება შპს „ა...-ს“ გაეგზავნა ელექტრონულ პორტალზე 2017 წლის 19 დეკემბერს, რომელსაც გადამხდელი გაეცნო ამავე დღეს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირის მიმართ ამ კოდექსის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს დავის განმხილველ ორგანოში ამ თავით დადგენილი წესით. ამავე კოდექსის 305-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შემოსავლების სამსახურის მიერ მომჩივნისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში ამ მომჩივანს უფლება აქვს, გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 20 დღის ვადაში გაასაჩივროს დავების განხილვის საბჭოში ან სასამართლოში. ამავე კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასულია საჩივრის წარდგენის ვადა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო დოკუმენტს პირს უგზავნის ან/და წარუდგენს წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით. ამავე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების მიხედვით, დოკუმენტის გაგზავნის ან/და წარდგენის ფორმას ირჩევს საგადასახადო ორგანო. პირისათვის ერთი და იმავე დოკუმენტის რამდენჯერმე ან რამდენიმე ფორმით წარდგენის შემთხვევაში მისი წარდგენის თარიღად ითვლება ამ დოკუმენტის პირველად ჩაბარების თარიღი. მითითებული მუხლის მე-7 ნაწილის მიხედვით, წერილობითი დოკუმენტი გადასახადის გადამხდელისათვის (გარდა ფიზიკური პირისა) ჩაბარებულად ითვლება, თუ დოკუმენტი ჩაჰბარდა: ა) უფლებამოსილ პირს; ბ) პირის უფლებამოსილ ან კანონიერ წარმომადგენელს; გ) სარეგისტრაციო დოკუმენტებით განსაზღვრულ იურიდიულ მისამართზე კანცელარიას ან ასეთივე დანიშნულების სტრუქტურულ ერთეულს; დ) საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის, მიმდინარე კონტროლის პროცედურების ან/და საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებების განხორციელების შესახებ უფლებამოსილი პირის ბრძანების შემთხვევაში − გადასახადის გადამხდელის ეკონომიკური საქმიანობის უშუალოდ განმახორციელებელ პირს; ე) სარეგისტრაციო დოკუმენტებით იურიდიულ მისამართად განსაზღვრულ საცხოვრებელ ბინაში მცხოვრებ ნებისმიერ სრულწლოვან პირს. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად კი, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი გაცნობისთანავე, ხოლო ამ კოდექსის 264-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − გაცნობისთანავე ან გადასახადის გადამხდელის ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდზე განთავსებიდან 30-ე დღეს, თუ ამ ვადაში ადრესატი შეტყობინებას არ გასცნობია.

„გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანების მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, შემოსავლების სამსახურსა და გადასახადის გადამხდელს შორის კომუნიკაცია (მათ შორის, დეკლარირება) შესაძლებელია განხორციელდეს ელექტრონული ფორმით, ონლაინ რეჟიმში, შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური ვებგვერდის www.rs.ge გამოყენებით.

ზემოაღნიშნული ნორმის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს შორის კომუნიკაცია შესაძლებელია განხორციელდეს ელექტრონული ფორმით, შემოსავლების სამსახურის მომსახურების პორტალის მეშვეობით. მომსახურების პორტალს ჰყავს ავტორიზებული მომხმარებელი - გადასახადის გადამხდელის სახით, რომელიც ფლობს აღნიშნული პორტალის გამოსაყენებელ სახელწოდებასა და პაროლს. შესაბამისად, საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის მე-9 ნაწილში დასახელებულ ადრესატში იგულისხმება სწორედ გადასახადის ის გადამხდელი, რომელიც წარმოადგენს აღნიშნული პორტალის ავტორიზებულ მომხმარებელს და ინტერნეტ-პორტალზე განხორციელებული ყველა ქმედება, სწორედ მისთვის წარმოშობს სამართლებრივ შედეგს.

„გადასახადის ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანების მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ან/და საბაჟო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი ნებისმიერი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი სამსახურის ვებგვერდზე ან ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდზე გაცნობისთანავე, რის თაობაზეც საგადასახადო ან/და საბაჟო ორგანოს ინფორმაცია მიეწოდება სამსახურის ვებგვერდიდან.

ამგვარად, ადრესატის მიერ საგადასახადო ორგანოს მხრიდან გაგზავნილი ელექტრონული დოკუმენტის გაცნობის ფაქტი დასტურდება პროგრამულად, კერძოდ, შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური ვებ-გვერდიდან, მაშინ როდესაც ადრესატი გაგზავნილი დოკუმენტის ბმულს გახსნის. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, ვებპორტალზე წვდომა გააჩნია მხოლოდ და მხოლოდ ავტორიზებულ მომხმარებელს - გადასახადის გადამხდელს ან მის უფლებამოსილ პირს. შესაბამისად, პორტალზე გაგზავნილი ელექტრონული დოკუმენტის მიმღები ყოველთვის არის შესაბამისი ადრესატი, კონკრეტული გადასახადის გადამხდელი. პორტალზე გაგზავნილი ელექტრონული დოკუმენტის გახსნისას ყოველთვის ივარაუდება, რომ მისი გაცნობაც ამავე ადრესატის მიერ ხდება.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ გასაჩივრებული ბრძანება შპს „ა...-ს“ გაეგზავნა ელექტრონულ პორტალზე 2017 წლის 19 დეკემბერს, რომელსაც გადამხდელი გაეცნო ამავე დღეს. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, იმ პირობებში, როდესაც ელექტრონულად ხორციელდება გაგზავნილი დოკუმენტაციის გახსნა, ითვლება, რომ აღნიშნული დოკუმენტაცია ჩაბარდა გადამხდელს და გასაჩივრების ვადის ათვლა იწყება ჩაბარების თარიღიდან. შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანება მოსარჩელეს ჩაბარდა 2017 წლის 19 დეკემბერს და გასაჩივრების ვადის ათვლაც უნდა მომხდარიყო სწორედ აღნიშნული თარიღიდან.

დადგენილია და მხარეთა შორის სადავო არ არის ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელის მიერ საჩივარი წარდგენილ იქნა ელექტრონულად 2018 წლის 24 იანვარს. შესაბამისად, დარღვეულ იქნა საჩივრის წარდგენის კანონით დადგენილი ვადა, თუმცა საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-10 ნაწილზე, რომლის მიხედვითაც, საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს საჩივრის წარდგენის ვადის გასვლის შემდეგაც, თუ მომჩივანი დაამტკიცებს, რომ გასაჩივრების ვადის დარღვევა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით იყო გამოწვეული.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის გაშვების შემთხვევაში იგი უნდა აღდგეს, თუ ამ ვადის გაშვება მოხდა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ამახვილებს ყურადღებას საქმეზე დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ შპს „ა...-ის“ დირექტორი და 100%-იანი წილის მფლობელი ერთადერთი პარტნიორი (ს.ფ. 31-32) - გ.ს-ი მკურნალობდა ...ის კლინიკის ...ის ფილიალში 2017 წლის 20 დეკემბრიდან 2018 წლის 2 იანვრამდე. მას დიაგნოზად განესაზღვრა ... გ.ს-ი იმყოფებოდა შპს „...ში“ 2018 წლის 6 იანვარს ლაბორატორიული კვლევების ჩასატარებლად. ასევე, გ.ს-ი იმყოფებოდა ...ის კლინიკის ...ის ფილიალში 2018 წლის 9 იანვრიდან 2018 წლის 18 იანვრამდე. ამასთან, 2018 წლის 9 იანვრიდან იტარებდა ...ას. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ შპს „ა...-ის“ დირექტორის სამედიცინო დიაგნოზის, მის მიერ სტაციონარში გატარებული დროის, ჩატარებული გამოკვლევებისა და მკურნალობის გათვალისწინებით, გ.ს-ი ობიექტურად მოკლებული იყო შესაძლებლობას საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილ ვადაში გაესაჩივრებინა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 დეკემბრის №33916 ბრძანება პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, გასაჩივრების ვადის დარღვევა მომჩივანისაგან დამოუკიდებელი მიზეზით იყო გამოწვეული და აღნიშნული ვადის გაშვება მოხდა საპატიო მიზეზით, რის გამოც არ არსებობდა ვადის დარღვევის საფუძვლით შპს „ა...-ის“ საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ იძლევა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას. მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივარს მიიჩნევს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გ. მაკარიძე

მოსამართლეები: თ. ოქროპირიძე

გ. აბუსერიძე