საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-519(კ-23) 23 ივლისი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ნ.ქ-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო;

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ქმედების განხორციელების დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ნ.ქ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის მიმართ. მოსარჩელის განმარტებით, იგი არის 2015 წლის 13-14 ივნისს ქ. თბილისში მომხდარი სტიქიის შედეგად დაზარალებული პირი. ათეულობით წელია მის წინაპრებს დაკავებული ჰქონდათ მიწის ნაკვეთი მდებარე ქ. თბილისში, ...ში, რომელზედაც აშენებული ჰქონდა საცხოვრებელი სახლი.

ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით უარი ეთქვა ქ.თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე დაკავებული 1750 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე. მოსარჩელემ განმეორებით მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ქ.თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე დაკავებული 1892 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების აღიარებაზე, რაზედაც უარი ეთქვა.

ნ.ქ-ემ 2011 წელს კვლავ მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და მოითხოვა ქ.თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნულ შემთხვევაში მოითხოვა არა მის მიერ სრულად დაკავებული (1750 კვ.მ) მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, არამედ მხოლოდ იმ ნაწილზე, რომელზეც ჰქონდა უფლების დამდგენი დოკუმენტი.

მოსარჩელის განმარტებით, 2015 წლის 13-14 ივნისს მომხდარი სტიქიის შედეგად მითითებული უძრავი ქონება სრულად განადგურდა, შესაბამისად იგი წარმოადგენდა პირველი კატეგორიის დაზარალებულს.

2015 წლის 30 სექტემბერს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მერიას უძრავი ქონების დათმობის სანაცვლოდ ფულადი თანხის გადაცემის თაობაზე ხელშეკრულების გაფორმებასთან დაკავშირებით. 2015 წლის 8 ოქტომბრის №01-8/773 წერილით და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2016 წლის 5 თებერვლის №25 ბრძანებით ნ.ქ-ეს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. 2018 წლის 15 ივნისს ნ.ქ-ემ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას წარუდგინა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება და მის მიერ სტიქიამდე თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე 1678 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი.

2018 წლის 24 ივლისს ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის გადაწყვეტილების შესაბამისად, მთავრობამ გაიზიარა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისგან მიღებული დოკუმენტაცია, რომლითაც ნ.ქ-ეს დაკავებული ჰქონდა 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობა, რის გამოც მოსარჩელეს მისცეს მხოლოდ 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთის შესაბამისი კომპენსაცია, ხოლო 878 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სანაცვლოდ კომპენსაციის მიცემაზე ეთქვა უარი, რაც მოსარჩელეს უკანონოდ მიაჩნია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2018 წლის 24 ივლისის №18.592.900 განკარგულების თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 878 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უფლების დათმობის სანაცვლოდ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ღირებულების (2014 წლის სტიქიამდე მდგომარეობით) ნ.ქ-ისათვის კომპენსაციის სახით გაცემის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმებაზე უარის თქმის ნაწილში, ბათილად ცნობა; ასევე მოითხოვა თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსათვის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2015 წლის 5 ივლისის №17-66 დადგენილების შესაბამისად, ნ.ქ-ესთან თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2018 წლის 24 ივლისის №18.592.900 განკარგულებით გათვალისწინებულ 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უფლების დათმობის სანაცვლოდ კომპენსაციის გაცემის შესახებ ხელშეკრულებასთან ერთად, ქ.თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 878 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უფლების დათმობის სანაცვლოდ კომპენსაციის გაცემის თაობაზე ხელშეკრულების გაფორმების დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნ.ქ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ნ.ქ-ემ, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინებით ნ.ქ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ნ.ქ-ეს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს სადავო განკარგულებაში 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფართთან ერთად ასევე უნდა გაეთვალისწინებინა დამატებით 878 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რამეთუ მის რეალურ მოთხოვნას და ინტერესს 1678 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე სადავო აღარ იყო ნ.ქ-ის სტატუსი, კერძოდ კი იგი მიჩნეულ იქნა - სტიქიით დაზარალებულ პირად. ადმინისტრაციულმა ორგანომ ზემოხსენებული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, კონკრეტულად კი ნ.ქ-ის მიერ თვითნებურად დაკავებული ფართის მოცულობის დადგენის კუთხით, დაიწყო ახალი ადმინისტრაციული წარმოება, რის ფარგლებშიც მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და მოითხოვა კომისიაში დაცული დოკუმენტები და სწორედ კომისიის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე განისაზღვრა კონკრეტული ფართი. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მნიშვნელოვანია თუ რა მტკიცებულებების საფუძველზე იქნა ნ.ქ-ისათვის 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფართის განსაზღვრა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებების საქმეში წარმოდგენილი საექსპერტო დასკვნებთან ერთობლიობაში შეფასებით, ასევე თავად მოსარჩელის მიერ სხვადასხვა დროს წარდგენილი განცხადებების ურთიერთშეჯერებით, მათი ურთიერთსაწინააღმდეგო, არაერთგვაროვანი და უზუსტო შინაარსის გათვალისწინებით, სარწმუნოდ არ დგინდება ფაქტი, რომ ნ.ქ-ე 2015 წლის 13-14 ივნისს მომხდარ სტიქიამდე უკვე დადასტურებულ 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთთან ერთად, ერთ საზღვრებში ფლობდა და სარგებლობდა დამატებით 878 კვ.მ. (ჯამში 1658 კვ.მ) მიწის ნაკვეთით.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ 2008 წლის მდგომარეობის შესახებ შპს „...“-ის დასკვნა განსახილველ მიწის ნაკვეთს აღწერდა იმგვარად, რომ არ აფიქსირებდა მიწის ნაკვეთის სრული ფართობის რაიმე სახის ღობით ან/და სხვაგვარი მყარი მიჯნით შემოსაზღვრის ფაქტს, არამედ, აღნიშნული დასკვნის მიხედვით, კვლევის დროისათვის დაზიანებული იყო ნაკვეთის შემომსაზღვრელი ღობე და ჩრდილოეთის მხარეს ნაწილობრივ იყო შემორჩენილი ძველი ბეტონის საყრდენი, ამასთან, მითითებული დასკვნის კვლევის საგანი არ ყოფილა მიწის ნაკვეთის ფართის დადგენა, არამედ, ექსპერტი იკვლევდა მფლობელობის ხანდაზმულობის საკითხს. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს №007112618 და №006185719 დასკვნები, კი ძირითადად დაინტერესებული პირის მიერ მითითებულ მონაცემებს ემყარებოდა, რაც არ ხასიათდებოდა სიზუსტით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ.ქ-ის მიერ მითითებული მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო ნახაზები,) 2010 და 2014 წლების მდგომარეობის ამსახველ ორთოფოტოებზე არ ფიქსირდებოდა შესაბამისი ფართის - 1678 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საზღვრების გამოკვეთის რაიმე ნიშნები, არ შეინიშნებოდა, რომ 1678 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, წარმოდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზით მოცემული საზღვრებით, გამიჯნული იყო მიმდებარე ტერიტორიისაგან, მიუხედავად იმისა, რომ ორთოფოტოების ხარისხი და ტერიტორიის ისეთი მახასიათებელი, როგორიც იყო ნაკლებად ინტენსიური გამწვანება, იძლეოდა საზღვრის შემჩნევის შესაძლებლობას მისი არსებობის შემთხვევაში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ.ქ-ემ.

კასატორის განმარტებით, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ თითქოს ნ.ქ-ე კომპენსაციის გაცემის შესახებ ხელშეკრულების დადებით დაეთანხმა ფაქტს, რომ მას ჰქონდა მფლობელობაში მხოლოდ 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით კასატორს განემარტა, რომ მას როგორც თბილისში, 2015 წლის წყალდიდობამდე ...ის ტერიტორიაზე მცხოვრებ და სტიქიით დაზარალებულ პირს, გააჩნდა უფლება მიეღო კომპენსაცია ...ის ტერიტორიაზე თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დათმობის სანაცვლოდ. საქმეში მოსარჩელე იყო რამდენიმე პირი და სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებაც უნდა მომხდარიყო ყველა პირის მიმართ. შესაბამისად, ხელშეკრულების დადებაზე უარის თქმის შემთხვევაში შეჩერდებოდა კომპენსაციის გაცემა სხვა მოსარჩელეების მიმართ, რის გამოც მოაწერა ხელი ხელშეკრულებას და შემდეგ გაასაჩივრა ის აქტი, რომლითაც მხოლოდ 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დათმობის სანაცვლოდ მისცეს კომპენსაცია.

კასატორის განმარტებით, სასამართლო ისე უთითებს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის მიწის ნაკვეთის სხვადასხვა ფართებზე მიმართვის თაობაზე, რომ არ შეუსწავლია საქმის გარემოებები თუ რამ გამოიწვია ფართების ცვლილება. კასატორის განმარტებით, ერთადერთი ცვლილება განხორციელდა პირველი მიმართვის შემდეგ, 1750 კვ.მ შემცირდა 1678 კვ.მ-მდე, რადგან პირველად მიმართვისას უარის თქმის მიზეზი იყო ტერიტორიის გამწვანებული რელიეფის ფარგლებში მოქცევა, რის გამოც აზომვითი ნახაზი დაზუსტდა.

სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილია შპს „...-ის“ დასკვნა „თბილისში, ...ის მიმდებარე ტერიტორიაზე ნაკვეთის ხანდაზმულობის დადგენის შესახებ’’, თუმცა სააპელაციო სასამართლო ყურადღებას არ ამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ ზემოაღნიშნულ დასკვნაში არ ფიქსირდება ჩანაწერი ეზოს დაყოფაზე, პირიქით დასკვნაში აღნიშნულია, რომ ეზოს სრული ფართია 1750 კვ.მ და შემოღობილია. რაც შეეხება დათვალიერების ოქმს, იქ მითითებულია, რომ 800 კვ.მ იყო შემოღობილი, რაც ლოგიკურია, რადგან წარმოადგენდა ნ.ქ-ის მიერ დაკავებული მიწის ცენტრალურ ნაწილს და ბუნებრივია ცალ მხარეს ღობე ვერ ექნებოდა, რადგან დანარჩენი ფართიც იყო ნ.ქ-ის მფლობელობაში.

კასატორის განმარტებით, სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს ასევე 2018 წლის 18 აგვისტოსა და 20 აგვისტოს განცხადებების საფუძველზე, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს №007112618 დასკვნაზე, რომლის მიხედვით ,,თბილისი, ... №26-ში არსებულ მიწის ნაკვეთს, ექსპერტის დასკვნის შედგენის დღისათვის, არ გააჩნდა რაიმე სახის მყარი საზღვარი (ღობე), ასევე სხვადასხვა წლების ორთოფოტოებზე შეუძლებელია იყო რაიმე სახის ღობის დაფიქსირება, რის გამოც შეუძლებელი იყო მიწის ნაკვეთის ფართის განსაზღვრა. ამასთან, სსიპ ლევან სამხარაული სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 3 სექტემბრის №006185719 დასკვნით ირკვევა, რომ დასკვნის შედგენის დღისათვის არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით და სხვადასხვა წლების ორთოფოტოების მიხედვით შეუძლებელი იყო მიწის ნაკვეთის ზუსტი ფართის დადგენა 2015 წლის 13-14 ივნისამდე მდგომარეობით. ექსპერტმა მიწის ნაკვეთი აზომა სპეციალური გეოდეზიური ხელსაწყოების მეშვეობით, რა დროსაც ნაკვეთის ჩრდილოეთ საზღვრად აღებულ იქნა ადგილზე რამდენიმე მონაკვეთზე შემორჩენილი ძველი მავთულბადის ფრაგმენტები, სამხრეთ საზღვრად - 2014 წლის ორთოფოტოს მიხედვით მდინარე ვერეს მარცხენა ნაპირი, აღმოსავლეთ საზღვრად - დამკვეთის მიერ მითითებული წერტილები, ხოლო დასავლეთ საზღვრად - მეზობელი ნაკვეთის აღმოსავლეთ საზღვარი. აღნიშნული ორიენტირების მიხედვით შედგა მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი და აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ფართმა შეადგინა 1650 კვ.მ. კასატორის განმარტებით, ნებისმიერი ექსპერტიზა ტარდება დამკვეთის განცხადების საფუძველზე და ის ვერ იქნება მის სანდოობაში ეჭვის შეტანის საფუძველი. ამასთან, როგორც სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნა, ასევე შპს „...-ის“ დასკვნაც ცალსახად უთითებს, მიწის რეალურ ფართს, რაც ნ.ქ-ეს ჰქონდა დაკავებული. ამასთან, კასატორის მითითებით, მის მიერ დაკავებული მიწის საზღვრები კარგად ჩანს ასევე ორთოფოტოზეც, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს გადაწყვეტილება არ მიუღია მხოლოდ ნ.ქ-ის მითითებით, იგი დაეყრდნო ასევე ორთოფოტოებს, მეზობლების განმარტებებს და ღობის შემორჩენილ ფრაგმენტებს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 17 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ.ქ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ.ქ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სარჩელის მიზანია მოსარჩელის მიერ თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე თვითნებურად დაკავებული 878 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უფლების დათმობის სანაცვლოდ კომპენსაციის მიღება. მოსარჩელე სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ მას, როგორც თბილისში 2015 წლის წყალდიდობამდე ...ის ტერიტორიაზე მცხოვრებ და სტიქიით დაზარალებულ პირს, გააჩნდა უფლება, მიეღო კომპენსაცია. უძრავი ქონების დათმობის შესახებ ნ.ქ-ის 2018 წლის 18 დეკემბრის №19/01183522783 განცხადების საფუძველზე, 2018 წლის 21 დეკემბერს ნ.ქ-ესა და სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება თბილისში, ...ის ქუჩა №26-ში მდებარე 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის უფლების დათმობის შესახებ, ქონების სტიქიამდე არსებული საბაზრო ღირებულების - 337 800 ლარით ანაზღაურების სანაცვლოდ. ხოლო სადავო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2018 წლის 24 ივლისის №18.592.900 განკარგულებით თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 878 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უფლების დათმობის სანაცვლოდ კომპენსაციის გაცემის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმებაზე ეთქვა უარი. მოსარჩელის (კასატორის) განმარტებით, მას თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე თვითნებურად დაკავებული ჰქონდა 1678 კვ.მ ფართობის მიწის ნაკვეთი. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული ხელშეკრულება მასთან უნდა გაფორმებულიყო არა მხოლოდ 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე არამედ მთლიანად 1678 კვ.მ ფართობის მიწის ნაკვეთზე. ვინაიდან, იგი რეალურად ფლობდა 1678 კვ.მ და მის მოთხოვნას და ინტერესსაც 1678 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება წარმოადგენდა.

განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ნ.ქ-ე 2015 წლის 13-14 ივნისის წყალდიდობამდე ცხოვრობდა ქალაქ თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე.

2008 წლის 13 მაისის ნ.ქ-ემ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას განცხადებით მიმართა და მოითხოვა ქალაქ თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 1750 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით ნ.ქ-ის 2008 წლის 13 მაისის განცხადება არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ განმცხადებლის მიერ მითითებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა გამწვანებას.

2009 წლის 20 მაისს ნ.ქ-ემ კვლავ მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ქალაქ თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 1892 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით. ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 18 სექტემბრის (№159 ოქმი) გადაწყვეტილებით კასატორს უარი ეთქვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე, იმ მოტივით, რომ განმცხადებლის მიერ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო დროებითი ნაგებობა. თუმცა, აღნიშნული გადაწყვეტილება ამავე კომისიის მიერ ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 23 ოქტომბრის (№164 ოქმი) გადაწყვეტილებით განხილული დოკუმენტაციისა და მოთხოვნის შესაბამისობასთან დაკავშირებით გამოვლენილი ხარვეზის გამო.

ნ.ქ-ემ 2010 წლის 18 თებერვალს კიდევ ერთხელ მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და ამჯერად მოითხოვა ქალაქ თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2011 წლის 14 ივლისის სხდომაზე (№262 ოქმი) მიღებული გადაწყვეტილებით მას კვლავ უარი ეთქვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ მოტივით, რომ არ იქნა დადასტურებულად მიჩნეული მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის ნ.ქ-ის მიერ თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე.

2011 წლის 23 სექტემბერს ნ.ქ-ემ კვლავ მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ქალაქ თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით. ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2011 წლის 6 ოქტომბრის სხდომაზე მიღებული (№272ოქმი) გადაწყვეტილებით ნ.ქ-ეს უარი ეთქვა განცხადების განხილვაზე იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნული განცხადებით წარდგენილ მოთხოვნაზე კომისიას უკვე ჰქონდა ნამსჯელი და დაინტერესებული პირის მიერ არ იყო მითითებული ახალი გარემოება.

სადავო არ არის ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ნ.ქ-ე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე მიჩნეულ იქნა - სტიქიით დაზარალებულ პირად და შესაბამისი კომპენსაციის მიღების უფლების მქონე სუბიექტად.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ ნ.ქ-ემ 2018 წლის 18 დეკემბერს მიმართა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს ქალაქ თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დათმობის თაობაზე ხელშეკრულების გაფორმების მოთხოვნით. განცხადებაშივე გამოხატა თანხმობა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემული №007148818 დასკვნით საბაზრო ღირებულების ანაზღაურების სანაცვლოდ უარი ეთქვა მის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნაზე.

საქმეში წარმოდგენილი 2018 წლის 21 დეკემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე სადავო არ არის, რომ ნ.ქ-ეს ქ. თბილისში, ... №26-ში მდებარე მის მფლობელობაში/სარგებლობაში არსებული 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე მდგომ შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის უფლების დათმობის სანაცვლოდ გადაეცა ქონების სტიქიამდე არსებული საბაზრო ღირებულება 337 800 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია იმ ფაქტის დადგენა, მოსარჩელე ქალაქ თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე თვითნებურად ფლობდა მხოლოდ 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, რომლის დათმობის სანაცვლოდაც მას მისცეს კომპენსაცია თუ იგი ფლობდა 1678 კვ.მ მიწის ნაკვეთს და დარჩენილი 878 კვ.მ მიწის ნაკვეთზეც წარმოადგენს „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტში 2015 წლის 13-14 ივნისს მომხდარი სტიქიის შედეგად დაზარალებულ პირთა (ოჯახთა) საცხოვრისით უზრუნველყოფის, უძრავი ქონების დათმობისა და სხვა სახის ფულადი დახმარების გაცემის წესის“ მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ კომპენსაციის მიღების უფლების მქონე თვითნებურად დაკავებული მიწის მოსარგებლეს. დავის არსიდან გამომდინარე, მოსარჩელის უფლების განსაზღვრისათვის მნიშვნელოვანია „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში/სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე დასტურდება თუ არა მოსარჩელის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი და რომელი მტკიცებულებების საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონი (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) აწესრიგებს პირის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ და პირის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების საფუძვლებს, წესსა და პირობებს, აგრეთვე იმ ორგანოების უფლებამოსილებას, რომლებიც საკუთრების უფლების აღიარების პროცესში წარმოადგენენ სახელმწიფოს. ზემოაღნიშნული კანონის პირველი მუხლის თანახმად, კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა. კანონი ერთმანეთისაგან მიჯნავს ორი ტიპის - მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ და თვითნებურად დაკავებულ ნაკვეთებს.

ზემოაღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის „გ“ პუნქტის მიხედვით კი, თვითნებურად დაკავებულ მიწად მიიჩნევა ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესზე“, რომელიც არეგულირებს მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან/და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნის საკუთრების უფლების აღიარების პროცედურებსა და პირობებს, განსაზღვრავს საკუთრების უფლების აღიარების უფლებამოსილების მქონე ორგანოს სამართლებრივ სტატუსს, კომპეტენციასა და სამართლებრივ საფუძვლებს, აგრეთვე საკუთრების უფლების აღიარების პროცესში მონაწილე მხარეთა უფლება-მოვალეობებს. ზემოაღნიშნული წესის მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი არის მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) ან/და თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი, ხოლო ამავე მუხლის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 1-ლი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი არის ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. ამავე პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მოწმის ჩვენება არის მიწის თვითნებურად დაკავების ფაქტის თაობაზე მოწმის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული ნორმით ერთმანეთისგან გამიჯნულია მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტისა და მოწმის ჩვენების ცნებები. მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ადასტურებს მიწის თვითნებურად დაკავებას მიწის ნაკვეთით სარგებლობის სხვადასხვა გარემოებების ობიექტურად დადასტურების გზით, ხოლო მოწმის ჩვენება მიწის თვითნებურად დაკავების ფაქტის თაობაზე მოწმეთა ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებაა.

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალებიდან გამომდინარე, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ ნ.ქ-ემ 1678 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთის ფლობა-სარგებლობის ფაქტის დასადასტურებლად სასამართლოს წარუდგინა სხვადასხვა წლებში მის მიერ კომისიისათვის მიმართული განცხადებები, რომლითაც ერთ შემთხვევაში ინტერესის სფეროში შემავალ მიწის ნაკვეთის ფართად მიუთითებს 1750 კვ.მ, შემდეგ 1892 კვ.მ და შემდეგ კი 800 კვ.მ.

ასევე იგი სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტს ადასტურებს მოწმეთა ჩვენებით, კერძოდ დ.ბ-ის, ნ.ბ-ის, გ.ზ-ის, დ.გ-სა და ჯ.ა-ის 2008 წლის 8 მაისის განცხადებით, რომლის თანახმად, განმცხადებლები სანოტარო წესით დამოწმებული ხელმოწერებით ადასტურებდნენ ნ.ქ-ის მიერ „ათეული წლების განმავლობაში“ თბილისში, ...ის ტერიტორიაზე მდებარე 1750 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტს. ამასთან, იგივე მოწმეები, დ.ბ-ი და ნ.ბ-ი 2018 წლის 20 ივლისის განცხადებით ადასტურებენ ნ.ქ-ის მიერ ... №26-ში მდებარე 1678 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მიხედვით, აღნიშნული წესის მიზნებისათვის, მოწმეთა ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება (მოწმეების ჩვენება) დასაშვებ მტკიცებულებად არის მიჩნეული, მაშინ თუ მოწმეების პოზიცია გამყარებულია სხვა სახის მტკიცებულებებით (მაგ. ექსპერტიზის დასკვნით და ა.შ).

საქმეში წარმოდგენილია შპს „...-ის“ „თბილისში, ...ის მიმდებარე ტერიტორიაზე ნაკვეთის ხანდაზმულობის დადგენის შესახებ’’ 2008 წლის საექსპერტო დასკვნა, რომლის თანახმად, მიწის ნაკვეთის ფართობი შეადგენდა 1750 კვ.მ; ნაკვეთის პერიმეტრი შემოღობილი იყო მავთულბადით, რომლის საყრდენებად გამოყენებული იყო ლითონის მილები; წლების განმავლობაში გარემოს გავლენით დაზიანებული იყო ნაკვეთის შემომსაზღვრელი ღობე; ჩრდილოეთის მხარეს ნაწილობრივ შემორჩენილი იყო ძველი ბეტონის საყრდენი კედელი 0.5 მ-იანი.

ნ.ქ-ის 2018 წლის 18 აგვისტოსა და 20 აგვისტოს განცხადებების საფუძველზე, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ მომზადებული №007112618 დასკვნის მიხედვით კი, თბილისი, ... №26- ში არსებულ მიწის ნაკვეთს, ექსპერტის დასკვნის შედგენის დღისათვის, არ გააჩნდა რაიმე სახის მყარი საზღვარი (ღობე), ასევე სხვადასხვა წლების ორთოფოტოებზე შეუძლებელია იყო რაიმე სახის ღობის დაფიქსირება, რის გამოც შეუძლებელი იყო მიწის ნაკვეთის ფართის განსაზღვრა.

ამასთან, სსიპ ლევან სამხარაული სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 3 სექტემბრის №006185719 დასკვნით ირკვევა, რომ დასკვნის შედგენის დღისათვის არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით და სხვადასხვა წლების ორთოფოტოების მიხედვით შეუძლებელი იყო მიწის ნაკვეთის ზუსტი ფართის დადგენა 2015 წლის 13-14 ივნისამდე მდგომარეობით. ექსპერტის მიერ მოხდა დამკვეთის მიერ მითითებული ნაკვეთის აზომვა სპეციალური გეოდეზიური ხელსაწყოების მეშვეობით, რა დროსაც ნაკვეთის ჩრდილოეთ საზღვრად აღებულ იქნა ადგილზე რამდენიმე მონაკვეთზე შემორჩენილი ძველი მავთულბადის ფრაგმენტები, სამხრეთ საზღვრად - 2014 წლის ორთოფოტოს მიხედვით მდინარე ვერეს მარცხენა ნაპირი, აღმოსავლეთ საზღვრად - დამკვეთის მიერ მითითებული წერტილები, ხოლო დასავლეთ საზღვრად - მეზობელი ნაკვეთის აღმოსავლეთ საზღვარი. აღნიშნული ორიენტირების მიხედვით შედგა მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი და აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ფართმა შეადგინა 1650 კვ.მ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოწმეთა ჩვენებების საქმეში წარმოდგენილი საექსპერტო დასკვნებთან ერთობლიობაში შეფასებით, ასევე თავად მოსარჩელის მიერ სხვადასხვა დროს წარდგენილი განცხადებების ურთიერთშეჯერებით, მათი ურთიერთსაწინააღმდეგო, არაერთგვაროვანი და უზუსტო შინაარსის გათვალისწინებით, სარწმუნოდ ვერ დგინდება ფაქტი, რომ ნ.ქ-ე 2015 წლის 13-14 ივნისს მომხდარ სტიქიამდე უკვე დადასტურებულ 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთთან ერთად, ერთ საზღვრებში ფლობდა და სარგებლობდა დამატებით 878 კვ.მ (ჯამში 1658 კვ.მ.) მიწის ნაკვეთით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე (საქმე №ბს-698-698(კ-18), სადაც სასამართლომ განმარტა: ,,გარემოებები, რომლებიც შესაძლებელია დადასტურდეს კონკრეტული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურებული და, მით უფრო, უარყოფილი იქნეს სხვა სახის მტკიცებულებით. საგულისხმოა, რომ მოწმის ჩვენება ვერბალური ხასიათის მტკიცებულებაა, რომელიც ნოტარიულად დამოწმებული განცხადების სახით იურიდიულ ფორმას იძენს. ამგვარი მტკიცებულებით გადმოიცემა მოწმეთა მიერ სუბიექტური თვალით დანახული რეალობა, რომლის ნამდვილობაც განსახილველ შემთხვევასთან მიმართებით, სწორედ ობიექტურად არსებული გარემოებების ამსახველ, ზემოხსენებული კანონითა და წესით გათვალისწინებული დოკუმენტებით დადგენილ მოცემულობასთან ერთობლიობაში უნდა შემოწმდეს“. ამავე საქმეზე სასამართლომ განმარტა, რომ „სასამართლო არ არის შეზღუდული შეაფასოს კონკრეტულ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულების მტკიცებითი ძალა, მეტიც, აღნიშნული სასამართლოს ვალდებულებას წარმოადგენს. განსახილველ შემთხვევასთან მიმართებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოწმეთა ჩვენებასა და ორთოფოტოთი, როგორც ობიექტური რეალობის ამსახველი მტკიცებულებით, დადგენილ რეალობას შორის წინააღმდეგობის არსებობის პირობებში, უპირატესობა სწორედ ორთოფოტოთი განსაზღვრულ მოცემულობას უნდა მიენიჭოს, რამდენადაც აღნიშნული მტკიცებულებით ასახული მდგომარეობა ობიექტურად დადასტურებულია, რომელიც შესაძლოა გაქარწყლდეს ან მისი მართებულობა ეჭვქვეშ დადგეს არა სუბიექტური ინფორმაციის შემცველი მოწმის ჩვენებით, არამედ მხოლოდ იმავე მტკიცებითი ძალის, ობიექტური გარემოებების ამსახველი მტკიცებულებებით“.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი, წარადგინოს თავისი შესაგებელი და შესაბამისი მტკიცებულებები. მითითებული დებულება ადგენს მხარეთა საპროცესო მოვალეობებს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში, რაც უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულყოფილ რეალიზაციას.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ვინაიდან, განსახილველ შემთხვევაში საქმეში არსებული მასალებიდან გამომდინარე, არ დასტურდება „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე 878 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნ.ქ-ის მიერ თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი, ხოლო „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტში 2015 წლის 13-14 ივნისს მომხდარი სტიქიის შედეგად დაზარალებულ პირთა (ოჯახთა) საცხოვრისით უზრუნველყოფის, უძრავი ქონების დათმობისა და სხვა სახის ფულადი დახმარების გაცემის წესით“ გათვალისწინებულ კომპენსაციის მიღების უფლების მქონე სუბიექტს კი, სწორედ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში/სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მითითებული ნორმებით განსაზღვრული მიწის ნაკვეთის მფლობელი და შესაბამის მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მქონე პირი წარმოადგენს, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში აღნიშნული გარემოება გამორიცხავს ნ.ქ-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.ქ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე