საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-417(კ-24) 5 ნოემბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ზ.ჩ-ი

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2021 წლის 14 სექტემბერს ზ.ჩ-მა სარჩელით, ხოლო 2022 წლის 20 იანვარს დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხის 2021 წლის 2 დეკემბრის №1527 განკარგულების ბათილად ცნობა და კომისიისთვის ქ. თბილისში, ...ის ჩიხის №5-ში მდებარე 1301 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ზ.ჩ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

სარჩელის მიხედვით, მოსარჩელე 2002 წლიდან ფლობს და სარგებლობს 1301 კვ.მ. ფართობის მიწის ნაკვეთით მდებარე ქ. თბილისი, ...ის ჩიხი №5, რომელზეც მან 2006 წელს დაიწყო კაპიტალური სახლისა და ღობის მშენებლობა. მშენებლობის მიმდინარეობის ეტაპზე, ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მოთხოვნის საფუძველზე მოახდინა კედლების დემონტაჟი, თუმცა სახლის და ღობის საძირკველი არსებული სახით იქნა შემორჩენილი. გარდა ამისა, 2007 წლის შემდგომ მოსარჩელის მიერ დაწყებული მშენებლობის მიმდებარედ აშენდა მცირე ზომის ოთახი, რომლითაც იგი დღემდე სარგებლობდა. მოსარჩელემ აღნიშნა რომ დასახელებული გარემოებების მიუხედავად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2021 წლის 2 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მას უკანონოდ ეთქვა უარი საკუთრების უფლების აღიარებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ზ.ჩ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზ.ჩ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით ზ.ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2021 წლის 2 დეკემბრის №1527 განკარგულებით ზ.ჩ-ს უარი ეთქვა სადავო მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ არ დადასტურდა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი. კერძოდ, 2005-2010-2014 წლის ორთოფოტოებზე (აეროფოტოგადაღებები) მითითებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე დატანილი №01/1 საცხოვრებელი სახლი მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე არ იყო განთავსებული კანონის ამოქმედებამდე. რაც შეეხება საკუთრების უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე არსებულ საძირკველს, კომისიამ დაადგინა, რომ 2005 წლის და განმცხადებლის მიერ წარდგენილი 2006 წლის ორთოფოტოებით (აეროფოტოგადაღებებით) არ დასტურდებოდა ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე მისი არსებობის ფაქტი.

პალატამ სადავო მიწის ნაკვეთის 2005 და 2010 წლის ორთოფოტოებზე, ასევე მხარის მიერ წარმოდგენილ 2006 წლის ორთოფოტოზე მითითებით აღნიშნა, რომ ნაკვეთზე არ იყო განთავსებული საცხოვრებელი სახლი ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა. ამასთან, მიუხედავად მოსარჩელის განმარტებისა, რომ 2006 წლის ორთოფოტო არ მოიცავდა ამ წლის სრულ მონაცემებს, რის გამოც არ ჩანდა მის მიერ 2006 წელს ნაწარმოები მშენებლობა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული გარემოების დამადასტურებელი სხვა რაიმე მტკიცებულება, გარდა თავად მოსარჩელის განმარტებისა, წარმოდგენილი არ ყოფილა.

პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის არცერთი დასკვნით უტყუარად არ დასტურდებოდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე 2006-2007 წლებში განთავსებული იყო შენობა-ნაგებობა. განსახილველ საქმეში მიწის ნაკვეთზე საძირკველის არსებობის საფუძველზე სასამართლომ დადგენილად არ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ ადგილას მართლაც იყო განთავსებული შენობა-ნაგებობა, რომელიც დაანგრია ზ.ჩ-მა. შესაბამისად, მხოლოდ საძირკველის ხანდაზმულობაზე მითითება, ხანდაზმულობის დადასტურების პირობებშიც, პალატის მოსაზრებით, არ ქმნიდა საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ.ჩ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ იგი 2002 წლიდან სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობს ქ. თბილისში, ...ის ჩიხის №5-ში მდებარე 1301 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, რომელზეც 2006 წელს დაიწყო კაპიტალური სახლისა და ღობის მშენებლობა. მშენებლობის მიმდინარეობის ეტაპზე, მაშინ როდესაც ჩასხმული ჰქონდა ღობის და სახლის საძირკველი, ასევე, ნაწილობრივ ამოყვანილი იყო კედლები, ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მოთხოვნის საფუძველზე მოახდინა კედლების დემონტაჟი, თუმცა სახლის და ღობის საძირკველი არსებული სახით შემორჩენილია დღესაც. კასატორმა ასევე აღნიშნა, რომ 2007 წლის შემდგომ, დაწყებული მშენებლობის მიმდებარედ ააშენა მცირე ზომის ღამის გასათევი ოთახი, რომლითაც დღემდე სარგებლობს. კასატორის მითითებით, 2007 წლამდე მიწის ნაკვეთის ფლობისა და მასზე მშენებლობის დაწყების ფაქტი დასტურდებოდა მომიჯნავე მეზობლების ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობით და შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნებით.

ამასთან, კასატორმა აღნიშნა, რომ სადავო გადაწყვეტილების მიღებისას კომისიამ იმსჯელა მხოლოდ არსებულ შენობაზე, რომელიც განთავსებული იყო 2007 წლის შემდგომ, ხოლო 2007 წლამდე აშენებული მშენებარე საძირკველი, რომელიც ასევე წარმოადგენდა აღიარების საფუძველს, შეფასებისა და მსჯელობის გარეშე იქნა დატოვებული. ამასთან, კასატორმა მიუთითა ექსპერტიზის დასკვნებზე, რომლებიც ცალსახად ადასტურებდნენ 2007 წლამდე შენობა-ნაგებობის მშენებლობის ფაქტს და არ იყო ასახული კომისიის გადაწყვეტილებაში.

კასატორმა, სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში, ექსპერტიზის დასკვნებთან დაკავშირებით გაკეთებულ შეფასებებთან დაკავშირებით განმარტა, რომ ექსპერტიზის დასკვნა თავისი შინაარსით გულისხმობს შესაბამისი განათლების მქონე პირის ცოდნის საფუძველზე კონკრეტული გარემოებების დადგენას/შეფასებას. სასამართლოს და ადმინისტრაციულ ორგანოს შესაბამისი ცოდნა არ გააჩნია, თუმცა, ამ პრინციპის საწინააღმდეგოდ სასამართლომ საკუთარი მოსაზრების საფუძველზე საქმეში წარმოდგენილი საექსპერტო დასკვნები ჩათვალა არასარწმუნოდ და დაუსაბუთებლად, ისე რომ საქმეში არ იყო წარმოდგენილი სადავო დასკვნების საწინააღმდეგო დასკვნა. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს აღნიშნული ქმედება პირდაპირ წინააღმდეგობაში მოდის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დანაწესთან, რომლის თანახმადაც, სასამართლო მტკიცებულებების შეფასებისას უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, ობიექტურ და სრულ გამოკვლევას. გარდა ამისა, კასატორის განმარტებით, ამავე გადაწყვეტილებაში არ არის მითითება იმ სამართლებრივ ნორმაზე, რომელიც ადგენს ექსპერტიზის დასკვნის შედგენის პრინციპს და ასევე არ არის მითითება შესაბამის მეთოდოლოგიაზე, კანონმდებლობის შესაბამისად რა მეთოდოლოგიით დგინდება სადავო გარემოება და კასატორის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნებში მითითებული მეთოდოლოგია რატომ იყო არასარწმუნო.

კასატორმა მიუთითა სასამართლოს მსჯელობაზე, რომ ექსპერტიზის დასკვნის შესწავლის შედეგად მასალის ხანდაზმულობის დადგენა იყო შესაძლებელი, ხოლო შენობის განთავსების ფაქტის დადგენა არა და განმარტა, რომ სასამართლოს შეფასება საფუძველს აცლიდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ყველა იმ ნორმას, რომელიც მიუთითებდა ექსპერტიზის დასკვნის არსზე და დასკვნის ბუნდოვანების შემთხვევაში საწინააღმდეგო დასკვნის ჩატარების აუცილებლობაზე, ვინაიდან თუ მოსამართლეს თავისი შეხედულებით, საწინააღმდეგო დასკვნის არ არსებობის პირობებში შეუძლია შენობა-ნაგებობის ასაკის ხანდაზმულობის და ზოგადად ამ სპეციფიკის შეფასება, შეიქმნებოდა მოცემულობა, რომელშიც ექსპერტიზის დასკვნის შეფასებისათვის მოსამართლის აზრი იქნებოდა საკმარისი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 13 მაისის განჩინებით, ზ.ჩ-ის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ.ჩ-ის საკასაციო საჩივარი საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა.

განსახილველ შემთხვევაში, სადავო საგანს წარმოადგენს მიწის ნაკვეთზე ზ.ჩ-ის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ კომისიის 2021 წლის 2 დეკემბრის №1527 განკარგულების კანონიერების შემოწმება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთად მიიჩნევა ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს საკუთრების უფლების აღიარების ორ ძირითად წინაპირობას - კანონის ამოქმედებამდე სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავება, როდესაც აღნიშნულ ნაკვეთზე განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) და დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე. აღსანიშნავია, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ უნდა იყოს განკარგული.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 5¹ მუხლის მე-3 პუნქტი ითვალისწინებს იმ დოკუმენტების ჩამონათვალს, რომელთა წარდგენაც არის საჭირო თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად. დასახელებული მუხლის 3¹ პუნქტი კი, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის კანონის ამოქმედებამდე განთავსების სხვა დოკუმენტაციით დაუდასტურებლობის შემთხვევაში, ითვალისწინებს კომისიის მიერ დაინტერესებული პირისთვის დამატებით ექსპერტიზის დასკვნის წარდგენის დავალების შესაძლებლობას, რომელიც დაადასტურებს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ამ კანონის პირველი–მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედებამდე (2007 წლის 20 სექტემბერი) არსებობის ფაქტს. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე, რომელიც მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელ ერთ-ერთ დოკუმენტად ასახელებს ორთოფოტოს (აეროგადაღება).

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ 2018 წლის 12 აპრილს ზ.ჩ-მა №... განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და უძრავ ნივთზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ის ჩიხი №5, საერთო ფართობი - 1301 კვ.მ, სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა. აღნიშნული განცხადება 2018 წლის 23 აპრილის №... წერილით, კომპეტენციის ფარგლებში საკითხის განსახილველად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას გადაეგზავნა.

დადგენილია, რომ კომისიის 2021 წლის 2 დეკემბრის №1527 განკარგულებით, მოსარჩელეს უარი ეთქვა სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ არ დასტურდებოდა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი. კერძოდ, 2005-2010-2014 წლის ორთოფოტოებზე (აეროფოტოგადაღებები) მითითებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე დატანილი №01/1 საცხოვრებელი სახლი მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე არ იყო განთავსებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, ხოლო რაც შეეხება საკუთრების უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე არსებულ საძირკველს, კომისიამ დაადგინა, რომ 2005 წლის და განმცხადებლის მიერ წარდგენილი 2006 წლის ორთოფოტოებით (აეროფოტოგადაღებებით) არ დასტურდებოდა ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე მისი არსებობის ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ზ.ჩ-ის განმარტებით მან სადავო მიწის ნაკვეთზე 2006 წელს დაიწყო სამშენებლო სამუშაოები, ჩაასხა ფუნდამენტი (როგორც სახლის, ასევე ღობის), ნაწილობრივ ამოიყვანა კედლები, თუმცა, ვინაიდან არ ჰქონდა სამშენებლო სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტები, ზედამხედველობის სამსახურის ზეპირი მოთხოვნით, მოახდინა კედლების დემონტაჟი, მაგრამ საძირკველი დატოვა, დღეის მდგომარეობით კი აშენებული ჰქონდა შედარებით პატარა ზომის ოთახი, რომელსაც საცხოვრებლად იყენებდა. ამასთან, მოსარჩელის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების წინაპირობების არსებობის დამადასტურებლად საქმეზე წარმოდგენილია შპს ... „ბ...“-ის 2015 წლის 4 ივნისის №80/15, შპს „მ...ის“ 2021 წლის 14 ივნისის №63/21, შპს ...ის ცენტრის „ვ...ის“ 2023 წლის 15 ივნისის №03/16 და შპს „მ...-ის“ 2023 წლის 29 მაისის №56/23 საექსპერტო დასკვნები. აღნიშნული გარემოებების მიუხედავად, საკასაციო სასამართლო ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად აქცენტს აკეთებს იმ ფაქტზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის 2005 წლის ორთოფოტოზე, ასევე მხარის მიერ წარმოდგენილ 2006 წლის ორთოფოტოზე ნაკვეთზე არ იყო განთავსებული საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული). გარდა ამისა, აღსანიშნავია, რომ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენდა განმცხადებლის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს.

ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 13 მარტის №5001465218 წერილზე, რომლის თანახმად, კითხვაზე: სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში შესაძლებელია თუ არა ექსპერტიზის ჩატარება შენობა-ნაგებობის ხანდაზმულობის დადგენის მიზნით, აღნიშნულია, რომ მოცემულ საკითხზე ექსპერტიზის დასკვნის მომზადება შესაძლებელია შემდეგი პირობით: საკვლევი ობიექტი უნდა ჩანდეს სხვადასხვა წლებში გადაღებულ ორთოფოტოზე, რაც ნიშნავს რომ კონკრეტული შენობა-ნაგებობის (მისამართის, საკადასტრო კოდის ან სხვა მონაცემის მითითებით) ორთოფოტოზე დაფიქსირების შემთხვევაში მათ მიერ გაიცემა დასკვნა, რომ კონკრეტული შენობა-ნაგებობა ფიქსირდება ამა თუ იმ წლის ორთოფოტოზე. ამავე წერილში აღნიშნულია, რომ სხვა რაიმე სახით შენობა-ნაგებობის ხანდაზმულობის განსაზღვრა მეცნიერულად დასაბუთებული შესაბამისი სახის მეთოდიკის არ არსებობის გამო შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას, რომ ექსპერტიზის დასკვნა წარმოადგენს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ერთ-ერთ მტკიცებულებას თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის განთავსების ფაქტის დადგენისთვის, თუმცა განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი დასკვნები და მათში მითითებული მსჯელობები საძირკვლის ხანდაზმულობის თაობაზე, შესაბამისი ორთოფოტოს არსებობის ან სხვა მტკიცებულების (მაგ: ადმინისტრაციული ორგანოს მითითება უნებართვო მშენებლობის დემონტაჟის შესახებ და სხვა) გარეშე, უტყუარად არ ადასტურებს სადავო მიწის ნაკვეთზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე შენობა-ნაგებობის განთავსების ფაქტს, რომელიც შემდგომ, როგორც მოსარჩელე მიუთითებს, თავად დაანგრია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შესაბამისი მიწის ნაკვეთის მხოლოდ თვითნებურად დაკავების ფაქტი, მასზე შესაბამისი შენობა-ნაგებობის ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე განთავსების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებების არსებობის გარეშე, ვერ წარმოშობს ნაკვეთზე პირის საკუთრების უფლებას. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, საქმეზე არსებული მტკიცებულებათა ერთობლიობით არ დასტურდება ქ. თბილისში, ...ის ჩიხის №5-ში მდებარე 1301 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ზ.ჩ-ის საკუთრების უფლების აღიარების საფუძვლების არსებობა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, ზ.ჩ-ის საკასაციო საჩივარზე 07.03.2024წ. №... საგადასახადო დავალებით გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, აღნიშნული თანხის 70 პროცენტი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ.ჩ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 დეკემბრის განჩინება;

3. ზ.ჩ-ის (პ/ნ:...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 07.03.2024წ. №... საგადასახადო დავალებით ჯ.ჭ-ის (პ/ნ:...) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა