საქმე №ბს-733(კ-24) 24 ოქტომბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ა. ხ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინება

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2023 წლის 8 ივნისს ა. ხ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 21 იანვრის №... წერილობითი მიმართვით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში გადაიგზავნა მისი განცხადება, რომლითაც მოითხოვა ქალაქ თბილისში, ...ში, მე-... მ/რაიონში, კორპუსი №15-ის მიმდებარე 900 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2023 წლის 27 იანვრის №296 განკარგულებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ სადავო აქტი გამოცემულია ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და სამართლებრივი დასაბუთების გარეშე.

ამდენად, მოსარჩელემ „მიწის ნაკვეთზე ა. ხ-ეის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2023 წლის 27 იანვრის №296 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის ა. ხ-ეის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა. ხ-ეის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი „მიწის ნაკვეთზე ა. ხ-ეის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2023 წლის 27 იანვრის №296 განკარგულება; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, კანონით დადგენილ ვადაში, გადაწყვეტილებაში მითითებული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ქალაქ თბილისში, ...ში, მე-... მ/რაიონში, კორპუსი №15-ის მიმდებარე 900 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ა. ხ-ეის მოთხოვნასთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულმა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქალაქი თბილისი, ...ი, მე-... მ/რაიონი, კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი - 900.00 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებას ითხოვდა იმ საფუძვლით, რომ მან აღნიშნული ტერიტორია თვითნებურად დაიკავა და მასზე განათავსა შენობა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე. ზემოაღნიშნული არ გაიზიარა მოპასუხემ და განმარტა, რომ შენობა, რომელიც დგას სადავო ტერიტორიაზე, აშენებულია მითითებული კანონის ამოქმედების შემდეგ. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ 2018 წლის 18 დეკემბრის სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადებაზე, რომლითაც ვ. ბ-ე, გ. მ-ი და გუ. მ-ე ადასტურებენ იმ ფაქტს, რომ მათ მეზობლად ცხოვრობს ა. ხ-ე, რომელიც 1998 წლიდან ფლობს და განაგებს ქალაქ თბილისში, ...ში, მე-... მ/რაიონში, ... კვარტალში, ...ის ქუჩაზე ...-ე სკოლის მიმდებარე ნაკვეთს, რომელიც აქვს შემოღობილი, გაშენებული ხეხილით, მიწის ნაკვეთზე კი დამაგრებულია ბეტონის შენობა-ნაგებობა.

სააპელაციო სასამართლომ, ასევე, მიუთითა შპს „მ...“-ის 2023 წლის 14 მარტის №23/23 ექსპერტიზის დასკვნაზე, საიდანაც დგინდება, რომ შემოწმება ჩაუტარდა ქალაქ თბილისში, სამგორის რაიონში, ...ის ... მ/რაიონში, კორპუსი №...-ის მიმდებარედ მოქალაქე ა. ხ-ეის მიწის ნაკვეთს, მის შემომფარგვლელ ღობესთან და მასზე მდებარე შენობასთან ერთად. მიწის ნაკვეთს ფართობით A=900მ² მოქალაქე ა. ხ-ე და მისი ოჯახი ფლობს, სარგებლობს და განკარგავს 1998 წლიდან. ნაკვეთზე განთავსებული იყო ერთსართულიანი შენობა. მფლობელების გადმოცემით, იგი გამოიყენებოდა, როგორც საცხოვრებელი ნაგებობა (შემდეგში შენობა დაიშალა და მის ნაცვლად აიგო ახალი, კაპიტალური შენობა). აღნიშნული კაპიტალური შენობა აგებულ იქნა ზემოთმითითებული დაშლილი შენობის არსებული საძირკვლის ნარჩენებზე. ამავე დასკვნის თანახმად, ზემოაღნიშნულ მისამართზე მოქალაქე ა. ხ-ეს გააჩნია მიწის ნაკვეთი, რომელიც შემოსაზღვრულია ადგილზე ადრე არსებული ღობის ნაკვალევზე და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლი, რომელიც აგებულია ადგილზე არსებული და აწ დაშლილი შენობის საძირკვლის ნარჩენებზე. რაც შეეხება მათ ხნოვანებას, ღობისათვის გამოყენებული მასალებისა და მათი კონსტრუქციული თავისებურებებიდან გამომდინარე, ღობის ხნოვანება არანაკლები 23-25 წელია. ასევე საცხოვრებელი სახლის საძირკვლის კონსტრუქციის შემოწმებით დადგინდა, რომ მისი ხნოვანება არანაკლებ 17-18 წელია.

სააპელაციო სასამართლომ, ასევე, ყურადღება გაამახვილა კომუნალურ ქვითრებსა და ქალაქ თბილისის ისნის რაიონის სპეციალური უზრუნველყოფისა და შრომითი მოწყობის განყოფილების გამგისთვის წარდგენილ განცხადებაზე, რომელშიც ...-ე საშუალო სკოლის თანამშრომელთა სიაში, რომელთაც სურდათ მიწის ნაკვეთების დროებით სარგებლობაში გადაცემა, მოსარჩელის დედა - ც. პ-იცაა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობა-სარგებლობას ა. ხ-ეის ოჯახი ახორციელებდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ზემოთმითითებული კანონის ამოქმედებამდე შენობის არსებობის ფაქტი არ იყო გაქარწყლებული სადავო ტერიტორიის ორთოფოტოებით. ამასთან, მომდევნო წლებში შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქცია არ ქმნიდა საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მერთან არსებულმა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის განმარტებით, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის დანაწესიდან გამომდინარე, საკუთრების უფლებით აღიარებას ექვემდებარება მხოლოდ ის თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზეც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე განთავსებული იყო შენობა და საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისათვის ამ მიწის ნაკვეთზე მითითებული შენობა, კერძოდ, საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ისევ დგას. ამასთან, კანონი თავადვე განმარტავს, რა სახის შენობის არსებობის შემთხვევაში შეიძლება გავრცელდეს ამ კანონის მოქმედება. საკუთრების უფლებით აღიარებას ექვემდებარება, არამართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს. უდავოა, რომ მოსარჩელემ მის მართლზომიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე ნაკვეთზე არ მოითხოვა საკუთრების უფლების აღიარება.

კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოების მიერ სადავო მიწის ნაკვეთზე ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე მოსარჩელის მიერ შენობა-ნაგებობის არსებობის ფაქტის დადასტურებას მოწმის ჩვენებებსა და ექსპერტიზის დასკვნაზე დაყრდნობით. კასატორი მიიჩნევს, რომ ექსპერტიზის დასკვნაში არაა მითითებული მისი ჩატარების მეთოდიკა, ასევე, არ არის განმარტებული კვლევის მეთოდები. კასატორი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლზე მითითებით მიიჩნევს, რომ მოწმის ჩვენებით ასევე არ შეიძლება დადასტურდეს შენობის ტიპი და დანიშნულება. კასატორი, ასევე, არ იზიარებს სასამართლოს მითითებას, რომ კომისიას უნდა უზრუნველეყო მიწის ნაკვეთის ადგილზე დათვალიერება, რადგან ზემოაღნიშნულის შემთხვევაშიც კომისია ვერ დაადგენდა კანონის ამოქმედებამდე შენობის არსებობის ფაქტს, რაც განმსაზღვრელია მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისთვის. ც. პ-ის სახელზე არსებული კომუნალური ქვითრები, თავის მხრივ, ასევე გამორიცხავს ა. ხ-ეის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობა-სარგებლობის ფაქტს.

კომისიის განმარტებით, მართალია, სადავო საკითხის მარეგულირებელი კანონმდებლობით მოწმის ჩვენება ერთ-ერთ მტკიცებულებად არის მიჩნეული და სავალდებულოდ წარმოსადგენი დოკუმენტია, თუმცა აღნიშნული უნდა შეფასდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში. თუ საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებით არ დადასტურდა მოწმეთა მიერ მითითებული გარემოება, აღნიშნული გარემოება არ იქნება მიჩნეული ცალსახად დადასტურებულად. შესაბამისად, სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილება მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებაზე დაყრდნობით მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 ივლისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გაჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო ძირითადად იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები.

განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2023 წლის 27 იანვრის №296 განკარგულების კანონიერება და მოპასუხისათვის ა. ხ-ეის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, ქალაქ თბილისში, ...ში, მე-... მ/რაიონში, კორპუსი №...-ის მიმდებარედ, 900 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2019 წლის 8 იანვარს ა. ხ-ემ განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და ქალაქ თბილისში, ...ში, მე-2 მ/რ-ში, კორპუსი №...-ის მიმდებარედ არსებულ უძრავ ნივთზე (ფართი 900 კვ.მ) სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 21.01.2019წ. წერილობითი მიმართვით განცხადება განსახილველად გადაეგზავნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას.

საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სადავო განკარგულებით ა. ხ-ეს უარი ეთქვა ქალაქ თბილისში, ...ში, მე-... მიკრო-რაიონში, კორპუსი №...-ის მიმდებარე 900 კვ.მ საერთო ფართობის მქონე მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლებით, რომ წარდგენილი დოკუმენტაციითა და მიწის ნაკვეთის დათვალიერებით, არ დგინდებოდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე განმცხადებლის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი, ასევე, საკუთრების უფლების აღიარების დროისთვის არსებული შენობა განთავსებული იყო ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედების შემდგომ. ამასთან, სადავო მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენდა განმცხადებლის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო აქტის გამოცემის დროს მოქმედი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლზე, რომლის თანახმადაც, ამ კანონის მიზანს წარმოადგენდა მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება. აღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, კანონი არეგულირებდა ორი სახის ურთიერთობას, კერძოდ, საკუთრების უფლების აღიარება დასაშვები იყო მიწის მართლზომიერი მფლობელობის და მიწის თვითნებურად დაკავების საფუძვლებით.

ა. ხ-ეის მიერ განცხადების წარდგენის დროისათვის მოქმედი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული.

ამასთან, დღეს მოქმედი რედაქციით თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ცნებას განსაზღვრავდა ამავე კანონის სადავო აქტის გამოცემის პერიოდში მოქმედი მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი, რომლის მიხედვითაც, მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწა არის სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, რომელზედაც (მიწის ნაკვეთზე ან შენობა-ნაგებობაზე) ფიზიკურ ან კერძო სამართლის იურიდიულ პირს ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა ორგანიზაციულ წარმონაქმნს მართლზომიერი მფლობელობის უფლება წარმოეშვა ამ კანონის ამოქმედებამდე, ასევე ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხული, 2004 წლის 4 ოქტომბრამდე თვითნებურად დაკავებული მიწა.

ზემოაღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულია დაინტერესებული პირის ცნება. დაინტერესებული პირია ფიზიკური პირი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) ან რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არაასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის შესაბამისად, ერთმანეთისგან გამიჯნული იყო თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების ორ შემთხვევა: 1. ასაღიარებელი ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე) ესაზღვრება დაინტერესებული პირის საკუთრებასა ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ ნაკვეთს, რომელზეც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულებიის შენობა (აშენებული); 2. სახეზე უნდა იყოს კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავება და მასზე საცხოვრებელი სახლის (აშენებული, მშეენებარე, დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) აშენება, ამასთან აუცილებელია, რომ საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისათვის ამ მიწის ნაკვეთზე მითითებული შენობა ისევ იყოს განთავსებული.

ზემოაღნიშნული კანონის 5¹ მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის მანძილი; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები. ამავე მუხლის 3¹ მუხლის (სადავო პერიოდში მოქმედი) თანახმად, თუ დაინტერესებული პირის მიერ წარდგენილი სხვა დოკუმენტაციით უტყუარად არ დგინდება, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობა (აშენებული, მშენებარე, დანგრეული) განთავსებულია ამ კანონის ამოქმედებამდე, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია ან სააგენტო უფლებამოსილია სისტემური რეგისტრაციის ფარგლებში დაინტერესებულ პირს დამატებით მოსთხოვოს ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც დაადასტურებს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ამ კანონის პირველი-მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედებამდე (2007 წლის 20 სექტემბერი) არსებობის ფაქტს.

საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი ადგენს, რომ მიწის თვითნებურად დაკავების დოკუმენტია - სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. ამავე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოწმის ჩვენება განმარტებულია, როგორც მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტის თაობაზე მოწმის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ა. ხ-ემ სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება მოითხოვა მისი თვითნებურად დაკავების საფუძვლით.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და სასამართლოში წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტანტაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქმეში დაცულ სანოტარო წესით დამოწმებულ განცხადებაზე, რომლითაც ვ. ბ-ე, გ. მ-ი და გუ. მ-ე ადასტურებენ იმ ფაქტს, რომ მათ მეზობლად ცხოვრობს ა. ხ-ე, რომელიც 1998 წლიდან ფლობს და განაგებს ქალაქ თბილისში, ...ში, მე-3 მ/რაიონში, ... კვარტალში, ...ის ქუჩაზე ...-ე სკოლის მიმდებარე ნაკვეთს, რომელიც აქვს შემოღობილი, გაშენებული ხეხილით, მიწის ნაკვეთზე კი დამაგრებულია ბეტონის შენობა-ნაგებობა.

საქმეში დაცულია, ასევე, შპს „მ...“-ის 2023 წლის 14 მარტის №23/23 ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმად, შემოწმება ჩაუტარდა ქალაქ თბილისში, სამგორის რაიონში, ...ის ... მ/რაიონში კორპუსი №...-ის მიმდებარედ მოქალაქე ა. ხ-ეის მიწის ნაკვეთს, მის შემომფარგვლელ ღობესთან და მასზე მდებარე შენობასთან ერთად. მიწის ნაკვეთს ფართობით A=900მ² მოქალაქე ა. ხ-ე და მისი ოჯახი ფლობს, სარგებლობს და განკარგავს 1998 წლიდან. ნაკვეთზე განთავსებული იყო ერთსართულიანი შენობა. იგი მფლობელების გადმოცემით გამოიყენებოდა, როგორც საცხოვრებელი ნაგებობა (შემდეგში შენობა დაიშალა და მის ნაცვლად აიგო ახალი, კაპიტალური შენობა). აღნიშნული კაპიტალური შენობა აგებული იქნა ზემოთმითითებული დაშლილი შენობის არსებული საძირკვლის ნარჩენებზე. ამავე დასკვნის თანახმად, ზემოთმითითებულ მისამართზე მოქალაქე ა. ხ-ეს გააჩნია მიწის ნაკვეთი, რომელიც შემოსაზღვრულია ადგილზე ადრე არსებული ღობის ნაკვალევზე და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლი, რომელიც აგებულია ადგილზე არსებული და აწ დაშლილი შენობის საძირკვლის ნარჩენებზე. რაც შეეხება მათ ხნოვანებას, ღობისათვის გამოყენებული მასალებისა და მათი კონსტრუქციული თავისებურებებიდან გამომდინარე, ღობის ხნოვანება არანაკლები 23-25 წელია. ასევე, საცხოვრებელი სახლის საძირკვლის კონსტრუქციის შემოწმებით დადგინდა, რომ მისი ხნოვანება არანაკლები 17-18 წელია.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქმეში დაცულ კომუნალურ ქვითრებზე, რომელთა თანახამად, მისამართზე: ...ი, ...ის მე-3 შეს., ...-ე სკოლის მიმდებარედ, აბონენტად რეგისტრირებულია ც. პ-ი. მოსარჩელის განმარტებით, ც. პ-ი არის მისი მშობელი, რომელიც მუშაობდა ...-ე სკოლაში. საგულისხმოა, რომ საქმეში, ასევე, დაცულია ქალაქ თბილისის ისნის რაიონის სპეციალური უზრუნველყოფისა და შრომითი მოწყობის განყოფილების გამგისათვის 1993 წლის 15 იანვარს წარდგენილი განცხადება, რომლის მიხედვით, ...-ე საშუალო სკოლის დირექციამ შეადგინა იმ თანამშრომელთა სია, რომელთაც სურდათ მიწის ნაკვეთები გადასცემოდათ დროებით სარგებლობაში. აღნიშნულ სიაში მე-8 ნომრად მითითებულია ც. პ-ი (ს.ფ. 67, 68). ამავე სიის მე-2 ნომრად მითითებულია ე. პ-ე, რომელიც ასევე, აღნიშნულია საქმეში დაცულ საკადასტრო რუკაზე, ისევე როგორც თავად ც. პ-ი (გვ. 124). საკასაციო სასამართლო, ასევე, ვერ გაიზიარებს კასატორის განმარტებას, რომ ც. პ-ის სახელზე არსებული კომუნალური ქვითრებით გამოირიცხება მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობა. ზემოაღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში დაცული ც. პ-ის (მოსარჩელის დედის) სახელზე ნაწარმოები წერილობითი დოკუმენტებით დგინდება მოსარჩელის ოჯახის კავშირი სადავო უძრავ ქონებასთან.

საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორის მითითებას, რომ მიწის ნაკვეთის ფლობისა და სარგებლობის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, მხოლოდ მოწმის ჩვენება ვერ იქნება მიჩნეული საკუთრების უფლების აღიარების წინაპირობად. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 5¹.3 მუხლისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებები იმ შემთხვევაში ჩაითვლება საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ ის დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით. სადავო ნაკვეთის მფლობელობის ფაქტი ვერ დადგინდება მხოლოდ ფიზიკურ პირთა განცხადებებით. სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება შესაძლებელია მეზობლების განმარტებით, თუმცა უკეთუ განმარტებებს არ ეთანხმება მოწინააღმდეგე მხარე, განმარტება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება ჩაითვალოს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობისა თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ იგი დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით (სუსგ 23.03.2020წ. საქმე №ბს-1338(კ-18)).

მიუხედავად აღნიშნულისა, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ეფუძნება მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებას. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილია არაერთი სხვა წერილობითი მტკიცებულებაც, რომელიც თანხვედრაშია მოწმეთა ჩვენებებთან.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორის მოსაზრება შპს „მ...“-ის დასკვნის არასანდოობის და არაკვალიფიციურად ჩატარების თაობაზე ვერ იქნება გაზიარებული, რადგან კასატორმა ვერ უზრუნველყო ზემოაღნიშნული დოკუმენტის ალერნატიული შინაარსის შემცველი თუ მასში მითითებული დასკვნების გამაქარწყლებელი მტკიცებულების წარმოდგენა. ნიშანდობლივია, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა ცალსახად და არაორაზროვნად მიუთითებს სადავო მისამართზე არსებული ღობის და შენობის საძირკვლის კონკრეტულ ხნოვანებაზე. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, კასატორის განმარტება, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე მოსარჩელე არ ფლობდა სადავო მიწის ნაკვეთს და არ განუთავსებია მასზე შენობა-ნაგებობა, არ არის გამყარებული ორთო-ფოტოებითა თუ სხვა სახის მტკიცებულებებით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ორთოფოტოზე ასახული ვითარება ცალსახად არ გამორიცხავს კანონის ამოქმედებამდე სადავო ტერიტორიაზე შენობა-ნაგებობის არსებობას. ამ მხრივ საყურადღებოა, მოსარჩელის განმარტებაც, რომ 2007 წლამდე არსებული შენობა დაინგრა და მის საძირკველზე ახალი შენობა აშენდა. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ შენობა-ნაგებობის მომდევნო წლებში რეკონსტრუქცია არ წარმოადგენს საკუთრების უფლების აღიარების დამაბრკოლებელ გარემოებას. საკასაციო სასამართლოს მიერ განიმარტა, რომ „დღევანდელი ტექნოლოგიური შესაძლებლობების გათვალისწინებით, მიწის ნაკვეთზე კონკრეტულ პერიოდში უძრავი ქონების არსებობა-არარსებობის ფაქტის დადგენა ობიექტური რეალობის ამსახველი მტკიცებულებების - ორთოფოტოს (აეროფოტოგადაღების) მეშვეობით არის შესაძლებელი“ (იხ. სუს-ის 13.12.2018წ. გადაწყვეტილება საქმეზე №ბს-698-698(კ-18)). საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია შეაფასოს საქმეზე მოპოვებული მტკიცებულებები და გადაწყვეტილება მიიღოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის, ურთიერთშეჯერების და შეფასების გათვალისწინებით. სადავო გადაწყვეტილებიდან კი არ იკვეთება გარემოებები, რომელთა გამოკვლევის შედეგად ადმინისტრაციული ორგანო კონკრეტულ შედეგამდე მივიდა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მოწმეთა ჩვენებებზე, წერილობით და ექსპერტის დასკვნაზე დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ მოსარჩელესთან მიმართებით სათანადოდ არ არ არის გამოკვლეული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე სადავო მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის არსებობის ფაქტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან, ვერ იქნა დაძლეული მასზე კანონით დაკისრებული მტკიცების ტვირთი, მოპასუხემ ვერ დაადასტურა ადმინისტრაციული წარმოების სრულყოფილად ჩატარება და სადავო აქტის კანონშესაბამისობა, საყურადღებოა, ასევე, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მიმდებარე ტერიტორია კერძო პირის საკუთრებაა.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილიც, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. ამასთან, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 97-ე მუხლი ადმინისტრაციულ ორგანოს საქმის გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისთვის ანიჭებს საკმაოდ დიდ უფლებამოსილებას, აძლევს რა საშუალებას გამოითხოვოს დოკუმენტები, შეაგროვოს ცნობები, მოუსმინოს დაინტერესებულ მხარეებს, დაათვალიეროს მოვლენის ან შემთხვევის ადგილი, დანიშნოს ექსპერტიზა, გამოიყენოს აუცილებელი დოკუმენტები და აქტები, მტკიცებულებათა შეგროვების, გამოკვლევის და შეფასების მიზნით მიმართოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ზომებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას მასზედ, რომ გასაჩივრებული განკარგულება არ ემყარება საკითხის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების სრულყოფილ, სათანადო გამოკვლევა-შეფასებას. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო აქტი ისე იქნა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული, რომ მან კანონშესაბამისად არ შეაფასა და არ შეაჯერა ისეთი გარემოებები, რაც მნიშვნელოვანი იყო საკითხის გადასაწყვეტად. აღნიშნულის საპირისპიროდ, საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომელიც მოპასუხეს არ გამოუკვლევია. გასაჩივრებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში ასახული მოტივაცია არ მოდის თანხვედრაში საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან, რაც ადასტურებს მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენებას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა