საქმე №ბს-792(კ-24) 21 ნოემბერი, 2024 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი (მოსარჩელე) – ნ. ბ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია
მესამე პირი (ასკ-ის 16.1) - საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 თებერვლის განჩინება
დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2022 წლის 10 იანვარს ნ. ბ-იმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.
მოსარჩელის განმარტებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2021 წლის 2 დეკემბრის N1513 განკარგულებით მას უარი ეთქვა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქ. თბილისი, ...ს გამზირი N...-ის მიმდებარედ, ნაკვეთის ფართობი: 361 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე. მოსარჩელის მითითებით, ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთს ოც წელზე მეტია ფლობს. სადავო მისამართზე მისი ცხოვრების ფაქტს ადასტურებენ მეზობლები.
ამდენად, მოსარჩელემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2021 წლის 2 დეკემბრის N1513 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისთვის ნ. ბ-ის მოთხოვნის (ქალაქ თბილისში, ...ს გამზირის N...-ის მიმდებარე 361 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება) დაკმაყოფილების თაობაზე ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 1 ივნისის განჩინებით, საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილით ჩაბმულ იქნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 თებერვლის განჩინებით ნ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2021 წლის 2 დეკემბრის №1513 განკარგულებით ნ. ბ-ის უარი ეთქვა თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით: 1. მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს სახელმწიფო ობიექტით დაკავებულ უძრავ ქონებას და 2. არ დადასტურდა ნ. ბ-ის მხრიდან სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. ზემოაღნიშნული სადავო აქტის გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებად კი მითითებულია „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის "გ“ ქვეპუნქტი და ამავე კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის "ლ“ ქვეპუნქტი. გასაჩივრებულ განკარგულებაში ასევე აღნიშნულია, რომ ნ. ბ-ის მიერ მოთხოვნილია მის საკუთრებაში მყოფი (კომისიის მიერ საკუთრების უფლებააღიარებული (ფართი - 215 კვ.მ.)) მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე უძრავ ქონებაზე (საერთო ფართი - 361.00 კვ.მ.) საკუთრების უფლების აღიარება. აღიარების კომისიის მითითებით, ნ. ბ-ის თავდაპირველი განცხადების განხილვისას, კერძოდ 2013 წელს, საკუთრების უფლების აღიარება წარმოდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე მოთხოვნილი იყო მხოლოდ 215.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე და იგი არ მოიცავდა განსახილველი განცხადებით მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთს. შესაბამისად, გადაწყვეტილების მიღების დროისათვის (2013 წელი) საკუთრების უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე პრეტენზიას არ აცხადებდა განსახილველი განცხადებით მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის ფლობასთან დაკავშირებით. აღნიშნული კი გამორიცხავს განმცხადებლის მიერ მომიჯნავედ არსებული მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტის დადასტურებას.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამონაწერებზე, რომლის თანახმად, ნ. ბ-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი რეგისტრირებულია სახელმწიფოს საკუთრებად (ს.კ. ..., მის: ქ. თბილისი, ...ს გამზირი №..., საერთო ფართი: 389.00 კვ.მ.). ზემოაღნიშნულ უძრავ ქონებაზე მოსარგებლედ რეგისტრირებულია საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. სააპელაციო პალატამ საგულისხმოდ მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოში 2022 წლის 12 სექტემბერს გამართულ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე გაკეთებული ნ. ბ-ის ახსნა-განმარტება, რომლის მიხედვით, მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობა მას არ აუშენებია, ამასთან, ნაგებობა დაკავებულია სამინისტროს ნივთებით.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (საკუთრებაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ლ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე გამოირიცხება საკუთრების უფლების აღიარება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ობიექტებით დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე. სააპელაციო პალატის მითითებით, ვინაიდან საქმეში დაცული მტკიცებულებებით, მათ შორის ნ. ბ-ის განმარტებითვე დასტურდება, აპელანტის (მოსარჩელის) დაინტერესებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე სახელმწიფო ობიექტის განთავსების ფაქტი, რომელიც საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სარგებლობაშია, აღნიშნული გამორიცხავს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ნ. ბ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება მოითხოვა მომიჯნავეობის საფუძვლით. მხარეთა შორის სადავო არაა ის გარემოება, რომ ნ. ბ-ის საკუთრებაში გადაეცა 215 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ქალაქ თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2013 წლის 10 ოქტომბრის №370 საოქმო გადაწყვეტილებით (დღის წესრიგის საკითხი №4). ნ. ბ-ის სახელზე 2013 წლის 25 ოქტომბერს გაიცა №8826 საკუთრების მოწმობა. საქმეში წარმოდგენილი სსიპ საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ. თბილისში, ...ს გამზირი №...-ში მდებარე 215.00 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლებით აღირიცხა კიდეც ნ. ბ-ის სახელზე (ს.კ: ...). სააპელაციო პალატამ ასევე დადასტურებულად მიიჩნია, რომ აღიარებამოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი მდებარეობს მოსარჩელის უფლებააღიარებული იმ მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, რომელიც მას საკუთრებაში გადაეცა 2013 წელს. სააპელაციო პალატამ ნიშანდობლივად მიიჩნია ისიც, რომ 2013 წლისათვის ნ. ბ-ი პრეტენზიას არ აცხადებდა მოცემულ დავაში სადავოდ ქცეული მიწის ნაკვეთის ფლობასთან დაკავშირებით.
სააპელაციო პალატამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ ერთგვაროვან პრაქტიკაზე მითითებით აღნიშნა, რომ დასახელებული მოცემულობით, მიზანშეუწონელი და გაუმართლებელია აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული თვითნებურად დაკავებული მიწის მომიჯნავეობის საფუძვლით დაუსრულებელი ათვისება და შემდგომ მასზე საკუთრების უფლების აღიარება (სუს გადაწყვეტილება საქმეზე №ბს-1191(კ-20), თარიღი: 25/11/2021წ.).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა. კასატორმა 12.08.2024წ. საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მომართა განცხადებით, რომლითაც მოითხოვა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვა.
კასატორის განმარტებით, სასამართლომ მართებულად გამოიყენა სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმები, თუმცა უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა მისი და მოწმეთა ახსნა-განმარტებები, რომელთა თანახმად, ნ. ბ-ი 2006 წლიდან ფლობდა 361 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ს გამზირი N36-ის მიმდებარედ. კასატორი მიუთითებს "ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის "გ" ქვეპუნქტზე, მე-4, მე-5 მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ მის მიერ წარდგენილ იქნა ყველა მტკიცებულება, რაც მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას წინაპირობას ქმნიდა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 22 ივლისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე)სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.
განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2021 წლის 2 დეკემბრის N1513 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისთვის ნ. ბ-ის განცხადების დაკმაყოფილების, კერძოდ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქალაქ თბილისი, ...ს გამზირის N...-ის მიმდებარე 361 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე) მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2021 წლის 3 ივნისს ნ. ბ-იმა განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და ქალაქ თბილისში, ...ს გამზირის N...-ის მიმდებარე 361 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა.
სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 4 ივლისის მიმართვით ნ. ბ-ის განცხადება და მასთან დაკავშირებული დოკუმენტები განსახილველად გადაეგზავნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას. მითითებულ განცხადებასთან დაკავშირებით, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მომზადებული და თბილისის მერიისათვის გადაგზავნილი სამსახურებრივი ბარათისა და საკადასტრო გეგმების მიხედვით, ნ. ბ-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი ზედდებაში იყო სახელმწიფო საკუთრებად რეგისტრირებულ N... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთთან.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2021 წლის 8 ნოემბრის სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილებითა (სხდომის ოქმი N51) და მის საფუძველზე ამავე კომისიის მიერ 2021 წლის 2 დეკემბერის N1513 განკარგულებით ნ. ბ-ის უარი ეთქვა ქალაქ თბილისში, ...ს გამზირის N...-ის მიმდებარე 361 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ არ დასტურდებოდა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის ნ. ბ-ის მიერ თვითნებურად დაკავების ფაქტი "ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე. სადავო განკარგულებაში ასევე აღნიშნულია, რომ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი რეგისტრირებულია სახელმწიფოს სახელზე, ხოლო სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 5.02.2016წ. წერილის საფუძველზე ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების მოსარგებლედ რეგისტრირებულია საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. კომისიამ მიიჩნია, რომ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა სახელმწიფო ობიექტით დაკავებულ უძრავ ქონებას, რის გამოც იგი არ ექვემდებარებოდა საკუთრების უფლების აღიარებას "ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის "ლ" ქვეპუნქტის საფუძველზე.
კომისიის გასაჩივრებულ განკარგულებაში ასევე აღნიშნულია, რომ ნ. ბ-იმა მოითხოვა კომისიის მიერ უკვე უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის (215 კვ.მ) მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე (361 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარება. კომისიამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ნ. ბ-ის თავდაპირველი განცხადების განხილვისას (2013 წელს) საკუთრების უფლების აღიარება, წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე მოთხოვნილი ჰქონდა 215 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე და იგი არ მოიცავდა განსახილველი განცხადებით მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთს. შესაბამისად, გადაწყვეტილების მიღების დროისთვის (2013 წელი) საკუთრების უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე პრეტენზიას არ აცხადებდა განსახილველი განცხადებით მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის ფლობასთან დაკავშირებით. მითითებული გარემოება ხსენებული კანონის მე-2 მუხლის "გ" ქვეპუნქტის თანახმად, ასევე წარმოადგენდა განსახილველი განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სამართლებრივ საფუძველს.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით (შემდგომში – საკუთრების უფლების აღიარება) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა.
ამავე კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა განმარტებულია, როგორც ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; თვითნებურად დაკავებულ მიწად მიიჩნევა, ასევე, კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე კანონის მე-2 მუხლის "ე" ქვეპუნქტის თანახმად კი, დაინტერესებული პირი არის ფიზიკური პირი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირი, რომელმაც მის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ თვითნებურად დაიკავა მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი ან მისი უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებულით ან დანგრეულით) ან მის გარეშე და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით სურს მასზე საკუთრების უფლების მოპოვება, ასევე ის ფიზიკური პირი ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელმაც სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით მოსარგებლისაგან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეიძინა/მოიპოვა ამ მიწაზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლება.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მიხედვით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის განკერძოება ხდება იმ შემთხვევაში თუ მიწის თვითნებურად დაკავების, მასზე საცხოვრებელი სახლის ან/და არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის განთავსება დასტურდება კანონის ამოქმედებამდე. ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონის 51 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მანძილი მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები.
საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის’’ მე-2 მუხლის ,,ე’’ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტია ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი.
საკასაციო სასამართლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 4.1, 102-ე, 103-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებსაც ემყარება მისი მოთხოვნა, მოპასუხეს კი ევალება იმ გარემოებათა დამტკიცება, რომელთაც ეყრდნობა მისი შესაგებელი.
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. მითითებული დებულება ადგენს მხარეთა საპროცესო მოვალეობებს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში, რაც უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულყოფილ რეალიზაციას. ამასთან, კანონი ადგენს საგამონაკლისო შემთხვევას, როცა დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მართლზომიერების შემოწმება - მტკიცების ტვირთი, ასეთ დროს გადადის აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოზე, თუმცა მტკიცების ტვირთის ამგვარი გადანაწილება არ გულისხმობს მოსარჩელე მხარის საერთოდ გათავისუფლებას მის მიერ მითითებული გარემოებების დასაბუთების ვალდებულებისაგან, ე.ი. იმ გარემოებების შესაბამისი მტკიცებულებებით დადასტურების მოვალეობისგან, რაზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნას.
საქმეში დაცული სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადების თანახმად, მ. ს-ი და მ. ქ-ე ადასტურებენ, რომ ნ. ბ-ი 2006 წლიდან დღემდე თვითნებურად ფლობს და სარგებლობს ქ. თბილისში, ...ს გამზირი N...-ის მიმდებარედ (ს/კ ...) 361 კვ.მ. მიწის ნაკვეთს. ზემოაღნიშნულ განცხადებაში არ არის რაიმე მითითება ნ. ბ-ის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის განთავსების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მიწის თვითნებურად დაკავების ფაქტის თაობაზე მოწმეთა მხოლოდ ნოტარიულად დამოწმებული სუბიექტური ხასიათის განცხადებაა, რომელსაც გააჩნია მტკიცებითი ძალა, თუმცა იგი უნდა შეფასდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში. სანოტარო წესით დამოწმებულ განცხადებაში არსებული განმარტება დამოუკიდებლად არ წარმოადგენს განმცხადებლის მოთხოვნის დამადასტურებელ უპირობოდ რელევანტურ მტკიცებულებას, მას არ აქვს უტყუარი მნიშვნელობა და მისი შეფასება ხდება სხვა მტკიცებულებებთან ერთად. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ არ ყოფილა წარმოდგენილი მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი სხვა რაიმე დოკუმენტი.
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ნ. ბ-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...) სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 5 თებერვლის №5/5565 წერილის საფუძველზე რეგისტრირებულია სახელმწიფოს საკუთრებად) ზემოაღნიშნულ ქონებაზე მოსარგებლედ რეგისტრირებულია საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. საკასაციო პალატა სააპელაციო სასამართლომ მსგავსად ყურადღებას ამახვილებს პირველი ინსტანციის სასამართლოში 12.09.2022წ. მთავარ სხდომაზე გაკეთებულ ნ. ბ-ის ახსნა-განმარტებზე, რომლის თანახმად, მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობა მას არ აუშენებია და ნაგებობა დაკავებულია სამინისტროს ნივთებით.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ნ. ბ-იმა სადავო უძრავ ქონებასთან მიმართებაში უტყუარად ვერ დაადასტურა კანონის ამოქმედებამდე ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით ასევე არ დასტურდება ნ. ბ-ის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე ნაგებობის განთავსება. აღნიშნულის საპირისპიროდ, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის განმარტებითვე დასტურდება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობა მას არ აუშენებია.
„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის "ლ" ქვეპუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ობიექტებით დაკავებული მიწის ნაკვეთი, მათ შორის ის მიწის ნაკვეთი, რომელზე განთავსებული სახელმწიფო ქონებაც "სახელმწიფო ქონების შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად არ ექვემდებარება პრივატიზებას. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იმ ფაქტობრივი მოცემულობის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სარგებლობაში აქვს გადაცემული, გამოირიცხება მასზე ნ. ბ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობა.
რაც შეეხება ნ. ბ-ისთვის მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის მეორე საფუძველს, კომისიის მიერ გასაჩივრებულ აქტში აღინიშნა, რომ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი მდებარეობს განმცხადებლის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, რომელიც მას საკუთრებაში გადაეცა საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველზე.
დადგენილია, რომ "ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონის საფუძველზე, ნ. ბ-იმა 215 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უკვე მოიპოვა საკუთრების უფლება.
საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ ქ. თბილისის საკრებულოს 25.10.2013წ. N... საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე, ქ. თბილისში, ...ს გამზირი N...-ში მდებარე 215 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე ნ. ბ-ის დარეგისტრირებული აქვს საკუთრებად.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარად დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლის თანახმად, უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „ამრიგად, უდავოდ დასტურდება, რომ აღიარებამოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი მდებარეობს მოსარჩელის უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, რომელიც მას საკუთრებაში გადაეცა 2008 წელს აღიარების საფუძველზე. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დასახელებული მოცემულობით, მიზანშეუწონელი და გაუმართლებელია აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული თვითნებურად დაკავებული მიწის მომიჯნავეობის საფუძვლით დაუსრულებელი ათვისება და შემდგომ მასზე საკუთრების უფლების აღიარება. (სუსგ 2018 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება Nბს-698-698(კ-18)).
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება ხსენებული კანონის ამოქმედებამდე მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტის დადასტურებას. აღსანიშნავია, რომ მსგავსი ფაქტობრივი გარემოებების მქონე საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისათვის გათვალისწინებულ უნდა იქნეს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე მდგომარეობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, პირს შესაძლებლობა ექნება საკუთრების უფლების აღიარების გზით გაზარდოს მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობი და კვლავ მოითხოვოს უკვე გაერთიანებული ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. ამასთან, აღნიშნული ასევე ქმნის მიწის ნაკვეთების დაუსრულებლად აღიარების მოთხოვნის შესაძლებლობას (ერთხელ უკვე აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, შემდგომ უკვე გაერთიანებული ახალი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ და ა.შ.) (სუსგ №ბს-1304(კ-19), 25.11.21წ.)).
მოცემული შემთხვევაში, ნ. ბ-ი კი სწორედ მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან მომიჯნავეობის საფუძვლით ითხოვს სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას. საგულისხმოა, რომ სადავო 361 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებით ნ. ბ-ის პრეტენზია გამოთქმული არ აქვს თავდაპირველი განცხადების (2013 წელს) განხილვის ფარგლებში. მოსარჩელემ მხოლოდ მას შემდეგ მიუთითა სადავო 361 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფლობა-სარგებლობაზე, რაც "ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონის საფუძველზე 215 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უკვე მოპოვებული და დარეგისტრირებული ჰქონდა საკუთრების უფლება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ნ. ბ-ის მოთხოვნა არ აკმაყოფილებს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის კანონით დადგენილ მოთხოვნებს.
ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კასატორმა ვერ წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული დამატებითი საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გააქარწყლებდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეულ ფაქტობრივ გარემოებებს.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2021 წლის 2 დეკემბრის N1513 კანონშესაბამისია და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძვლები. მითითებული აქტის კანონიერების პირობებში კი, არ არსებობს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისთვის ქ. თბილისში, ...ს გამზირი N...-ის მიმდებარედ 361 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ნ. ბ-ის საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.
საკასაციო სასამართლო, ასევე, ყურადღებას ამახვილებს ნ. ბ-ის შუამდგომლობაზე საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის ზეპირი მოსმენით განხილვასთან დაკავშირებით და მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ამ კოდექსის 391-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნათა შესაბამისად საკასაციო საჩივრის დასაშვებობას ამოწმებს სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობა. კოლეგია უფლებამოსილია აღნიშნული საკითხი ზეპირი განხილვის გარეშე გადაწყვიტოს. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება გამოიტანოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე. სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 1 ნოემბრის Nბს-693(კ-კს-21) განჩინებაზე, სადაც საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „საქმის განხილვის ფორმის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა. აღნიშნული ემყარება საკასაციო სამართალწარმოების ბუნებას, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, არამედ მისი მსჯელობის საგანი საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასებაა. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლით განსაზღვრულია შემოწმების ფაქტობრივი საფუძველი. საკასაციო პალატა, აქვე, მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე იმსჯელა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა არ ზღუდავს სასამართლოში მიმართვის კონსტიტუციურ უფლებას (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2003 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე „მოქალაქე ავთანდილ რიჟამაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ; 2. მოქალაქე ნელი მუმლაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ.“).“
განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ საქმის განხილვა საქალაქო და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში განხორციელდა ზეპირი მოსმენით, მხარეთა დასწრებით ჩატარდა არაერთი სასამართლო სხდომა. თავის მხრივ, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები საკმარისია სადავო საკითხის სამართლებრივი შეფასებისათვის. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობდა საქმის ზეპირი განხილვისა და მხარეთა პოზიციების დამატებით მოსმენის საჭიროება.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ნ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 თებერვლის განჩინება;
3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
ბ. სტურუა
