საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-527(კ-24) 7 ნოემბერი, 2024 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, თამარ ოქროპირიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ზ.ჯ-ა

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 20 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

ზ.ჯ-ამ 2023 წლის 27 ივლისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ და მოითხოვა ამავე სააგენტოს 2023 წლის 30 მარტის ..., 2023 წლის 2 აპრილის ... და 2023 წლის 1 მაისის ... გადაწყვეტილებების, „ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ“ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2023 წლის 28 აპრილის №... და 2023 წლის 22 ივნისის №... გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა, ასევე, მოპასუხის დავალდებულება - გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტი ქალაქ ზუგდიდში, სოფელ ...ში მდებარე სადავო მიწის ნაკვეთზე ზ.ჯ-ას საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ.

სარჩელის თანახმად, ზ.ჯ-ას გააჩნია ზუგდიდში, სოფელ ...ში მდებარე, მიწის რეფორმის პერიოდში გამოყოფილი სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 6002 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. მითითებული მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის მიზნით მან მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, რომელმაც გამოთქვა ვარაუდი, რომ აღნიშნული ნაკვეთი არ იქნებოდა მიწის რეფორმით გაცემული, რადგან ძველ რუკებზე იგი დატანილი იყო, როგორც საძოვარი და წარმოადგენდა მდინარისპირა ტყე-ბუჩქიან ტერიტორიას. ამიტომ მოითხოვა ადგილმდებარეობის დამადასტურებელი დოკუმენტი (სასამართლო გადაწყვეტილება ან სხვა აქტი. მაგ.: დასტური მიწის ნაკვეთის მდებარეობის შესახებ) ან კორექტირებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. საბოლოოდ, ზ.ჯ-ას უარი ეთქვა მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციაზე შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარუდგენლობის საფუძვლით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 ივლისის განჩინებით, ზ.ჯ-ას სარჩელი, მოპასუხე - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ, გადაეგზავნა განსჯად - ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოს.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ზ.ჯ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2023 წლის 30 მარტის №..., 2023 წლის 2 აპრილის №... და 2023 წლის 1 მაისის №... გადაწყვეტილებები, ასევე, „ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ“ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2023 წლის 28 აპრილის №... და 2023 წლის 22 ივნისის №... გადაწყვეტილებები; მოპასუხეს დაევალა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ...ში მდებარე 6002 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ზ.ჯ-ას საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, 2022 წლის 22 ნოემბერს №... სარეგისტრაციო განაცხადზე წარდგენილი მონაცემების საფუძველზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 20 მარტის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, უცვლელად დარჩა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით კვლავ გაასაჩივრა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, რომელმაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა ჯეროვნად არ შეაფასეს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ის გარემოება, რომ განმცხადებელი საკუთრების უფლების რეგისტრაციას მოითხოვდა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მდებარე სამ სხვადასხვა უძრავ ნივთზე, მათ შორის, საყურადღებოა №... სარეგისტრაციო განცხადება, რომლითაც საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოთხოვნილი იყო 3300 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე. საჯარო რეესტრში დაცული „ყვითელი ფენის“ მონაცემების თანახმად კი, ზემოაღნიშნული უძრავი ნივთი 98.22%-ით შეესაბამებოდა ზ.ჯ-ას სახელზე აღრიცხულ უძრავ ნივთს. შესაბამისად, სავარაუდოა, რომ ზ.ჯ-ას კომლის შესახებ გაცემულ საარქივო ცნობაში მითითებული მიწის ნაკვეთი შეესაბამებოდა სწორედ აღნიშნულ უძრავ ნივთს (მოცემულ სარეგისტრაციო განცხადებაზე 2018 წლის 18 ნოემბერს მიღებულია №... გადაწყვეტილება სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ). სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ დაფიქსირებული ზემოაღნიშნული ვარაუდი დადასტურდა ზ.ჯ-ას განცხადებაზე 2024 წლის 24 აპრილს მიღებული №... გადაწყვეტილებით რეგისტრაციის შესახებ, რომლის საფუძველზეც იმავე კომლზე გაცემულ საარქივო ცნობაში დაფიქსირებული 0,6 ჰა მიწის ნაკვეთიდან, ზ.ჯ-ას საკუთრებაში დარეგისტრირდა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ის ადმინისტრაციულ ერთეულში მდებარე 3203 კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობა (ს/კ...). აღნიშნული მიწის ნაკვეთი იდენტურია №... შეწყვეტილი განცხადებით მოთხოვნილი საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის და იგი მდებარეობს სადავო განცხადებით გათვალისწინებულისაგან განსხვავებულ ტერიტორიაზე.

ამასთან, ვინაიდან ზ.ჯ-ას კომლზე საარქივო ცნობით რიცხული 0,6 ჰა მიწის ნაკვეთის ნაწილი, 3203 კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობა, 2024 წლის 24 აპრილს მიღებული №... გადაწყვეტილებით დარეგისტრირდა მოსარჩელის საკუთრებაში (ს/კ...), ზ.ჯ-ას კომლს უფლების დამდგენი დოკუმენტი გააჩნია 0,28 ჰა მიწის ნაკვეთზე და არა სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულ 6002 კვ.მ მიწაზე.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ამ კუთხით გადასასინჯია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 27 მაისის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი განხილულ იქნა 2024 წლის 29 ოქტომბერს, 12:00 საათზე, ზეპირი მოსმენით. აღსანიშნავია, რომ კასატორმა, საქართველოს უზენაეს სასამართლოში მხარი დაუჭირა თავის საკასაციო პრეტენზიას და კვლავ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ საარქივო ცნობით მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი არ არის იდენტური სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთისა, ამასთან, ამავე საარქივო ცნობით მხარეს უკვე დარეგისტრირებული აქვს კუთვნილი მიწის ნაწილი (3202 კვ.მ) და სრულად არ ეკუთვნის 6002 კვ.მ მიწის ფართი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველ პარაგრაფზე, რაც ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა იგი არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ქალაქ ზუგდიდში, სოფელ ...ში მდებარე 6002 კვ.მ უძრავი ქონების მოსარჩელის საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე მოპასუხის მიერ უარის თქმის კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საკითხის მომწესრიგებელ „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომლითაც განსაზღვრულია მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესი, ამ რეგისტრაციის სამართლებრივი საფუძვლები და ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილე მხარეთა უფლება-მოვალეობები. დასახელებული კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლების მქონეა პირი, რომელსაც მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლება საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის ან მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე წარმოეშვა. ამავე მუხლის „ჟ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია ადმინისტრაციული ხელშეკრულება (მიღება-ჩაბარების აქტი ან სხვა დოკუმენტი), ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, სასამართლოს (არბიტრაჟის) კანონიერ ძალაში შესული აქტი, გარიგება ან სხვა სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარმოშობს უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას, ხოლო „რ“ ქვეპუნქტით მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტია 2004 წლის 4 ოქტომბრამდე უძრავი ნივთის მფლობელად (მოსარგებლედ) ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხვის დამადასტურებელი ცნობა-დახასიათება, საკომლო წიგნიდან ამონაწერი, მებაღის წიგნაკი, „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილების შესაბამისად სოფლის (დაბის) ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების გადაწყვეტილებით შექმნილი მიწის რეფორმის კომისიის მიერ შედგენილი და სოფლის (დაბის) ყრილობაზე (საერთო კრებაზე) დამტკიცებული მიწების განაწილების სია (შემდგომ − განაწილების სია) თანდართული მიწის გამოყოფის გეგმით ან მის გარეშე, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწით ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწით სარგებლობისთვის გადასახადის გადამხდელთა სია (შემდგომ − საგადასახადო სია), სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოების მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის მიმაგრების აქტი ან მიწის ნაკვეთის გეგმა, სასამართლოს აქტი, საქართველოს ეროვნულ არქივში ან სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს არქივში დაცული დოკუმენტი (მათ შორის, ბინის მეპატრონეთა წიგნის ჩანაწერი, მიწის საკადასტრო წიგნის ჩანაწერი) თანდართული მიწის გამოყოფის გეგმით ან მის გარეშე, სარეგისტრაციო წარმოებისას მოძიებული/ წარმოდგენილი სხვა შესაბამისი დოკუმენტი.

„მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ კანონის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტით მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტი შედგენილი უნდა იყოს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი, მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედებამდე (2007 წლის 20 სექტემბერი). დასახელებული მუხლის მე-7, მე-8, მე-9 პუნქტებით, კომლის წევრის (წევრების) მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება რეგისტრირდება საკომლო წიგნიდან ამონაწერის საფუძველზე. ეს ამონაწერი უნდა შეიცავდეს კომლის წევრებისა და კომლის ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ ბოლო მონაცემებს, მაგრამ არაუგვიანეს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი, მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედების (2007 წლის 20 სექტემბერი) პერიოდისა; საკომლო წიგნის ჩანაწერის საფუძველზე მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირდება მხოლოდ კომლის იმ წევრის (წევრების) საკუთრების/თანასაკუთრების უფლება, რომლის (რომელთა) კომლის წევრობა უტყუარად დასტურდება; თუ 1992−2007 წლების საარქივო ჩანაწერებით დგინდება მხოლოდ კომლის შემადგენლობა და მათში მიწაზე ქონებრივი მდგომარეობა მითითებული არ არის, ან საარქივო ჩანაწერებით კომლზე აღრიცხულია მხოლოდ საცხოვრებელი სახლი და მიწაზე შესაბამისი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი არ იძებნება, კომლის მიერ 2007 წლის 20 სექტემბრამდე ფაქტობრივად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე (ჯამში არაუმეტეს 0,75 ჰა-სა) საკუთრების უფლება რეგისტრირდება მუნიციპალიტეტის მიერ კომლის წევრთა მიერ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით დადასტურების შემთხვევაში.

განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე ზ.ჯ-ამ უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მარეგისტრირებელ ორგანოში წარადგინა საარქივო ცნობა, რომლის თანახმად, სამეგრელოს რეგიონულ არქივში დაცული, ზუგდიდის რაიონის სოფელ ...ის საკრებულოს 1996-2000 წლების, ასევე 2001-2005 წლების საკომლო წიგნებით, ზ.ჯ-ას კომლს ერიცხება 0,6 ჰა მიწის ფართი. საკასაციო პალატის შეფასებით, ზ.ჯ-ას მიერ წარდგენილი საკომლო წიგნის ჩანაწერი აკმაყოფილებს „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ კანონის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილ მოთხოვნებს, რაც მითითებული კანონის შესაბამისად, წარმოუშობდა მას შესაბამისი მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას. ამდენად, საქმის მასალებში დაცული საარქივო ცნობის თანახმად, ზ.ჯ-ას კომლის წევრობა და 2007 წლის 20 სექტემბრამდე მისთვის 0,6 ჰა მიწის ნაკვეთის აღრიცხვა უტყუარადაა დადგენილი.

საკასაციო სასამართლო ასევე აღნიშნავს, რომ, მართალია, ზ.ჯ-ამ სპორადული წესით მოითხოვა მიწის ნაკვეთზე უფლების რეგისტრაცია, თუმცა მის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი ექცეოდა სისტემური რეგისტრაციის გეოგრაფიულ არეალში, კერძოდ, სისტემური რეგისტრაციის გეოგრაფიული არეალების განსაზღვრის თაობაზე მიღებული საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2021 წლის 31 დეკემბრის №798 ბრძანების პირველი პუნქტის თანახმად, სისტემური რეგისტრაციის წარმოების მიზნით, განისაზღვრა გეოგრაფიული არეალები, რომელთა შორისაც იყო ზუგდიდის რაიონი. ამასთან, „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-5 პუნქტით, საჭიროების შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივ მდებარეობას (მიწის ნაკვეთის საზღვრებსა და კონფიგურაციას მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებთან მიმართებით) ადასტურებენ შესაბამის გეოგრაფიულ არეალში მდებარე სხვა მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები/საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლების მქონე პირები, ხოლო ამავე მუხლის მე-6 პუნქტით, სისტემური რეგისტრაციის გეოგრაფიულ არეალში უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის ან/და დაუზუსტებელი საკადასტრო მონაცემებით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის/დაზუსტებული საკადასტრო მონაცემებით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობას ადგენს სააგენტო.

საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2019 წლის 31 დეკემბრის №487 ბრძანებით დამტკიცებული საჯარო რეესტრის შესახებ „ინსტრუქციის“ სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 37³ მუხლის მე-12 პუნქტის თანახმად, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის ან/და დაუზუსტებელი საკადასტრო მონაცემებით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის/დაზუსტებული საკადასტრო მონაცემებით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობას და მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივ მდებარეობას (მიწის ნაკვეთის საზღვრებსა და კონფიგურაციას მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებთან მიმართებით), ასევე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გაცემისა და ოქმის შედგენის თარიღებისთვის დაინტერესებული პირის მიერ მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტს ადგილზე დათვალიერების ოქმზე ხელმოწერით ადასტურებენ იმავე სარეგისტრაციო ბლოკში მდებარე ორი მომიჯნავე ან/და სამი არამომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები/საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლების მქონე პირები.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ სარეგისტრაციო მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის, ადგილმდებარეობის დამადასტურებელი დოკუმენტის (სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული აქტი ან სხვა სამართლებრივი აქტი (დასტური მიწის ნაკვეთის მდებარეობის თაობაზე) ან კორექტირებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის წარმოდგენის ვალდებულება დაადგინა იმ გარემოებების გამო, რომ: 1. მერიის წერილის თანახმად, მიწის რეფორმის დროს ნაკვეთის განკერძოებაზე მერია არ ფლობდა ინფორმაციას და არც სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოში იყო დაცული ინფორმაცია 6002 კვ.მ უძრავი ნივთის განკარგვასთან დაკავშირებით. 1986 წლის მიწათსარგებლობის გეგმის და რეგისტრირებული მონაცემების მიხედვით კი, ნაკვეთი მოიცავდა საძოვარსა და მდინარისპირა ტყიან-ბუჩქნარიან ტერიტორიას; 2. მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ საქმეში არსებული ყველა დოკუმენტაციის/ ინფორმაციის შესწავლისა და ურთიერთშეჯერების შედეგად, ნაკლებ სავარაუდო იყო, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი რეფორმით ყოფილიყო გაცემული. ამდენად, ზ.ჯ-ასთვის რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა საჯარო რეესტრის მიერ მიწათსარგებლობის გეგმით დადგენილი გარემოებები, რითაც მარეგისტრირებელი ორგანო ვარაუდობდა, რომ რადგან 1986 წლის მდგომარეობით სადავო მიწა საძოვარს წარმოადგენდა იგი ვერ იქნებოდა რეფორმით გაცემული.

საკასაციო პალატა აღნიშნულ არგუმენტთან მიმართებით იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ საქართველოს სსრ მიწის კოდექსის (1971 წ.) მე-5 მუხლის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის მთელი მიწა წარმოადგენდა ერთიან სახელმწიფო მიწის ფონდს, რომელსაც მიწის ძირითადი მიზნობრივი დანიშნულების შესაბამისად მიეკუთვნებოდა: 1) სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწები, რომლებიც სარგებლობისთვის მიცემული ჰქონდათ კოლმეურნეობებს, საბჭოთა მეურნეობებსა და სხვა მიწათმოსარგებლეებს სასოფლო-სამეურნეო მიზნებისათვის; 2) დასახლებული პუნქტების (ქალაქები, ქალაქის ტიპის დაბებისა და სასოფლო დასახლებული პუნქტების) მიწები; 3) მრეწველობის, ტრანსპორტის, კურორტების, ნაკრძალებისა და სხვა არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწები; 4) სახელმწიფო სატყეო ფონდის მიწები. 5) სახელმწიფო წყლის ფონდის მიწები, 6) სახელმწიფო მარაგის მიწები. ამავე კოდექსის მე-10 მუხლით, საქართველოს რესპუბლიკაში მიწა სარგებლობაში მიეცემოდათ კოლმეურნეობებს, საბჭოთა მეურნეობებს, სხვა სასოფლო-სამეურნეო სახელმწიფო, კოოპერატიულ, საზოგადოებრივ საწარმოებს, დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებს, სსრ კავშირის მოქალაქეებს. ამავე კოდექსის 74-ე მუხლის მიხედვით, კოლმეურნეობების წესდების შესაბამისად, საკოლმეურნეო კომლს პირუტყვისათვის გამოუყოფდნენ საძოვარს, სათიბად და სხვა საჭიროებისათვის. 1992 წელს საქართველოში დაიწყო მიწის რეფორმა და ქვეყნის ყველა მოქალაქისათვის მიწის გადაცემა. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილების მე-2 პუნქტით, მიწა კერძო საკუთრებაში, მფლობელობასა და სარგებლობაში გადაეცემოდათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს. მე-4 პუნქტით, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწები თავის დანიშნულებისა და შემდგომში მათზე საკუთრების სხვადასხვა ფორმის გავრცელების გათვალისწინებით იყოფოდა სახელმწიფო მიწების ფონდად და მიწის რეფორმის ფონდად. მიწის რეფორმის ფონდზე შესაძლებელი იყო მოწყობილიყო ყველა ფორმის მეურნეობა მათზე მიწების საკუთრებაში, მფლობელობასა და სარგებლობაში გადაცემით. აღნიშნული მიწები გადაეცემოდა სოფლის მფლობელობაში, საქართველოს მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი წესით, ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადადიოდა მათ კერძო საკუთრებაში.

ამასთან, „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით, მიწის ნაკვეთი განმარტებულია, როგორც სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე; ხოლო „ვ“ ქვეპუნქტით, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი არის საძოვრის, სათიბის, სახნავის (მათ შორის, მრავალწლიანი ნარგავებით დაკავებული) კატეგორიის მიწის ნაკვეთი ან საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, რომელიც გამოიყენება ან რომლის გამოყენებაც შესაძლებელია სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულებით, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით ან მის გარეშე.

მითითებულ სამართლებრივ აქტთა ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ მოპოვებული მიწათსარგებლობის გეგმა წარმოდგენილია 1986 წლის მდგომარეობით, თუმცა არ არის გამოკვლეული და დადგენილი სსრ მიწის კოდექსის 74-ე მუხლის შესაბამისად, იყო თუ არა აღნიშნული საძოვარი საკოლმეურნეო კომლისათვის გამოყოფილი. ამასთან, არ არის დადგენილი მიწის რეფორმის შემდგომ (1992 წელი), რომელ კატეგორიას განეკუთვნა სადავო მიწის ნაკვეთი და მიეკუთვნება თუ არა სოფლისათვის შენარჩუნებულ საძოვარს. ამგვარ ფაქტს, არც ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი ამტკიცებს და არც სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც ათეული წლებია ზ.ჯ-ას შემოღობილი აქვს მიწის ნაკვეთი, ამუშავებს მას და ფაქტობრივად ის სოფლის საძოვრად არ გამოიყენება, არ არის დასაბუთებული სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შეუძლებლობა. ამასთან, საგულისხმოა, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს არგუმენტები რეგისტრაციაზე უარის თქმის თაობაზე ეფუძნება მხოლოდ ვარაუდს, რომ, შესაძლოა, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთი არ შედიოდა მიწის რეფორმის ფონდში. სააგენტოს აღნინული ფაქტი უტყუარად არ დაუდგენია, პირიქით, არ გამორიცხავს სადავო მიწის ნაკვეთზე ზ.ჯ-ას საკუთრების უფლების რეგისტრაციისთვის სათანადო საფუძვლების არსებობას.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, კასატორის არგუმენტს წარმოადგენს ასევე ის გარემოება, რომ ზ.ჯ-ას კომლზე საარქივო ცნობით რიცხული 0.6 ჰა მიწის ნაკვეთის ნაწილი - 3203 კვ.მ (საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობა), გასაჩივრებული განჩინების მიღების შემდეგ, კერძოდ, 2024 წლის 24 აპრილს დარეგისტრირდა მოსარჩელის საკუთრებად, ამდენად, კომლს უფლების დამდგენი დოკუმენტი გააჩნია 0.28 ჰა-ზე და არა 0.6 ჰა მიწის ნაკვეთზე და ამ კუთხით გადასასინჯია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებები.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მითითებული არგუმენტი მოცემული საქმისთვის არარელევანტურია, ვინაიდან მოსარჩელის უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს საარქივო ცნობა, რომლის თანახმად, ზ.ჯ-ას უტყუარად უფიქსირდება 6002 კვ.მ მიწის ფართი, ამასთან, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების მიზნით დანიშნულ საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე მხარეებმა დაადასტურეს, რომ 2024 წლის 24 აპრილს მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული 3203 კვ.მ მიწის ფართი წარმოადგენდა სისტემური რეგისტრაციის ფარგლებში რეგისტრირებულ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს, მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლით. განსახილველ საქმეზე მოსარჩელის მიერ მითითებულ უფლების დამდგენ დოკუმენტში კი, საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლზე მითითებული არ არის. ამასთან, 3203 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 2024 წლის 24 აპრილს განხორციელებული რეგისტრაციის საფუძვლიანობის შემოწმება სცდება განსახილველი დავის ფარგლებს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს დასკვნით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 20 მარტის განჩინება;

3. კასატორს - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს (ს/ნ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 2024 წლის 29 აპრილს №... საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

თ. ოქროპირიძე