ბს-1156 (2კ-21) 20 ნოემბერი, 2024წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.04.2021წ. გადაწყვეტილებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „...მა“ 23.03.2017წ. სარჩელით მიმართა ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიმართ, 2013 წლის დეკლარაციის შესწორებელი დეკლარაციით ჩანაცვლების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 24.02.2017წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახალი აქტის გამოცემის დავალების მოთხოვნით.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 24.03.2017წ. განჩინებით სს "...ის" სასარჩელო განცხადება განსჯადობის წესების დაცვით გადაეგზავნა უფლებამოსილ სასამართლოს - ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

სს "...მა" 24.04.2017წ. დაზუსტებული სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ მომსახურების დეპარტამენტის 08.11.2016წ. NID4134736 გადაწყვეტილების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 12.12.2016წ. N35610 ბრძანების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 24.02.2017წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის, 2013 წლის დეკლარაციის შესწორებული დეკლარაციით ჩანაცვლების, საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერის და სს ,,...ის“ ქონებაზე ყადაღის მოხსნის მოთხოვნით.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 13.10.2020წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სს „...ის“ მიერ სააპელაციო წესით გასაჩივრდა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.04.2021წ. გადაწყვეტილებით სს „...ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 13.10.2020წ. გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, სს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 24.02.2017წ. გადაწყვეტილება სს ,,...ის“ საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს დაევალა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა სრულყოფილად შესწავლისა და გამოკვლევის საფუძველზე, კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში სს ,,...ის“ საჩივართან დაკავშირებით მომსახურების დეპარტამენტის 08.11.2016წ. NID4134736 გადაწყვეტილებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 12.12.2016წ. N35610 ბრძანების განხილვა, დანარჩენ ნაწილში სს „...ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2011 წლის 01 იანვრის შემდეგ სს „...მა“ წარადგინა 2013 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაცია, რომლის მიხედვითაც სს „...ის“ ერთობლივმა შემოსავალმა შეადგიანა 11500 ლარი, დეკლარაციაში დაფიქსირდა აგრეთვე მატერიალური ფასეულობების შეძენისათვის გაწეული ხარჯი. ერთიანი კომპიუტერული ბაზის მონაცემების მიხედვით, ქონებისა და მიწის (არასასოფლო) გადასახადის პირადი აღრიცხვის ბარათებზე 31.01.2013წ. სავადო თარიღით ქონების მიქცევა შემცირებულია - გადასახადი სულ 11500 ლარი. 28.10.2016წ. სს ,,...მა“ განცხადებით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერა მოითხოვა. მოსარჩელეს 28.11.2016წ. მდგომარეობით ერიცხება დავალიანება 25485,42 ლარის ოდენობით. მომსახურების დეპარტამენტის 08.11.2016წ. NID4134736 გადაწყვეტილებით სს „...ს“ უარი ეთქვა საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძელზე დავალიანების ჩამოწერაზე, რაც სს ,,...ის“ მიერ შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭოში გასაჩივრდა. შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭოს 12.12.2016წ. N35610 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. 12.12.2016წ. N35610 ბრძანება და მომსახურების დეპარტამენტის 08.11.2016წ. NID4134736 გადაწყვეტილება სს ,,...ის“ მიერ გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 24.02.2017წ. N13960/2/17 გადაწყვეტილებით სს ,,...ის“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, იმ დასაბუთებით, რომ გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე 2011 წლის 01 იანვრის შემდეგ ფიქსირდებოდა აქტივობები, შესაბამისად, საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დავალიანება ჩამოწერას არ ექვემდებარებოდა. მოსარჩელის განმარტებით, 2013 წელს წარმოდგენილ მოგების დეკლარაციის მე-15 გრაფაში შეცდომითაა ჩაწერილი შემოსავალი 11500 ლარის ოდენობით, რადგან ეს თანხა იყო 2011 წელს დაყადაღებული ქონების 2013 წლის აუქციონზე გაყიდვის ღირებულება. სს „...ის“ ანგარიშზე არ შეიძლებოდა მოხვედრილიყო ზემოაღნიშნული თანხა, რადგან პირდაპირ ხაზინის ანგარიშზე დაირიცხა, საგადასახადო ორგანოს წარედგინა ამ გარემოების დამადასტურებელი ყველა საჭირო მტკიცებულება. ამდენად, შემოსავლების სამსახურისთვის ცნობილი იყო სს ,,...ის“ შეცდომის მიზეზი, თუმცა შემოსავლების სამსახურმა მოსარჩელეს არ მისცა დეკლარაციაში დაფიქსირებული უსწორობის გასწორების შესაძლებლობა. პალატამ მიუთითა საქმეში დაცულ სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს 09.01.2012წ. N1195 შუამდგომლობაზე, რომლიდანაც ირკვევა, რომ სს ,,...ს“ 06.01.2012წ. მდგომარეობით სახელმწიფო ბიუჯეტის წინაშე ჰქონდა აღიარებული საგადასახადო დავალიანება 10377,14 ლარი, რის გამო ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოს ეთხოვა სს „...ის“ მიერ ბიუჯეტის დავალიანების გადახდის უზრუნველსაყოფად ბრძანების გაცემა საჯარო აუქციონზე ყადაღის აქტში მითითებული ქონების რეალიზაციის მიზნით. სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული ქონების მიღების შესახებ 30.08.2013წ. და 20.08.2013წ. აქტებით დადგენილია, რომ სს „...ის“ დირექტორმა“ გადასცა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს დასავლეთ საქართველოს რეგიონული სამმართველოს უფროსმა სპეციალისტმა მიიღო სახელმწიფოს საკუთრებაში მოქცეული ქონება. 30.12.2011წ. დასკვნით დადგენილია, რომ აღსრულების ეროვნული ბიუროს შეფასების სამსახურის შემფასებლის მიერ სს „...ის“ ზემოაღნიშნული ქონება შეფასებულ იქნა 23 000 ლარად. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2013 წლის მოგების დეკლარაციის მე-15 გრაფაში სს ,,...მა’’ შეცდომით ჩაწერა შემოსავალში 11500 ლარი, რაც სინამდვილეში იყო 2011 წელს დაყადაღებული, 2013 წლის აუქციონზე გაყიდული ქონების ღირებულება. სადავო აქტის გამოცემის დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის 252-ე მუხლის მოთხოვნათა გაუთვალისწინებლად, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესით ჩამოწერას ექვემდებარება 2011 წლის 01 იანვრამდე წარმოშობილი და ამ ქვეპუნქტის ამოქმედებამდე გადაუხდელი აღიარებული საგადასახადო დავალიანება და მასზე დარიცხული საურავი, თუ პირს 2011 წლის 01 იანვრის შემდგომი პერიოდისათვის (თანხის ჩამოწერამდე) საგადასახადო ორგანოსთვის არ წარუდგენია საგადასახადო დეკლარაცია/გაანგარიშება (გარდა პირის ქონების გადასახადის დეკლარაციისა/გაანგარიშებისა, აგრეთვე ამ კოდექსის 176¹ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ოპერაციის მიხედვით განხორციელებული დეკლარირებისა) ან საგადასახადო ორგანოსთვის წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციის/გაანგარიშების (გარდა პირის ქონების გადასახადის დეკლარაციისა/გაანგარიშებისა, აგრეთვე ამ კოდექსის 176¹ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ოპერაციის მიხედვით განხორციელებული დეკლარირებისა) საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხა ნულის ტოლია (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციით/გაანგარიშებით ერთობლივი შემოსავლის თანხა ნულზე მეტია ან/და ჩასათვლელი თანხა დარიცხულ თანხას აღემატება). 2011 წლის 01 იანვრამდე წარმოშობილი და ამ ქვეპუნქტის ამოქმედებამდე გადაუხდელი აღიარებული საგადასახადო დავალიანება და მასზე დარიცხული საურავი ჩამოწერას ექვემდებარება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირს 2011 წლის 01 იანვრის შემდგომი პერიოდისათვის (თანხის ჩამოწერამდე) საგადასახადო ორგანოსთვის საგადასახადო დეკლარაცია/გაანგარიშება წარდგენილი არ აქვს ან როდესაც საგადასახადო ორგანოსთვის წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციის/გაანგარიშების საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხა ნულის ტოლია. ამასთან, აღნიშნული ნორმის გამოყენებას გამორიცხავს შემთხვევა, როდესაც წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციით/გაანგარიშებით ერთობლივი შემოსავლის თანხა ნულზე მეტია ან/და ჩასათვლელი თანხა დარიცხულ თანხას აღემატება. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოპასუხეთა მიერ მოსარჩელისათვის საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერაზე უარის თქმა განპირობებულია იმით, რომ საწარმოს მიერ წარდგენილი 2013 წლის მოგების დეკლარაციის მიხედვით ერთობლივი შემოსავალი ნულზე მეტია. მოსარჩელის განმარტებით, მათ დეკლარაციის შევსების დროს შეცდომით შეიყვანეს 2013 წელს აუქციონზე გაყიდული ქონების ღირებულება. საქმეში არსებული მასალების საფუძველზე პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს „...მა“ 2013 წლის დეკლარაცია წარადგინა იმ მონაცემებით რა აქტივობაც ფაქტობრივად სააქციო საზოგადოებას არ განუხორციელებია, სს ,„...“ 2001 წლის შემდგომ ეკონომიკურ საქმიანობას არ ეწევა, შესაბამისად, დგინდება, რომ 2013 წელს შეცდომით მოხდა დეკლარაციის წარდგენა, სს „...ს“ საერთოდ არ ჰქონდა დეკლარაციის წარდგენის ვალდებულება, რაც არ გაითვალისწინა ადმინისტრაციულმა ორგანომ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.04.2021წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.

კასატორმა - სსიპ შემოსავლების სამსახურმა მიუთითა სს „...ის“ მიერ შემოსავლების სამსახურში განცხადების წარდგენის დროისათვის მოქმედ საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის რედაქციაზე, რომლის თანახმად საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის მოთხოვნათა გაუთვალისწინებლად, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესით ჩამოწერას ექვემდებარება 2011 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და ამ ქვეპუნქტის ამოქმედებამდე გადაუხდელი აღიარებული საგადასახადო დავალიანება და მასზე დარიცხული საურავი, თუ პირს 2011 წლის 1 იანვრის შემდგომი პერიოდისათვის (თანხის ჩამოწერამდე) საგადასახადო ორგანოსთვის არ წარუდგენია საგადასახადო დეკლარაცია/გაანგარიშება (გარდა პირის ქონების გადასახადის დეკლარაციისა/გაანგარიშებისა, აგრეთვე ამ კოდექსის 176​¹ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ოპერაციის მიხედვით განხორციელებული დეკლარირებისა) ან საგადასახადო ორგანოსთვის წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციის/გაანგარიშების (გარდა პირის ქონების გადასახადის დეკლარაციისა/გაანგარიშებისა, აგრეთვე ამ კოდექსის 176​¹ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ოპერაციის მიხედვით განხორციელებული დეკლარირებისა) საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხა ნულის ტოლია (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციით/გაანგარიშებით ერთობლივი შემოსავლის თანხა ნულზე მეტია ან/და ჩასათვლელი თანხა დარიცხულ თანხას აღემატება). ამდენად, ვინაიდან დარღვეული იყო იმ პერიოდისთვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის წინაპირობები, კერძოდ, 2011 წლის 1 იანვრის შემდგომ პერიოდში გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი იყო 2013 წლის მოგების დეკლარაცია, რომლის მიხედვითაც ერთობლივი შემოსავლის თანხა ნულზე მეტი იყო, გამოირიცხებოდა სს „...ისათვის“ დავალიანების ჩამოწერის შესაძლებლობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ მის მიერ გამოცემული აქტები იყო კანონშესაბამისი, რის გამო არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი. კასატორის მოსაზრებით, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის 2021 წელს მოქმედი რედაქცია, რომლის თანახმად ამ კოდექსის 252-ე მუხლის მოთხოვნათა გაუთვალისწინებლად, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესით ჩამოწერას ექვემდებარება აღიარებული, 2013 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და ჩამოწერის მომენტისათვის არსებული საგადასახადო დავალიანება და მასზე დარიცხული საურავი, თუ პირს 2013 წლის 1 იანვრის შემდგომი პერიოდისათვის (თანხის ჩამოწერამდე) საგადასახადო ორგანოსთვის არ წარუდგენია საგადასახადო დეკლარაცია/გაანგარიშება (გარდა პირის ქონების გადასახადის დეკლარაციისა/გაანგარიშებისა, აგრეთვე ამ კოდექსის 176^​1 მუხლის პირველი ნაწილის ან 309-ე მუხლის 58-ე და 59-ე ნაწილების მიხედვით განხორციელებული დეკლარირებისა ან/და დარიცხვისა) ან საგადასახადო ორგანოსთვის წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციის/გაანგარიშების (გარდა პირის ქონების გადასახადის დეკლარაციისა/გაანგარიშებისა, აგრეთვე ამ კოდექსის 176​¹ მუხლის პირველი ნაწილის ან 309-ე მუხლის 58-ე და 59-ე ნაწილების მიხედვით განხორციელებული დეკლარირებისა ან/და დარიცხვისა) საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხა ნულის ტოლია (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციით/გაანგარიშებით ერთობლივი შემოსავლის თანხა ნულზე მეტია ან/და ჩასათვლელი თანხა დარიცხულ თანხას აღემატება). საგადასახადო ორგანოში განცხადების წარდგენის დროისთვის, სათანადო ნორმისა და შესაბამისი მოთხოვნის არარსებობის გამო, სსიპ შემოსავლების სამსახური ვერ იმსჯელებდა 2013 წლის 1-ელ იანვრამდე წარმოშობილი დავალიანების ჩამოწერაზე. სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი, რადგან გასცდა სარჩელის ფარგლებს, კერძოდ სასამართლომ ადმინისტრაციულ ორგანოს ფაქტობრივად დაავალა არა 2011 წლამდე წარმოშობილი, არამედ 2013 წლამდე წარმოშობილი დავალიანების ჩამოწერის საკითხზე მსჯელობა. სსიპ შემოსავლების სამსახური მიიჩნევს, რომ არამართლზომიერად მოხდა აგრეთვე საგადასახადო ორგანოებისათვის სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დაკისრება, რადგან ისინი გათავისუფლებული არიან ბაჟის გადახდისაგან.

კასატორმა - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ აღნიშნა, რომ საქმეში არსებული მასალებით, მათ შორის კომპანიის წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებით, ერთმნიშვნელოვნად დასტურდება, რომ 2011 წლის იანვრის შემდეგ საზოგადოებამ საგადასახადო ორგანოში წარადგინა 2013 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაცია, რომლის თანახმად ერთობლივი შემოსავალი შეადგენდა 11 500 ლარს, დეკლარაციაში დაფიქსირდა აგრეთვე ერთობლივი შემოსავლიდან გამოსაქვითი ხარჯი. საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის მოთხოვნათა გაუთვალისწინებლად, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესით ჩამოწერას ექვემდებარება 2011 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და ამ ქვეპუნქტის ამოქმედებამდე გადაუხდელი აღიარებული საგადასახადო დავალიანება და მასზე დარიცხული საურავი, თუ პირს 2011 წლის 1 იანვრის შემდგომი პერიოდისათვის (თანხის ჩამოწერამდე) საგადასახადო ორგანოსთვის არ წარუდგენია საგადასახადო დეკლარაცია/გაანგარიშება (გარდა პირის ქონების გადასახადის დეკლარაციისა/გაანგარიშებისა, აგრეთვე ამ კოდექსის 176​¹ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ოპერაციის მიხედვით განხორციელებული დეკლარირებისა) ან საგადასახადო ორგანოსთვის წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციის/გაანგარიშების (გარდა პირის ქონების გადასახადის დეკლარაციისა/გაანგარიშებისა, აგრეთვე ამ კოდექსის 176​¹ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ოპერაციის მიხედვით განხორციელებული დეკლარირებისა) საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხა ნულის ტოლია (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციით/გაანგარიშებით ერთობლივი შემოსავლის თანხა ნულზე მეტია ან/და ჩასათვლელი თანხა დარიცხულ თანხას აღემატება). ამდენად, ვინაიდან დარღვეული იყო საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის წინაპირობები, გადასახადის გადამხდელს მართებულად ეთქვა უარი დავალიანების ჩამოწერაზე. გასათვალისწინებელია, რომ ნორმის დისპოზიცია იმპერატიულ ხასიათს ატარებს და არ შეიცავს რაიმე დათქმას დეკლარაციაში მითითებული მონაცემების ნამდვილობასთან დაკავშირებით, შესაბამისად, გადასახადის ჩამოწერის მიზნებისათვის განმსაზღვრელია დეკლარაციის წარდგენის და არა მისი უშეცდომოდ შევსების ფაქტი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

მართებულია სააპელაციო პალატის მითითება საგადასახადო ორგანოების მიერ საქმის გარემოებათა არასათანადოდ გამოკვლევის შესახებ, რადგან არ შეფასებულა გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაცია 2013 წლის დეკლარაციის მცდარი მონაცემებით წარდგენასთან დაკავშირებით, რაც შესაძლოა განმსაზღვრელი ყოფილიყო სს „...ის“ განცხადების დასაბუთებულობისა და საფუძვლიანობის შეფასების კუთხით. მოსარჩელის განმარტებით, წარდგენილ დეკლარაციაში დაფიქსირებული შემოსავალი - 11 500 ლარი, რეალურად არა საზოგადოების შემოსავალი, არამედ დაყადაღებული ქონების აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ აუქციონზე რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხაა, რომელიც იმთავითვე მიმართულ იქნა სახელმწიფო ხაზინაში სს „...ის“ დავალიანების დასაფარად. კასატორის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მოსაზრება, რომ საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დავალიანების ჩამოწერის მიზნებისათვის მნიშვნელობის მქონეა დეკლარაციის წარდგენის და არა მისი უშეცდომოდ შევსების ფაქტი, არ არის დასაბუთებული. საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის როგორც სადავო პერიოდში, ისე შემდგომში მოქმედი რედაქცია საგადასახადო დავალიანების ჩამოწერას ითვალისწინებს იმ შემთხვევაში, უკეთუ გარკვეული დროის შემდეგ საგადასახადო დეკლარაცია წარდგენილი არ ყოფილა, ან წარდგენილი იყო დეკლარაცია, რომლის საფუძველზე გადასახდელად დასარიცხი გადასახადის თანხა ნულის ტოლია, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წარდგენილი საგადასახადო დეკლარაციით/გაანგარიშებით ერთობლივი შემოსავლის თანხა ნულზე მეტია. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საგადასახადო დეკლარაციას არ აქვს რაიმე დამოუკიდებელი სამართლებრივი მნიშვნელობა, იგი ემსახურება გადასახადის დარიცხვის, დასარიცხი თანხის ოდენობის განსაზღვრის მიზნებს, საგადასახადო დეკლარაცია არის პირის ანგარიშგება გადასახადის გამოანგარიშების შესახებ (საგადასახადო კოდექსის 61.2 მუხ. „ა“ ქვ.პ., 67.1 მუხ.). ამდენად, დეკლარაციის წარდგენა მიზნად ისახავს დასაბეგრი თანხისა და დასარიცხი გადასახადის ოდენობის დადგენას. შესაბამისად, დავალიანების ჩამოწერის მიზნებისათვის განმსაზღვრელია სწორედ დეკლარაციის შინაარსი, მასში ასახული მონაცემები და არა თავად დეკლარაციის წარდგენის ფაქტი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, საგადასახადო ორგანოების მიერ დავალიანების ჩამოწერასთან დაკავშირებით სს „...ის“ მოთხოვნაზე ხელახლა მსჯელობის, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის, წარდგენილ საგადასახადო დეკლარაციაში ასახული მონაცემების ნამდვილობის საკითხის გათვალისწინების საჭიროების შესახებ. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით (სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხ.) მართალია სასამართლოს აქვს ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით დამატებითი მტკიცებულებების შეგროვების შესაძლებლობა, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზების აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების სრულ ჩანაცვლებას. განსახილველ შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოების მიერ სათანადოდ არ შეფასდა გადასახადის ჩამოწერის შესახებ სს „...ის“ მოთხოვნის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, უგულებელყოფილ იქნა მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული ნორმის (საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის) რეგულირების მიზანი, საგადასახადო დეკლარაციის დანიშნულება და შინაარსი, გადასახადის გადამხდელის სათანადო მითითების მიუხედავად არ შეფასდა სს „...ის“ მიერ წარდგენილ დეკლარაციაში ასახული მონაცემების ნამდვილობა და სააქციო საზოგადოების არგუმენტაცია დეკლარაციაში სახელმწიფოს სასარგებლოდ ქონების რეალიზაციიდან ამონაგები თანხის შეცდომით ასახვის შესახებ.

რაც შეეხება სახელმწიფო ბაჟის განაწილების საკითხს, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მოსაზრებას მისთვის მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის არამართლზომიერად დაკისრების შესახებ, რადგან ის გარემოება, რომ „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის მიხედვით საგადასახადო ორგანოები გათავისუფლებულნი არიან სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, არ ადასტურებს სასამართლო ხარჯების განაწილების უსწორობას. სასკ-ის 10.2 მუხლის თანახმად, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები. ამასთანავე, სსკ-ის 53-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამდენად, მართლზომიერია კასატორთათვის მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის დაკისრება, მიუხედავად იმისა, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახური და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო განთავისუფლებული არიან სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.04.2021წ. გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი