საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე Nბს-290(4კ-24) 26 ნოემბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - საქართველოს პრეზიდენტი; საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო; სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო (მოპასუხეები); პ. ხ-ა (მოსარჩელე)

მესამე პირი - ლ. ძ-ა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 13 ივლისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

პ. ხ-ამ 2020 წლის 17 ივლისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - საქართველოს პრეზიდენტის, სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოსა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ და სარჩელის დაზუსტების შემდეგ საბოლოოდ მოითხოვა: სახელმწიფო ქონების და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის N62 განკარგულების მე-2 პუნქტის „ბ“ და „დ“ ქვეპუნქტებისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და რ. ჯ-ას შორის გაფორმებული 2009 წლის 06 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.2. და 2.5 პუნქტების პ. ხ-ას ნაწილში ბათილად ცნობა, ასევე სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოსათვის ახალი აქტის გამოცემის დავალება, მოსარჩელე პ. ხ-ას სამსულიანი ოჯახის გრძელვადიანი საცხოვრებლით დაკმაყოფილებაზე და საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემა.

მოსარჩელის განმარტებით, არის იძულებით გადაადგილებული პირი. 1997 წლიდან ცხოვრობს და მუშაობს უკრაინის ქალაქ ოდესაში. 2009 წელს მისი საქართველოში არყოფნისას, მისი თანხმობის არარსებობის პირობებში აღირიცხა გარდაცვლილი ნათესავის რ. ჯ-ას საოჯახო ნომრით. აღნიშნული ოჯახი (ოჯახის უფროსი რ. ჯ-ა, პ. ხ-ა, ლ. ძ-ა, სუ. ჯ-ა, ს. ჯ-ა), დევნილთა გრძელვადიანი უზრუნველყოფის ფარგლებში დაკმაყოფილდა 26 კვ.მ ფართით და ოჯახის უფროსს-რ. ჯ-ას დაეკისრა მოსარჩელის საცხოვრებლით დაკმაყოფილებაზე პასუხისმგებლობა. რ. ჯ-ას გარდაცვალების შემდეგ გადაცემული ფართი 2015 წლის 1 ოქტომბერს აღირიცხა მის კანონიერ მემკვიდრეზე - ლ. ძ-ას სახელზე, რომელმაც 2017 წელს გაასხვისა ქონება. აღნიშნულის შესახებ მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც შეავსო ბინით დაკმაყოფილების შესახებ განაცხადი, რომელიც არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ მიიჩნეოდა საცხოვრებლით დაკმაყოფილებულ პირად, რასაც არ ეთანხმება და მიაჩნია, რომ პრეზიდენტის სადავო განკარგულებითა და ნასყიდობის ხელშეკრულებით უკანონოდ შეიზღუდა მისი ბინით დაკმაყოფილების კანონიერი უფლება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება ლ. ძ-ა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილებით პ. ხ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი პ. ხ-ას ნაწილში „სახელმწიფო ქონების და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის N62 განკარგულების მე-2 პუნქტის „ბ“ და „დ“ ქვეპუნქტები; პ. ხ-ას ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და რ. ჯ-ას შორის 2009 წლის 06 თებერვალს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.2. და 2.5 პუნქტი; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 2018 წლის 15 აგვისტოს ცნობის თანახმად, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის საინფორმაციო ცენტრის მონაცემებით, პ. ხ-ას 1997 წლიდან 2018 წლის 8 აგვისტომდე საზღვარი გადაკვეთილი აქვს სსკგ „...ის“ გავლით. დადგენილია, რომ პ. ხ-ა 2013 წლის 24 ივლისს დაქორწინდა უკრაინის მოქალაქე ო. მ-ზე და 2018 წლის 30 სექტემბერს შეეძინათ შვილი ა. ხ-ა. საქმეში წარმოდგენილი მესამე პირად ჩაბმული რ. ჯ-ას მეუღლის (კანონიერი მემკვიდრის) ლ. ძ-ას განმარტებით, იგი თავის ოთხსულიან ოჯახთან (რ. ჯ-ა, სუ. ჯ-ა, ს. ჯ-ა, ლ. ზ-ა) ერთად ცხოვრობდა ქ. თბილისში ...ის ქუჩა 4, ბინა 59-ში, 26 კვ.მ ფართში. იმ პერიოდში მათ ოჯახს სტუმრობდა სანათესავო, მათ შორის პ. ხ-ა, რომელიც გარდაცვლილი მეუღლის რ. ჯ-ას დისშვილია. პ. ხ-ა თავისი ოჯახით დევნილობის საწყის პერიოდშივე საცხოვრებლად გადავიდა უკრაინის ქალაქ ოდესაში. პ. ხ-ა დევნილთა ბინით უზრუნველყოფის პროგრამის ამოქმედების დროს საქართველოში არ იმყოფებოდა. მეუღლის - რ. ჯ-ას გარდაცვალების შემდეგ, იგი გახდა მისი სამართალმემკვიდრე. ოჯახის გადაწყვეტილებით, გაფართოების მიზნით მათ გაყიდეს ქ. თბილისში ...ის ქუჩა 4, ბინა 59-ში, 26 კვ.მ ფართი და პ. ხ-ას არ მიუღია არანაირი სარგებელი, ან წილი აღნიშნული ბინის გაყიდვიდან. მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ დგინდებოდა პ. ხ-ას რ. ჯ-ასთან ერთად, ერთ ოჯახად ერთ მისამართზე დარეგისტრირების ან/და ფაქტობრივად ცხოვრების ფაქტი, ამასთან, მოსარჩელე არ იყო ინფორმირებული საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის N62 განკარგულების გამოცემის შესახებ და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, არ არსებობდა მოსარჩელის თანხმობა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების თაობაზე, რომლითაც იგი ჩაითვალა დაკმაყოფილებულად და შესაბამისად, მოსარჩელის უფლების უგულებელყოფამ განაპირობა მისი, როგორც დევნილის საცხოვრებლით უზრუნველყოფის უფლების ჯეროვანი რეალიზების ინტერესის შელახვა, რაც სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობაა.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა მოსაზრებები სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე და მიუთითა, რომ სადავო განკარგულებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების შესახებ ინფორმაცია მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2018 წლის 13 ივნისის N01-01/07/14038 წერილით, რომლითაც პ. ხ-ას ეცნობა, რომ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მონაცემთა ბაზის მიხედვით, მას და მის სარეგისტრაციო ნომერზე მყოფ პირებს: რ. ჯ-ას, ლ. ძ-ას, სუ. ჯ-ას და ს. ჯ-ას, საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის №62 განკარგულების საფუძველზე, სახელმწიფოსგან საკუთრებაში გადაეცათ ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა N4-ში მდებარე ფართი, ს/კ ... . სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხეთა მიერ საწინააღმდეგო გარემოება ვერ იქნა დადასტურებული, სარჩელი კი სასამართლოში წარდგენილია 2020 წლის 17 ივლისს, შესაბამისად, დაცულია „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის 22-ე მუხლით განსაზღვრული სამწლიანი ვადა.

სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოსთვის მოსარჩელე პ. ხ-ას სამსულიანი ოჯახის გრძელვადიანი საცხოვრებლით დაკმაყოფილებაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის და საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემის დავალების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით სასამართლომ მიუთითა, რომ საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფა ცალკე ადმინისტრაციულ წარმოებას მოითხოვს და აღნიშნული საკითხი განიხილება საცხოვრებლით უზრუნველყოფის წესის შესაბამისად, დადგენილი კრიტერიუმებისა და პროცედურების გათვალისწინებით, რაც შესაძლებელი იქნება აღნიშნული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მოსარჩელის მიერ შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსთვის განცხადებით მიმართვით, შესაბამისად, ამ ნაწილში, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს პრეზიდენტმა, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, პ. ხ-ამ და სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 13 ივლისის განჩინებით საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოსა და პ. ხ-ას სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები და საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა ერთობლიობაზე მითითებით აღნიშნა, რომ მოსარჩელე პ. ხ-ა დევნილთა ბინით უზრუნველყოფის პროგრამის ამოქმედების დროს საქართველოში არ იმყოფებოდა. კერძოდ, პ. ხ-ა 2008 წლის 6 აპრილს გავიდა საქართველოდან და 2018 წლის 12 აპრილს შემოვიდა საქართველოს ტერიტორიაზე (იხ. საზღვრის კვეთის შესახებ ამონაწერი, ტ. I, ს.ფ. 25-27). პალატის შეფასებით ყოველივე აღნიშნული კი, თავის მხრივ, ადასტურებდა გასაჩივრებულ ნაწილში საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 2 თებერვლის N62 განკარგულების მე-2 პუნქტის „ბ“ და „დ“ ქვეპუნქტების და 2009 წლის 6 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.2 და 2.5 პუნქტების კანონშეუსაბამობას.

პ. ხ-ას სამსულიანი ოჯახის გრძელვადიანი საცხოვრებლით დაკმაყოფილებაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისა და საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ მოთხოვნის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ ასევე, გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს არგუმენტაცია და აღნიშნა, რომ მითითებული მოთხოვნა „დევნილთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2021 წლის 8 აპრილის N01-30/ნ ბრძანების N1 დანართით განსაზღვრული დევნილთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის წესის შესაბამისად, უნდა განიხილოს ადმინისტრაციულმა ორგანომ დადგენილი კრიტერიუმებისა და პროცედურების გათვალისწინებით, რაც შესაძლებელი იქნება აღნიშნული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მოსარჩელის მიერ შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსთვის განცხადებით მიმართვით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 13 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს პრეზიდენტმა, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტომ და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში - პ. ხ-ამ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვეს.

საქართველოს პრეზიდენტის საკასაციო საჩივრის მიხედვით, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა პ. ხ-ასა და რ. ჯ-ას სხვადასხვა ოჯახად მიჩნევასთან დაკავშირებით, რადგან დევნილთა ანკეტების მიხედვით დასტურდება, რომ მათი როგორც დროებითი რეგისტრაციის მისამართი, ასევე ფაქტობრივ საცხოვრებლად მითითებული მისამართი იდენტურია. ამასთან, მოსარჩელის მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შინაარსის მიუხედავად, არ არის დადასტურებული, რომ მან დაიცვა სადავო პერიოდში მოქმედი „იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 სეკუნდა მუხლი, რომლის თანახმად, დევნილი ვალდებულია: ა) ერთი თვის განმავლობაში აცნობოს სამინისტროს დროებითი საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის შესახებ; ბ) გაიაროს რეგისტრაცია სამინისტროს მიერ წინასწარ გამოცხადებულ ვადაში: გ) ორ თვეზე მეტი ვადით საქართველოს ფარგლებს გარეთ გასვლის შემთხვევაში წინასწარ აცნობოს სამინისტროს ამის შესახებ; დ) ათი დღის ვადაში აცნობოს სამინისტროს შრომითი დასაქმების შესახებ. მიუხედავად აღნიშნული ვალდებულებისა, სასამართლო დაეყრდნო შსს მომსახურების სააგენტოს 2018 წლის 15 აგვისტოს ცნობას და მიიჩნია, რომ 1997 წლიდან 2018 წლის 8 აგვისტომდე პ. ხ-ა სადავო განკარგულებისა და ხელშეკრულების მომზადებისას არ იმყოფებოდა ქვეყანაში, რაც კასატორის მოსაზრებით არასწორი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდა.

კასატორი ასევე არ იზიარებს სასამართლო შეფასებას სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის საფუძველზე სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ სადავო სამართალურთიერთობის პერიოდისთვის მოქმედებდა „სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომლის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტი ადგენდა ხანდაზმულობის სამწლიან ვადას, შესაბამისად, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი მიეთითებინა სამოქალაქო კოდექსით დადგენილ ნორმაზე.

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრის მიხედვით, 2009 წლის 06 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულია საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 28 მაისის N403 განკარგულებით დამტკიცებული „იძულებით გადაადგილებულ პირთა დევნილთა მიმართ 2009-2012 წლებში სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმისა“ და საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 12 იანვრის N4 განკარგულებით დამტკიცებული „იძულებით გადაადგილებულ პირთა დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიიდან გამომდინარე განსახორციელებელ ღონისძიებათა პროგრამის“, ასევე სადავოდ ქცეული ხელშეკრულების დადების პერიოდში მოქმედი „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დაცვით და საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულების საფუძველზე. შესაბამისად, ხელშეკრულების დადებისას საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო მოქმედებდა კანონით მისთვის მინიჭებულ უფლებამოსილებათა ფარგლებში სახელმწიფოს სხვა უწყებებთან ერთად კოორდინირებულად, რა დროსაც დაცული იყო ადმინისტრაციული ხელშეკრულების როგორც ფორმალური, ისე მატერიალური კანონიერება და არა არსებობს მისი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძვლები, რაც არ იქნა გაზიარებული სასამართლოს მიერ.

საჩივარში ასევე მითითებულია, რომ ხელშეკრულების დადებისას ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული თანხმობის არსებობა მოცემულ შემთხვევაში არ იყო საჭირო, ვინაიდან მოსარჩელეს აღნიშნული ხელშეკრულებით არ დაკისრებია რაიმე ვალდებულება. ამასთან, სადავო პერიოდში მოქმედი „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის 22-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, პრივატიზებულ სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა სამ წელს, შესაბამისად სადავო ხელშეკრულების დადებიდან გასული იყო სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამინისტროს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინება არის დაუსაბუთებელი და უნდა გაუქმდეს ზემოთ დასახელებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საფუძვლების გათვალისწინებით.

სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოს საკასაციო საჩივრის მიხედვით, მოცემულ საქმეზე სასამართლომ ვერ დაადგინა მხარის მიერ ხანდაზმულობის ვადის გაშვების ფაქტი და მიიჩნია, რომ მხარისთვის გვიან გახდა ცნობილი სადავო გარემოების შესახებ, მაშინ როდესაც მოსარჩელეს არ ჰქონოდა ინფორმაცია ფართის დაკანონების თაობაზე; მეტიც, მოსარჩელის ოჯახისთვის ისიც იყო ცნობილი, რომ მათი ოჯახის მიერ საცხოვრებლით უზრუნველყოფაზე თანხმობის შემდეგ, დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე სახელმწიფოსგან ფართის ან კომპენსაციის მოთხოვნა ეზღუდებოდათ. მოსარჩელის მიზანია წარმოადგინოს თავი ცალკე ოჯახად და სახელმწიფოსაგან მიიღოს დამატებით საცხოვრებელი. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის მნიშვნელოვანი გარემოება, რომ იძულებით გადაადგილებული პირის - დევნილის ანკეტა (სარეგისტრაციო ნომერი N...), წარმოადგენს ფაქტობრივად საოჯახო ნომერს, სადაც ჩანს მოსარჩელის რეგისტრაციის ადგილი და ფაქტობრივი საცხოვრებელი ადგილის მისამართები და დასტურდება, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა რ. ჯ-ას ოჯახის წევრს. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე ცხოვრობდა მითითებულ მისამართზე, შეუძლებელია მას არ სცოდნოდა ფართის დაკანონების შესახებ, მითუმეტეს, რომ ობიექტი გახლდათ დევნილთა კოლექტიურად ჩასახლების ცენტრი და ყველა დევნილს, რომელიც ობიექტში ცხოვრობდა, ჰქონდა სათანადო ინფორმაცია უშუალოდ სააგენტოს თანამშრომლებისაგან. დევნილთათვის ბინების საკუთრებაში გადაცემას წინ უძღოდა მთელი რიგი ღონისძიებები, შეუძლებელია პ. ხ-ას არ სცოდნოდა მიმდინარე პროცესების, სადავო ხელშეკრულებისა და მისი შინაარსის შესახებ, რაც თავის მხრივ სასარჩელო მოთხოვნების ხანდაზმულობაზე მიუთითებს.

პ. ხ-ას საკასაციო საჩივრის მიხედვით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით საცხოვრებლით დაკმაყოფილების შესახებ ახალი აქტის გამოცემის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა და მის საფუძვლად მიეთითა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 08.04.2021წ. N01-30/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „დევნილთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის წესით“ დადგენილი განცხადების წარდგენისა და შესაბამისი პროცედურების გავლის შემდეგ გადაწყვეტილების მიღების აუცილებლობაზე, რასაც არ იზიარებს კასატორი და მიაჩნია, რომ ამავე წესით გათვალისწინებულია კრიტერიუმების გარეშე სასამართლო გადაწყვეტილებით გრძელვადიანი საცხოვრებლის გადმოცემის დავალების შესაძლებლობა. გასაჩივრებულმა განჩინებამ (ფორმალურად) დაადასტურა პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილების შეფასებათა მართებულობა, რომ მოსარჩელის, როგორც დევნილის უფლებები არსებითად დაირღვა 2009 წლის თებერვლიდან, ე.ი. უკვე მე-15 წელია. მიუხედავად ამისა, საცხოვრებლით დაკმაყოფილების მოთხოვნაზე უსაფუძვლოდ ეთქვა უარი, იმაზე მითითებით, რომ კომისიაში განცხადების წარდგენის გზით უნდა მოიპოვოს ეს უფლება, რომელიც შესაძლოა არ გადაწყდეს მოსარჩელის სასარგებლოდ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული პ. ხ-ას, სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოს, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს პრეზიდენტის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ პ. ხ-ას, სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოს, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს პრეზიდენტის საკასაციო საჩივრები საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანია სახელმწიფო ქონების და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 02 თებერვლის N62 განკარგულების მე-2 პუნქტის „ბ“ და „დ“ ქვეპუნქტებისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და რ. ჯ-ას შორის გაფორმებული 2009 წლის 06 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.2. და 2.5 პუნქტების კანონიერება, ასევე - პ. ხ-ას სამსულიანი ოჯახის გრძელვადიანი საცხოვრებლით დაკმაყოფილების შესახებ მოთხოვნის შესაბამისობა საკითხის მომწესრიგებელ სამართლებრივ ნორმებთან.

საკასაციო პალატა მიუთითებს ,,იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიიდან გამომდინარე განსახორციელებელ ღონისძიებათა პროგრამის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 12 იანვრის N4 განკარგულებაზე, რომელშიც დეტალურად იქნა მითითებული ის სახელმწიფო ორგანოები და უწყებები, ასევე, საქმიანობის სფერო, რომელთა მიერაც სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ბინების დევნილთა საკუთრებაში გადაცემა უნდა განხორციელებულიყო. მითითებული განკარგულების მიხედვით, საპრივატიზებოდ შერჩეული კომპაქტური ჩასახლების ობიექტებში უნდა ჩატარებულიყო დევნილი ოჯახების შესწავლა, სოციალური კვლევა და ობიექტების პასპორტიზაცია: - დევნილი ოჯახის შემადგენლობა დღევანდელი მდგომარეობით, მათი უახლოესი ნათესაური კავშირები; აღნიშნული ღონისძიების განხორციელება ევალებოდათ ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებს, შინაგან საქმეთა სამინისტროს, აფხაზეთის მთავრობას, ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაციას და სსიპ - სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს. ამრიგად, ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციული ორგანოები, მათ შორის ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტრო, საპრივატიზებოდ შერჩეულ დევნილთა კომპაქტური ჩასახლების ობიექტში აღწერდა ამ ობიექტში რეალურად მცხოვრებ დევნილებს, ადგენდა მათი ოჯახების შემადგენლობას, ნათესაურ კავშირს და მოძიებული ინფორმაციის დამუშავების შედეგად ერთიანი საინფორმაციო ბაზის შექმნის შემდეგ, „სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ კანონის მიხედვით, ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს ინიცირებით ხდებოდა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ გადაწყვეტილების საფუძველზე სახელმწიფო ქონების პრივატიზება.

ანალოგიურ დათქმას შეიცავდა საქართველოს მთავრობის 28.05.2009წ. N403 განკარგულებით დამტკიცებული „იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა მიმართ 2009-2012 წლებში სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმა“, რომელიც ქონების საკუთრებაში გადაცემის პროცესის ერთ-ერთ საფეხურად ითვალისწინებდა შერჩეული კომპაქტური ჩასახლების ობიექტებში რეალურად მცხოვრები დევნილების დადგენას სსიპ - სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს მიერ დევნილთა ჩასახლებებში ჩატარებული რეგისტრაციის შედეგად და მათთვის კონკრეტული შეთავაზებების გაკეთებას, შესაბამისად, ცალსახაა, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიღებისას და ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას ხელთ უნდა ჰქონოდა ინფორმაცია საპრივატიზებო ობიექტში რეალურად მცხოვრები დევნილების და მათი ოჯახის შემადგენლობის შესახებ და დევნილის ოჯახის წარმომადგენელთან ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას უნდა ეხელმძღვანელათ ამ ინფორმაციით და დაყრდნობოდნენ მას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, შესაძლებელია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობა, შეცვლა ან შეწყვეტა ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების გზით. ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია კონკრეტული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის გზით მოწესრიგების უფლებამოსილება მას კანონით აქვს მინიჭებული, მოაწესრიგოს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების გზით. ამავე კოდექსის 67-ე მუხლის მიხედვით კი, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებებს ან აკისრებს მას რაიმე ვალდებულებას, ძალაში შეიძლება შევიდეს მხოლოდ მესამე პირის მიერ წერილობითი თანხმობის წარდგენის შემდეგ. ამასთან, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებამდე ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აცნობოს ამის შესახებ მესამე პირს, რომლის ინტერესებსაც იგი შეეხება, რომელსაც უფლება აქვს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებამდე წარადგინოს საკუთარი მოსაზრება.

ამდენად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი, ხელშეკრულების კონკრეტული საგნის დაკონკრეტების გარეშე, ნებისმიერ შემთხვევაში ითვალისწინებს იმ პირების ინტერესებს, რომელთა უფლებებიც შესაძლოა შეზღუდოს კონკრეტულმა ადმინისტრაციულმა ხელშეკრულებამ, აღნიშნულის მიზანს კი სწორედ ისეთი შემთხვევების თავიდან არიდება წარმოადგენს, რომლებშიც შესაბამის პირებს შესაძლოა საკმარისი ინფორმაციის ფლობის გარეშე დაეკისროთ იმგვარი ტვირთი, რომელზე თანხმობასაც ისინი ინფორმირებულობის პირობებში არ განაცხადებდნენ.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ადმინისტრაციული ორგანოს განმარტებას, განსახილველ შემთხვევაში, ხელშეკრულების დადების დროს მოსარჩელის თანხმობის აუცილებლობის არ არსებობის შესახებ, იმ მიზეზზე მითითებით, რომ აღნიშნული ხელშეკრულებით მოსარჩელემ მოიპოვა უფლება შესაბამის ფართზე და უსაფუძვლო იყო იმაზე მითითება, რომ მას შეეზღუდა რაიმე უფლება ან დაეკისრა ვალდებულება. აღნიშნულის საპირისპიროდ საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საკონსტიტუციო სასამართლოს მსჯელობაზე, რომ „ერთმანეთისაგან უნდა განვასხვაოთ სადავო ნორმაში მოცემული სამართლებრივი (ნორმატიული) სინამდვილე და მისი გამოყენების შედეგად დამდგარი ფაქტობრივი სინამდვილე“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 26 ოქტომბრის №2/2-389 გადაწყვეტილება საქმეზე საქართველოს მოქალაქე მაია ნათაძე და სხვები საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს პრეზიდენტის წინააღმდეგ“, II-6). გარდა ამისა, აღსანიშნავია, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოს მსჯელობის თანახმად „საერთო სასამართლოები, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში, იღებენ საბოლოო გადაწყვეტილებას კანონის ნორმატიულ შინაარსთან, მის პრაქტიკულ გამოყენებასთან და, შესაბამისად, მის აღსრულებასთან დაკავშირებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საერთო სასამართლოების მიერ გაკეთებულ განმარტებას აქვს დიდი მნიშვნელობა კანონის რეალური შინაარსის განსაზღვრისას (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება საქმეზე სს „ლიბერთი ბანკი“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ, II-16). ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლში მითითებული ჩანაწერი - „ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებებს ან აკისრებს მას რაიმე ვალდებულებას“ - არ შეიძლება გაგებულ იქნეს ვიწროდ და სიტყვა-სიტყვით, მისი რეალური შინაარსის გამოკვეთის გარეშე, კერძოდ, გარკვეულ შემთხვევებში, ფორმალური თვალსაზრისით უფლების მიმნიჭებელი (მაგ: საკუთრების უფლების მოპოვება) ხელშეკრულებაც კი, შედეგობრივად შესაძლოა ზიანის მომტანი იყოს ზოგიერთი პირისთვის, თუ ასეთი ხელშეკრულება რეალურად არ გამოხატავს მხარის ნამდვილ ნებას და შემდგომში უსპობს კანონით მინიჭებული უფლების რეალიზების საშუალებას (დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიიდან გამომდინარე განსახორციელებელ ღონისძიებათა პროგრამის ფარგლებში, მიიღოს საცხოვრებელი ფართი), რა შედეგიც, გასაჩივრებული ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით რეალურად დადგა მოსარჩელის მიმართ (იხ. სუს განჩინებები 20.06.2019 წ. №ბს-1213(2კ-18), 30.10.2014 წ. №ბს-308-304(2კ-14)).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დევნილის საოჯახო ნომერზე რეგისტრირებული პირის მხრიდან მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ პრეტენზიის წარმოშობის შემთხვევაში, ოჯახთან ერთად მისი დაკმაყოფილებულად მიჩნევისათვის, აუცილებელია დადასტურდეს ამ პირის იმ ოჯახის შემადგენლობაში შესვლა, რომელიც სახელმწიფოს მიერ დაკმაყოფილებულია, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მის მიმართ სახელმწიფოს ვალდებულება რჩება შეუსრულებელი. აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფოს მხრიდან კმაყოფილდებიან დევნილი ოჯახები და არა ერთეულად ინდივიდები, თუმცა მოცემულ შემთხვევაში, პ. ხ-ას რ. ჯ-ას ოჯახის შემადგენლობაში ყოფნის, შინასამეურნეო საქმიანობის ერთობლივად გაწევის დასადასტურებლად ადმინისტრაციულ ორგანოს არ წარმოუდგენია რაიმე ხელშესახები მტკიცებულება. მეტიც, სადავო არაა ის გარემოება, რომ პ. ხ-ა გასაჩივრებული განკარგულებისა და ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების დროს არ იმყოფებოდა საქართველოში და აღნიშნული გარემოების შესახებ, ,,იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიიდან გამომდინარე განსახორციელებელ ღონისძიებათა პროგრამის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 12 იანვრის N4 განკარგულების შესაბამისად, ინფორმაცია უნდა ჰქონოდათ შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოებს. ასეთ პირობებში დაუდგენელია, რა დოკუმენტაციის საფუძველზე იქნა მიჩნეული მოსარჩელე პრივატიზებულ ფართში მცხოვრებ პირად და რ. ჯ-ას ოჯახის წევრად. ამრიგად, მართებულია სააპელაციო პალატის მსჯელობა ამ ნაწილში სარჩელის საფუძვლიანად მიჩნევასთან დაკავშირებით.

რაც შეეხება კასატორთა პრეტენზიას მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის 22-ე მუხლის მეორე პუნქტისა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის შეფასებას იმის შესახებ, რომ მოსარჩელისათვის სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2018 წლის 13 ივნისის N01-01/07/14038 წერილით გახდა ცნობილი ის ფაქტი, რომ ითვლებოდა საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებულად. მოპასუხეთა მიერ ვერ იქნა დადასტურებული, რომ ხელშეკრულების გაფორმების დროს მოსარჩელე ინფორმირებული იყო ხელშეკრულებაში მისი მითითების შესახებ, ამდენად, დაუსაბუთებელია კასატორთა მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე. საგულისხმოა, რომ ხელშეკრულება შედგა ერთ ეგზემპლარად (ხელშეკრულების 4.3 პუნქტი), ხელშეკრულება არ გადასცემიათ მხარეებს, რაც ასევე გამორიცხავს ვარაუდს, რომ მოსარჩელეს უნდა სცოდნოდა ხელშეკრულების შინაარსის შესახებ.

რაც შეეხება პ. ხ-ას საკასაციო პრეტენზიას საცხოვრებლით დაკმაყოფილების თაობაზე აქტის გამოცემასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა იზიარებს სასამართლოს შეფასებას, რომ აღნიშნული საკითხის განხილვა ამ ეტაპზე ვერ გახდება სასამართლოს მსჯელობის საგანი და ამ სახით მოთხოვნა, „დევნილთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2021 წლის 8 აპრილის N01-30/ნ ბრძანების N1 დანართით განსაზღვრული დევნილთა საცხოვრებლით უზრუნველყოფის წესის შესაბამისად, კომპეტენტური ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განიხილება განცხადების წარდგენის შემთხვევაში. პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ დევნილი ოჯახის გრძელვადიანი საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღება შესაბამისი კრიტერიუმების საფუძველზე, დევნილი ოჯახების საჭიროებების პრიორიტეტულობის გათვალისწინებით ან თუ სახეზეა ნგრევად ობიექტიდან კრიტერიუმების გარეშე დევნილი ოჯახის განსახლების აუცილებლობა, რა მიმართებით შესაბამისი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ადმინისტრაციულ ორგანოს მოცემული ეტაპისთვის არ განუხორციელებია. მართალია, სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზის აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, სსიპ დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოსა და პ. ხ-ას საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 13 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა