საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-481(2კ-24) 9 დეკემბერი, 2024 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: თამარ ოქროპირიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მესამე პირი) - შპს „...ი“ (ძველი სახელწოდება შპს „დ...ი“)

კასატორი (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შპს „ვ...“

მესამე პირები - ქ. ძ-ი, მ. ძ-ი, გ. ძ-ი

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს „ვ...-ის“ წარმომადგენელმა 2020 წლის 17 თებერვალს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის მიწის ნაკვეთების დამაგრების შესახებ 1998 წლის 26 ოქტომბრის №19.31.454 დადგენილების მე-7 პუნქტის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

სარჩელის თანახმად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის მიწის ნაკვეთების დამაგრების შესახებ 1998 წლის 26 ოქტომბრის №19.31.454 დადგენილების მე-7 პუნქტით შპს „ა...“ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ჩასაშენებლად დაუმაგრდა ...ის ქუჩის №85 და №87 სახლებს შორის არსებული მიწის ნაკვეთი (დაახლოებით, 200 კვ.მ). მოსარჩელის მითითებით, სწორედ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა და დღესაც წარმოადგენს მის საკუთრებამდე მისასვლელ ერთადერთ გზას (საერთო სარგებლობის გზას), რომელიც კანონმდებლობის დარღვევით შპს „ა...ის“ კერძო საკუთრებაში გადავიდა, რითაც მას შეეზღუდა საკუთრებით თავისუფალი სარგებლობის უფლება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით, მოცემულ ადმინისტრაციულ საქმეში, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა შპს „დ...ი“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს „ვ...-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის მიწის ნაკვეთების დამაგრების შესახებ 1998 წლის 26 ოქტომბრის №19.31.454 სადავო დადგენილება წარმოადგენდა აღმჭურველ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომლის მიმართაც კანონიერი ნდობა ჰქონდა შპს „დ...ს“. ამავე დადგენილების შესაბამისად, შეთანხმდა მრავალფუნქციური შენობის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი და გაიცა მშენებლობის ნებართვა.

სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს არ ეზღუდებოდა სადავო მიწის ნაკვეთით სარგებლობის უფლება, ვინაიდან თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით, შპს „ვ...-ის“ სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, შპს ,,დ...ს“ აეკრძალა მოსარჩელისთვის ხელშეშლა, ესარგებლა მის საკუთრებაში მყოფ უძრავ ქონებამდე (თბილისი, ...ის ქუჩა N87ბ; ს.კ ...) მისასვლელად არსებული საავტომობილო და საფეხმავლო გზით, რომელიც გადიოდა მოპასუხე შპს ,,დ...ის“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №87, ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №85; ს.კ №...). შესაბამისად, სასამართლომ ცალსახად დაასკვნა, რომ აღნიშნული განჩინებით მოსარჩელის მიზანი - ესარგებლა სადავო მიწის ნაკვეთით - მიღწეული იყო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ვ...-ის“ წარმომადგენელმა, რომელმაც დააზუსტა მოთხოვნა და სადავო დადგენილების მე-7 პუნქტის ბათილად ცნობა მოითხოვა 97 კვ.მ შენობასთან მისასვლელი გზის ნაწილში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 28 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმული იქნენ ქ. ძ-ი, მ. ძ-ი და გ. ძ-ი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს „ვ...-ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „ვ...-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის მიწის ნაკვეთების დამაგრების შესახებ 1998 წლის 26 ოქტომბრის №19.31.454 დადგენილების მე-7 პუნქტი ი/მ ზ. წ-ის მიერ 2023 წლის 8 დეკემბერს შესრულებულ ნახაზზე მითითებული 97 კვ.მ შენობასთან მისასვლელი გზის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გ. ძ-ის, მ. ძ-ის, ქ. ძ-ის და შპს ,,ვ...-ის“ თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას (ს/კ №...) ჰქონდა მისასვლელი გზა, რომელიც გაუქმდა სწორედ სადავო აქტით. საერთო მისასვლელ გზაზე კერძო საკუთრების დადგენამ შეზღუდა სხვა მესაკუთრეთა საკუთრებით სარგებლობის უფლება. უდავოა, რომ სადღეისოდაც ერთადერთი სამანქანო და საფეხმავლო კავშირი საჯარო გზასთან გადის შპს „დ...ის“ საკუთრებაში არსებულ, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, რომლის ნაწილიც სადავო დადგენილების მიღების დროს წარმოადგენდა ეზოში შესასვლელს.

ამასთანავე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ არაერთ საქმეში გაკეთებულ განმარტებაზე, რომ მიუხედავად ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღმჭურველი ხასიათისა, შესაძლებელია მისი გაუქმება, თუ ეს აქტი აზიანებს სხვა პირთა უფლებებსა და კანონიერ ინტერესებს, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში აქვს ადგილი. ამდენად, სასამართლომ სადავო აქტი მოთხოვნილ ნაწილში უკანონოდ მიიჩნია და ბათილად ცნო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს შპს „...მა“ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღების შედეგად სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

შპს „...ი“ საკასაციო საჩივარში ძირითადად აპელირებს სადავო აქტის აღმჭურველ ხასიათზე, რომ მისი ბათილად ცნობა დაუშვებელია, თუ ის არსებითად არ არღვევს სხვა პირთა უფლებებს, ასევე მიუთითებს საკუთრების უფლების შეზღუდვაზე და აღნიშნავს, რომ ჯერ შპს „ა…ი“, შემდეგ შპს „ფ...“, ხოლო შემდეგ შპს „...ი“ სადავო აქტით შესაბამისი უფლებებით აღიჭურვნენ და არ არსებობდა კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლების შეზღუდვის საფუძველი. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს მიერ უნდა შეფასდეს ორი გარემოება: სადავო აქტი ეწინააღმდეგება თუ არა კანონს და აყენებს თუ არა იგი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან/და ზღუდავს თუ არა უკანონოდ მის უფლებას. აღნიშნულზე კი სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია, რაც პირდაპირ ზღუდავს კასატორის საკუთრების უფლებას. გარდა ამისა, სააპელაციო პალატა სრულად დაეყრდნო მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას, რომლის თანახმად, თითქოს მხოლოდ კასატორის საკუთრებაში არსებული გზა აკავშირებს მოსარჩელეს საჯარო გზასთან, თუმცა სადავო გზა არის ჩიხი და მასზე სამანქანე გზის არსებობა სავალდებულო არ არის.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია აღნიშნავს, რომ №... და №... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთები წარმოიქმნა №22 მიწის ნაკვეთიდან, რომელსაც მისასვლელი გზა ჰქონდა ...ის ქუჩიდან. მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის შედეგად, მართალია, შპს „ვ...-ს“ მოესპო თავდაპირველი მისასვლელი გზა, თუმცა შეეძლო ესარგებლა სადავო აქტით გადაცემული მიწის ნაკვეთით.

აღნიშნულ გარემოებებზე მითითებით, კასატორები მოითხოვენ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „...ისა“ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „...ისა“ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივრებში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო, პირველ ყოვლისა, აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის №19.31.454 დადგენილების მე-7 პუნქტის კანონიერების შეფასება იმ საფუძვლით, რომ დასახელებული აქტით საერთო მისასვლელ გზაზე კერძო საკუთრების დადგენამ გამოიწვია სხვა მესაკუთრეთა საკუთრებით სარგებლობის უფლების შეზღუდვა.

საკასაციო პალატა თავდაპირველად მიუთითებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

- ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩის №87ბ-ში მდებარე №... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონება თანასაკუთრების უფლებით აღრიცხულია გ. ძ-ის, მ. ძ-ის, ქ. ძ-ისა და შპს „ვ...-ის“ სახელზე;

- საქმეში დაცული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის №19.31.454 დადგენილების მე-7 პუნქტის მიხედვით, შპს „ა...ს“ ...ის ქუჩის №85 და №87 სახლებს შორის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ჩასაშენებლად დაუმაგრდა, დაახლოებით, 200 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მათ გვერდით ფასადზე ფანჯრების გაუქმებაზე წარდგენილი თანხმობების გათვალისწინებით და არსებული ეზოს საერთო სარგებლობის უფლებით. მითითებული დადგენილების საფუძველზე, ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩის №85-ში მდებარე №... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით აღირიცხა შპს „ა...ის“ სახელზე (ნაკვეთის საკუთრების ტიპი - საკუთრება, ნაკვეთის ფუნქცია - არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი - 289.00კვ.მ, ნაკვეთის წინა ნომერი - 22); №... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთი გაერთიანდა №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან და მიენიჭა №..., რომლის მესაკუთრესაც, საჯარო რეესტრის 2018 წლის 3 აპრილის ამონაწერის თანახმად, წარმოადგენს შპს „ფ...“. №... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთი ასევე გაერთიანდა №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან და მიენიჭა №..., რომლის ერთ-ერთ მესაკუთრესაც, საჯარო რეესტრის 2018 წლის 13 ივნისის ამონაწერის თანახმად, წარმოადგენს შპს დ...ი“;

- დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2019 წლის 27 მაისის №4516433 ბრძანებით, ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩის №87-სა და №85-ში კერძო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ: №...) შეთანხმდა მრავალფუნქციური შენობის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი, გაიცა მშენებლობის ნებართვა და გაცემულად ჩაითვალა სანებართვო მოწმობა. მშენებლობის ვადა განისაზღვრა 2019 წლის 27 მაისიდან 2020 წლის 27 აგვისტოს ჩათვლით;

- ამასთან, საქმეში დაცულია ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 18 მარტის №001826019 დასკვნა, რომელშიც აღნიშნულია, რომ დღეისათვის ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩის №87ბ-ში მდებარე №... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთს გააჩნია ერთადერთი სამანქანო და საფეხმავლო კავშირი საჯარო გზასთან, რომელიც გადის №... მიწის ნაკვეთზე;

- ასევე დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 14 მარტის გადაწყვეტილებით შპს „ვ...-ის“ სარჩელი აუცილებელი გზის დადგენისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. ამავე გადაწყვეტილებით, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც შპს „დ...ს“ აეკრძალა მოსარჩელისთვის ხელშეშლა ესარგებლა მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთამდე (ს/კ ...) მისასვლელად არსებული საავტომობილო და საფეხმავლო გზით, რომელიც გადის მოპასუხე შპს „დ...ის“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ №...) იმ მოტივით, რომ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საინჟინრო ექსპერტიზის №001826019 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, მართალია, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ქონებას არა აქვს ჯეროვანი გამოყენებისთვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზასთან და მასთან დაკავშირების ყველაზე ოპტიმალური შესაძლებლობა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ქონებით სარგებლობაა, თუმცა მოსარჩელის მიერ უძრავი ქონების შეძენისას არ იქნა წინდახედულობის ნორმები დაცული (ვინაიდან მოსარჩელემ მოპასუხეზე უფრო გვიან შეიძინა ქონება), რათა მოპასუხის მიერ საკუთარი უძრავი ქონებით თავისუფალ სარგებლობას სამეზობლო თმენის ვალდებულების კუთხით არ შეჰქმნოდა საფრთხე. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ აუცილებელი გზის დადგენა მიზანშეწონილად არ მიიჩნია;

- სააპელაციო პალატის სხდომაზე მოსარჩელემ წარადგინა ი/მ ზ. წ-ის მიერ 2023 წლის 8 დეკემბერს შესრულებული ნახაზი, სიტუაციური რუკა, ფოტოები, დააზუსტა მოთხოვნა და სადავო დადგენილების მე-7 პუნქტის ბათილად ცნობა მოითხოვა ნახაზზე მითითებული 97 კვ.მ შენობასთან მისასვლელი გზის ნაწილში.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციით დაცულ საკუთრების უფლებაზე, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. კონსტიტუციის მითითებული დანაწესი საკუთრების უფლებას მოიაზრებს ადამიანის ძირითად უფლებათა შორის, თუმცა არ მიაკუთვნებს მას აბსოლუტურად დაცულ სფეროს, რაც ნიშნავს, რომ აღნიშნულით ხდება კონსტიტუციით დაცულ სფეროში ჩარევა, თუმცა მკაცრად განსაზღვრული და ზედმიწევნით დაცული წინაპირობების დაცვის შემთხვევებში. ამავე დროს საკუთრების უფლება მოიაზრებს მესაკუთრის უფლებას - შეუფერხებლად სარგებლობდეს, ფლობდეს და განკარგავდეს თავის საკუთრებას. „იმისათვის, რომ პირმა შეძლოს საკუთრების უფლებით პრაქტიკული სარგებლობა, არ არის საკმარისი მისთვის აბსტრაქტული საკუთრების გარანტიის მინიჭება. მან ასევე უნდა ისარგებლოს იმგვარი სამოქალაქო, კერძოსამართლებრივი წესრიგით, რომელიც შესაძლებელს გახდის საკუთრების უფლებით შეუფერხებელ სარგებლობას და, შესაბამისად, სამოქალაქო ბრუნვის განვითარებას“ (საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება №512 საქმეზე დანიის მოქალაქე ჰეიკე ქრონქვისტი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ). „საკუთრების, როგორც ძირითადი უფლების, გარანტია, პირველ რიგში, ნიშნავს თითოეული მესაკუთრის სუბიექტურ უფლებას, თავი დაიცვას სახელმწიფოს გაუმართლებელი ჩარევისაგან მის კონსტიტუციით გარანტირებულ უფლებაში. კერძოდ კი, ეს უფლება გამოიხატება პირის უფლებაში, მიმართოს სასამართლოს. თუმცა ამ უფლების გარანტირებულობა მხოლოდ სახელმწიფოს წინაშე დაცვის უფლებით არ ამოიწურება, ის იმავდროულად ავალდებულებს სახელმწიფოს დაიცვას ეს უფლება, რაც, პირველ რიგში, ნიშნავს კანონმდებლობაში საკუთრების შინაარსის კონსტიტუციის შესაბამის რეგლამენტირებას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილება №1/2/384 საქმეზე საქართველოს მოქალაქეები - დავით ჯიმშელეიშვილი, ტარიელ გვეტაძე და ნელი დალალაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ). აღსანიშნავია, რომ საკუთრების უფლება ასევე აღიარებულია „ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციითა“ და „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის“ პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით უდავოდ დასტურდება, რომ გ. ძ-ის, მ. ძ-ის, ქ. ძ-ის და შპს „ვ...-ის“ თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას (ს/კ №...) ჰქონდა მისასვლელი გზა. აღნიშნულ გზაზე კერძო საკუთრების დადგენამ კი შეზღუდა მესაკუთრეთა საკუთრებით სარგებლობის უფლება. ასევე უდავოა, რომ სადღეისოდაც ერთადერთი სამანქანო და საფეხმავლო კავშირი საჯარო გზასთან გადის შპს „დ...ის“ საკუთრებაში არსებულ, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, რომლის ნაწილიც სადავო დადგენილების მიღების დროს წარმოადგენდა ეზოში შესასვლელს. დასტურდება, რომ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთის სადავო ნაწილზე (ი/მ ზ. წ-ის მიერ 08.12.23წ. შესრულებულ ნახაზზე მითითებული 97 კვ.მ შენობასთან მისასვლელი გზის ნაწილში) თავდაპირველად კერძო საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელდა „ფიზიკური და იურიდიული პირებისათვის მიწის ნაკვეთების დამაგრების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის №19.31.454 დადგენილების მე-7 პუნქტის საფუძველზე. ხსენებული დადგენილებით შპს „ა...ს“ დაუმაგრდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ჩასაშენებლად დაახლოებით 200 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ...ის ქუჩის №85 და №87 სახლებს შორის მათ გვერდით ფასადზე ფანჯრების გაუქმებაზე წარმოდგენილი თანხმობების გათვალისწინებითა და არსებული ეზოს საერთო სარგებლობის უფლებით.

საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ სადავო აქტით შეიზღუდა მოსარჩელის საკუთრების უფლება. ამასთანავე აღსანიშნავია, რომ დადგენილებით არ დასტურდება, რომ სადღეისოდ №... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონების მესაკუთრეები ინფორმირებულები იყვნენ სადავო ადმინისტრაციული აქტის თაობაზე. მართალია, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, არ შეიძლება ამ კოდექსის ამოქმედებამდე გამოცემული ან დადასტურებული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუ პირმა განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე ქმედება ამ აქტის საფუძველზე, გარდა ამ კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და 61-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, თუმცა საკასაციო სასამართლოს აღნიშვნით, მითითებული მუხლის განმარტების თვალსაზრისით, სააპელაციო პალატამ მართებულად გამოიყენა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საქმეზე №ბს-201-195 (კ-09), რომელშიც აღნიშნულია, რომ „სზაკ-ის 218-ე მუხლი არ ვრცელდება ისეთი აღმჭურველი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიმართ, რომლებიც ზღუდავენ მე-3 პირების უფლებას ან კანონიერ ინტერესებს, ანუ თუ სხვა პირთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა შეუძლებელია მოცემული აღმჭურველი აქტის გაუქმების გარეშე. იმის გათვალისწინებით, რომ არ დაიშვება იურისდიქციის თვითნებური გადანაწილება სასამართლოებსა და ადმინისტრაციულ ორგანოებს შორის, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სზაკ-ის 218-ე მუხლის მიხედვით ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა არ საჭიროებს საკანონმდებლო საფუძველს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ის არ ზღუდავს სხვა პირის სამართლებრივ მდგომარეობას. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სზაკ-ის 218-ე მუხლი ვერ იქნება მიჩნეული სხვა პირთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების შეზღუდვის ნებართვად, ამგვარი მიდგომა მოკლებულია რაიმე სამართლებრივ საფუძველს, აშკარად უპირისპირებს ხსენებულ ნორმას იერარქიით ზემდგომ, კერძოდ, კონსტიტუციურ ნორმებს, ფაქტობრივად უტოლდება სასამართლოს უფლებაზე უარის თქმას, რომელიც თავისი არსით წარმოადგენს ყველა სხვა უფლების გარანტიას“.

განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან სადავო აქტის გამოცემის დროსაც და დღეის მდგომარეობითაც, №... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავ ქონებას მისასვლელი ჰქონდა სწორედ სადავო ტერიტორიის გავლით, ხოლო სადავო აქტით გათვალისწინებულ იქნა იმგვარი რეგულირება, რომელმაც მოსარჩელის საკუთრების უფლება დაუსაბუთებლად და კანონით გათვალისწინებული საფუძვლის გარეშე შეზღუდა, კერძოდ, გაუუქმა ქუჩასთან დასაკავშირებელი ერთადერთი მისასვლელი, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დასახელებული გარემოებები ქმნიდა „ფიზიკური და იურიდიული პირებისათვის მიწის ნაკვეთების დამაგრების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის №19.31.454 დადგენილების მე-7 პუნქტის ბათილად ცნობის საფუძველს მოსარჩელის უძრავ ქონებამდე მისასვლელი გზის ნაწილში (97 კვ.მ).

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მითითებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. შპს „...ისა“ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება;

3. შპს „...ს“ (ს/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 2024 წლის 5 აპრილს №1712323021 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: თ. ოქროპირიძე

ნ. სხირტლაძე