№ბს-454(კ-23) 29 ნოემბერი, 2024 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ბადრი შონია

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა თ. ბ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ. ბ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 27 აპრილის №775 განკარგულება; ბ) დაევალოს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ქ. თბილისში, ...ში, ...ის ქ. №53-ის მიმდებარედ არსებული უძრავი ქონების, საერთო ფართით 473 კვ.მ, თ. ბ-ის სახელზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 28 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 27 აპრილის №775 განკარგულება. დაევალა მოპასუხეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ქ. თბილისში, ...ში, ...ის ქ. №53-ის მიმდებარედ არსებულ უძრავ ქონებაზე, საერთო ფართით 473 კვ.მ, თ. ბ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 28 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. თ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ბ-მა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გათვალისწინა ის გარემოება, რომ თ. ბ-ის საცხოვრებელი შენობა (ვაგონი) განთავსებულია კაპიტალურ საძირკველზე და ამ შენობის განთავსებამდე იყო არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა, რომელიც დროთა განმავლობაში დაინგრა, შემდგომ მოხდა მიწის ზედაპირის მოსწორება და ძველი შენობის ფუნდამენტი მაინც დარჩა. კანონმდებლობა პირს აძლევს შესაძლებლობას დაიკანონოს ისეთი მიწის ნაკვეთი, სადაც არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) არის განთავსებული. მოცემულ შემთხვევაში, ასეთი არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა განცხადების შეტანის მომენტში იყო დანგრეული.

მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან არ მომხდა თ. ბ-ის მიერ მიწის ნაკვეთის სარგებლობის/ფლობის ეჭქვეშ დაყენება, იმ გარემოებისათვის არასათანადო ყურადღების მიქცევამ და ფაქტობრივად უგულვებელყოფამ, რომ თ. ბ-ის საცხოვრებელი შენობა (ვაგონი) არის განთავსებული უკვე დანგრეული არასაცხოვრებელი შენობის ფუნდამენტზე, გამოიწვია შეცდომის დაშვება და უკანონო გადაწყვეტილების მიღება. ვინაიდან, თ. ბ-ის მიწის ნაკვეთზე არსებობს დანგრეული არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის ფუნდამენტი (საძირკველი), ამჟამად არსებული შენობის ხასიათს (კაპიტალური თუ დროებითი) არ აქვს მნიშვნელობა.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის ,,ვ’’ და ,,ზ’’ ქვეპუნქტები, ვინაიდან ანაკრები ელემენტებისგან შექმნილი შენობა ავტომატურად მის დროებით ხასიათს არ გულისხმობს და სადავო მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ობიექტისათვის ,,შენობის’’ სტატუსის მისანიჭებლად აუცილებელია შეფასდეს რამდენად მყარადაა იგი მიწასთან დაკავშირებული ანდა მისი განადგურებისა და დაზიანების გარეშე დაშლა არის თუ არა შესაძლებელი. ამ გარემოებას მნიშვნელობა ექნებოდა იმ შემთხვევაში, თუ შენობა-ნაგებობა არ იქნებოდა უკვე დანგრეული შენობის ფუნდამენტზე.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ასევე იმ გარემოებაზე, რომ თ. ბ-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთი სისტემური რეგისტრაციის ფარგლებში უკვე არის დარეგისტრირებული გ. ბ-ის სახელზე. არც საქმის მასალებში, არც სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში და არც ეროვნულ არქივში არანაირი დოკუმენტაცია არ ინახება სადავო მიწის ნაკვეთის გ. ბ-ის სახელზე აღრიცხვის საფუძვლებთან დაკავშირებით. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ სისტემური რეგისტრაცია განხორციელდა და ამის დამადასტურებელი არანაირი მტკიცებულება არ ინახება, არ უნდა გახდეს თ. ბ-ისათვის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველი. თ. ბ-ი სადავო მიწის ნაკვეთს ფლობს და სარგებლობს ჯერ კიდევ 2005 წლიდან. ამ ფაქტს ადასტურებენ თ. ბ-ის მეზობლები, რომლებსაც რაიმე ინფორმაცია რომ ჰქონოდათ გ. ბ-ზე, აუცილებლად განაცხადებდნენ და თ. ბ-ის მხრიდან ამ მიწის ნაკვეთის მფლობელობას არ დაადასტურებდნენ სანოტარო წესით შედგენილი განცხადებით.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 5 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) თ. ბ-მა 2021 წლის 20 აგვისტოს №... განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, ქ. თბილისში, ...ში, ...ის ქ. №53-ის მიმდებარედ არსებული 473 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა. ადმინისტრაციულ ორგანოში განცხადებით წარდგენილ იქნა აზომვითი ნახაზები, მეზობლების სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადება და ფოტომასალა. განცხადებაზე თანდართული ი/მ თ. ფ-ის მიერ 2021 წლის 1 აგვისტოს მომზადებული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მიხედვით, 473 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ერთი ერთსართულიანი, საცხოვრებელი დანიშნულების შენობა-ნაგებობა, ფართით 20 კვ.მ. სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადებით, გ. დ-მა და ა. თ-ემ დაადასტურეს, რომ მათი მეზობელი - თ. ბ-ი 2006 წლიდან დღემდე ნამდვილად ფლობს და სარგებლობს მიწის ნაკვეთით, მდებარე ქ. თბილისი, ..., ...ის ქ. №53-ის მიმდებარედ. ამასთან, მათ არანაირი პრეტენზია არ გააჩნიათ, რომ თ. ბ-მა აღნიშნული უძრავი ქონება დაიკანონოს და დაირეგისტრიროს თავის საკუთრებაში (ს.ფ 58-67); ბ) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 21 მარტის №... წერილით, „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად, საკითხი განსახილველად გადაეგზავნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას (ს.ფ 50); გ) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულმა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2022 წლის 7 აპრილის სხდომაზე (ოქმი №21) მე-12 საკითხად განიხილა თ. ბ-ის განცხადება და ერთხმად მიიღო გადაწყვეტილება თ. ბ-ისათვის მიწის ნაკვეთზე (მისამართი ქ. თბილისი, ..., ...ის ქ. №53-ის მიმდებარედ, საერთო ფართით 473 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ. ამავე ოქმის მიხედვით, საქმეში წარდგენილი დოკუმენტაციით, ორთოფოტოებით (აეროფოტოგადაღებით) და ფოტოსურათებით დგინდება, რომ მიწის ნაკვეთზე წარდგენილ საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე დატანილი შენობა (№01/1) წარმოადგენს დროებით შენობას. ამასთან, განმცხადებელმა თავად განმარტა, რომ საკუთრების უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია დროებითი შენობა-ნაგებობა (ვაგონი). აღნიშნული გარემოებები კი გამორიცხავს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას. კომისიის მიერ, ასევე, დადგენილ იქნა, რომ საკუთრების უფლებასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენს განმცხადებლის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს. მითითებული გარემოებები კი, წარმოადგენს განსახილველი განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სამართლებრივ საფუძველს (ს.ფ 45-49); დ) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 27 აპრილის №775 განკარგულებით, კომისიის 2022 წლის 7 აპრილის №21 საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე, თ. ბ-ს უარი ეთქვა მიწის ნაკვეთზე (მისამართი ქ. თბილისი, ..., ...ის ქ. №53-ის მიმდებარედ, საერთო ფართით 473 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებაზე (ს.ფ 42-44); ე) ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს 2022 წლის 30 მარტის №16-0122089389 წერილში მითითებულია, რომ აღიარებამოთხოვნილ ტერიტორიაზე „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილების გენერალური გეგმის გრაფიკული ნაწილის - რუკის მიხედვით, ვრცელდება საცხოვრებელი (სზ-1) ზონა. მასზე გათვალისწინებულია ... სისტემური რეგისტრაცია (აღრიცხულია გ. ბ-ზე) (ს.ფ 68-69).

მოცემულ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ქ. თბილისში, ...ში, ...ის ქ. №53-ის მიმდებარედ არსებულ უძრავი ქონებაზე, საერთო ფართით 473 კვ.მ, თ. ბ-ის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის კანონიერება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომელიც თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების ძირითად პირობებს განსაზღვრავს. დასახელებული კანონის პირველი მუხლის შესაბამისად, ამ კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფოს საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა. ამავე კანონის მე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარება არის ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირისათვის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზებული წარმონაქმნისათვის სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, ამ კანონითა და საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით დამტკიცებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესით განსაზღვრული პირობებისა და პროცედურის შესაბამისად საკუთრებაში სასყიდლიანი ან უსასყიდლო ფორმით გადაცემა.

ზემოაღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემული თვითნებურად დაკავებული მიწის დეფინიცია განასხვავებს ზოგადად თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს, რომელზეც განთავსებული უნდა იყოს საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) და პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთის დეფინიციას, რომელზეც არ არის სავალდებულო შენობის არსებობა და საკმარისია მხოლოდ დასტურდებოდეს მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ფლობა, სარგებლობა.

მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ არის, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი არ მდებარეობს თ. ბ-ის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ. შესაბამისად, განსახილველი დავის მიზნებისთვის არსებითია უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) არსებობის დადგენა.

ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმას საფუძვლად დაედო მოპასუხის მოსაზრება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა წარმოადგენს დროებით შენობას, რაც გამორიცხავს მასზე თ. ბ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას. თავის მხრივ, კასატორი წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში საქმისთვის მნიშვნელობის მქონედ არ მიიჩნევს, სადავო მიწის ნაკვეთზე დღეის მდგომარეობით განთავსებული კონსტრუქცია წარმოადგენს თუ არა „შენობას“ ზემოაღნიშნული კანონის მიზნებისთვის, არამედ თ. ბ-ი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას უკავშირებს იმ გარემოებას, რომ საცხოვრებელი შენობა (ვაგონი) განთავსებულია კაპიტალურ საძირკველზე და ამ შენობის განთავსებამდე იყო არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა. მოსარჩელის მოსაზრებით, სადავო მიწის ნაკვეთზე დანგრეული არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის არსებობის ფაქტი ქმნის მისი საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველს.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლზე, რომლის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შენობა არის სამშენებლო მასალებისა და ნაკეთობებისგან შექმნილი კონსტრუქციული სისტემა, რომელიც გრუნტთან უძრავად არის დაკავშირებული, ქმნის გადახურულ სივრცეს და შემოსაზღვრულია კედლებით, კოლონებით ან/და სხვა შემომზღუდავი კონსტრუქციებით (მათ შორის, ხის კონსტრუქციით), გარდა დროებითი შენობისა. „ზ“ ქვეპუნქტის მიხედვით კი დროებითი შენობა არის ანაკრები ელემენტებისაგან შედგენილი, ასაწყობ-დასაშლელი ან/და მობილური სისტემა, რომელიც მიწასთან დაკავშირებულია საკუთარი წონით ან/და მშრალი არამონოლითური ჩამაგრებით და რომელსაც არ გააჩნია მიწისქვეშა სათავსები. მითითებული ნორმების ანალიზი ცხადყოფს, რომ ნებისმიერი სამშენებლო მასალისგან და ნაკეთობებისგან შექმნილი კონსტრუქციული სისტემა, რომელიც მიწასთან დაკავშირებულია არა საკუთარი წონით ან არამონოლითური ჩამაგრებით, არამედ მყარად, უძრავად და მისი ნიადაგთან მოშორება დაზიანების/განადგურების გარეშე შეუძლებელია, წარმოადგენს შენობას.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე აქტის კანონიერების მტკიცების ტვირთი, მართალია, ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისრება, თუმცა აღნიშნული დანაწესი არ ათავისუფლებს მოსარჩელეს სარჩელის დასაბუთების, თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობის დამდგენი ფაქტობრივი გარემოებების მითითებისა და მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენის ვალდებულებისაგან. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთი არის „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) არსებობის სათანადო მტკიცებულებებით დადასტურება. ფაქტის დაუმტკიცებლობის არახელსაყრელი შედეგები უნდა დაეკისროს იმ მხარეს, რომელსაც ამ ფაქტის დამტკიცება ევალებოდა.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეში მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც უტყუარად დაადასტურებდა, რომ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა აკმაყოფილებს ზემოაღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნებს. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ანაკრები ელემენტებისაგან შეკრული ნაგებობა, რომელიც მიწასთან და ბეტონის საძირკველთან არ არის მყარად დაკავშირებული. აღნიშნული კონსტრუქცია დადებულია ბეტონის საძირკველზე და შესაბამისად, წარმოადგენს დროებით შენობას. ამასთან, მოსარჩელის მითითება, რომ მიწის ნაკვეთზე არის კანონის ამოქმედებამდე არსებული, თუმცა ამჟამად დანგრეული არასაცხოვრებელი შენობის ფუნდამენტი არ არის დადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულებებით (მხოლოდ ფოტომასალა ასეთ მტკიცებულებად ვერ გამოდგება). საკასაციო პალატა ასევე მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ ყურადღების გამახვილებას საქმეზე დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ აღიარებამოთხოვნილ ტერიტორიაზე გათვალისწინებულია ... სისტემური რეგისტრაცია (აღრიცხულია გ. ბ-ზე).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხე მხარის უარი თ. ბ-ის საკუთრების უფლების აღიარებაზე შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს. შესაბამისად, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივარს მიიჩნევს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. მაკარიძე

ქ. ცინცაძე

ბ. შონია