საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-706(კ-22) 3 ოქტომბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს ,,ი...ს“ (მოსარჩელე) საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 მარტის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - სსიპ შემოსავლების სამსახური, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 15 აპრილს და 26 ივნისს შპს ,,ი...მ“ სარჩელებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 11 მარტის განჩინებით, შპს ,,ი...ს“ მიერ წარდგენილი სარჩელები გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

2021 წლის 19 მაისს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნები და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის საგადასახადო შემოწმების 2017 წლის 27 დეკემბრის №... შუალედური აქტით მოგების გადასახადის შეფასებისათვის მე-7 საკითხით მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, 2014 წლის ამორტიზაციის ხარჯების შემცირებასთან დაკავშირებით 54 590 ლარის ნაწილში; სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 28 დეკემბრის №... და 2018 წლის 4 სექტემბრის №24424 ბრძანებების, ასევე, 2018 წლის 4 სექტემბრის №... საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა; საამორტიზაციო ანარიცხების გამოსაქვითი ხარჯებიდან ამოღების ნაწილში საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 5 ნოემბრის №32106 ბრძანების ბათილად ცნობა; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 20 დეკემბრის №37081 ბრძანებისა და №... საგადასახადო მოთხოვნის, საგადასახადო შემოწმების აქტით მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ხელფასის სახით დამატებით მიღებულ შემოსავლად მიჩნეული 214 660 ლარისა და მოგების გადასახადის (ამორტიზაციის ხარჯების შემცირებასთან დაკავშირებით) 2015 წელს - 43 672 ლარის და 2016 წელს 34 198 ლარის დაკისრების ნაწილში; ასევე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 28 მაისის №16968 ბრძანების ბათილად ცნობა, შპს „ი...ს“ საჩივრის მე-4 და მე-7 მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში (ამორტიზაციის ხარჯებთან დაკავშირებით 2015 წელს - 43 672 ლარის და 2016 წელს 34 198 ლარის; ხელფასის სახით დამატებით მიღებულ შემოსავლად მიჩნეული 214 660 ლარის ნაწილში).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით, შპს ,,ი...ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელე მხარის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 მარტის განჩინებით, შპს „ი...ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის პირველ, 105-ე, 111-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სწორად იქნა შეფასებული ის გარემოება, რომ შპს „ი...ს“ მიერ წლების მიხედვით, 2014-2015-2016 წლების საანგარიშო პერიოდზე წარდგენილი არ იყო ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი ან ქონების ნუსხა. გადასახადის გადამხდელს არ წარუდგენია 2012 წლის შემდეგ საანგარიშო პერიოდში ძირითადი საშუალებების შესყიდვის დამადასტურებელი დოკუმენტები, რომლებითაც შესაძლებელი გახდებოდა დარიცხული ამორტიზაციის ანარიცხის განსაზღვრა. შპს ,,ი...“ ძირითადი საშუალებების შესყიდვის დოკუმენტად მიიჩნევს ავტომანქანების შეძენის დოკუმენტებს. სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქმეში დაცული მტკიცებულებებით დგინდება შპს „ი...ს“ მიერ 2011 წლამდე ძირითადი საშუალებების შეძენის ფაქტი, ხოლო სადავო პერიოდში - 2013-2016 წლებში შპს-ს მიერ რაიმე სახის ძირითადი საშუალებების შეძენის ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ არის წარმოდგენილი. ამასთან, დადგენილია, რომ შპს „ი...ს“ მიერ 2013 წლის 31 მარტს წარდგენილი 2012 წლის მოგების გადასახადის მიხედვით, შპს-ს ერთობლივი შემოსავალი განსაზღვრულია 2 709 991.03 ლარით, გამოქვითვები - 2 738 446.27 ლარით, მათ შორის საამორტიზაციო ანარიცხი - 0 ლარით; შპს „ი...ს“ მიერ 2014 წლის 28 მარტს წარდგენილი 2013 წლის მოგების გადასახადის მიხედვით, შპს-ს ერთობლივი შემოსავალი განსაზღვრულია 2 565 900.75 ლარით, გამოქვითვები - 2 428 088.91 ლარით, მათ შორის საამორტიზაციო ანარიცხი - 68 238 ლარით.

სააპელაციო პალატამ ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული, საკუთრებაში/მფლობელობაში არსებული ძირითადი საშუალებების საამორტიზაციო ანარიცხების გამოქვითვის შესაბამისი მეთოდით გამოქვითვა საწარმოს უნდა დაეწყო ავტომობილების ექსპლუატაციაში შესვლის საანგარიშო წლიდან. ამდენად, სააპელაციო პალატის მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ შპს „ი...ს“ მიერ 2011 წლამდე შესყიდული ავტომობილების ჯგუფის საამორტიზაციო ანარიცხების გამოქვითვა 2013 წლის საანგარიშო წლის შემდეგ მიღებული ერთობლივი შემოსავლებიდან წინააღმდეგობაშია შემოსავლების მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯების გამოქვითვის ზოგად წესთან, რომელიც ითვალისწინებს გადასახადის გადამხდელის უფლებას ხარჯების გამოქვითვა მოახდინოს ხარჯის გაწევის საანგარიშო წლის ბალანსის მიხედვით. ასევე, გადასახადის გადამხდელმა ამორტიზაციის ანარიცხების სახით ეტაპობრივად გამოქვითვის უფლების რეალიზება უნდა მოახდინოს ძირითადი საშუალებების ექსპლუატაციაში შესვლის საგადასახადო წელს. ამასთან, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია ყოველი საგადასახადო წლის ბოლოსთვის დაიანგარიშოს ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი, რაც თავის მხრივ შეადგენს თანხას, რომელიც საანგარიშოს წინა საგადასახადო წლის ბოლოსთვის ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსის საგადასახადო კოდექსის 111-ე მუხლის მე-6 ნაწილით დადგენილი კრიტერიუმებით შემცირების/გაზრდის გათვალისწინებით უნდა დაანგარიშდეს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-100 მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, 101-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5, მე-6, მე-12 მუხლებზე, საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია საწარმოს 2014 წლის წესდება, რომელშიც ასახული არ არის შპს „ი...ს“ პარტნიორთა 2013 წლის 1 მარტის კრების ოქმით დადგენილი საწესდებო კაპიტალის ცვლილება, არამედ საწესდებო კაპიტალი ასახულია საწარმოს დაფუძნებისას დადგენილი თანხობრივი მონაცემით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ 2013 წლის 1 მარტის კრების ოქმით მიღებული გადაწყვეტილება საწარმოს საწესდებო კაპიტალის გაზრდისა და შემდეგ, 2015 წლის 18 სექტემბრის კრების ოქმით მიღებული გადაწყვეტილება საწესდებო კაპიტალის შემცირებასთან მიმართებით შემმოწმებელს უნდა გაეთვალისწინებინა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა შპს ,,ი...ს“ მიერ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული არ არის და სასამართლომ ვერ გასცა პასუხი აპელანტის არგუმენტებს. კერძოდ, კასატორის განმარტებით, 2012 წლამდე პერიოდის საგადასახადო შემოწმების აქტის გასაჩივრება შპს ,,ი...ს“ მიერ არ მომხდარა იმის გამო, რომ კომპანიის დამფუძნებელი იმყოფებოდა პატიმრობაში. კასატორი მიუთითებს, რომ ეს არგუმენტი კომპანიის მიერ წარდგენილი იქნა დავების განხილვის საბჭოში, სადაც გაითვალისწინეს აღნიშნული და აუდიტორებს დაუბრუნდათ საქმე ხელახლა გადაანგარიშებისთვის, ხოლო შპს ,,ი...ს“ დაევალა 10 დღის ვადაში წარედგინა შესყიდვების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. კასატორის განმარტებით, კომპანიამ შეასრულა მითითებული დავალება, წარადგინა სრული დოკუმენტაცია და ნაცვლად იმისა, რომ გათვალისწინებული ყოფილიყო წარდგენილი მტკიცებულებები, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაიწყო იმ არგუმენტების მოშველიება, რომ წინა საგადასახადო შემოწმების აქტის დროს დარიცხული გადასახადი შპს ,,ი...ს“ არ გაუსაჩივრებია. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის საგადასახადო შემოწმების შუალედურ აქტში მითითებული განმარტება იმის თაობაზე, რომ შპს ,,ი...ს“ მიერ არ ყოფილა წარდგენილი ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი ან ქონების ნუსხა, არ შეესაბამება სიმართლეს. კასატორის განმარტებით, კომპანიამ ოფიციალური მეილის საშუალებით მთავარი აუდიტორის მეილზე გადაგზავნა შპს ,,ი...ს“ ქონების ნუსხა და ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი. ამასთან, კასატორის მითითებით, ყველა ძირითადი საშუალება იყო საზღვარგარეთიდან იმპორტირებული და განბაჟებული ავტოსატრანსპორტო საშუალება და დავების განხილვის საბჭოს წინადადების შესაბამისად, კომპანიამ ადმინისტრაციულ ორგანოს წარუდგინა საბაჟო დეპარტამენტიდან ამოღებული დოკუმენტაცია, აღნიშნული ძირითადი საშუალებების შესყიდვასთან დაკავშირებით. მიუხედავად ამისა, დავების განხილვის საბჭომ მიიჩნია, რომ ასეთი დოკუმენტაცია შპს ,,ი...ს“ მიერ არ ყოფილა წარდგენილი და შესაბამისად, არ არსებობდა განხორციელებული დარიცხვის გადაანგარიშების საფუძველი, რასაც კომპანია არ ეთანხმება.

კასატორი ასევე არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებებს კაპიტალში დამატებით შეტანილ თანხებთან დაკავშირებით. კასატორის განმარტებით, კომპანიას არ აქვს ვალდებულება წესდებაში შეტანილი ცვლილება კაპიტალში შეტანილ დამატებით თანხებთან დაკავშირებით დაარეგისტრიროს რეესტრში. საბანკო ამონაწერიდან ჩანს, რომ თანხა კომპანიაში შეაქვს დამფუძნებელს და თუ მივიჩნევთ, რომ ეს კაპიტალში შეტანა არ არის, მაშინ ითვლება სესხად, რომელიც დამფუძნებელმა ასესხა კომპანიას და რომლის უკან დაბრუნებაც, ისევე, როგორც კაპიტალის დაბრუნება, არ იბეგრება გადასახადით. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ თავად წარმოადგინა მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ დამფუძნებელმა მოახდინა კაპიტალის შემცირება, რაც არ იბეგრება გადასახადით, ხოლო გადასახადის დაკისრება მოხდა მოწინააღმდეგე მხარის იმ ვარაუდზე დაყრდნობით, რომ კომპანიაში შეტანილი თანხა შესაძლოა ყოფილიყო ნავაჭრი და არა დამფუძნებლის მიერ კაპიტალში განხორციელებული შენატანი. ამდენად, კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოც დაეყრდნო აღნიშნულ ვარაუდს და უსაფუძვლოდ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს ,,ი...ს“ საკასაციო საჩივარი. ამავე განჩინებით, შპს „ი...ს” სახელმწიფო ბაჟის გადახდა გადაუვადდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 ივნისის განჩინებით, დადგინდა შპს ,,ი...ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვა მხარეთა დასწრებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ ზეპირ მოსმენაზე მოისმინა მხარეთა პოზიციები შპს ,,ი...ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხთან დაკავშირებით და დადგინდა მხარეთა დასწრების გარეშე საკითხის განხილვის გაგრძელება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს ,,ი...ს“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა შპს ,,ი...ს“ 01.01.2007-08.01.2012 წლების საქმიანობის გასვლითი სრული საგადასახადო შემოწმება, რის შესახებაც შედგა 2013 წლის 20 აგვისტოს საგადასახადო შემოწმების აქტი. აღნიშნული შემოწმების აქტის თანახმად, შემოწმებისას განხილული იქნა მათ შორის საწარმოს ბალანსზე არსებული ძირითადი საშუალებების ამორტიზაციის საკითხი და დადგინდა, რომ 2011 წლის ბოლოს გადამხდელს საამორტიზაციო ხარჯი ჰქონდა 762 ლარი, ნაცვლად მის მიერ დეკლარირებული 85 394 ლარისა. ამდენად, შპს ,,ი...ს“ ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა შესაბამისი გადასახადები, რაც გადამხდელს სადავოდ არ გაუხდია.

საქმეში წარმოდგენილია შპს „ი...ს“ მიერ 2013 წლის 31 მარტს წარდგენილი 2012 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაცია, რომლის თანახმად, ერთობლივი შემოსავალი განსაზღვრულია 2 709 991.03 ლარით, გამოქვითვები კი - 2 738 446.27 ლარით, ხოლო გამოქვითვებში მათ შორის მითითებულია საამორტიზაციო ანარიცხები - 0 ლარი. ამასთან, შპს „ი...ს“ მიერ 2014 წლის 28 მარტს წარდგენილი 2013 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაციის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელის ერთობლივი შემოსავალი განსაზღვრულია 2 565 900.75 ლარით, გამოქვითვები კი - 2 428 088.91 ლარით, ხოლო გამოქვითვებში მათ შორის მითითებულია საამორტიზაციო ანარიცხები - 68 238 ლარი.

დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა შპს ,,ი...ს“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება (შემოწმებული პერიოდი: 01.01.2014-01.01.2015), ხოლო შემოწმების შედეგებზე 2017 წლის 27 დეკემბერს შედგენილი იქნა საგადასახადო შემოწმების შუალედური აქტი N.... შემოწმების აქტში მათ შორის მითითებულია, რომ 2014 წლის საანგარიშო პერიოდზე გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი არ არის ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი ან ქონების ნუსხა. ასევე, წინა საგადასახადო შემოწმების აქტზე დაყრდნობით გადასახადის გადამხდელისთვის შემცირებული იქნა ამორტიზაციის ხარჯი და ბოლო ინფორმაციით განისაზღვრა 762 ლარით. შემოწმების ჯგუფის მიერ ვერ იდენტიფიცირდება ძირითადი საშუალებების ხარჯად აღიარების რომელ მეთოდს იყენებს გადამხდელი და კონკრეტულად რომელ ქონებაზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, შემოწმების ჯგუფის მიერ შემცირებული იქნა ამორტიზაციის ხარჯები. კერძოდ, შემოწმების აქტის თანახმად, შპს ,,ი...ს“ 2014 წლის ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითული ხარჯის ოდენობა შეიცვალა 54 590.4 ლარით.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 27 დეკემბრის საგადასახადო შემოწმების შუალედური აქტის საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 28 დეკემბერს მიღებული იქნა N... ბრძანება და გადასახადის გადამხდელს წარედგინა N... საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც შპს „ი...ს“ გადასახდელად დაერიცხა სულ 136 215.95 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადი - 69 799 ლარი (მოგების გადასახადი - -477 ლარი, საშემოსავლო გადასახადი - 70 276 ლარი), ჯარიმა - 35 138 ლარი, საურავი - 31 278.95 ლარი.

დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 28 დეკემბრის N... საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრდა შპს ,,ი...ს“ მიერ. გადასახადის გადამხდელი მათ შორის არ ეთანხმებოდა საამორტიზაციო ანარიცხების გამოსაქვითი ხარჯიდან ამოღების საკითხს. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 30 აპრილის №10161 ბრძანებით, შპს „ი...ს“ საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მითითებულ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, საამორტიზაციო ანარიცხების გამოსაქვით ხარჯებში აღდგენის მიზნით გადასახადის გადამხდელს მიეცა წინადადება ბრძანების ჩაბარებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტისთვის წარედგინა სათანადო მტკიცებულებები, მათ შორის ძირითადი საშუალებების შესყიდვის დამადასტურებელი დოკუმენტები. თავის მხრივ, აუდიტის დეპარტამენტს გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით უნდა შეესწავლა/გაეანალიზებინა წარმოდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში განეხორციელებინა დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება).

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 30 აპრილის №10161 ბრძანების საფუძველზე, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2018 წლის 29 აგვისტოს შეადგინა დასკვნა საგადასახადო შემოწმების შედეგების არგადაანგარიშებაზე. დასკვნაში საამორტიზაციო ანარიცხების გამოსაქვითი ხარჯებიდან ამოღების შესახებ სადავო საკითხთან დაკავშირებით მითითებულია, რომ გადამხდელის მიერ არ მომხდარა ძირითადი საშუალებების შესყიდვის დოკუმენტების წარმოდგენა, რითაც შესაძლებელი გახდებოდა მათზე დარიცხული ამორტიზაციის გაანგარიშება. აღნიშნულის გათვალისწინებით, შემოწმების მიერ საკითხის გადაანგარიშება არ განხორციელებულა. მითითებული დასკვნა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 28 დეკემბრის N... საგადასახადო მოთხოვნასთან და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 30 აპრილის №10161 ბრძანებასთან ერთად გასაჩივრდა შპს ,,ი...ს“ მიერ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში. დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით (საჩივარი №6656/2/2018), შპს ,,ი...ს“ საჩივარი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტის (გასულია საჩივრის წარდგენის ვადა) საფუძველზე, დარჩა განუხილველი.

ამასთან, დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 29 აგვისტოს დასკვნის საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტმა 2018 წლის 4 სექტემბერს გამოსცა N24424 ბრძანება და გადასახადის გადამხდელს წარუდგინა N... საგადასახადო მოთხოვნა (კორექტირებული), რომლითაც შპს „ი...ს“ გადასახდელად დაერიცხა სულ 136 215.95 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადი - 69 799 ლარი (მოგების გადასახადი - -477 ლარი, საშემოსავლო გადასახადი - 70 276 ლარი), ჯარიმა - 35 138 ლარი, საურავი - 31 278.95 ლარი.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 4 სექტემბრის N... საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრდა შპს ,,ი...ს“ მიერ. გადასახადის გადამხდელი მათ შორის არ ეთანხმებოდა საამორტიზაციო ანარიცხების გამოსაქვითი ხარჯებიდან ამოღების საკითხს და აცხადებდა, რომ შემმოწმებლებისთვის გაგზავნილი აქვს კომპანიის ქონების ნუსხა ექსელის ფაილში აღრიცხული, ასევე, გაგზავნილია ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსის აღრიცხვაც. მისივე განმარტებით, კომპანიის მიერ აღრიცხული ქონება შეადგენს ავტოსატრანსპორტო საშუალებებს, რომელიც აღრიცხულია შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამის სამსახურში და შესაძლებელი იყო აუდიტორების მხრიდან აღნიშნულის გადამოწმება. ამასთან, გადასახადის გადამხდელი აცხადებდა, რომ საბჭოს გადაწყვეტილების შესაბამისად მათ მიერ არქივიდან იქნა ამოღებული ბალანსზე არსებული ავტოსატრანსპორტო საშუალებების საბაჟო ოპერაციები, სადაც განბაჟების დოკუმენტაციის გარდა არის შესყიდვის დოკუმენტებიც. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 5 ნოემბრის №32106 ბრძანებით, შპს „ი...ს“ საჩივარი მითითებული სადავო საკითხის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული ბრძანება სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 4 სექტემბრის N... საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად გასაჩივრდა შპს ,,ი...ს“ მიერ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში. დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით (საჩივარი №7127/2/2018), შპს ,,ი...ს“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ მომჩივნის განმარტებით, მის მიერ საბაჟო დეპარტამენტის არქივიდან ამოღებული იყო განბაჟების დოკუმენტები, რომელსაც ახლავს ავტოსატრანსპორტო საშუალების შესყიდვის ინვოისები და ხელშეკრულებები, რაც წარედგინა შემოწმებას, თუმცა არ მოხდა აღნიშნულის გათვალისწინება. აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენლის განმარტებით, წინა საგადასახადო შემოწმება მოიცავდა 2009-2011 წლებს, რომლის მიხედვითაც შემცირებული იყო ამორტიზაციის ხარჯი და განისაზღვრა 762 ლარით. აღნიშნული მომჩივნის მიერ არ გასაჩივრებულა. სადავო შემოწმებამ მოიცვა 2014-2017 წლების პერიოდი. შემოწმებას არ დაექვემდებარა 2012-2013 წლები, მომჩივანმა წარმოადგინა აღნიშნულ პერიოდში შეძენები დაახლოებით 35 000 ლარზე, მაშინ როდესაც ამორტიზაციის სახით გამოქვითული აქვს 68 000 ლარი. შემოწმების ჯგუფის მიერ მიჩნეულია, რომ ვინაიდან მომჩივნის მიერ წარმოდგენილ შეძენებს მნიშვნელოვნად აღემატება მის მიერ გამოქვითული თანხები, სრულად ახდენდა ამორტიზაციის ანარიცხების გამოქვითვას და 2012-2013 წლებში შეძენილი ძირითადი საშუალებები სრულად არის გამოქვითული ამავე წლებში.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა შპს ,,ი...ს“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება (შემოწმებული პერიოდი: 01.01.2015-01.01.2017), ხოლო შემოწმების შედეგებზე 2018 წლის 18 დეკემბერს შედგენილი იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში მათ შორის მითითებულია, რომ 2015-2016 წლების საანგარიშო პერიოდზე გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი არ არის ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი ან/და ქონების ნუსხა. ასევე, წინა საგადასახადო შემოწმების აქტზე დაყრდნობით გადასახადის გადამხდელისთვის შემცირებული იქნა ამორტიზაციის ხარჯი და ბოლო ინფორმაციით განისაზღვრა მხოლოდ 762 ლარით. შემოწმების ჯგუფის მიერ ვერ იდენტიფიცირდება ძირითადი საშუალებების ხარჯად აღიარების რომელ მეთოდს იყენებს გადამხდელი და კონკრეტულად რომელ ქონებაზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, შემოწმების ჯგუფის მიერ შემცირებული იქნა ამორტიზაციის ხარჯები. კერძოდ, შემოწმების აქტის თანახმად, შპს ,,ი...ს“ 2015 წლის ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითული ხარჯის ოდენობა შეიცვალა 43 672 ლარით, ხოლო 2016 წლის - 34 198 ლარით. ამავე შემოწმების აქტში მითითებულია, რომ საწარმოს მიერ წარდგენილი იყო პარტნიორთა კრების ორი ოქმი. 2013 წლის 1 მარტის ოქმის მიხედვით, ლ. ნ-ეის მიერ საწესდებო კაპიტალში შენატანის ოდენობა შეადგენს 200 000 ლარს, ხოლო 2015 წლის 18 სექტემბრის ოქმის მიხედვით, განაცემმა, საფუძვლით ,,საწესდებო კაპიტალის ფულადი სახსრებით შემცირება დამატებითი შენატანის უკან დაბრუნების გზით“ - შეადგინა 191 728 ლარი. ამასთან, 2014 წლის 24 თებერვალს საზოგადოების მიერ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილია შპს ,,ი...ს“ წესდება, რომლის თანახმადაც, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი შეადგენს 20 000 ლარს. შემოწმების ჯგუფის მიერ სსკ-ის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეიცვალა ოპერაციის კვალიფიკაცია და 2015 წლის სექტემბრის განაცემი (გარდა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილ წესდებაში დაფიქსირებული საწესდებო კაპიტალის ოდენობისა - 20 000 ლარი), სსკ-ის 101-ე მუხლის თანახმად, განხილულ იქნა ხელმძღვანელის/პასუხისმგებელი პირის მიერ ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლად, რაზეც გაანგარიშებულ იქნა საშემოსავლო გადასახადი, რომელმაც შეადგინა 214 660 ლარი.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 18 დეკემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 2018 წლის 20 დეკემბერს მიღებული იქნა N37081 ბრძანება და გადასახადის გადამხდელს წარედგინა N... საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც შპს „ი...ს“ გადასახდელად დაერიცხა სულ 339 871.7 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადი - 164 110 ლარი (დღგ - 8 756 ლარი, მოგების გადასახადი - 2 227 ლარი, საშემოსავლო გადასახადი - 153 127 ლარი), ჯარიმა - 84 356 ლარი, საურავი - 91 405.7 ლარი.

დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 20 დეკემბრის N... საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრდა შპს ,,ი...ს“ მიერ. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმებოდა ორ სადავო საკითხს. კერძოდ, ამორტიზაციის ხარჯთან დაკავშირებით აცხადებდა, რომ წარადგინა ქონების სრული ნუსხა, ამ ქონების შესყიდვის დოკუმენტები და ამორტიზაციის დაანგარიშებაც. ამასთან, აცხადებდა, რომ დამფუძნებლის მიერ 2013 წელს საბანკო ანგარიშზე შეტანილი იქნა თანხები, რომელიც დამფუძნებლის ვალდებულებას არ წარმოადგენდა. შესაბამისად, აღნიშნული თანხის უკან მოთხოვნა და გატანა დამფუძნებლის მიერ, არ უნდა დაბეგრილიყო. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 28 მაისის №16968 ბრძანებით, შპს „ი...ს“ საჩივარი მითითებული სადავო საკითხების ნაწილში, არ დაკმაყოფილდა.

საქმის მასალებში წარმოდგენილია შპს ,,ი...ს“ სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია, რომლითაც დგინდება, რომ აღნიშნული იურიდიული პირის დაფუძნებისა და მეწარმე სუბიექტად რეგისტრაციის დროს (2001 წელი), წესდების თანახმად, მისი საწესდებო კაპიტალი შეადგენდა 20 000 ლარს. ამასთან, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში სუბიექტის რეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილების რეგისტრაციის მიზნით 2014 წლის 24 თებერვალს წარდგენილი შპს ,,ი...ს“ წესდების თანახმად, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი ასევე შეადგენს 20 000 ლარს.

დადგენილია, რომ 2013 წლის 1 მარტს შედგა შპს „ი...ს“ პარტნიორთა კრების ოქმი, რომლის თანახმად, კრებამ დაადგინა, რომ შპს „ი...ს“ კაპიტალი გაიზარდოს 200 000 ლარით; საზოგადოების პარტნიორმა - ლ. ნ-ემ უზრუნველყოს 2013 წელს, ეტაპობრივად ფულადი შენატანის სახით საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში შენატანების გაკეთება; საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში განხორციელებული/განსახორციელებელი შენატანის ოდენობა შეადგენს 200 000 ლარს; განხორციელებული შენატანის შემდეგ საზოგადოების პარტნიორების წილობრივი მონაწილეობები არ შეიცვალოს.

ასევე, დადგენილია, რომ 2015 წლის 18 სექტემბერს შედგა შპს „ი...ს“ პარტნიორთა კრების ოქმი, რომლის თანახმად, კრებამ დაადგინა, რომ შპს „ი...ს“ კაპიტალი შემცირდეს, ლ. ნ-ეის მიერ განხორციელებული შენატანის, შეტანილი თანხის ნაწილის 191 728 ლარის უკან დაბრუნებით; საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში განხორციელებული/განსახორციელებელი ფულადი სახსრების გატანის ოდენობა შეადგენს 191 728 ლარს; განხორციელებული ფულადი გატანის შემდეგ საზოგადოების პარტნიორების წილობრივი მონაწილეობები არ შეიცვალოს.

საქმეში წარმოდგენილი სს ,,თ...ში“ გახსნილი შპს ,,ი...ს“ კუთვნილი საბანკო ანგარიშის (GEL) ამონაწერის თანახმად, 2013 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდში ლ. ნ-ეის მიერ ფიქსირდება ანგარიშზე თანხების შეტანა, დანიშნულებაში მითითებულია ,,ანგარიშზე თანხის შეტანა, ნავაჭრი ამონაგებიდან“; დანიშნულებაში არსად არ არის მითითებული საწესდებო კაპიტალის გაზრდის მიზნით აღნიშნული თანხების ანგარიშზე შეტანის თაობაზე. ასევე, სს ,,ხ...ში“ გახსნილი შპს ,,ი...ს“ კუთვნილი საბანკო ანგარიშის (USD) ამონაწერის თანახმად, 2015 წლის 18 სექტემბერს ფიქსირდება ლ. ნ-ეის მიერ ანგარიშიდან თანხის გატანა, დანიშნულებაში მითითებულია ,,ეროვნული ვალუტის შესაძენად“. ამასთან, ,,SuperFin“-ის პროგრამული ამონაწერის თანახმად, 2015 წლის 18 სექტემბერს დაფიქსირებულია საწესდებო კაპიტალის შემცირების ოპერაცია 191 728 ლარის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში შპს ,,ი...“ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობას ითხოვს ორი სადავო საკითხის ნაწილში. კერძოდ, საამორტიზაციო ანარიცხების გამოსაქვითი ხარჯებიდან ამოღებისა და 2015 წლის 18 სექტემბერს საწარმოს დამფუძნებლის მიერ შპს ,,ი...ს“ ანგარიშიდან გატანილი თანხის ხელმძღვანელის/პასუხისმგებელი პირის მიერ ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლად მიჩნევის ნაწილში.

პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა იმ ხარჯებისა, რომლებიც ამ კოდექსის თანახმად გამოქვითვას არ ექვემდებარება. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ყველა ხარჯი დოკუმენტურად უნდა იყოს დადასტურებული. აღნიშნული მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად კი, ძირითად საშუალებათა შეძენის, დადგმისა და სხვა კაპიტალიზებადი ხარჯები გამოიქვითება ეტაპობრივად, ამორტიზაციის ანარიცხების სახით, გარდა გადასახადის გადამხდელის მიერ საამორტიზაციო ანარიცხების სრული გამოქვითვის უფლების გამოყენების შემთხვევისა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ძირითად საშუალებათა მიხედვით საამორტიზაციო ანარიცხებსა და გამოქვითვებს ეხება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 111-ე მუხლი. კერძოდ, მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ეკონომიკური საქმიანობისათვის გამოყენებულ ძირითად საშუალებათა საამორტიზაციო ანარიცხები გამოიქვითება ამ მუხლით გათვალისწინებული პირობების მიხედვით. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილი ადგენს, რომ ძირითადი საშუალებები, რომლებიც ამორტიზაციას ექვემდებარება, ჯგუფდება ამორტიზაციის შემდეგი ნორმების მიხედვით, მათ შორის პირველ ჯგუფში შედის: მსუბუქი ავტომობილები; ავტოსატრაქტორო ტექნიკა გზებზე გამოსაყენებლად; ავეჯი ოფისისათვის; საავტომობილო ტრანსპორტის მოძრავი შემადგენლობა; სატვირთო ავტომობილები, ავტობუსები, სპეციალური ავტომობილები და ავტომისაბმელები; მანქანები და მოწყობილობა მრეწველობის ყველა დარგისათვის, სამსხმელო წარმოებისათვის; სამჭედლო-საწნეხი მოწყობილობა; სამშენებლო მოწყობილობა; სასოფლო-სამეურნეო მანქანები და მოწყობილობა, ხოლო აღნიშნული ჯგუფისთვის განსაზღვრული ამორტიზაციის ნორმა შეადგენს 20%-ს. ამასთან, მითითებული მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თითოეული ჯგუფის საამორტიზაციო ანარიცხების ოდენობა გამოიანგარიშება საგადასახადო წლის ბოლოს ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსიდან, ამ მუხლის მე-3 ნაწილში მითითებული ამორტიზაციის ნორმების შესაბამისად. აღნიშნული მუხლის მე-6 ნაწილი კი ადგენს, რომ საგადასახადო წლის ბოლოსთვის ჯგუფის ღირებულებით ბალანსს შეადგენს შემდეგი წესით განსაზღვრული თანხა – საანგარიშოს წინა საგადასახადო წლის ბოლოსთვის ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი: ა) მცირდება: ა.ა) საანგარიშოს წინა საგადასახადო წელს დარიცხული ამორტიზაციის თანხით; ა.ბ) ამ მუხლის მე-8 და მე-9 ნაწილების შესაბამისად წარმოებული გამოქვითვების თანხით; ა.გ) საანგარიშო საგადასახადო წლის განმავლობაში ჯგუფის ძირითად საშუალებათა რეალიზაციის თანხით, ხოლო ძირითად საშუალებათა უსასყიდლოდ მიწოდებისას – საბაზრო ღირებულებით; ბ) იზრდება: ბ.ა) საანგარიშო საგადასახადო წლის განმავლობაში ჯგუფისათვის დამატებული, ამ კოდექსის 148-ე მუხლის თანახმად განსაზღვრული ძირითად საშუალებათა (გარდა ძირითადი საშუალებებისა, რომლებიც ამორტიზაციას არ ექვემდებარება) ღირებულებით; ბ.ბ) საანგარიშო საგადასახადო წლის განმავლობაში ძირითად საშუალებებზე გაწეული რემონტის ხარჯების ზღვრული დონის ზემოთ არსებული თანხით, ამ კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლზე, რომელიც ეხება ძირითად საშუალებათა მიხედვით საამორტიზაციო ანარიცხების სრულად გამოქვითვას. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ძირითადი საშუალებების მიმართ, გარდა საწარმოს კაპიტალში შეტანილისა, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს, სრულად გამოქვითოს ამ აქტივების ღირებულება იმ საგადასახადო წელს, როდესაც ძირითადი საშუალებები ექსპლუატაციაში შევიდა.

მითითებული ნორმების საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საგადასახადო კანონმდებლობა ადგენს ერთობლივი შემოსავლიდან ხარჯის სახით ძირითად საშუალებათა მიხედვით საამორტიზაციო ანარიცხების გამოქვითვის ორ მეთოდს: სრულად ან ნაწილობრივ გამოქვითვას. სრულად გამოქვითვის შემთხვევაში ძირითადი საშუალების ღირებულება ერთიანად, სრულად გამოიქვითება იმ საგადასახადო წელს, როდესაც ძირითადი საშუალებები ექსპლუატაციაში შევიდა, ხოლო ნაწილობრივი გამოქვითვის შემთხვევაში, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებთან მიმართებით, ძირითადი საშუალების ექსპლუატაციაში შესვლიდან საამორტიზაციო ანარიცხის სახით ყოველწლიურად გამოიქვითება მისი ღირებულების 20%, ანუ ჯამში 5 წლის მანძილზე, ვიდრე ძირითადი საშუალების ღირებულება არ განულდება.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა შპს ,,ი...ს“ 01.01.2007-08.01.2012 წლების საქმიანობის გასვლითი სრული საგადასახადო შემოწმება და შემოწმების შედეგებზე 2013 წლის 20 აგვისტოს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლის თანახმად, შემოწმებისას განხილული იქნა მათ შორის საწარმოს ბალანსზე არსებული ძირითადი საშუალებების ამორტიზაციის საკითხი და დადგინდა, რომ 2011 წლის ბოლოს გადამხდელს საამორტიზაციო ხარჯი ჰქონდა 762 ლარი, ნაცვლად მის მიერ დეკლარირებული 85 394 ლარისა, რაც გადამხდელს სადავოდ არ გაუხდია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2011 წლის ჩათვლით შპს ,,ი...ს“ ძირითად საშუალებებთან დაკავშირებული საამორტიზაციო ხარჯის საკითხი შეფასებული და დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული აქტებით. კასატორის არგუმენტაცია კი იმის თაობაზე, რომ აღნიშნული აქტების გასაჩივრება არ მოხდა შპს ,,ი...ს“ დამფუძნებლის პატიმრობაში ყოფნის გამო, კანონიერ ძალაში შესული აქტებით დადგენილი გარემოებების ხელახალი შესწავლის ან სადავოდ ქცევის საფუძველს არ წარმოადგენს. ამასთან, დადგენილია, რომ შპს „ი...ს“ მიერ 2013 წლის 31 მარტს წარდგენილი იქნა 2012 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაცია, რომლის თანახმად, გამოქვითვებში მათ შორის მითითებულია საამორტიზაციო ანარიცხები - 0 ლარი. შპს „ი...ს“ მიერ 2014 წლის 28 მარტს წარდგენილი 2013 წლის მოგების გადასახადის დეკლარაციის მიხედვით კი, გამოქვითვებში მათ შორის მითითებულია საამორტიზაციო ანარიცხები - 68 238 ლარი. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ 2012-2013 წლები საგადასახადო ორგანოს მიერ შემოწმებული არ არის. შესაბამისად, აღნიშნულ წლებში არსებულ მონაცემებთან დაკავშირებით ადმინისტრაციულმა ორგანომ იხელმძღვანელა გადამხდელის მიერ წარდგენილი ინფორმაციით. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც 2011 წლის ჩათვლით პერიოდზე კანონიერ ძალაში შესული აქტებით დადგენილია საამორტიზაციო ხარჯის ოდენობა, ხოლო 2012 წლის პერიოდზე გადამხდელმა მიუთითა ნულოვანი მონაცემი, ცალსახაა, რომ 2011 წლის შემდეგ პერიოდზე ამორტიზაციის ხარჯის გამოქვითვა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ძირითადი საშუალებების შეძენა მოხდა 2011 წლის შემდგომ. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებაში (საჩივარი №7127/2/2018) მითითებულია, რომ აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენლის განმარტებით, წინა საგადასახადო შემოწმება მოიცავდა 2009-2011 წლებს, რომლის მიხედვითაც შემცირებული იყო ამორტიზაციის ხარჯი და განისაზღვრა 762 ლარით. აღნიშნული მომჩივნის მიერ არ გასაჩივრებულა. სადავო შემოწმებამ მოიცვა 2014-2017 წლების პერიოდი. შემოწმებას არ დაექვემდებარა 2012-2013 წლები, მომჩივანმა წარმოადგინა აღნიშნულ პერიოდში შეძენები დაახლოებით 35 000 ლარზე, მაშინ როდესაც ამორტიზაციის სახით გამოქვითული აქვს 68 000 ლარი. შემოწმების ჯგუფის მიერ მიჩნეულია, რომ ვინაიდან მომჩივნის მიერ წარმოდგენილ შეძენებს მნიშვნელოვნად აღემატება მის მიერ გამოქვითული თანხები, სრულად ახდენდა ამორტიზაციის ანარიცხების გამოქვითვას და 2012-2013 წლებში შეძენილი ძირითადი საშუალებები სრულად არის გამოქვითული ამავე წლებში.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების თანახმად, შემოწმებული იქნა 2014-2016 წლების საანგარიშო პერიოდი, რა პერიოდზეც გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი არ ყოფილა ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი ან/და ქონების ნუსხა. შესაბამისად, შემოწმების ჯგუფის მიერ ვერ მოხდა იმის იდენტიფიცირება ძირითადი საშუალებების ხარჯად აღიარების რომელ მეთოდს იყენებდა გადამხდელი და კონკრეტულად რომელ ქონებაზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, შემოწმების ჯგუფის მიერ მართებულად იქნა შემცირებული ამორტიზაციის ხარჯები.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში მართალია კასატორის განმარტებით, შპს ,,ი...ს“ საგადასახადო ორგანოსთვის წარდგენილი ჰქონდა ქონების ნუსხა, ჯგუფის ღირებულებითი ბალანსი და საბაჟო დეპარტამენტიდან ამოღებული დოკუმენტაცია ძირითადი საშუალებების შესყიდვასთან დაკავშირებით, თუმცა აღნიშნული დოკუმენტაცია არ მოიცავს 2014-2016 წლებში განხორციელებულ შესყიდვებს. შპს ,,ი...ს“ წარმომადგენელმა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში გამართულ სასამართლო სხდომაზე თავად დაადასტურა, რომ 2014-2016 წლებში დაფიქსირებული საამორტიზაციო ხარჯები კომპანიამ აღრიცხა მანამდე შეძენილი სატრანსპორტო საშუალებებიდან გამომდინარე და მითითებულ პერიოდში შპს ,,ი...ს“ ახალი სატრანსპორტო საშუალებები არ შეუძენია. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც სადავო არ არის, რომ შემოწმებულ პერიოდში (2014-2016 წლები) შპს ,,ი...ს“ ძირითადი საშუალებები არ შეუძენია, 2011 წლამდე შეძენილ ძირითად საშუალებებზე საამორტიზაციო ხარჯის საკითხი შეფასებული და დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული აქტებით, 2012-2013 წლებში შეძენილ ძირითად საშუალებებთან დაკავშირებით კი გადამხდელმა წარდგენილი დეკლარაციებით აჩვენა შეძენილზე მეტი ღირებულების საამორტიზაციო ხარჯი, რაც ჩაითვალა 2012-2013 წლებში სრულად გამოქვითულად, 2014-2016 წლების საანგარიშო პერიოდში ახალი შეძენების არქონის გათვალისწინებით, ძირითად საშუალებებთან დაკავშირებული გამოსაქვითი ხარჯი (საამორტიზაციო ანარიცხი) შპს ,,ი...ს“ ვერ ექნებოდა, რადგან იგი სრულად გამოქვითა წინა პერიოდში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საამორტიზაციო ანარიცხების გამოსაქვითი ხარჯებიდან ამოღების შესახებ სადავო საკითხის ნაწილში, გასაჩივრებული აქტები შეესაბამება მოქმედი კანონმდებლობის ნორმებს.

მეორე სადავო საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს. აღნიშნული კოდექსის მე-100 მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ერთობლივ შემოსავალს განეკუთვნება ნებისმიერი ფორმით ან/და საქმიანობით მიღებული შემოსავალი, კერძოდ, მათ შორის ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლები. ამავე კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კი, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების თანახმად, 2015 წლის 18 სექტემბერს საწარმოს დამფუძნებლის ლ. ნ-ეის მიერ შპს ,,ი...ს“ საბანკო ანგარიშიდან თანხის გატანის ოპერაციას საგადასახადო ორგანოს მიერ შეეცვალა კვალიფიკაცია და იგი საწარმოს კაპიტალის შემცირების ნაცვლად მიჩნეული იქნა ხელმძღვანელის/პასუხისმგებელი პირის მიერ ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლად, რაც დაიბეგრა შესაბამისი გადასახადით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში იმისათვის, რომ უტყუარად დასტურდებოდეს საწარმოს დამფუძნებლის მიერ შპს ,,ი...ს“ კაპიტალის შემცირების ოპერაციის განხორციელება, აუცილებელია დადგინდეს, რომ თანხა, რომელიც ლ. ნ-ემ გაიტანა კომპანიის საბანკო ანგარიშიდან წარმოადგენდა შპს ,,ი...ს“ საწესდებო კაპიტალის ნაწილს. დადგენილია, რომ 2013 წლის 1 მარტს შედგა შპს „ი...ს“ პარტნიორთა კრების ოქმი, რომლის თანახმად, კრებამ დაადგინა, რომ შპს „ი...ს“ კაპიტალი გაიზარდოს 200 000 ლარით; საზოგადოების პარტნიორმა - ლ. ნ-ემ უზრუნველყოს 2013 წელს, ეტაპობრივად ფულადი შენატანის სახით საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში შენატანების გაკეთება; საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში განხორციელებული/განსახორციელებელი შენატანის ოდენობა შეადგენს 200 000 ლარს; განხორციელებული შენატანის შემდეგ საზოგადოების პარტნიორების წილობრივი მონაწილეობები არ შეიცვალოს. აღსანიშნავია, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილია შპს ,,ი...ს“ სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია, რომლითაც დგინდება, რომ აღნიშნული იურიდიული პირის დაფუძნებისა და მეწარმე სუბიექტად რეგისტრაციის დროს (2001 წელი), წესდების თანახმად, მისი საწესდებო კაპიტალი შეადგენდა 20 000 ლარს. ამასთან, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში სუბიექტის რეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილების რეგისტრაციის მიზნით 2014 წლის 24 თებერვალს წარდგენილი შპს ,,ი...ს“ წესდების თანახმად, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი ასევე შეადგენს 20 000 ლარს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილი სს ,,თ...ში“ გახსნილი შპს ,,ი...ს“ კუთვნილი საბანკო ანგარიშის (GEL) ამონაწერის თანახმად, 2013 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდში ლ. ნ-ეის მიერ ფიქსირდება ანგარიშზე თანხების შეტანა, თუმცა დანიშნულებაში მითითებულია ,,ანგარიშზე თანხის შეტანა, ნავაჭრი ამონაგებიდან“; დანიშნულებაში არსად არ არის მითითებული საწესდებო კაპიტალის გაზრდის მიზნით აღნიშნული თანხების ანგარიშზე შეტანის თაობაზე. ამდენად, საბანკო ანგარიშის ამონაწერში პირდაპირ არის მითითებული რა დანიშნულებით იქნა შეტანილი დამფუძნებლის მიერ აღნიშნული თანხები კომპანიის ანგარიშზე. შესაბამისად, კასატორის მითითება იმის თაობაზე, რომ შეტანილი თანხების ნავაჭრ თანხებად მიჩნევა საგადასახადო ორგანოს ვარაუდს ეფუძნება და თუკი არ დასტურდება კაპიტალის გაზრდა, შეტანილი თანხები მიჩნეული უნდა იყოს სესხად, ვერ იქნება გაზიარებული საკასაციო პალატის მიერ.

ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც საქმეში წარმოდგენილი მასალების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, არ დასტურდება შპს ,,ი...ს“ არც კაპიტალის გაზრდის და შესაბამისად, არც მისი შემცირების ოპერაციის განხორციელება, მეორე სადავო საკითხის ნაწილში, გასაჩივრებული აქტები შეესაბამება მოქმედი კანონმდებლობის ნორმებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, შპს ,,ი...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა საკასაციო საჩივრისათვის შეადგენს დავის საგნის ღირებულების 5 პროცენტს, მაგრამ არანაკლებ 300 ლარისა, ხოლო ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, იურიდიული პირისათვის სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში არ უნდა აღემატებოდეს - 8 000 ლარს. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, თუ კასატორს წინასწარ არ აქვს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი საკასაციო საჩივარზე და მას მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, გადავადებული აქვს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, მისი საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის შემთხვევაში, მას დაეკისრება გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის 30 პროცენტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან კასატორს - შპს ,,ი...ს“ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 28 ივლისის განჩინებით სახელმწიფო ბაჟის გადახდა გადაუვადდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, კასატორს - შპს ,,ი...ს“ უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 818.85 ლარის ოდენობით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს ,,ი...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 16 მარტის განჩინება;

3. შპს ,,ი...ს“ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის - 818.85 (რვაას თვრამეტი ლარი და ოთხმოცდახუთი თეთრი) ლარის გადახდა შემდეგ ანგარიშზე: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე