საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-520(კ-24) 21 იანვარი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ი/მ ბ.ჯ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 6 ნოემბრის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი/მ ბ.ჯ-მა 2020 წლის 10 აგვისტოს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების საბჭოს 2020 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოსათვის, ი/მ ბ.ჯ-ის 2020 წლის 16 მარტის საჩივრის არსებითი განხილვის შედეგად ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების მოთხოვნით.

მოსარჩელის განმარტებით, მან აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 9 ნოემბრის საგადასახადო მოთხოვნა და შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 12 დეკემბრის ბრძანება ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში გაასაჩივრა 2020 წლის 16 აგვისტოს, რადგან გასაჩივრებული ბრძანება ჩაბარდა 2020 წლის 10 მარტს, ხოლო ამ პერიოდამდე ბრძანების ჩაუბარებლობა გამოწვეული იყო მოსარჩელის მძიმე ავადმყოფობით, რაც დასტურდება სამედიცინო ცნობებით. საბჭოს მიერ საჩივრის განუხილველად დატოვებით კი მოსარჩელეს მიადგა პირდაპირი ზიანი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით ი/მ ბ.ჯ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრა ი/მ ბ.ჯ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 6 ნოემბრის განჩინებით ი/მ ბ.ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მხარემ გასაჩივრების ვადას გადააცილა 3 წელზე მეტი ხნით, ხოლო სამედიცინო დოკუმენტაციის თანახმად, მოსარჩელის სტაციონარში ყოფნა დასტურდება მხოლოდ 2018 და 2019 წლებში. სააპელაციო პალატამ ასევე მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა სადავო აქტის კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნათა დარღვევით გამოცემის ფაქტი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 6 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ ბ.ჯ-მა.

კასატორი დამატებით დარიცხულ თანხებს არ ეთანხმება, ვინაიდან, მისი განმარტებით, იგი არ იყო დღგ-ის გადამხდელი, ხოლო არაპირდაპირი მეთოდით ხელოვნურად ბრუნვის განსაზღვრამ გამოიწვია გადასახადის გაზრდა. ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა განეხილა მხარის საჩივარი და უნდა გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. კასატორის განმარტებით, საგადასახადო მოთხოვნა არ ჩაუბარებია პირადად მოსარჩელეს და არც ელექტრონული გვერდის საშუალებით გაცნობია მას, ვინაიდან მოსარჩელეს არ აქვს წვდომა ელ. სისტემასთან. ხოლო საქმის მასალებით არ ირკვევა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო ბრძანების მხარისათვის გაგზავნის ან გადაცემის სხვა თარიღი, გარდა ბ.ჯ-ის მხრიდან სადავო აქტის ჩაბარების თარიღისა - 2020 წლის 10 მარტი. სადავო აქტის გაცნობა გულისხმობს აქტის ოფიციალური ვერსიის გაცნობას და არა მხოლოდ მისი რეკვიზიტების. მოსარჩელის განმარტებით, იმისათვის, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მხარის მიერ გაცნობილად ჩაითვალოს, აქტი მხარეს გადაცემული უნდა ჰქონდეს მატერიალური სახით. აღნიშნულ ფაქტს არასწორი შეფასება მისცა სასამართლომ და მიიღო სამართლებრივად უსწორო გადაწყვეტილება, რის გამოც კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა, რომლითაც დაკმაყოფილდება სარჩელი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი/მ ბ.ჯ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი/მ ბ.ჯ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, მიუთითებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 24 ივნისის №17953 ბრძანებით დაინიშნა ი/მ ბ.ჯ-ის საქმიანობის თემატური კამერალური საგადასახადო შემოწმება დღგ-ის გადამხდელად სავალდებულო რეგისტრაციის სისწორის განსაზღვრის მიზნით. შესამოწმებელი პერიოდი განისაზღვრა 2012 წლის 1 იანვრიდან 2016 წლის 1 ივნისამდე. შემოწმების ვადა განისაზღვრა 2016 წლის 27 ივნისიდან 2016 წლის 26 ივლისის ჩათვლით. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 4 ნოემბრის საგადასახადო შემოწმების შუალედური აქტის საფუძველზე გამოიცა 2016 წლის 8 ნოემბრის №30917 ბრძანება, რომლითაც ი/მ ბ.ჯ-ს ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა სულ 62148 ლარი, საიდანაც ძირითადი გადასახადია 36290 ლარი, ჯარიმა - 25858 ლარი. 2016 წლის 9 ნოემბერს, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ გამოცემული იქნა №007-319 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც ი/მ ბ.ჯ-ს საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის საფუძველზე და 2016 წლის 8 ნოემბრის №30917 ბრძანების საფუძველზე დაერიცხა ძირითადი გადასახადი 36290 ლარი, საიდანაც დღგ არის 27238 ლარი, საშემოსავლო გადასახადი - 9052 ლარი, ჯარიმა - 25858 ლარი, საურავი 25478,75 ლარი, სულ 87 626,75 ლარი.

ასევე დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 12 დეკემბრის №35580 ბრძანებით, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ი/მ ბ.ჯ-ის 2016 წლის 21 ნოემბრის საჩივარი; აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით დამატებით შესწავლილიყო დღგ-ის დასაბეგრი ბრუნვები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში განეხორციელებინა შემოწმების აქტით დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება). აუდიტის დეპარტამენტს ასევე დაევალა გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით დამატებით შესწავლილიყო შემოწმებით გავრცელებული ფასნამატის განსაზღვრის საკითხი და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში განეხორციელებინა შემოწმების აქტით დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება).

2020 წლის 16 მარტს ი/მ ბ.ჯ-მა საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 9 ნოემბრის №007- 319 საგადასახადო მოთხოვნისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 12 დეკემბრის №35580 ბრძანების ბათილად ცნობა. ი/ბ ბ.ჯ-ი საჩივარში მიუთითებდა, რომ შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილება 2020 წლის 10 მარტს ჩაბარდა და ამ პერიოდამდე ჩაუბარებლობა გამოწვეული იყო მეწარმის მძიმე ავადმყოფობით, რაც დასტურდება სამედიცინო ცნობებით.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით ი/მ ბ.ჯ-ის საჩივარი დატოვებული იქნა განუხილველად. გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის თანახმად, შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 12 დეკემბრის №35580 ბრძანებას გადასახადის გადამხდელი გაეცნო ელექტრონულად 2016 წლის 14 დეკემბერს, ხოლო საჩივარი აღნიშნული აქტის გაუქმების მოთხოვნით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში წარდგენილია 2020 წლის 16 მარტს, გასაჩივრებისათვის კანონმდებლობით დადგენილი ვადის ამოწურვის შემდეგ.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსი საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად განსაზღვრავს საქართველოს საგადასახადო სისტემის ფორმირებისა და ფუნქციონირების ზოგად პრინციპებს, გადასახადის გადამხდელისა და უფლებამოსილი ორგანოს სამართლებრივ მდგომარეობას, საგადასახადო სამართალდარღვევის სახეებს, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობას, უფლებამოსილი ორგანოს და მისი თანამდებობის პირების არამართლზომიერ ქმედებათა გასაჩივრების წესსა და პირობებს, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის წესს და არეგულირებს საგადასახადო ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს.

მითითებული კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა. ამავე კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს კანონით დადგენილი წესით გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს ქმედება ან გადაწყვეტილება. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილი ადგენს, რომ გარანტირებულია გადასახადის გადამხდელის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესითა და სასამართლო წესით დაცვა. ამასთან, 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ნ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოები ვალდებული არიან თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში დადგენილი წესით განიხილონ გადასახადის გადამხდელის წერილები, საჩივრები და შეკითხვები, საჭიროების შემთხვევაში უსასყიდლოდ მიაწოდონ მას ინფორმაცია მოქმედი გადასახადების, მათი გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ, აგრეთვე გადასახადის გადამხდელის უფლებებისა და ვალდებულებების თაობაზე.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 296-ე მუხლის პირველ ნაწილის თანახმად, საგადასახადო დავა შესაძლებელია განხილულ იქნეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემასა და სასამართლოში. ამავე კოდექსის 297-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში საგადასახადო დავის განმხილველი ორგანოები არიან შემოსავლების სამსახური და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭო. ხოლო 299-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ პირის მიმართ ამ კოდექსის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს დავის განმხილველ ორგანოში ამ თავით დადგენილი წესით.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის ამონაწერით დასტურდება, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 12 დეკემბრის №35580 ბრძანება ი/მ ბ.ჯ-ს გაეგზავნა RS-ვებგვერდის საშუალებით, რომელსაც გადასახადის გადამხდელი გაეცნო 2016 წლის 14 დეკემბერს. ხოლო ი/მ ბ.ჯ-მა საჩივრით 2020 წლის 16 მარტს მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 9 ნოემბრის №007- 319 საგადასახადო მოთხოვნისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 12 დეკემბრის №35580 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით (გვ. 48-50). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2020 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით, ი/მ ბ.ჯ-ის საჩივარი განუხილველი დარჩა იმ საფუძვლით, რომ დარღვეული იყო საჩივრის წარდგენის კანონით დადგენილი 20 დღიანი ვადა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის მიხედვით, საგადასახადო ორგანო დოკუმენტს პირს უგზავნის ან/და წარუდგენს წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით. ამავე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების მიხედვით, დოკუმენტის გაგზავნის ან/და წარდგენის ფორმას ირჩევს საგადასახადო ორგანო. პირისათვის ერთი და იმავე დოკუმენტის რამდენჯერმე ან რამდენიმე ფორმით წარდგენის შემთხვევაში მისი წარდგენის თარიღად ითვლება ამ დოკუმენტის პირველად ჩაბარების თარიღი. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი გაცნობისთანავე, ხოლო ამ კოდექსის 264-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − გაცნობისთანავე ან გადასახადის გადამხდელის ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდზე განთავსებიდან 30-ე დღეს, თუ ამ ვადაში ადრესატი შეტყობინებას არ გასცნობია. მითითებული კოდექსის 305-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, შემოსავლების სამსახურის მიერ მომჩივნისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში ამ მომჩივანს უფლება აქვს, გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 20 დღის ვადაში გაასაჩივროს დავების განხილვის საბჭოში ან სასამართლოში. ამავე კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასულია საჩივრის წარდგენის ვადა. ხოლო ამავე კოდექსის 299-ე მუხლის მე-10 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს საჩივრის წარდგენის ვადის გასვლის შემდეგაც, თუ მომჩივანი დაამტკიცებს, რომ გასაჩივრების ვადის დარღვევა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით იყო გამოწვეული.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, გაშვებული ვადა უნდა აღდგეს, თუ დაინტერესებულმა მხარემ კანონით ან ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადგენილი ვადა გაუშვა არაბრალეულად – დაუძლეველი ძალის, ავადმყოფობის, ადმინისტრაციული ორგანოს მიზეზით ან სხვა საპატიო მიზეზით. ამავე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია აღადგინოს დაინტერესებული მხარის მიერ საპატიო მიზეზით გაშვებული, ამავე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადგენილი ვადაც, თუ ეს არ არის აკრძალული კანონით და ზიანს არ აყენებს მესამე პირის უფლებას ან კანონიერ ინტერესს. ხოლო 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის გაშვების შემთხვევაში იგი უნდა აღდგეს, თუ ამ ვადის გაშვება მოხდა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით.

საკასაციო პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომ შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილება მოსარჩელეს ჩაბარდა 2020 წლის 10 მარტს, ხოლო ამ პერიოდამდე ჩაუბარებლობა გამოწვეული იყო ი/მ ბ.ჯ-ის მძიმე ავადმყოფობით, რაც დასტურდება სამედიცინო ცნობებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანების მე-11 მუხლის პირველ პუნქტის მიხედვით, შემოსავლების სამსახურსა და გადასახადის გადამხდელს შორის კომუნიკაცია (მათ შორის, დეკლარირება) შესაძლებელია განხორციელდეს ელექტრონული ფორმით, ონლაინ რეჟიმში, შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური ვებგვერდის www.rs.ge გამოყენებით. ამავე ბრძანების მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი ნებისმიერი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი სამსახურის ვებგვერდზე ან ელექტრონულ ფოსტაში გაცნობისთანავე, რის თაობაზეც საგადასახადო ორგანოს ინფორმაცია მიეწოდება სამსახურის ვებგვერდიდან.

მითითებული ნორმებიდან გამომდინარე, საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს შორის კომუნიკაცია შესაძლებელია განხორციელდეს ელექტრონული ფორმით, შემოსავლების სამსახურის მომსახურების პორტალის მეშვეობით. მომსახურების პორტალს ჰყავს ავტორიზებული მომხმარებელი - გადასახადის გადამხდელის სახით, რომელიც ფლობს აღნიშნული პორტალის გამოსაყენებელ სახელწოდებასა და პაროლს. შესაბამისად, 44-ე მუხლის მე-9 ნაწილში დასახელებულ ადრესატში იგულისხმება გადასახადის სწორედ ის გადამხდელი, რომელიც წარმოადგენს აღნიშნული პორტალის ავტორიზებულ მომხმარებელს და ინტერნეტ-პორტალზე განხორციელებული ყველა ქმედება, სწორედ, მისთვის წარმოშობს სამართლებრივ შედეგს. ამგვარად, ადრესატის მიერ საგადასახადო ორგანოს მხრიდან გაგზავნილი ელექტრონული დოკუმენტის გაცნობის ფაქტი დასტურდება პროგრამულად, კერძოდ, შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური ვებ-გვერდიდან, მაშინ როდესაც ადრესატი გაგზავნილი დოკუმენტის „ბმულს“ გახსნის. საგულისხმოა, რომ ვებ-პორტალზე წვდომა გააჩნია მხოლოდ ავტორიზებულ მომხმარებელს - გადასახადის გადამხდელს ან მის უფლებამოსილ პირს. შესაბამისად, პორტალზე გაგზავნილი ელექტრონული დოკუმენტის მიმღები ყოველთვის არის შესაბამისი ადრესატი, კონკრეტული გადასახადის გადამხდელი. პორტალზე გაგზავნილი ელექტრონული დოკუმენტის გახსნისას კი ყოველთვის ივარაუდება, რომ მისი გაცნობაც ამავე ადრესატის მიერ ხდება.

განსახილველ შემთხვევაში, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის ამონაწერზე, რომლითაც დასტურდება, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 12 დეკემბრის №35580 ბრძანებას ი/მ ბ.ჯ-ი გაეცნო ელექტრონულად 2016 წლის 14 დეკემბერს (გვ. 163), ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 9 ნოემბრის №007-319 საგადასახადო მოთხოვნისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 12 დეკემბრის №35580 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით მიმართა 2020 წლის 16 მარტს (გვ. 48-50), გასაჩივრებისათვის კანონმდებლობით დადგენილი ვადის ამოწურვის შემდეგ. ამდენად, იმ გარემოებების გათვალისწინებით, რომ პირისათვის ერთი და იგივე დოკუმენტის რამდენჯერმე ან სხვადასხვა ფორმით ჩაბარების შემთხვევაში გაცნობის თარიღად ითვლება ამ დოკუმენტის პირველად ჩაბარების თარიღი, განსახილველ შემთხვევაში გასაჩივრების ვადაც 2016 წლის 14 დეკემბრიდან უნდა აითვალოს და არა კასატორის მიერ მითითებული თარიღიდან.

რაც შეეხება აქტის გასაჩივრების ვადის გაშვების საპატიოდ მიჩნევას, საქმეში არსებული მასალების, კერძოდ, „...ის“ მიერ გაცემული ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის მიხედვით, ბ.ჯ-ი სტაციონარში მოთავსდა 2018 წლის 16 აგვისტოს, ხოლო გაეწერა 2018 წლის 21 აგვისტოს. ა(ა)იპ „...ის“ მიერ გაცემული ცნობის მიხედვით, ბ.ჯ-მა ექიმს მიმართა 2019 წლის 22 ნოემბერს. ამრიგად, ზემოაღნიშნული ცნობების თანახმად დასტურდება, რომ გასაჩივრების ვადა გაშვებულ იქნა 3 წელზე მეტი ვადით, ხოლო სტაციონარში ყოფნა დასტურდება მხოლოდ გარკვეული დროით 2018 და 2019 წლებში.

სსსკ-ის 102-ე მუხლის მიხედვით თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის 1-ელი ნაწილის მიხედვით, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი, წარადგინოს თავისი შესაგებელი და შესაბამისი მტკიცებულებები. მითითებული დებულება ადგენს მხარეთა საპროცესო მოვალეობებს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში, რაც უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულყოფილ რეალიზაციას. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით არ დასტურდება, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.3 მუხლის შესაბამისად, მხარის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით გამოცემა. ამდენად, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა სადავო აქტების ბათილად ცნობაზე უარის თქმასთან დაკავშირებით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი/მ ბ.ჯ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 6 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე