საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1151(2კ-23) 11 სექტემბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 თებერვლის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.კ-ი; მოპასუხე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო; მესამე პირები (16.1) - ვ.პ-ი, ნ.დ-ი, მ.გ-ი, ო.კ.მ.ვ-ი, სს „ს...“; მესამე პირები (16.2) კ.გ-ი, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ.კ-მა 2020 წლის 13 აპრილს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ და მოითხოვა ბათილად იქნეს ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილება ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №39-ის მიმდებარე მიწის ნაკვეთზე კ.გ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ (სხდომის ოქმი №435). ასევე მოითხოვა ბათილად იქნეს ცნობილი კომისიის მიერ 2016 წლის 21 სექტემბერს გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობა №52, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 6 ოქტომბრის №... გადაწყვეტილება, უძრავი ქონების თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად დარეგისტრირების შესახებ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის №ბ 61.011933718 ბრძანება და საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 30 დეკემბრის №... გადაწყვეტილება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 30 ივნისის განჩინებით, საქმის განხილვაში მესამე პირად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით ჩაება კ.გ-ი, ხოლო ამავე კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილით მ.გ-ი, ო.კ.მ.ვ-ი. კოლეგიის 2020 წლის 12 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქმის განხილვაში მესამე პირად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით ჩაერთო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ამავე კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილით კი სს „ს...“. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაბმული იქნენ ვ.პ-ი, ნ.დ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ.კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილება კ.გ-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილების თაობაზე (№435 სხდომის ოქმი) და მასზე 2016 წლის 21 სექტემბერს გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობა №52 აღნიშნული აქტებით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის ნ.კ-ის მიერ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში №... განცხადებით სარეგისტრაციოდ წარდგენილ, ა.ა-ას 2016 წლის 4 ივლისის საკადასტრო აზომვითი ნახაზით გათვალისწინებულ, თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე 1206 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ზედდების ფართზე კ.გ-ის უფლების აღიარებისა და საკუთრების მინიჭების ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი უძრავი ქონების თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად დარეგისტრირების შესახებ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის №ბ61.011933718 ბრძანება. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 თებერვლის განჩინებით ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი, მე-4 მუხლები და საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ, 2017 წლის 9 თებერვალს მომზადებულ სიტუაციურ ნახაზზე ასახული ზედდების ნაწილში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 4 მაისის №435 სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილებით არასწორად იქნა დადგენილი ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე 727.1 კვ.მ მიწის ნაკვეთის კ.გ-ის მიერ თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი, ვინაიდან მითითებული მიწის ნაკვეთი იმყოფებოდა ნ.კ-ის მფლობელობაში.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციული წარმოებისას დაცული არ იქნა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარებასთან დაკავშირებით. მიუთითა, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. მიუთითა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხის გადაწყვეტისას მტკიცებულებათა მოპოვების გზით უნდა დაედგინა საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია, კერძოდ, კ.გ-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრები არასწორად დადგენის შედეგად, კ.გ-ს მიეკუთვნა ნ.კ-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთი, რაც თავის მხრივ, ზღუდავს მოსარჩელის უფლებას.

რაც შეეხება სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის №ბ61.011933718 ბრძანების კანონიერების საკითხს, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – ქონების მართვის სააგენტოს დებულების დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 16 თებერვლის №13-42 დადგენილების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტზე (რომლის შესაბამისად, სააგენტოს ფუნქციებია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის უძრავი ქონების აღრიცხვა - რეგისტრაციის უზრუნველყოფა) და ყურადღება გაამახვილა საქმის მასალებით დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის №ბ61.011933718 ბრძანებით გათვალისწინებული 960 კვ.მ მიწის ნაკვეთი სრულად მოიცავდა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ ნ.კ-ისათვის მიკუთვნებულ, ამავე კომისიის 20017 წლის 3 თებერვლის №569 საკუთრების მოწმობით გათვალისწინებულ მიწის ნაკვეთს, რომელიც საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სარეგისტრაციოდ 2017 წლის 8 თებერვალს №... განცხადებით წარედგინა.

სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს იმ არგუმენტზე, რომ მოსარჩელეს, 2017 წლის 3 თებერვლის საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით მარეგისტრირებელი ორგანოსთვის არ მიუმართავს და სადავო მიწის ნაკვეთის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად რეგისტრაციის დროს რაიმე შემაფერხებელი გარემოება არ არსებობდა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე გახდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით, აღნიშნულზე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საკუთრების უფლება დაცული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით. საკუთრების უფლება ვლინდება პირის უფლებაში, ფლობდეს, სარგებლობდეს და განკარგავდეს საკუთრებაში არსებულ ქონებას, კანონისმიერი თუ სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში. ამასთანავე, საკუთრების უფლებით დაცულია იმ პირთა უფლებაც, რომელთაც კანონით მინიჭებული შესაძლებლობის ფარგლებში წარმოექმნებათ უფლება კონკრეტულ ქონებაზე, თუნდაც ჯერ კიდევ არ იყოს დაცული საკუთრების უფლების წარმოშობის მხოლოდ ფორმალური პროცედურები. აღნიშნული მსჯელობით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელისთვის თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 3 თებერვლის საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე მინიჭებული უფლება უძრავ ნივთზე, ასევე, არის საკუთრების უფლებით დაცვის ღირსი ინტერესი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის წარმომადგენელი არ იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას, დეტალურად მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს და განმარტავს, რომ როგორც კ.გ-ის, ისე ნ.კ-ის შემთხვევაში, კომისიის მიერ გადაწყვეტილების მიღება განხორციელდა მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტაციის წარდგენის შემდეგ. კასატორის მითითებით, საქმეს ერთვის შპს „...ის“ სპეციალისტის ა.ბ-ის 2019 წლის 14 მარტის წერილი (ტომი I, ს.ფ. 40), რომლის მიხედვით, თბილისი, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე, ს/კ ... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი თავდაპირველად აზომილ იქნა GPS-ის გამოყენების გარეშე, რამაც გამოიწვია ხარვეზი შესაბამისი უძრავი ნივთის საზღვრების დაფიქსირებისას. ამავე წერილის მიხედვით, შპს „...მა“ 2017 წლის 17 ივლისს დაამზადა ახალი აზომვითი ნახაზი ჯიპიესის გამოყენებით. წერილზე დართული 2017 წლის 17 ივლისის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის მიხედვით, თავდაპირველი აზომვითი ნახაზით გათვალისწინებულ მიწის ნაკვეთს დასავლეთ საზღვრის მხარეს მონიშნული აქვს 136 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, როგორც ნ.კ-ის მიწის ნაკვეთის გადაფარვის ნაწილი (ტომი 1, ს.ფ. 41). სასამართლო სხდომაზე მოწმის სტატუსით დაკითხულმა ა.ბ-მა დაადასტურა შპს ...ის 2019 წლის 14 მარტის წერილის შინაარსი და დამატებით აღნიშნა, რომ ხარვეზი გამოწვეული იყო ზუსტი ხელსაწყოების არარსებობით.

კასატორის მსჯელობით, იმ მოცემულობაში, როდესაც 2015 წელს კ.გ-ის მიერ მოხდა ყველა შესაბამისი მტკიცებულების წარდგენა, კომისიის მიერ მართებულად მოხდა მისთვის მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. ამასთან, კასატორი დამატებით აღნიშნავს, რომ ზედდების ფაქტის დადგენა კომისიის მიერ ვერ მოხდებოდა და აღნიშნული წარმოადგენს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპეტენციას. წარმომადგენელი ასევე მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ დავის საგანს წარმოადგენს აღმჭურველი ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის კანონიერების შემოწმება, რომლის დაცვისათვის გათვალისწინებულია დაცვის მაღალი სტანდარტი. მისივე მსჯელობით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ ერთი მხრივ, გაითვალისწინა ნ.კ-ის საკუთრების უფლების შესაძლო დარღვევის ფაქტი, მეორე მხრივ, კი უყურადღებოდ დატოვა გასაჩივრებული აქტის მიმართ მესამე პირის კანონიერი ნდობის საკითხი. ამდენად, ითხოვს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას და საქმის არსებითად განხილვის ფარგლებში, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს წარმომადგენელი არ იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას, მიუთითებს „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონი მე-2 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტზე, მე-5 და მე-8 მუხლებზე, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 16 თებერვლის №13-42 დადგენილებით დამტკიცებული სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს დებულების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტზე, საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ 106-ე მუხლის მე-2 პუნქტზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლზე და აღნიშნავს, რომ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს დებულების შესაბამისად, სააგენტოს ერთ - ერთ უფლებამოსილებას წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საზღვრებში არსებული დაურეგისტრირებელი უძრავი ქონების ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად აღრიცხვისთვის შესაბამისი პროცედურების განხორციელება, თუმცა, როგორც სადავოდ გამხდარი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს ბრძანების გამოცემის დროს, ასევე დღეის მდგომარეობით, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ ინვენტარიზაციის ფარგლებში ხორციელდება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად რეგისტრაციას დაქვემდებარებული მიწის ნაკვეთების მოძიება შემდგომში მათი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად რეგისტრაციის მიზნით. კასატორის მსჯელობით, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის №ბ61.011933718 ბრძანებაზე თანდართული საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზიდან დგინდება, რომ მოცემული სადავო ქონების მოძიება სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ განხორციელდა სწორედ ინვენტარიზაციის ფარგლებში და სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ განხორციელდა მხოლოდ შესაბამისი მიმართვის (ბრძანების) მომზადება აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე დატანილი მიწის ნაკვეთის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად რეგისტრაციის მიზნით. მარეგისტრირებელი ორგანოს 2019 წლის 30 დეკემბრის №882019880281 გადაწყვეტილებით ქ. თბილისში, ...ის ... ჩიხში არსებული 960 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი დარეგისტრირდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად (საკადასტრო კოდი № ...).

კასატორი მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, არ იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სადავო ბრძანების ბათილად ცნობას. მისივე მსჯელობით, არ არსებობს სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს ბრძანების ბათილად ცნობის არცერთი საფუძველი, ვინაიდან გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით. მიუთითებს, რომ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ მიმართული იქნა შესაბამისი უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოსთვის, თანდართული იქნა რეგისტრაციის განხორციელებისთვის განკუთვნილი, შესაბამისი უფლებამოსილი პირის მიერ მომზადებული, აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი მიწის ნაკვეთის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად რეგისტრაციის მიზნით. კასატორის მითითებით, კანონმდებლობა იცავს არა მარტო ფიზიკური და იურიდიული პირების, არამედ ასევე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის, როგორც მესაკუთრის საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებულ უფლებასაც. აღნიშნული გათვალისწინებულია საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ 109-ე მუხლთ, რომლის თანახმად, მუნიციპალიტეტი ქონებაზე საკუთრების უფლების განხორციელებისას დამოუკიდებელია. მუნიციპალიტეტის ორგანოები ქონებრივი უფლებების განხორციელებისას ვალდებული არიან, დაიცვან მუნიციპალიტეტის, როგორც მესაკუთრის, კანონიერი ინტერესები. წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად რეგისტრაციის დროს არ არსებობდა რაიმე შემაფერხებელი გარემოება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე გახდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით. ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელი ასევე ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელის დაინტერესებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ შესაბამისი საკუთრების უფლების მოწმობა გაცემულია 2017 წლის 3 თებერვალს, თუმცა, მოსარჩელეს არ მიუმართავს მარეგისტრირებელი ორგანოსთვის მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის მიზნით, ხოლო კანონმდებლობის თანახმად, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება წარმოიშობა საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. თავის მხრივ, სადავო უძრავი ქონება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად აღირიცხა მარეგისტრირებელი ორგანოს 2019 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე. ამდენად, ითხოვს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას და საქმის არსებითად განხილვის ფარგლებში, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, მსჯელობის საგანს წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილების (№435 სხდომის ოქმი), 2016 წლის 21 სექტემბერს გაცემული №52 საკუთრების უფლების მოწმობის (ნ.კ-ის მიერ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში №... განცხადებით სარეგისტრაციოდ წარდგენილ, ა.ა-ას 2016 წლის 4 ივლისის საკადასტრო აზომვითი ნახაზით გათვალისწინებულ, თბილისში, ...ის ქუჩა №18- ში მდებარე 1206 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ზედდების ფართზე კ.გ-ის უფლების აღიარებისა და საკუთრების მინიჭების ნაწილში) და სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის №ბ61.011933718 ბრძანების (უძრავი ქონების თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად დარეგისტრირების შესახებ) კანონიერება.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2015 წლის 5 იანვარს კ.გ-ის წარმომადგენელმა მ.ტ-ემ №14/6 განცხადებით მიმართა ქალაქ თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და მოითხოვა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე 776,3 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დაკანონება იმ საფუძვლით, რომ დასახელებულ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლი კ.გ-მა 1996 წლამდე ააშენა.

განცხადებასთან დაკავშირებით საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას წარედგინა: - მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი და კორექტირებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზი; - სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 24 დეკემბრის №007077714 ექსპერტის დასკვნა, რომლის მიხედვით, ექსპერტიზაზე წარდგენილი 1996 წლის ორთოფოტოს მონაცემებისა და შპს „ კ...ას“ მიერ მომზადებული სიტუაციური გეგმის მიხედვით, ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული შენობა - ნაგებობა აშენდა 1996 წლამდე და 1996 წლის პერიოდში; ფოტოსურათები; - ჟ.ო-ის, ი.შ-სა და გ.ვ-ის განცხადებები, რომელთა მიხედვით, განმცხადებლებმა სანოტარო წესით დამოწმებული ხელმოწერებით დაადასტურეს განმარტება მასზე, კ.გ-ი ფლობდა თბილისში, ...ის ქუჩის პირველ ჩიხში მდებარე, ყოფილ № ...სა და ...ის ქუჩის №30-ის მიმდებარე მიწის ნაკვეთსა და 1975 წელს აშენებულ ნაგებობას.

ქალაქ თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 4 მაისის სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილებით (სხდომის ოქმი №435) კ.გ-ის 2015 წლის 5 იანვრის განცხადებით მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთს მიენიჭა თვითნებურად დაკავებულის კატეგორია და მასზე საკუთრების უფლება ეღიარა კ.გ-ის. ამავე გადაწყვეტილების მიხედვით, ვინაიდან განსახილველი მიწის ნაკვეთი კვეთდა №... საკადასტრო ერთეულს, საკუთრების უფლების მოწმობა უნდა ყოფილიყო გაცემული დაინტერესებული პირის მიერ კორექტირებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზისა და მიწის ნაკვეთის საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის შემდეგ. აღნიშნული გადაწყვეტილების შესაბამისად, დაინტერესებული პირის მიერ კორექტირებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზისა და მიწის ნაკვეთის საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის შემდეგ, საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2016 წლის 21 სექტემბრის კ.გ-ზე გასცა საკუთრების უფლების მოწმობა №52 ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე 727.1 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე.

2016 წლის 30 სექტემბერს კ.გ-მა №... განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს რომლითაც ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა.

განცხადებასთან ერთად მარეგისტრირებელ ორგანოს წარედგინა: - სუბსიდირების პროექტი; - წარმომადგენლის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი; 2016 წლის 21 სექტემბრის საკუთრების უფლების მოწმობა №52; - მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ქაღალდის და ელ. ვერსია; - წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 6 ოქტომბრის №... გადაწყვეტილებით კ.გ-ის 2016 წლის 30 სექტემბრის №... განცხადება დაკმაყოფილდა და ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე 727,10 კვ.მ, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე დარეგისტრირდა კ.გ-ის საკუთრების უფლება.

დადგენილია, რომ 2016 წლის წლის პირველი დეკემბრის ჩუქების ხელშეკრულებით კ.გ-მა მ.გ-ის აჩუქა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე 727,10 კვ.მ, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი, რის საფუძველზე მითითებულ მიწის ნაკვეთზე 2016 წლის 5 დეკემბერს საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მ.გ-ის საკუთრების უფლება.

დადგენილია ასევე, რომ 2017 წლის 3 თებერვალს თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ ნ.კ-ზე გასცა №569 საკუთრების უფლების მოწმობა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე 1206 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მასზე, რომ ნ.კ-ის საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველზე ამავე კომისიის მიერ დამოწმებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მიხედვით.

2017 წლის 8 თებერვალს ნ.კ-მა №... განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს რომლითაც ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 14 თებერვლის №...- გადაწყვეტილებით ნ.კ-ის №... განცხადებაზე შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება იმაზე მითითებით, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უძრავი ნივთისა და №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ნივთის (მესაკუთრე მ.გ-ი) საკადასტრო მონაცემებს შორის დადგინდა ინსტრუქციით განსაზღვრული ზედდება, რის გამოც წარსადგენი იყო კორექტირებული აზომვითი ნახაზი ან ინფორმაცია დავის არსებობის შესახებ.

ნ.კ-ი გარდაიცვალა 2017 წლის 19 თებერვალს და მისი სამკვიდრო ქონება მიიღო პირველი რიგის მემკვიდრემ - შვილმა ნ.კ-მა.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 12 მარტის №ბ61.011933718 ბრძანებით დადგინდა, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის I ჩიხში მდებარე 960 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უნდა დარეგისტრირებულიყო ქალაქ თბილისი მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლება.

დადგენილია, რომ 2019 წლის 24 ოქტომბერს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს წარედგინა ქალაქ თბილისი მუნიციპალიტეტის №882019880281 განცხადება ქალაქი თბილისში, ...ის I ჩიხში მდებარე 960 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით. განცხადებასთან ერთად მარეგისტრირებელ ორგანოს წარედგინა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 12 მარტის №ბ61.011933718 ბრძანება.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 30 დეკემბრის №... გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის №882019880281 განცხადება და ქალაქი თბილისში, ...ის I ჩიხში მდებარე, №... საკადასტრო კოდის 960 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დარეგისტრირდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლება.

ქალაქ თბილისი, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე, N... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი მ.გ-მა 2020 წლის 30 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ო.კ.მ.ვ-ს მიჰყიდა, ხოლო ამ უკანასკნელმა 2020 წლის 25 აგვისტოს ხელშეკრულებით აღნიშნული ქონება ნ.დ-სა და ვ.პ-ზე გაასხვისა.

ნ.კ-ის მიერ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში №... განცხადებით სარეგისტრაციოდ წარდგენილ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით (ა.ა-ას მიერ 2016 წლის 4 ივლისს მომზადებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზით გათვალისწინებული, თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე 1206 კვ.მ მიწის ნაკვეთი) საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2017 წლის 9 თებერვალს მომზადებულ სიტუაციურ ნახაზზე ასახული ზედდების ნაწილში ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე 727.1 კვ.მ მიწის ნაკვეთის კ.გ-ის მიერ თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 4 მაისის №435 სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილებით არასწორად იქნა დადგენილი, ვინაიდან მითითებული მიწის ნაკვეთი იმყოფებოდა ნ.კ-ის მფლობელობაში.

მ.გ-მა 2016 წლის 24 აგვისტოს განცხადებით დაადასტურა, რომ ნ.კ-ი ფლობდა ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე 1204 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე არსებულ შენობა ნაგებობებს მასზე მომზადებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მიხედვით და არ იყო წინააღმდეგი, შესაბამის ნაკვეთზე დარეგისტრირებულიყო ნ.კ-ის საკუთრების უფლება. აღნიშნულ განცხადებაზე მ.გ-ის ხელმოწერა დადასტურებულ იქნა სანოტარო წესით.

დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში №... განცხადებით სარეგისტრაციოდ წარდგენილი, ა.ა-ას მიერ 2016 წლის 4 ივლისს მომზადებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზით გათვალისწინებული, თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე 1206 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნ.კ-ის მიერ ფლობის ფაქტი საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ დაადგინა და მიიღო გადაწყვეტილება შესაბამის მიწის ნაკვეთზე ნ.კ-ის საკუთრების უფლებისა აღიარების შესახებ, რაც გახდა შესაბამის მიწის ნაკვეთზე ამავე კომისიის მიერ ნ.კ-ის სასარგებლოდ 2017 წლის 3 თებერვალს N569 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველი.

საქმის განხილვის ფარგლებში 2021 წლის 25 ნოემბრის სასამართლო სხდომაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სადავო გადაწყვეტილებით ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე მიწის ნაკვეთზე კ.გ-ის საკუთრების უფლების აღიარება მოხდა ხარვეზით, კ.გ-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრების არასწორად დადგენით და შესაბამისი ხარვეზის აღმოფხვრის მიზნით დაიწყო წარმოება, რომლის ფარგლებში მ.გ-მაც დაადასტურა, რომ ნ.კ-ის ნაკვეთთან ზედდების ნაწილში კ.გ-ის საკუთრებად აღიარებული მიწის ნაკვეთი არ იმყოფებოდა კ.გ-ის მფლობელობაში (2021 წლის 25 ნოემბრის სხდომის ოქმი).

საქმეს ერთვის შპს „...ის“ სპეციალისტის ა.ბ-ის 2019 წლის 14 მარტის წერილი (ტომი I, ს.ფ. 40), რომლის მიხედვით, თბილისი, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე, ს/კ... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი თავდაპირველად აზომილ იქნა GPS-ის გამოყენების გარეშე, რამაც გამოიწვია ხარვეზი შესაბამისი უძრავი ნივთის საზღვრების დაფიქსირებისას. ამავე წერილის მიხედვით, შპს „...მა“ 2017 წლის 17 ივლისს დაამზადა ახალი აზომვითი ნახაზი GPS (leica net rover) გამოყენებით. წერილზე დართული 2017 წლის 17 ივლისის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის მიხედვით, თავდაპირველი აზომვითი ნახაზით გათვალისწინებულ მიწის ნაკვეთს დასავლეთ საზღვრის მხარეს მონიშნული აქვს 136 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, როგორც ნ.კ-ის მიწის ნაკვეთის გადაფარვის ნაწილი (ტომი 1, ს.ფ. 41). სასამართლო სხდომაზე მოწმის სტატუსით დაკითხულმა ა.ბ-მა დაადასტურა შპს ...ის 2019 წლის 14 მარტის წერილის შინაარსი და დამატებით აღნიშნა, რომ ხარვეზი გამოწვეული იყო ზუსტი ხელსაწყოების არარსებობით.

სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის №ბ61.011933718 ბრძანების საფუძველზე დარეგისტრირებული 960 კვ.მ მიწის ნაკვეთი სრულად მოიცავდა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ ნ.კ-ისათვის მიკუთვნებულ, ამავე კომისიის 20017 წლის 3 თებერვლის №569 საკუთრების მოწმობით გათვალისწინებულ მიწის ნაკვეთს, რომელიც საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სარეგისტრაციოდ 2017 წლის 8 თებერვალს №... განცხადებით წარედგინა.

საკითხზე მსჯელობის მიზნით პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონს (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), რომელმაც სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისებისა და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობის მიზნით დაადგინა კერძო პირების მიერ თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთების მათ საკუთრებაში გადაცემის შესაძლებლობა და მისი რეალიზების ძირითადი პირობები. მითითებული კანონის მიზნის განსაზღვრისას გასათვალისწინებელია მისი მიღების პერიოდისათვის არსებული ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი რეალობა. აღნიშნული კანონის მიღებით კანონმდებელმა წაახალისა კერძო ინიციატივა და მოახდინა არსებული მიწის რესურსის ათვისების სტიმულირება ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ. ხსენებული კანონის საფუძველზე, ფიზიკურ პირებს და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს მიენიჭათ უფლება დადგენილი წესით და დადგენილი წინაპირობების არსებობისას მოეხდინათ საკუთრების უფლების აღიარება. ზემოაღნიშნული კანონის მიღებით, მიწის ფონდის ათვისების ხელშეწყობის მიზნით, სახელმწიფომ დაადგინა სახელმწიფო ქონების - მიწის ნაკვეთების პრივატიზების გარკვეული შეღავათების შემცველი რეჟიმი (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 27 დეკემბრის N2/3/522,553 გადაწყვეტილება, §17,46,47). კანონის მიღების მიზეზი სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის მნიშვნელოვანი ნაწილის მართლზომიერ მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებობა და თვითნებური დაკავება გახდა, რაც აფერხებდა მიწის ფონდის ათვისებას, მიწის ბაზრისა და მიწის განკარგვის სახელმწიფო სტრატეგიული გეგმის განვითარებას. ამასთანავე, მიუხედავად მოქალაქეთა მიერ აღნიშნული მიწებით მრავალწლიანი სარგებლობისა, მათზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია დაკავშირებული იყო მთელ რიგ სირთულეებთან, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების რეგისტრაცია შეუძლებელი იყო. არსებული ვითარება განაპირობებდა სახელმწიფო ბიუჯეტის ზრდის შეფერხებას, რადგან ვერ ხერხდებოდა მიწების საჯარო რეესტრში იდენტიფიცირება და, შესაბამისად, მათი მიწის გადასახადით დაბეგვრა (იხ. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის განმარტებითი ბარათი). სახელმწიფოს მიზანს შეადგენდა ქვეყნის მასშტაბით არსებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ რეალურად დაკავებული, დაურეგისტრირებელი მიწების ოდენობის დადგენა, აღრიცხვა და მათი რეგისტრირება (სუს 2019 წლის 28 ოქტომბრის Nბს-504-501(კ-17) გადაწყვეტილება). კანონი არეგულირებს სპეციფიკურ სამართალურთიერთობას. განსახილველი შემთხვევისთვის რელევანტურია აღინიშნოს, რომ მოცემული კანონი დაინტერესებული პირისთვის ქმნის მოლოდინს ისეთ მიწაზე საკუთრების უფლების წარმოშობაზე, რომელიც სახელმწიფოს საკუთრებაა, თუმცა მას ფაქტობრივად დაკავებული აქვს მიწის ნაკვეთი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ კანონმა ასეთი პრივილეგია გაითვალისწინა ექსპლიციტურად იმ პირების მიმართ, რომელთაც არ გააჩნიათ მიწის ნაკვეთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, მაგრამ ფაქტობრივად წლების განმავლობაში მინიმუმ კანონის ამოქმედებიდან (2007 წელი) - უფლების რეალიზაციის მომენტამდე აქვთ ფაქტობრივი კავშირი მიწის ნაკვეთთან. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი წარმოადგენს სახელმწიფო ქონების განკარგვის ალტერნატიულ მექანიზმს (მსგავს საკითხზე იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სპს „გრიშა აშორდია“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ, N2/3/522,553; II, 60-63;), სამართლებრივ საფუძველს, რომელიც სახელმწიფო ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვებას უკავშირებს ფაქტობრივ გარემოებას - პირის მიერ სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მიმართ არსებულ ფაქტობრივ, ინდივიდუალურ, განსაკუთრებულ კავშირს, დროის განგრძობად მონაკვეთში. მეტი სიცხადისთვის, საკასაციო პალატა მიუთითებს აღნიშნულ კანონში გამოყენებულ ტერმინებზე, კერძოდ, მე-2 მუხლის „ა“ პუნქტის თანახმად, მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწად მიიჩნევა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობანაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, რომელზედაც (მიწის ნაკვეთზე ან შენობა - ნაგებობაზე) ფიზიკურ ან კერძო სამართლის იურიდიულ პირს ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა ორგანიზაციულ წარმონაქმნს მართლზომიერი მფლობელობის უფლება წარმოეშვა ამ კანონის ამოქმედებამდე, ასევე ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხული, 1994 წლამდე თვითნებურად დაკავებული მიწა. ამავე მუხლის „გ“ პუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწად მიიჩნევა ფიზიკური პირის მიერ ამ კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობა - ნაგებობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობი ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწისა.

მითითებული საკანონმდებლო აქტის შესაბამისად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების უფლებამოსილება შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობით ორგანოს მიენიჭა, რომელიც ამ უფლებამოსილებას კომისიის მეშვეობით ახორციელებდა, კომისია კი თავის ფუნქციებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის VIII თავით განსაზღვრული ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოებისა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით ასრულებდა. კანონში 2016 წლის ივნისში განხორციელებული ცვლილებების შემდეგ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უფლებამოსილია შესაბამისი მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელ ორგანოსთან (ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტში − ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან) არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია და მითითებული კომისია წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობით ორგანოსთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის უფლებამონაცვლეს („ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლი, 7⁶ მუხლი).

ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად მიუთითეს, რომ დაინტერესებული პირის მიერ შესაბამისი განცხადებით კომპეტენტური კომისიისათვის მიმართვისას, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დასასაბუთებლად კანონი (სადავო პერიოდის რედაქცია) ითვალისწინებს შემდეგი დოკუმენტების წარდგენის საჭიროებას ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მანძილი მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები („ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის 5¹ მუხლის 1-ლი და მე-3 პუნქტები). თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს მოთხოვნის შესაბამისობა სივრცით - ტერიტორიული დაგეგმვის პირობებთან. თუ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მთლიანად ან ნაწილობრივ აკმაყოფილებს ამ კანონით განსაზღვრულ პირობებს და კომისია დადებით გადაწყვეტილებას მიიღებს, დაინტერესებულ პირს კომისია უგზავნის წერილობით შეტყობინებას საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის შესაბამისი ოდენობისა და მისი სრულად გადახდის ვალდებულების თაობაზე. თუ დაინტერესებული პირი საკუთრების უფლების აღიარების საფასურს გადაიხდის წერილობითი შეტყობინებით დადგენილი ოდენობით, კომისია გასცემს საკუთრების უფლების მოწმობას და დამოწმებულ საკადასტრო აზომვით ნახაზს, რომელზედაც სხვა საკადასტრო მონაცემებთან ერთად ასახული უნდა იყოს საკუთრების უფლებააღიარებული მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობის საზღვრები და ფართობი. თუ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ არ აკმაყოფილებს ამ კანონით განსაზღვრულ პირობებს ან განცხადებისათვის დართული დოკუმენტებით არ დასტურდება თვითნებურად დაკავების ფაქტი, კომისია იღებს წერილობით გადაწყვეტილებას საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის თაობაზე („ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის 5¹ მუხლის მე-2, მე-5 და მე-7 პუნქტები).

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,კ“ ქვეპუნქტზე და განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული წარმოება არის ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობა ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის მომზადების, გამოცემისა და აღსრულების, ადმინისტრაციული საჩივრის გადაწყვეტის აგრეთვე ადმინისტრაციული ხელშეკრულების მომზადების, დადების ან გაუქმების მიზნით. ადმინისტრაციული წარმოება წარმოადგენს პროცედურას, წესების ერთობლიობას, თუ რა უფლება მოვალეობებით სარგებლობენ მისი მონაწილენი. ადმინისტრაციულ წარმოებაში პირის მონაწილეობა უზრუნველყოფს არა მხოლოდ დაინტერესებული პირის მოლოდინს, რომ მის მიმართ გამოიცეს კანონიერი და დასაბუთებული აქტი, არამედ მის უფლებასაც, რომ აქტიური მონაწილეობა მიიღოს მისი მომზადების სტადიებზე, რათა ობიექტური ზეგავლენა მოახდინოს იმ სამართლებრივ შედეგზე, რომელიც შესაძლოა მის მიმართ დადგეს. ცალსახაა, რომ ადმინისტრაციული წარმოების სრულყოფილი ჩატარება ანუ მხოლოდ სათანადო პროცედურის საფუძველზე გადაწყვეტილების მიღება დიდწილად განაპირობებს მის კანონიერებას, დასაბუთებულობასა და მიზანშეწონილობას. მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი, რომელიც გამოცემულია წერილობითი სახით, აუცილებელია შეიცავდეს დასაბუთებას, კერძოდ, მასში მითითებული უნდა იყოს ის სამართლებრივი და ფაქტობრივი წანამძღვრები, რომელთა საფუძველზეც გამოიცა იგი. განსახილველ შემთხვევაში, როგორც საქმის მასალებით დგინდება, მ.გ-მა 2016 წლის 24 აგვისტოს განცხადებით დაადასტურა, რომ ნ.კ-ი ფლობდა ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე 1204 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე არსებულ შენობა - ნაგებობებს მასზე მომზადებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მიხედვით და არ იყო წინააღმდეგი შესაბამის ნაკვეთზე დარეგისტრირებულიყო ნ.კ-ის საკუთრების უფლება. აღნიშნულ განცხადებაზე მ.გ-ის ხელმოწერა დადასტურებულ იქნა სანოტარო წესით (ტომი 1, ს.ფ. 92). ამასთან, საქმის განხილვის ფარგლებში 2021 წლის 25 ნოემბრის პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სადავო გადაწყვეტილებით ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე მიწის ნაკვეთზე კ.გ-ის საკუთრების უფლების აღიარება მოხდა ხარვეზით, კ.გ-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრების არასწორად დადგენით და შესაბამისი ხარვეზის აღმოფხვრის მიზნით დაიწყო წარმოება, რომლის ფარგლებში მ.გ-მაც დაადასტურა, რომ ნ.კ-ის ნაკვეთთან ზედდების ნაწილში კ.გ-ის საკუთრებად აღიარებული მიწის ნაკვეთი არ იმყოფებოდა კ.გ-ის მფლობელობაში (2021 წლის 25 ნოემბრის სხდომის ოქმი). საქმეს ერთვის შპს „...ის“ სპეციალისტის ა.ბ-ის 2019 წლის 14 მარტის წერილი (ტომი I, ს.ფ. 40), რომლის მიხედვით, თბილისი, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე, ს/კ ... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი თავდაპირველად აზომილ იქნა GPS-ის გამოყენების გარეშე, რამაც გამოიწვია ხარვეზი შესაბამისი უძრავი ნივთის საზღვრების დაფიქსირებისას. ამავე წერილის მიხედვით, შპს „...მა“ 2017 წლის 17 ივლისს დაამზადა ახალი აზომვითი ნახაზი GPS (leica net rover) გამოყენებით. წერილზე დართული 2017 წლის 17 ივლისის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის მიხედვით, თავდაპირველი აზომვითი ნახაზით გათვალისწინებულ მიწის ნაკვეთს დასავლეთ საზღვრის მხარეს მონიშნული აქვს 136 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, როგორც ნ.კ-ის მიწის ნაკვეთის გადაფარვის ნაწილი (ტომი 1, ს.ფ. 41). სასამართლო სხდომაზე მოწმის სტატუსით დაკითხულმა ა.ბ-მა დაადასტურა შპს ...ის 2019 წლის 14 მარტის წერილის შინაარსი და დამატებით აღნიშნა, რომ ხარვეზი გამოწვეული იყო ზუსტი ხელსაწყოების არარსებობით.

ამდენად, საქმის მასალებით დადგენილია და მხარეთა შორის სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2017 წლის 9 თებერვალს მომზადებულ სიტუაციურ ნახაზზე ასახული ზედდების ნაწილში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2015 წლის 4 მაისის №435 სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილებით არასწორად იქნა დადგენილი ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №30-ის მიმდებარე 727.1 კვ.მ მიწის ნაკვეთის კ.გ-ის მიერ თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი, ვინაიდან მითითებული მიწის ნაკვეთის ნაწილი იმყოფებოდა ნ.კ-ის მფლობელობაში. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების იმ მსჯელობას, რომ განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციული წარმოებისას დაცული არ იქნა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარებასთან დაკავშირებით. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხის გადაწყვეტისას მტკიცებულებათა მოპოვების გზით უნდა დაედგინა საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. კერძოდ, კ.გ-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრები არასწორად დადგენის შედეგად, კ.გ-ის მიეკუთვნა ნ.კ-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ნაწილი (136 კვ.მ), რაც თავის მხრივ, ზღუდავს მოსარჩელის უფლებას.

რაც შეეხება სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის №ბ61.011933718 ბრძანების კანონიერების საკითხს, საკასაციო პალატა მიუთითებს „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – ქონების მართვის სააგენტოს დებულების დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 16 თებერვლის №13-42 დადგენილების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, სააგენტოს ფუნქციებია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის უძრავი ქონების აღრიცხვა - რეგისტრაციის უზრუნველყოფა. ადგილობრივი თვითმმართველობის განხორციელების სამართლებრივ საფუძვლებს, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების უფლებამოსილებებს, მათი შექმნისა და საქმიანობის წესებს, მათ ფინანსებსა და ქონებას, ურთიერთობებს მოქალაქეებთან, სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან და საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებთან, აგრეთვე ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობისა და პირდაპირი სახელმწიფო მმართველობის განხორციელების წესებს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი განსაზღვრავს. დასახელებული კოდექსის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის ქონება არის საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ყველა ნივთი და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე და მას განეკუთვნება: ა) მუნიციპალიტეტისთვის კანონით მიკუთვნებული ქონება; ბ) სახელმწიფოს მიერ მუნიციპალიტეტისთვის საკუთრებაში გადაცემული ქონება; გ) ავტონომიური რესპუბლიკის მიერ შესაბამისი მუნიციპალიტეტისთვის საკუთრებაში გადაცემული ქონება; დ) მუნიციპალიტეტის მიერ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილი, შეძენილი ან რეგისტრირებული ქონება (106-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები). ამავე კოდექსის 107-ე მუხლის პირველი ნაწილით, კანონმდებელმა განმარტა, რომ ამ კანონით მუნიციპალიტეტისთვის მიკუთვნებულია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული შემდეგი ქონება: ა) ადგილობრივი მნიშვნელობის გზები და მათი ნაწილები, ქუჩები, მიწისქვეშა და მიწისზედა გადასასვლელები, ტროტუარები, შუქნიშნები, გარე განათების კონსტრუქციები, მოედნები, სკვერები, ბულვარები, შადრევნები, პარკები, მწვანე ნარგავები და ნაპირსამაგრი ნაგებობები; ბ) არასასოფლოსამეურნეო დანიშნულების მიწა, გარდა: ბ.ა) კერძო საკუთრებაში არსებული მიწისა; ბ.ბ) სახელმწიფო ქონებაზე დამაგრებული და სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით არსებულ ქონებაზე დამაგრებული მიწებისა; ბ.გ) მიწისა, რომელიც ექვემდებარება ამ პუნქტის „ბ.ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ქონებაზე (სახელმწიფო ქონება და სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით არსებული ქონება) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით დამაგრებას; გ) მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ ობიექტებზე, მათ შორის, ამ პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ობიექტებზე, დამაგრებული მიწა; დ) ადგილობრივი მნიშვნელობის ტყისა და წყლის რესურსები; ე) სასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწა, გარდა ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 12 მარტის №ბ61.011933718 ბრძანების შესაბამისად, ქალაქი თბილისში, ...ის I ჩიხში მდებარე 960 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უნდა დარეგისტრირებულიყო ქალაქ თბილისი მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლება. 2019 წლის 24 ოქტომბერს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს წარედგინა ქალაქ თბილისი მუნიციპალიტეტის №882019880281 განცხადება ქალაქი თბილისში, ...ის I ჩიხში მდებარე 960 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით. განცხადებასთან ერთად მარეგისტრირებელ ორგანოს სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 12 მარტის №ბ61.011933718 ბრძანება წარედგინა. დადგენილია ასევე, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 30 დეკემბრის №... გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის №882019880281 განცხადება და ქალაქი თბილისში, ...ის I ჩიხში მდებარე, N... საკადასტრო კოდის 960 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დარეგისტრირდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლება.

ყურადსაღებია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის №ბ61.011933718 ბრძანებით გათვალისწინებული 960 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (№... საკადასტრო ერთეული) სრულად მოიცავდა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ, ნ.კ-ისათვის მიკუთვნებულ, ამავე კომისიის 2017 წლის 3 თებერვლის №569 საკუთრების მოწმობით გათვალისწინებულ მიწის ნაკვეთს, რომელიც საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სარეგისტრაციოდ 2017 წლის 8 თებერვალს №... განცხადებით წარედგინა. კასატორის - სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს ძირითადი მოტივაცია სადავო აქტის კანონიერების თაობაზე ემყარება იმ არგუმენტაციას, რომ მოსარჩელეს, 2017 წლის 3 თებერვლის საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით მარეგისტრირებელი ორგანოსთვის არ მიუმართავს, სადავო მიწის ნაკვეთის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად რეგისტრაციის დროს რაიმე შემაფერხებელი გარემოება არ არსებობდა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე გახდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით. საკასაციო პალატა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობის გაზიარებით, ვერ დაეთანხმება ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლის ზემოაღნიშნულ მსჯელობას და განმარტავს, რომ საკუთრების უფლება დაცული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით. საკუთრების უფლება ვლინდება პირის უფლებაში, ფლობდეს, სარგებლობდეს და განკარგავდეს საკუთრებაში არსებულ ქონებას, კანონისმიერი თუ სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში. ამასთანავე, საკუთრების უფლებით დაცულია იმ პირთა უფლებაც, რომელთაც კანონით მინიჭებული შესაძლებლობის ფარგლებში წარმოექმნებათ უფლება კონკრეტულ ქონებაზე, თუნდაც ჯერ კიდევ არ იყოს დაცული საკუთრების უფლების წარმოშობის მხოლოდ ფორმალური პროცედურები. სწორედ ამიტომ, მოსარჩელისთვის თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 3 თებერვლის საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე მინიჭებული უფლება უძრავ ნივთზე, ასევე, არის საკუთრების უფლებით დაცვის ღირსი ინტერესი. რაც შეეხება წარმომადგენლის მსჯელობას სადავო აქტის, როგორც აღმჭურველი ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის დაუშვებლობაზე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სზაკ-ის 60¹ მუხლის მე-4 ნაწილი კრძალავს კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას, როცა დადგენილია დაინტერესებული მხარის, იგულისხმება აქტის ადრესატი, კანონიერი ნდობის უფლება, საგამონაკლისო დათქმით, მხარის კანონიერი ნდობა არ არის დაცვის ღირსი უკეთუ არსებითად ირღვევა სხვა პირის კანონიერი უფლებები და ინტერესები. კანონიერი ნდობის უფლებით აქტის ადრესატი დაცულია იმ ვითარებაში, როცა მისი ნდობის უფლება კონფლიქტშია მხოლოდ კანონიერების პრინციპთან, მაგრამ თუ ამავდროულად უკანონო აქტი მესამე პირის კანონიერი ნდობის უფლებას არსებითად არღვევს, შეუძლებელია პრიორიტეტულად იქნეს განხილული აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლება სხვა, მესამე პირთა კანონიერი ნდობის უფლების იგნორირების ხარჯზე. ნორმის ამგვარი განმარტება წინააღმდეგობაში მოდის, როგორც საჯარო მმართველობის კანონიერებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის სტანდარტებით, ისე სამართლიანი მართლმსაჯულების განხორციელების ვალდებულებასთან. იმგვარი გარემოებების დადგენის პირობებში, როცა უკანონო აღმჭურველ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის სამართლებრივი შედეგებით დაირღვა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი, ან სხვა პირის კანონიერი უფლებები, ან კანონიერი ინტერესები, კანონმდებელი აქტს არ მიიჩნევს განსაკუთრებული სამართლებრივი დაცვის ობიექტად, რამდენადაც აქტის კანონიერებისა და აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლების კონფლიქტის, კონკურენციის პირობებში კანონმდებელი პრიორიტეტულად მიიჩნევს არა აქტის ადრესატის, არამედ მესამე პირების კანონიერი ნდობის უფლების დაცვას (სუს 20.01.2015წ. განჩინება, საქმე №ბს- 367-363(კ-14)).

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საჯარო ინტერესებისათვის დასაშვებია ამ უფლების შეზღუდვა კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. საკუთრების უფლების, როგორც ადამიანის ფუნდამენტური უფლების გარეშე შეუძლებელია დემოკრატიული სახელმწიფოს არსებობა. საკუთრების უფლება უზრუნველყოფს ადამიანის თავისუფლებას, მისი უნარებისა და შესაძლებლობების ადეკვატურ რეალიზაცია, ცხოვრების საკუთარი პასუხისმგებლობით წარმართვას. ყოველივე ეს განაპირობებს ინდივიდის კერძო ინიციატივებს ეკონომიკურ სფეროში, რაც ხელს უწყობს ეკონომიკურ ურთიერთობების თავისუფალი მეწარმეობის, საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, ნორმალურ და სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საქმეზე „მოქალაქეები ზაურ ელაშვილი, სულიკო მაშია, რუსუდან გოგია და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ.“ საკონსტიტუციო სასამართლომ მითითებულ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ „ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების, განსაკუთრებით კი, საკუთრების უფლების იგნორირება გამორიცხავს თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, მთლიანად საზოგადოებისა და მის ცალკეულ წევრთა ღირსეული ცხოვრების უზრუნველყოფას და პოლიტიკურ, ეკონომიკურ თუ სოციალურ სტაბილურობას. დემოკრატიული, სამართლებრივი და სოციალური სახელმწიფოს ეკონომიკური სიძლიერე სწორედ საკუთრების უფლების პატივისცემასა და დაცვას ეყრდნობა.“ ამასთან, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკუთრების უფლება აღიარებულია არა მხოლოდ ეროვნული, არამედ საერთაშორისო აქტებითაც, კერძოდ, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით, რომელიც ადგენს, რომ ყოველ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს აქვს თავისი საკუთრებით შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება. მხოლოდ საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის შეიძლება ჩამოერთვას ვინმეს საკუთრება კანონითა და საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპებით გათვალისწინებულ პირობებში. ამასთან, წინარე დებულებები არანაირად არ აკნინებს სახელმწიფოს უფლებას, გამოიყენოს ისეთი კანონები, რომელთაც ის აუცილებლად მიიჩნევს საერთო ინტერესების შესაბამისად საკუთრებით სარგებლობის კონტროლისათვის, ან გადასახდებისა თუ მოსაკრებლების ან ჯარიმების გადახდის უზრუნველსაყოფად. ხსენებული დანაწესი უზრუნველყოფს საკუთრების უფლების კვალიფიციურ დაცვას. ვინაიდან, კერძო საკუთრებაში არსებული მიწა ვერ იქნება რა მიჩნეული მუნიციპალიტეტის კუთვნილ ქონებად, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის ბრძანებით კი სწორედ ნ.კ-ის საკუთრებად აღიარებული მიწის ნაკვეთი დაექვემდებარა თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებად რეგისტრაციას, ცალსახაა, რომ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 3 დეკემბრის გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება კანონს და ამგვარად ზღუდავს მოსარჩელის საკუთრების უფლებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 თებერვლის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე