საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-621(კ-24) 15 იანვარი, 2025 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: თამარ ოქროპირიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ბ. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

ბ. მ-იმა 2023 წლის 19 ივნისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ და ამავე კომისიის 2023 წლის 3 აპრილის №1037 განკარგულების ბათილად ცნობა, ასევე, სადავო მიწის ნაკვეთზე ბ. მ-ის საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე, მოპასუხისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

სარჩელში აღნიშნულია, რომ მოსარჩელე 1990-იანი წლებიდან თვითნებურად ფლობდა და სარგებლობდა ქალაქ თბილისში, ...ს ქუჩაზე მდებარე 553 კვ.მ მიწის ნაკვეთით, რომელსაც ოჯახი იყენებდა ბაღჩეული კულტურის მოსაყვანად. ბ. მ-იმა ამავე პერიოდიდან შემოღობა იგი რკინის კონსტრუქციით და ააშენა ნაგებობა, სადაც პერიოდულად რჩებოდა. 2019 წელს კი განახორციელა ძველი შენობის რეკონსტრუქცია, სადაც, დღეის მდგომარეობით, მისი ოჯახი ცხოვრობს.

მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ იგი სრულად აკმაყოფილებდა კანონის მოთხოვნებს და უსაფუძვლოდ ეთქვა უარი მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ბ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბ. მ-იმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 მარტის განჩინებით ბ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბ. მ-იმა, რომელმაც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებით სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, მას საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ არ დასტურდებოდა კანონის ამოქმედებამდე სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობა და სარგებლობა, მიუხედავად იმისა, რომ აეროფოტოგადაღებებითა და მოწმეთა ჩვენებებით ნათლად დასტურდება მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის შემოღობვისა და სარგებლობის ფაქტი. ამასთან, მოსარჩელემ მიწის ნაკვეთზე 1990-იან წლებში ააშენა 6 კვ.მ ფართის შენობა, რომელიც 2005 წლის აეროფოტოგადაღებაზე არ ჩანს, რადგან მას ხეები ეფარება. 2019 წელს კი მოსარჩელემ განახორციელა შენობის რეკონსტრუქცია და მიაშენა ფართი, რომელშიც დღემდე ცხოვრობს მისი ოჯახი.

აქედან გამომდინარე, კასატორი სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღების შედეგად სარჩელის დაკმაყოფილებას მოითხოვს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 7 ივნისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ბ. მ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად ასკვნის, რომ ბ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამართლიანი სასამართლოს უფლება ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა აღნიშნული არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ §71; ყუფარაძე საქართველოს წინააღმდეგ §76;Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81). კონკრეტულ შემთხვევაში, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სრულად შეაფასეს და შეისწავლეს საქმის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და საქმე განიხილეს კანონმდებლობით დადგენილი წესების დაცვით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო საკითხს წარმოადგენს ბ. მ-ისთვის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის კანონიერება, აღიარებამოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის კანონის ამოქმედებამდე (2007წ.) ფლობისა და სარგებლობის დაუდასტურებლობის საფუძვლით.

საკასაციო პალატა, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მეორე მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტებზე მითითებით, აღნიშნავს, რომ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტიდან გამომდინარე, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის დაინტერესებულმა პირმა უნდა დაადასტუროს, რომ დასახელებული კანონის ამოქმედებამდე (2007წ.) ფლობდა და სარგებლობდა მიწის ნაკვეთით, რომელზეც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული). მხოლოდ დასახელებული კანონის ამოქმედებამდე აღმოცენებული ფაქტის დამტკიცება წარმოშობს კომისიის ვალდებულებას - აღიაროს კერძო პირის საკუთრების უფლება თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე. მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი კი, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილების მეორე მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის (სადავო პერიოდში მოქმედი) შესაბამისად, არის სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, კასატორმა ვერ უზრუნველყო ჩამოთვლილი დოკუმენტების წარმოდგენა როგორც საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში, ისე სასამართლოში საქმის განხილვის დროს. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელე თავის მოთხოვნას არსებითად აფუძნებს იმ გარემოებებზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს მისი ოჯახი ფლობს, დაახლოებით, 1990 წლიდან, რომელიც მათ შემოღობეს რკინის კონსტრუქციით და იყენებდნენ ბაღჩეული კულტურის მოსაყვანად. ასევე, მოსარჩელის მამამ 90-იან წლებშივე ამ ტერიტორიაზე ააშენა 5-6 კვ.მ-მდე ფართის შენობა, სადაც მისი ოჯახის წევრები პერიოდულად რჩებოდნენ. 2019 წლის დეკემბერში კი განახორციელეს ძველი შენობის რეკონსტრუქცია/განახლება, კერძოდ, არსებულ შენობას მიაშენეს ფართი, რომელშიც დღეის მდგომარეობით ცხოვრობს მისი ოჯახი. მოსარჩელე აპელირებს აგრეთვე საქმეში წარმოდგენილ მოწმეთა ნოტარიულად დამოწმებულ ახსნა-განმარტებებზე, რომლებშიც ისინი აღნიშნავენ, რომ ბ. მ-ი 1990-იანი წლებიდან ფლობდა მიწის ნაკვეთს, აშენებული ჰქონდა 5-6 კვ.მ-ის ქოხი, სადაც ღამეს ათენებდა. ქოხს 2019 წელს მიაშენა 60 კვადრატამდე ფართი, სადაც დღემდე ცხოვრობს მისი ოჯახი.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის მოსარჩელის მიერ 2007 წლამდე ფლობის ფაქტს ვერ ადასტურებს კასატორის მიერ მითითებული ვერც ერთი არგუმენტი. რაც შეეხება მოწმეთა ჩვენებებს, რომელთა მიხედვითაც, ბ. მ-ის 2007 წლამდე აშენებული ჰქონდა შენობა, ისინი ვერ ადასტურებენ შენობის უდავოდ არსებობას, რამდენადაც წარმოდგენილი ორთოფოტოები გამორიცხავს სადავო მიწის ნაკვეთზე კანონის ამოქმედებამდე შენობის არსებობას. საქმეში დაცული 2005, 2007, 2010 და 2014 წლების ორთოფოტოებზე სადავო მიწის ნაკვეთის ტერიტორიაზე არ ფიქსირდება შენობა-ნაგებობა. შენობა ჩანს მხოლოდ 2020 წლის ორთოფოტოზე (ს.ფ. 110). ამასთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ 2020 წლის 8 აპრილის განჩინებაზე (საქმეზე Nბს-10(კ-19), რომლითაც საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება მოწმეთა ჩვენებების სასამართლოს მიერ სავალდებულო წესით გაზიარებასთან დაკავშირებით, რადგან მიწის ნაკვეთის ფლობის და სარგებლობის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებები ვერ იქნება მიჩნეული საკუთრების აღიარების საკმარის წინაპირობად“.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა განმარტებას, რომ საქმეში არსებული მასალებით, მათ შორის, სასამართლო სხდომაზე გამოკვლეული ორთოფოტოებისა და ფოტომასალების შესწავლის საფუძველზე, არ დგინდება შენობა-ნაგებობის არსებობა კანონის ამოქმედების დროისთვის (2007 წელი). ამდენად, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებისა და ზემოთ მითითებული სამართლებრივი ნორმების გათვალისწინებით, სასამართლოებმა მართებულად მიიჩნიეს, რომ ბ. მ-ის მიერ წარდგენილი განცხადება და მტკიცებულებები არ ქმნიდა მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. ბ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: თ. ოქროპირიძე

ნ. სხირტლაძე