საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-189(კ-24) 17 დეკემბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - ე. ლ-ი

მესამე პირი - სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა და ახალი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ე. ლ-იმა 2020 წლის 10 თებერვალს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ და მოითხოვა ქ. თბილისში, ...ს ტერიტორიაზე საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: ...) ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემაზე უარის თქმის თაობაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 27 დეკემბრის №ბ01.011936150 ბრძანების ბათილად ცნობა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახურისათვის ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოსარჩელისათვის, ქ. თბილისში, ...ს ტერიტორიაზე არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: ...) ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემის თაობაზე.

სარჩელის მიხედვით, მოსარჩელის მინდობილმა პირმა თ. ქ-იმა, 2019 წლის 26 ოქტომბერს, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახურის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე ატვირთა №... ელექტრონული განცხადება, რომლითაც ითხოვდნენ მოქალაქე ე. ლ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ქ. თბილისში, ...ს ტერიტორიაზე არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: ...) ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისთვის სპეციალურ ზონალურ შეთანხმებას. სამსახურმა 2019 წლის 27 დეკემბერს, ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახურის №01193612891 შეტყობინებით მხარეს აცნობა შემდეგი: „თქვენი განცხადების შესაბამისად, გიგზავნით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახურის დასკვნასა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის ბრძანებას“. მოსარჩელე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის №ბ01.011936150 ბრძანებას არ ეთანხმება და მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიღებულია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით მესამე პირის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ დადგინდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ე. ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2019 წლის 27 დეკემბრის №ბ01.011936150 ბრძანება „ქ. თბილისში, ...ს ტერიტორიაზე არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: №...) ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემაზე უარის თქმის თაობაზე“; ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას (მერს) დაევალა კანონით დადგენილ ვადაში, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამოცემა ე. ლ-ის განცხადებასთან დაკავშირებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, გასაჩივრებული აქტით არ იყო დასაბუთებული, თუ რატომ ეთქვა უარი მოსარჩელეს ქ. თბილისში, ...ს ტერიტორიაზე საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: ...) ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემაზე. აღნიშნული სადავო ბრძანება მიღებული იქნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახურის 2019 წლის 27 დეკემბრის №დ67.01193618 ცალმხრივი დასკვნის საფუძველზე და დასაბუთება დაემყარა მხოლოდ მიზანშეწონილობის საკითხს, თუმცა არ არის წარმოდგენილი დასაბუთებული მსჯელობა მოსარჩელისა და საჯარო ინტერესების დაბალანსების თვალსაზრისით, რაც მიზანშეწონილობის შეფასების კუთხით ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გარემოებას წარმოადგენს. ადმინისტრაციულ ორგანოს არ უმსჯელია მოსარჩელის მიერ განცხადებაში მითითებული გარემოებებზე, რომ მართალია საპროექტო ტერიტორიის მიმდებარე არეალზე ფუნქციურად ვრცელდება სარეკრეაციო ზონა, თუმცა აღნიშნულის მიუხედავად, მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებზე და ასევე, ჩრდილო-აღმოსავლეთით მოსაზღვრე გზის მოპირდაპირედ უკვე აშენებულია საცხოვრებელი სახლები. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე სასამართლომ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებული უფლებამოსილება და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, სადავო საკითხთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 ნოემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასაბუთება და აღნიშნა, რომ საკუთრების უფლებაში ასეთი სახით ჩარევის დასაშვებობა და აუცილებლობა, თავისთავად, არ ნიშნავს ჩარევის თანაზომიერებას, თუ არ არის დასაბუთებული კერძო ან/და საჯარო ინტერესების უპირატესობა. ადმინისტრაციულ ორგანოს საპროექტო მიწის ნაკვეთზე ზონალური შეთანხმების დამტკიცების საკითხის გადაწყვეტისას არ უმსჯელია, ხომ არ ექნებოდა ადგილი საკუთრების უფლების გადამეტებული, საჯარო მიზნის არაადეკვატურ შეზღუდვას, რადგან მესაკუთრეს, მართალია, არ დაუკარგავს ქონებაზე საკუთრების უფლება, თუმცა ამ უფლებას გამოეცალა თავისი ძირითადი არსი - სარგებლობის და განკარგვის თავისუფლება. პალატის შეფასებით, მხედველობაში იყო მისაღები ის გარემოება, რომ დაინტერესებული მხარე არ ითხოვდა უფლებით შეუზღუდავ სარგებლობას და მოთხოვნილი იყო სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემა, რომელიც გარკვეულ წინაპირობებს ექვემდებარება. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც სადავო აქტის საფუძველზე დგინდება, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ შეუფასებია ასეთი სახის შეზღუდვა იყო თუ არა საჯარო ინტერესის დაცვის თანაზომიერი, ხოლო, ამის საწინააღმდეგოდ მსჯელობის მიღმა დატოვა ფიზიკური პირის ინტერესი და არ შესთავაზა ისეთ სახის დასაბუთება, ალტერნატივა, რაც დაინტერესებულ პირს სხვა სახის შესაძლებლობებს მისცემდა, არსებობდა სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად აქტის ბათილად ცნობისა და ახალი აქტის გამოცემის დავალების წინაპირობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლის მითითებით, „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14–39 დადგენილებით დამტკიცებული წესების 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება წარმოადგენს ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საგამონაკლისო წესს და მისი გაცემა დასაშვებია მხოლოდ ამ წესებით განსაზღვრულ შემთხვევებში, ამ მუხლით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად. სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებაზე გადაწყვეტილებას იღებს თბილისის მუნიციპალიტეტის მერი, ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართული სტრუქტურული ერთეულების დასკვნის საფუძველზე.

კასატორის მითითებით, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე ვრცელდება საზოგადოებრივ საქმიანი ზონა 2 (სსზ-2) გამწვანებული ტერიტორიების რუკის შესაბამისად. განაშენიანების რეგულირების წესების 22-ე მუხლის მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება გაიცემა კონკრეტული მიწის ნაკვეთისათვის გამოყენების ისეთი სახეობის დაშვებაზე, რაც განაშენიანების რეგულირების წესების მოთხოვნებით საჭიროებს სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებას. იმავე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, უძრავი ობიექტის სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით ნებადართულ სახეობაზე სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემა დასაშვებია, თუ დასაბუთდება ქვემოთ ჩამოთვლილი ყველა გარემოება: ა) გამონაკლისი საჭიროა ტერიტორიის რაციონალური და ეფექტური გამოყენებისთვის; ბ) არ იცვლება მიმდებარე ტერიტორიის საერთო ქალაქგეგმარებითი ხასიათი.

განსახილველ შემთხვევაში მიწის ნაკვეთის გარემო წარმოადგენს უმეტეს წილად გაუნაშენიანებელ, ,,ქაოტურად“ რეგისტრირებული საკადასტრო ერთეულების სივრცეს. ნაკვეთს აღმოსავლეთით და სამხრეთით ესაზღვრება აქტიურად გამწვანებული ტერიტორია, ხოლო ჩრდილო–დასავლეთით მისასვლელი გრუნტის გზა. მიმდებარე ნაკვეთებზე მეჩხრად გვხვდება დაბალი ინტენსივობის შენობა–ნაგებობები. უშუალოდ საპროექტო ტერიტორიის ფართობი წარმოადგენს 200 კვ.მ, რაც სარეკრეაციო ზონა 2 (რზ-2)-ის რეგულაციების გათვალისწინებით მცირეა სრულფასოვანი შენობა-ნაგებობის განთავსებისა და მისი ფუნქციონირებისთვის შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოსაწყობად, შესაბამისად, არსებობდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2019 წლის 27 დეკემბრის N01.011936150 ბრძანებით ე. ლ-ისათვის ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემაზე უარის თქმის საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 მარტის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მიერ დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2019 წლის 26 ოქტომბერს, ე. ლ-ის წარმომადგენელმა თ. ქ-იმა №... განცხადებით მიმართა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახურს და მოითხოვა ე. ლ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, მდებარე, ქ. თბილისში, ...ს ტერიტორია (საკადასტრო კოდი: ...), ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემა, რაზედაც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2019 წლის 27 დეკემბრის №ბ01.011936150 ბრძანებით, „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული წესების 22-ე მუხლის მე-2 და მე-9 პუნქტებისა და ურბანული განვითარების საქალაქო სამსახურის 2019 წლის 27 დეკემბრის №დ67.01193618 დასკვნის საფუძველზე, ეთქვა უარი. დასკვნაში მიეთითა, რომ წარმოდგენილი ქალაქგეგმარებითი დასაბუთებით ვერ საბუთდება დადგენილებით განსაზღვრული გამონაკლისის დაშვების საფუძვლების არსებობა, კერძოდ საპროექტო ტერიტორიის ადგილმდებარეობა და ფართობი არ იძლევა მისი რაციონალური და ეფექტური გამოყენების შესაძლებლობას, ვინაიდან სარეკრეაციო ზონა 2 (რზ-2)-ის რეგულაციების მიხედვით ტერიტორიაზე ვერ მოხერხდება სრულფასოვანი შენობა-ნაგებობის განთავსება და მისი ფუნქციონირებისთვის შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობა. ამასთან, დაინტერესებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გარემო წარმოადგენს უმეტეს წილად გაუნაშენიანებელ, ქაოტურად რეგისტრირებული საკადასტრო ერთეულების სივრცეს. აღნიშნულიდან გამომდინარე სამსახურმა ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით არ მიიჩნია მიზანშეწონილად ქალაქ თბილისში, ...ს ტერიტორიაზე არსებული მიწის ნაკვეთის (ს/კ№...) სამშენებლოდ განვითარების მიზნით სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის N14-39 დადგენილებით დამტკიცებულ „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესებზე“, რომლის 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება წარმოადგენს ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საგამონაკლისო წესს და მისი გაცემა დასაშვებია მხოლოდ ამ წესებით განსაზღვრულ შემთხვევებში, ამ მუხლით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად. აღნიშნული ნორმა შეიცავს დეტალურ მოწესრიგებას ასეთი შეთანხმების გაცემისათვის წარსადგენი დოკუმენტაციისა თუ განმცხადებლის მიერ დასასაბუთებელი გარემოებების შესახებ (მუხ. 22.3) და მითითებული ნორმატიული აქტი მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიზანშეუწონლად საკითხის მიჩნევის საფუძველზე უარყოფითი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს, რასაც ადგილი ჰქონდა ე. ლ-ის შემთხვევაში.

გარდა ამისა საქმის მასალებით დგინდება, რომ საპროექტო მიწის ნაკვეთი საკუთრებაში აღრიცხულია 2009 წლის 3 სექტემბერს, 1998 წლის მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, არსებული რეფორმის ფარგლებში, რა დროსაც სახეზე არ იყო ის შემზღუდავი ნორმატიული მოცემულობა, რის საფუძველზეც არსებობდა ალბათობა იმისა, რომ მოსარჩელე მხარეს უნდა ჰქონოდა საკუთრების უფლებით სარგებლობის შეზღუდვის ლეგიტიმური მოლოდინი. მითითებული გარემოების საწინააღმდეგო დასაბუთებული პრეტენზია საკასაციო საჩივარში წარმოდგენილი არ არის.

საქართველოს კონსტიტუცია განამტკიცებს საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლებას. საკუთრების უფლება ბუნებითი უფლებაა, რომლის გარეშე შეუძლებელია დემოკრატიული საზოგადოების არსებობა. „საკუთრების უფლება ადამიანის არა მარტო არსებობის ელემენტარული საფუძველია, არამედ უზრუნველყოფს მის თავისუფლებას, მისი უნარისა და შესაძლებლობების ადეკვატურ რეალიზაციას, ცხოვრების საკუთარი პასუხისმგებლობით წარმართვას. ყოველივე ეს კანონზომიერად განაპირობებს ინდივიდის კერძო ინიციატივებს ეკონომიკურ სფეროში, რაც ხელს უწყობს ეკონომიკური ურთიერთობების, თავისუფალი მეწარმეობის, საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, ნორმალურ, სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ივლისის №1/2/384 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით ჯიმშელეიშვილი, ტარიელ გვეტაძე და ნელი დალალიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-5).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით განმტკიცებული საკუთრების უფლება არ არის მხოლოდ დეკლარაციული ხასიათის. იგი წარმოადგენს მთელი რიგი ქონებრივი ურთიერთობებისა და სხვაგვარი სამართლებრივი შედეგების წარმოშობის უმთავრეს წინაპირობას. ამასთან, საკუთრების უფლების დაცულობის უზრუნველყოფის საჭიროება არ არის ფორმალური და სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს დემოკრატიული სახელმწიფოს ქვაკუთხედს, რამდენადაც საკუთრების უფლების დაცვით მიღწეული უფლების ქმედით რეალიზებაზეა დამოკიდებული საქართველოს კონსტიტუციით რეგლამენტირებულ ადამიანის მთელ რიგ უფლებათა შემდგომი განხორციელება. საკუთრების უფლების გარანტირებულობა და მისი კონსტიტუციური მოწესრიგება განაპირობებს, მათ შორის პირის შესაძლებლობას, საკუთარი სურვილის შესაბამისად, თავისუფალი ნების საფუძველზე განკარგოს და შეიძინოს ქონებრივი უფლებები. საკუთრების უფლებით სრულყოფილად სარგებლობა და მისი ეფექტური დაცვა სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი ვალდებულებაა. ამდენად, საკუთრების უფლების ნებისმიერი ფორმით შეზღუდვის შემთხვევაში, წინასწარ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს შეზღუდვის პროპორციულობა და დაცული სამართლებრივი სიკეთის მნიშვნელობა, ვინაიდან დაუშვებელია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით იმდაგვარად შეიზღუდოს საკუთრების უფლება, რომ ფაქტობრივად სრულად დაუკარგოს მას არსი.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს საპროექტო მიწის ნაკვეთზე სპეციალური ზონალური შეთანხმების დამტკიცების საკითხის გადაწყვეტისას არ უმსჯელია, ხომ არ ექნებოდა ადგილი საკუთრების უფლების გადამეტებული, საჯარო მიზნის არაადეკვატურ შეზღუდვას, რადგან მესაკუთრეს, მართალია, არ დაუკარგავს ქონებაზე საკუთრების უფლება, თუმცა ამ უფლებას გამოეცალა თავისი ძირითადი არსი - სარგებლობის და განკარგვის თავისუფლება.

აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემაზე უარის შესახებ გადაწყვეტილების მიზანშეწონილობის საკითხზე დამყარება და მასზე ზოგადი მითითება, დაუსაბუთებლად ზღუდავს საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით დაცულ საკუთრების უფლებას, მაშინ როდესაც მოპასუხე ვერ მიუთითებს შეზღუდვის კანონიერ ინტერესზე. ამრიგად, დადასტურებულია, რომ განსახილველ საქმეზე სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემაზე უარის თქმა არ შეესაბამება საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ეფუძნება მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს ზოგად მითითებას, რაც სასამართლოს მიერ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების - სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად აქტის ბათილად ცნობისა და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საქმის გარემოებების შესწავლის შემდეგ, ახალი აქტის გამოცემის დავალების წინაპირობაა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საკასაციო საჩივარში მეორდება სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება, რომელზეც ამომწურავად იმსჯელა ქვედა ინსტანციის სასამართლომ და კასატორი დამატებით არ უთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების არსებით ფაქტობრივ თუ სამართლებრივ უსწორობაზე, შესაბამისად, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს

დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა