საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-65(2კ-24) 11 დეკემბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

პროცესუალური მოწინააღმდეგეები (მოსარჩელეები) - ნ. ქ-ი, თ. დ-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2019 წლის 8 ოქტომბერს ნ. ქ-იმა და თ. დ-იმა სარჩელით, ხოლო 2019 წლის 8 ნოემბერს დაზუსტებული სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ, რომლითაც ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 13 აგვისტოს №... დადგენილებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 20 სექტემბრის №1446 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვეს.

სარჩელის მიხედვით, 2018 წლის 16 მაისს ნ. ქ-ისა და თ. დ-ის მიმართ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგენილ იქნა მითითება, რომლითაც მათ განესაზღვრათ 20 კალენდარული დღის ვადა უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების (ბეტონის ფილა, ლითონის კონსტრუქცია, მავთულბადის ღობე და ლითონის ბოძი) დემონტაჟის განსახორციელებლად მიწის ნაკვეთზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ..., ... მ/რ, კორპუსი №3, ან შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად. სამსახურის 2018 წლის 13 ივნისის შემოწმების აქტით კი დაფიქსირდა ზემოაღნიშნული მითითებით გათვალისწინებულ მოთხოვნათა შეუსრულებლობა.

მოსარჩელეებმა ასევე აღნიშნეს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 13 აგვისტოს №... დადგენილებით, ისინი უკანონოდ დაჯარიმდნენ 8000 ლარით და დაევალათ უნებართვოდ განხორციელებული მიშენების დემონტაჟი, რაც გასაჩივრებულ იქნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში, თუმცა მერიის 2019 წლის 20 სექტემბრის №1446 ბრძანებით, მოსარჩელეთა ადმინისტრაციული საჩივარი უკანონოდ არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ. ქ-ისა და თ. დ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 13 აგვისტოს №... დადგენილება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა კანონით დადგენილ ვადაში, გადაწყვეტილებაში მითითებული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ნ. ქ-ის და თ. დ-ის მიმართ; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 20 სექტემბრის №1446 ბრძანება.

თბილისის საქალაქო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 თებერვლის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2018 წლის 16 მაისს, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ, ნ. ქ-ისა და თ. დ-ის მიმართ შედგა №... მითითება, რომლითაც მათ განესაზღვრათ 20 კალენდარული დღის ვადა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად, ან უსაფრთხოების ნორმების დაცვით ობიექტის დემონტაჟის განსახორციელებლად. 2018 წლის 13 ივნისს, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგა №... შემოწმების აქტი, რომლითაც განისაზღვრა, რომ მოსარჩელეების მიერ არ შესრულდა 2018 წლის 16 მაისის №... მითითებით გათვალისწინებული პირობები. სააპელაციო პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 13 აგვისტოს №... დადგენილებით, ნ. ქ-ი და თ. დ-ი დაჯარიმდნენ 8 000 (რვა ათასი) ლარით და დაევალათ შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მოწყობილი ბეტონის ფილის, ლითონის კონსტრუქციების, მავთულბადის ღობისა და ლითონის ბოძების დემონტაჟი. აღნიშნული დადგენილება ძალაში დარჩა ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ 2019 წლის 20 სექტემბერს მიღებული №1446 ბრძანებით.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ნ. ქ-ი და თ. დ-ი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში 2018 წლის 7 სექტემბერს წარდგენილ №19/01182501554-01 ადმინისტრაციულ საჩივარში სწორედ იმ გარემოებაზე აპელირებდნენ, რომ უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები მათ არ უწარმოებიათ და მათი ინფორმაციით, აღნიშნული სამუშაოები გ. ნ-იმა აწარმოა. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე ცნობილი იყო რომ მოსარჩელეები უარყოფდნენ მათ მიერ უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების წარმოების ფაქტს და უთითებდნენ პირზე, რომელმაც სავარაუდოდ აწარმოა შესაბამისი უნებართვო სამუშაოები.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მშენებლობის განხორციელებისათვის პასუხისმგებლობა, პირველ რიგში, ეკისრება მშენებლობის განმახორციელებელ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა და მხოლოდ ასეთი პირის მოუძიებლობის შემთხვევაში, პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს უძრავი ქონების მესაკუთრეს ანდა მოსარგებლეს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში არსებული მასალებით არ დგინდებოდა მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ რა გარემოებები გამოიკვლია იმისთვის, რომ დაედგინა როდის და ვის მიერ იყო ნაწარმოები უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები. ამასთან, სასამართლოს შეფასებით, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები ფუნქციურად უკავშირდებოდა მოსარჩელეების საკუთრებაში არსებული ობიექტს, ცალსახად არ ადასტურებდა აღნიშნული სამუშაოების მათ მიერ განხორციელებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 თებერვლის განჩინება გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლო ისე დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას ფაქტობრივ გარემოებებთან და სამართლებრივ შეფასებასთან დაკავშირებით, რომ საერთოდ არ შეუფასებია სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების სისწორე. ამასთან, ინსპექცია მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებას წარმოადგენდა განხორციელებულ სამშენებლო სამუშაოებზე პასუხისმგებელ პირებად თ. დ-ისა და ნ. ქ-ის მიჩნევა, ანუ პასუხისმგებელ სუბიექტზე მსჯელობა, რაც წარმოადგენს არა ფაქტობრივი გარემოებების, არამედ სამართლებრივი შეფასების ნაწილს, რაც თავად სასამართლოს უნდა მოეხდინა, შესაბამისად არსებითად ემსჯელა გასაჩივრებული აქტის კანონიერებაზე.

კასატორმა ასევე აღნიშნა, რომ სასამართლომ მიღებული გადაწყვეტილებით შექმნა მართლმსაჯულების ხელოვნურად გაჭიანურების საფუძველი და ვერ უზრუნველყო ვერც მოსარჩელის კანონიერი უფლებისა და ინტერესის დაცვა, ვინაიდან ეს უკანასკნელი გამოიხატება არა აპრიორი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმალურად დაკმაყოფილებაში/დაკმაყოფილებაზე უარის თქმაში, არამედ დასაბუთებული და სწორად განხორციელებული მართლმსაჯულების საფუძველზე მიღებულ სასამართლო გადაწყვეტილებაში, რომელიც შესაძლებელია არ წარმოადგენდეს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ მიღებულ გადაწყვეტილებას, მაგრამ მოსარჩელეს უქმნიდეს ნათელ წარმოდგენას მისი სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის/უსაფუძვლობის თაობაზე.

კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტზე, ასევე 36-ე, 65-ე, 66-ე მუხლებზე მითითებით განმარტავს, რომ სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობა იმპერატიულად განსაზღვრავს შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის არსებობას. ამდენად, პირი, რომელიც გეგმავს მშენებლობის განხორციელებას, ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოები წარადგინოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სახეზე იქნება სამშენებლო სამართალდარღვევა. კასატორი აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მოხდა ბეტონი ფილის, ლითონის კონსტრუქციების, მავთულბადის ღობის და ლითონის ბოძების მოწყობა, რაც ქმნიდა სამართალდამრღვევზე შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს.

კასატორმა ასევე აღნიშნა, რომ სანებართვო დოკუმენტაციის დარღვევით ან მის გარეშე მშენებლობის განხორციელებისთვის პასუხისმგებლობა პირველ რიგში ეკისრება მშენებლობის მწარმოებელს პირს. განსახილველ შემთხვევაში კი, სადავო დადგენილებით ნ. ქ-ის და თ. დ-ის, როგორც უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელ პირებს, დაეკისრათ პასუხისმგებლობა, რამდენადაც სადავო სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება შედიოდა მათი, როგორც მესაკუთრეების ინტერესში. ამდენად, მერია დადგენილად მიიჩნევს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის სუბიექტებს წარმოადგენდნენ თ. დ-ი და ნ. ქ-ი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 თებერვლის განჩინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებენ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იგი იმსჯელებს იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 პუნქტზე, რომლის თანახმად სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი, რომელშიც აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. აღნიშნული მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად კი, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაზე (ძალადაკარგულია საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 2 მარტის №139 დადგენილებით), რომელიც არეგულირებდა საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვასთან დაკავშირებულ საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობებს. მითითებული დადგენილების 36-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, მშენებლობის ნებართვა გაიცემა: ა) ახალ მშენებლობაზე (მათ შორის მონტაჟზე); ბ) არსებული შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციაზე; გ) არსებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟზე; დ) სამშენებლო დოკუმენტის ისეთ ცვლილებაზე, რომელიც საჭიროებს ახალ ნებართვას.

პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, გარდა ამ ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შენობა-ნაგებობისა – 8 000 ლარით.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2018 წლის 16 მაისს, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ ნ. ქ-ისა და თ. დ-ის მიმართ შედგა №... მითითება, რომლითაც განისაზღვრა, რომ ქალაქ თბილისში, ..., ... მიკრო/რაიონი, კორპუსი №...-ის ეზოში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მოწყობილი იყო ბეტონის ფილა, ლითონის კონსტრუქციები, მავთულბადის ღობე და ლითონის ბოძები. ამავე მითითებით, ნ. ქ-ისა და თ. დ-ის განესაზღვრათ 20 კალენდარული დღის ვადა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად, ან უსაფრთხოების ნორმების დაცვით ობიექტის დემონტაჟის განსახორციელებლად. ასევე დადგენილია, რომ 2018 წლის 13 ივნისს, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგა №... შემოწმების აქტი, რომლის თანახმად, ნ. ქ-ისა და თ. დ-ის მიერ არ შესრულდა 2018 წლის 16 მაისის №... მითითებით გათვალისწინებული პირობები.

დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 13 აგვისტოს №... დადგენილებით, ნ. ქ-ი და თ. დ-ი დაჯარიმდნენ 8 000 (რვა ათასი) ლარით, ქალაქ თბილისში, ..., ... მიკრო/რაიონი, კორპუსი №3, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე ბეტონის ფილის, ლითონის კონსტრუქციების, მავთულბადის ღობისა და ლითონის ბოძების მოწყობისთვის. ამავე დადგენილებით, ქალაქ თბილისში, ..., ... მიკრო/რაიონი, კორპუსი №3, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს დაევალა ეზოში შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მოწყობილი ბეტონის ფილის, ლითონის კონსტრუქციების, მავთულბადის ღობისა და ლითონის ბოძების დემონტაჟი. დასახელებული დადგენილება გასაჩივრებულ იქნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში, რომლის 2018 წლის 7 სექტემბრის №19/01182501554-01 ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე - ქალაქ თბილისის ორჯონიკიძის სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს 24 აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 8 ივნისის №13.21.561 გადაწყვეტილებით, ...ის ... მიკრო რაიონის მე-... კორპუსის ბინა ...-ში მცხოვრებ გ. ნ-ის მიეცა ნებართვა, არსებული გარაჟების მიმდებარედ ავტოგარაჟის მოწყობაზე, შეთანხმებული პროექტის მიხედვით. ამასთან, ქალაქ თბილისის ...ის ... მ/რ, ... კორპ. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ს...ს“ 2008 წლის 7 ივნისის №2 საერთო კრების ოქმის თანახმად, №4 ავტოფარეხი, სასარგებლო ფართით 49,37 კვ.მ. საკუთრებაში გადაეცა ...ის ... მ/რ. მე-... კორპუსის, №... ბინის მესაკუთრეს გ. ნ-ის, ხოლო 2010 წლის 18 მაისის უძრავი ქონების ხელშეკრულების თანახმად, გ. ნ-იმა ნ. ქ-ისა და თ. დ-ის აჩუქა მის საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობა №4 (ავტოფარეხი), ფართით 49,37 კვ.მ., მდებარე მისამართზე: ქალაქ თბილისი, ...ის ... მიკრო/რაიონი, კორპუსი ..., საკადასტრო კოდი: №....

მოსარჩელეების მიმართ ჯარიმის დაკისრებისა და დემონტაჟის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების მართებულობასთან დაკავშირებით, ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიციას წარმოადგენდა ის, რომ ვინაიდან განხორციელებული უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები ფუნქციურად უკავშირდებოდა ნ. ქ-ის და თ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ ობიექტს (ავტოფარეხს), აღნიშნული სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება შედიოდა მათ (როგორც მესაკუთრეების) ინტერესებში და სწორედ ისინი წარმოადგენენ უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელ პირებს - სამშენებლო სამართალდარღვევის სუბიექტებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კანონმდებლობა განსაზღვრავს იმ პირთა ჩამონათვალს, რომლბზეც ვრცელდება სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობასთან დაკავშირებით არსებული რეგულაციები და უნებართვო მშენებლობის შემთხვევაში, პასუხისმგებლობა ეკისრება სწორედ იმ პირს, რომელმაც ჩაიდინა შესაბამისი სამართალდარღვევა. აღნიშნული ცალსახად არის დადგენილი პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის IV თავით, რომელიც უკავშირდება ტექნიკური საფრთხის კონტროლს. კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კი კონკრეტულად განსაზღვრულია, რომ სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში 2018 წლის 7 სექტემბერს წარდგენილ №19/01182501554-01 ადმინისტრაციულ საჩივარში მოსარჩელეები სწორედ იმ გარემოებაზე მიუთითებდნენ, რომ უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები მათ არ უწარმოებიათ და მათი ინფორმაციით, აღნიშნული სამუშაოები გ. ნ-იმა აწარმოა. აქვე აღსანიშნავია, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მათ შორის მიუთითეს იმ გარემოებაზეც, რომ მავთულბადის ღობის გასწვრივ გადიოდა მიწისზედა გაზსადენი, რაც დამაგრებული იყო ლითონის ბოძებზე და ჩამონტაჟებული იყო ბეტონის ფილებში, აღნიშნულის მონტაჟი კი, როგორც საქმის მასალებში არსებული შპს „ყ...ს“ 2018 წლის 11 სექტემბრის №01-23834-18 წერილით ირკვეოდა, განხორციელებული იყო 2006 წლამდე, ანუ მანამდე, ვიდრე ავტოფარეხი მოსარჩელეთა საკუთრებაში გადავიდოდა. გარდა ამისა, ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი, რომელზეც ნაწარმოები იყო სადავო უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები, წარმოადგენდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის (და არა მოსარჩელეთა) საკუთრებას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებულ განჩინებაში არსებულ მსჯელობას საქმის გარემოებების არასრულყოფილად გამოკვლევასთან დაკავშირებით. აღსანიშნავია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეებს ისე დაეკისრათ შესაბამისი პასუხისმგებლობა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს მხედველობაში არ მიუღია, რომ თავად მოსარჩელეების მიერ სადავოდ იყო გამხდარი მათი მხრიდან სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი, თუმცა მიუხედავად ამისა, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ გამოიკვლია მშენებლობის განმახორციელებელი პირის/პირების ვინაობა, სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების თარიღი და მხედველობაში მიიღო ზემოაღნიშნული გარემოებები, რომლებსაც სადავოდ შესაძლოა ექცია ნ. ქ-ისა და თ. დ-ის პასუხისმგებლობის საკითხი. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ მხოლოდ ის ფაქტი, რომ უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები ფუნქციურად უკავშირდება მოსარჩელეების საკუთრებაში არსებული ობიექტს, ცალსახად არ ადასტურებს აღნიშნული სამუშაოების მათ მიერ განხორციელებას. აღსანიშნავია ისიც, რომ I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობისთვის შესაბამისი მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს შეტყობინების ვალდებულება პირველად, 2008 წლის 27 ოქტომბრის საკანონმდებლო ცვლილების სახით, ასახულ იქნა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილების (ძალადაკარგულად ცნობის თარიღი: 22/03/2009) მე-60 მუხლში, რომელიც მანამდე დასახელებული შეტყობინების ვალდებულებას არ ითვალისწინებდა, შესაბამისად მშენებლობის თარიღის განსაზღვრას და კლასს დავის გადასაწყვეტად არსებითი მნიშვნელობა გააჩნია.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2014 წლის 23 სექტემბრის განჩინებაში მოყვანილ სამართლებრივ მსჯელობაზე, რომ „ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს უმნიშვნელოვანეს პროცედურულ ვალდებულებას - გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. აქტის გამოცემისათვის კანონმდებლობით დადგენილია პროცედურის დაცვა, რამდენადაც მიუკერძოებლად, საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი და ობიექტური გამოკვლევის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის დასაბუთებულობა-კანონიერების ხარისხი გაცილებით მაღალია, ხოლო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისათვის დადგენილი წარმოების პროცედურის დაცვა განმსაზღვრელ მნიშვნელობას ანიჭებს თვით აქტის კანონიერებას. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ეს უმნიშვნელოვანესი იმპერატიული ხასიათის დანაწესი ემსახურება საჯარო მმართველობის კანონიერების პრინციპს, რამდენადაც ყოველი მმართველობითი გადაწყვეტილების მიღება უნდა ეფუძნებოდეს განსახილველი საკითხის გარემოებებისა და ფაქტების ობიექტურ შესწავლა-გამოკვლევას, რომლის შეფასებიდან უნდა გამომდინარეობდეს საკითხის გადასაწყვეტად ჩამოყალიბებული დასკვნა“ (სუსგ №ბს-246-243(კ-14), 23.09.2014).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი. სასამართლო ამ გადაწყვეტილებას იღებს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება, რა გარემოებაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 13 აგვისტოს №... დადგენილება მართებულად იქნა ბათილად ცნობილი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე.

რაც შეეხება საჩივრის უარყოფის შესახებ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2019 წლის 20 სექტემბრის №1446 ბრძანების კანონიერებას, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ იმ პირობებში, რომ ძირითადი აქტი (ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2018 წლის 13 აგვისტოს №... დადგენილება) ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, იკვეთება აღნიშნულ აქტზე წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობა და მისი ბათილად ცნობის წინაპირობების არსებობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ იძლევა საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრებს მიიჩნევს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 თებერვლის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა