საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-91(2კ-24) 17 დეკემბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

კასატორი (მესამე პირი) - სსიპ ქ.თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - შ. ქ-ე

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

შ. ქ-ემ 2021 წლის 10 დეკემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 12 ნოემბრის №ბ01.0121312 ბრძანების ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება ქ. თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე №8.02.02.183 საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე სააგარაკე-დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემის შესახებ.

სარჩელის მიხედვით, შ. ქ-ემ 2021 წლის 15 ოქტომბერს №... განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს, სოფელ ...ში მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს.კ. №...) სააგარაკე-დასასვენებელი სახლის აშენების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დადგენის მოთხოვნით, რაც არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ საპროექტო ტერიტორია მდებარეობდა განაშენიანების კონტურს მიღმა, გაუნაშენიანებელ გარემოში, მისი დამოუკიდებლად სამშენებლოდ განვითარება მიზანშეწონილი არ იყო. ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით საპროექტო და მიმდებარე ტერიტორია უნდა განვითარებულიყო ერთიანი კონცეფციით, რომლის მიხედვითაც განხორციელდებოდა ტერიტორიის სწორი დაგეგმარება და უსისტემო დაყოფისა და ქაოსური განაშენიანების რეგულირება. ამასთან, ქალაქისთვის პრიორიტეტულს წარმოადგენდა გამწვანებული სივრცეების შექმნა და შენარჩუნება და მნიშვნელოვანი იყო საპროექტო არეალის სარეკრეაციო სივრცეების უზრუნველყოფა.

მოსარჩელე არ ეთანხმება ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიციას და მიიჩნევს, რომ უკანონოდ იზღუდება მისი უფლებები, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს მიერ გაცემულია სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებები მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთებზე, გარდა ამისა, არქიტექტურის სამსახურის მიერ გაცემული იყო მშენებლობის ახალი ნებართვები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 13 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება სსიპ - ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით შ. ქ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 12 ნოემბრის №ბ01.0121312 ბრძანება და მოპასუხეს დაევალა ქ. თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე სააგარაკე-დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემის შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2021 წლის 12 ნოემბრის №ბ01.01213162 ბრძანების სადავო ნაწილი გამოცემული იყო დასაბუთების გარეშე და საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ მითითებული ბრძანებით უარყოფილი მოთხოვნის იდენტურ მოთხოვნებთან დაკავშირებით თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს მიღებული ჰქონდა რეკომენდაციები მოთხოვნების დაკმაყოფილების შესახებ, ხოლო თბილისის მერს გაცემული ჰქონდა სპეციალური ზონალური შეთანხმება. კანონის და სასამართლოს წინაშე თანასწორობის პრინციპიდან გამომდინარე, საქმის გარემოებათა იდენტურობის შემთხვევაში დაუშვებელია სხვადასხვა პირის მიმართ განსხვავებული გადაწყვეტილებების მიღება, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევისა, თანახმად ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 მუხლისა. სასამართლოს შეფასებით, თანასწორობის პრინციპიდან გამომდინარე, განსხვავებული მიდგომა საჭიროებს დიფერენციაციის მიზეზის დადგენას და შეფასებას, რაც შ. ქ-ეის შემთხვევაში არ დადასტურდებოდა, შესაბამისად, არსებობდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2021 წლის 12 ნოემბრის №ბ01.01213162 ბრძანების ბათილად ცნობისა და მოპასუხისათვის ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველი,რომლითაც დაკმაყოფილდება მოსარჩელის მოთხოვნა ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე სააგარაკე-დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემის შესახებ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და სსიპ - ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება სსიპ ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2021 წლის 12 ნოემბრის №ბ01.01213162 ბრძანება გამოცემული იყო თანასწორობის პრინციპის დარღვევით, ვინაიდან მოსარჩელის კუთვნილი, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთის მიმდებარე, №..., №..., №..., №... საკადასტრო კოდების მიწის ნაკვეთებზე, რომლებიც მიეკუთვნება სარეკრეაციო ზონა 3-სა და სარეკრეაციო ზონა 2-ს, თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტო განხილული ჰქონდა მოთხოვნები სააგარაკე საცხოვრებელი სახლების განთავსების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმებების გაცემის თაობაზე და მიღებული ჰქონდა დადებითი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ უდავო გარემოებაზე, რომ ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე, მოსარჩელის კუთვნილი, N... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთის მიმდებარე, N..., ..., ..., ... საკადასტრო კოდების მიწის ნაკვეთებზე, რომლებიც მიეკუთვნება სარეკრეაციო ზონა 3-სა და სარეკრეაციო ზონა 2-ს, თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტომ განიხილა მოთხოვნები სააგარაკე საცხოვრებელი სახლების განთავსების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმებების გაცემის თაობაზე და 2021 წლის 11 აგვისტოს, 2021 წლის 8 თებერვლის, 2021 წლის 5 მარტისა და 2021 წლის 28 ივნისის დასკვნებით მიიჩნია, რომ მოთხოვნილი სპეციალური ზონალური შეთანხმებების გაცემა მიზანშეწონილი იყო, ამასთან, დასახელებული დასკვნის შინაარსიდან გამომდინარე, მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე თანხმობების დასაბუთებისას აღინიშნა ის გარემოებებიც, რაც სადავო ბრძანების შემთხვევაში მოთხოვნის უარყოფის საფუძვლად იქნა მითითებული. საქმეს ერთოდა თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 31 აგვისტოს Nბ01.012124326 ბრძანება, რომლითაც ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე, N... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთის მიმდებარე, N... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე სააგარაკე - დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად გაცემული იყო სპეციალური ზონალური შეთანხმება, რა გარემოებებიც, სასამართლოს მოსაზრებით, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს წარმოადგენდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და სსიპ - ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტომ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 5 თებერვლის განჩინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველი სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი ვადის დარღვევის საფუძვლით.

სსიპ - ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს საკასაციო საჩივრის მიხედვით, ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს 2021 წლის 12 ნოემბრის №დ16.01213161 დასკვნის შესაბამისად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2021 წლის 12 ნოემბრის №01.01213162 ბრძანებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: №...) სააგარაკე - დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემას. უდავო გარემოებას წარმოადგენდა, რომ მითითებულ უძრავ ქონებაზე, „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის დამტკიცების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილებით (შემდგომში - №39-18 დადგენილება) დამტკიცებული დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის შესაბამისად, ვრცელდებოდა სარეკრეაციო ზონა 3 (რზ-3); გამწვანებული ტერიტორიების რუკის შესაბამისად, საპროექტო მიწის ნაკვეთზე, ასევე, შემოთავაზებულია სარეკრეაციო ზონა 3 (რზ-3).

№39-18 დადგენილებით დამტკიცებული „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის“ დანართი №2-ის, 68-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების შესაბამისად, თბილისის გამწვანებული ტერიტორიების რუკა წარმოადგენს დედაქალაქის გამწვანებული ტერიტორიების დაგეგმარების რუკას, რომელზეც დატანილია მონაცემები ქალაქის ტერიტორიაზე არსებული და დაგეგმილი მწვანე ან/და სარეკრეაციო ზონებისა და არეალების შესახებ. თბილისის გამწვანებული ტერიტორიების რუკაზე დატანილი ზონები და ქვეზონები ატარებს ოპერატიულ ინფორმაციას თბილისში არსებული და დაგეგმილი სარეკრეაციო, სატყეო და ლანდშაფტური სივრცეების შესახებ და მისი გათვალისწინება სავალდებულოა სამშენებლო და გეგმარებითი ნებართვების გაცემის პროცესში.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებულია „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესები“ (შემდგომში - განაშენიანების რეგულირების წესები), რომლის მე-15 მუხლის მე-5 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სარეკრეაციო ზონა 3 (რზ-3) არის სარეკრეაციო ქვეზონა, რომელიც მოიცავს თბილისის განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში არსებულ/დაგეგმილ დასასვენებელი, სამკურნალო, სპორტული და გასართობი გამოყენების ტერიტორიებს. საგამონაკლისო სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით დასაშვები სახეობებისათვის განაშენიანების რეგულირების წესების დანართი №1-ის მე-9 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სარეკრეაციო ზონა 3-ში (რზ-3) სააგარაკე-დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენს ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების საგამონაკლისო დასაშვები სახეობებიდან ერთ-ერთს, რომელიც საჭიროებს სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებას.

იმავე განაშენიანების რეგულირების წესების 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება წარმოადგენს ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საგამონაკლისო წესს და მისი გაცემა დასაშვებია მხოლოდ ამ წესებით განსაზღვრულ შემთხვევაში. იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება გაიცემა კონკრეტული მიწის ნაკვეთისათვის გამოყენების ისეთი სახეობის დაშვებაზე, რაც განაშენიანების რეგულირების წესების მოთხოვნებით საჭიროებს სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებას. იმავე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად, სპეციალურ (ზონალურ) შეთანხმებაზე გადაწყვეტილებას იღებს თბილისის მუნიციპალიტეტის მერი, ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართული სტრუქტურული ერთეულების/ადმინისტრაციული ორგანოების დასკვნის საფუძველზე.

განაშენიანების რეგულირების წესების 22-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით ნებადართულ სახეობაზე სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემა დასაშვებია, თუ დასაბუთდება რომ: ა) გამონაკლისი საჭიროა ტერიტორიის რაციონალური და ეფექტური გამოყენებისთვის; ბ) არ იცვლება მიმდებარე ტერიტორიის საერთო ქალაქგეგმარებითი ხასიათი.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა ის გარემოება, რომ სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება თავისი არსით წარმოადგენს გამონაკლისს, რა დროსაც კანონმდებელი ნორმატიულად დადგენილი ქალაქთმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდის შესაძლებლობას იძლეოდა. ამასთან, კანონმდებელი თავად განსაზღვრავს საგამონაკლისო გადაწყვეტილების მიღების კრიტერიუმებს, რაც გულისხმობს იმას, რომ ადმინისტრაციული ორგანო იკვლევს რამდენად თავსებადია სპეციალური ზონალური (შეთანხმება) კონკრეტულ მიწის ნაკვეთის თავისებურებებთან და ზოგადად ქალაქთმშენებლობის პრინციპებთან.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არ გაითვალისწინა ის გარემოება რომ საპროექტო მიწის ნაკვეთი მდებარეობს განაშენიანების კონტურს გარეთ, გაუნაშენიანებელ სივრცეში, სადაც ტერიტორიის სამშენებლოდ განვითარება დაიშვება მხოლოდ განაშენიანებული ტერიტორიების ქალაქგანვითარების პოტენციალის ამოწურვის ან/და საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე. მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა, როგორც საჯარო განხილვების შედეგად მიღებული კონცეფციის რეალიზების ერთადერთი საშუალება, შემოთავაზებული პოსტულატების ნორმატიული ასახვით, მათ შორის, ძირითად ნახაზზე, ემსახურება საჯარო ინტერესების უპირობო დაცვას და მათი ყველაზე ეფექტიანი გზით განხორციელებას. თბილისის განახლებული მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის კონცეფციით განსაზღვრული კომპაქტურობის იდეა, ტერიტორიის ეკონომიურად გამოყენებასთან ერთად, გულისხმობს ბუნებრივი რესურსებისა და სარეკრეაციო არეალების შენარჩუნებას, საინჟინრო და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის ფუნქციონირების გაუმჯობესებას და სხვა სიკეთეებს, რაც საჯარო ინტერესის კონტექსტში უზრუნველყოფს როგორც ამ დროისთვის არსებული მოსახლეობის, ისე მომავალი თაობების უფლებას უკეთეს გარემოზე, რა გარემოებებიც არ გაითვალისწინა სააპელაციო სასამართლომ და საქმეზე მიღებული იქნა განჩინება, რომელიც იურიდიულად საკმარისად არ არის დასაბუთებული და განჩინების დასაბუთებულობა იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 4 მარტის განჩინებით, სსიპ ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მიერ დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2021 წლის 15 ოქტომბერს შ. ქ-ემ სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს №... განცხადებით მიმართა, რომლითაც მის საკუთრებაში არსებულ, ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე სააგარაკე-დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემა მოითხოვა. აღნიშნულ განცხადებასთან დაკავშირებით სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს მიერ 2021 წლის 12 ნოემბერს მომზადდა დასკვნა, რომლითაც სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემა არ მიიჩნია მიზანშეწონილად, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

- ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილებით დამტკიცებული დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის მიხედვით, ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე ვრცელდება სარეკრეაციო ზონა, ასევე, გამწვანებული ტერიტორიების რუკით შეთავაზებულია სარეკრეაციო ზონა 3;

- ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2019 წლის 15 მარტის №39-18 დადგენილების №2 დანართის 68-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, თბილისის გამწვანებული ტერიტორიების რუკაზე დატანილი ზონები და ქვეზონები ატარებს ოპერატიულ ინფორმაციას თბილისში არსებული და დაგეგმილი სარეკრეაციო, სატყეო და ლანდშაფტური სივრცეების შესახებ და მისი გათვალისწინება სავალდებულოა სამშენებლო და გეგმარებითი ნებართვების გაცემის პროცესში;

- ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ მე-15 მუხლის მე-5 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სარეკრეაციო ზონა 3 (რზ-3) არის სარეკრეაციო ქვეზონა, რომელიც მოიცავს თბილისის განაშენიანებული ტერიტორიების საზღვრებში არსებულ/დაგეგმილ დასასვენებელი, სამკურნალო, სპორტული და გასართობი გამოყენების ტერიტორიებს; ამავე წესების მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სარეკრეაციო ზონა 3-ში დასაშვებია განაშენიანების რეგულირების წესების დანართი 1-ით განსაზღვრული ძირითადი და სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით დაშვებული სახეობები და დადგენილია განაშენიანების რეგულირების შემდეგი პარამეტრები: მიწის ნაკვეთის განაშენიანების მაქსიმალური კოეფიციენტი - კ1=0,3, მიწის ნაკვეთის განაშენიანების ინტენსივობის მაქსიმალური კოეფიციენტი კ2=1,0, მიწის ნაკვეთის გამწვანების მინიმალური კოეფიციენტი კ3=0,6, მიწის ნაკვეთის მინიმალური ფართობი 600 კვ.მ* , შენობა-ნაგებობის მაქსიმალური სიმაღლე 12 მ*** (*2020 წლის 1 იანვრიდან (დაყოფის) გამიჯვნის შედეგად წარმოშობილ მიწის ნაკვეთზე სასტუმროსა და სააგარაკე-დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის, *** საგამონაკლისო სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით დაშვებული შენობებისათვის);

- დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმით, საპროექტო მიწის ნაკვეთზე ტერიტორიულ-სტრუქტურული ზონირების თანახმად ვრცელდება დედაქალაქის ტერიტორიების ათვისების დაბალი ხარისხის ნიშნით გამოყოფილი ტერიტორიული ელემენტი - პერიფერიული ზონა;

- საპროექტო ტერიტორიის ზონა წარმოადგენს გაუნაშენიანებელ სივრცეს, რომელიც არ არის უზრუნველყოფილი სათანადო საინჟინრო ინფრასტრუქტურით;

- ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ მე-3 მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტების მიხედვით, გაუნაშენიანებელი ტერიტორიების ათვისება დაიშვება მხოლოდ განაშენიანებული ტერიტორიების ქალაქგანვითარების პოტენციალის ამოწურვის ან/და საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე, საქართველოს კანონმდებლობითა და განაშენიანების რეგულირების წესებით განსაზღვრული პროცედურებით მიღებული ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტებით;

- საპროექტო ტერიტორია მდებარეობს განაშენიანების კონტურს მიღმა;

- დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გეგმით გათვალისწინებული განაშენიანების კონტური წარმოადგენს საზღვარს ქალაქის განაშენიანებულ და გაუნაშენიანებელ ტერიტორიებს შორის და განისაზღვრება მის გარეთ არსებული ტერიტორიების საქალაქო სამშენებლო განვითარების შეზღუდვის პირდაპირ პირობად. მოცემული შეზღუდვა ეყრდნობა ქალაქგეგმარებით მოსაზრებებს და მისი კორექტირება შესაძლებელია მასშტაბით გათვალისწინებული ტექნიკური და გააზრებითი ცდომილების ხარისხის ფარგლებში, შესაბამისი ქალაქგეგმარებითი დასაბუთების საფუძველზე. მოცემული საზღვრის კორექტირების მიღმა, ფუნდამენტური ცვლილება წარმოადგენს ცვლილებას კონცეპტუალურ დონეზე და შესაძლებელია მხოლოდ დოკუმენტისა და მისი მიდგომების სისტემური რევიზიის პირობებში;

- თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ №1 დანართის მე-9 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სარეკრეაციო ზონა 3-ში სააგარაკე-დასასვენებელი სახლი წარმოადგენს ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საგამონაკლისო წესს და მისი გაცემა დასაშვებია მხოლოდ ამ წესებით განსაზღვრულ შემთხვევაში;

- თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებული „ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების“ 22-ე მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, უძრავი ობიექტის სპეციალური (ზონალური) შეთანხმებით ნებადართულ სახეობაზე სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემა დასაშვებია, თუ დასაბუთდება ქვემოთ ჩამოთვლილი ყველა გარემოება:

ა) გამონაკლისი საჭიროა ტერიტორიის რაციონალური და ეფექტური გამოყენებისთვის; ბ) არ იცვლება მიმდებარე ტერიტორიის საერთო ქალაქგეგმარებითი ხასიათი.

- ვინაიდან საპროექტო ტერიტორია მდებარეობს განაშენიანების კონტურს მიღმა, გაუნაშენიანებელ გარემოში, მისი დამოუკიდებლად სამშენებლოდ განვითარება მიზანშეწონილი არ არის. ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით საპროექტო და მიმდებარე ტერიტორია უნდა განვითარდეს ერთიანი კონცეფციით, რომლის მიხედვითაც განხორციელდება ტერიტორიის სწორი დაგეგმარება და უსისტემო დაყოფისა და ქაოსური განაშენიანების რეგულირება. ამასთან, ქალაქისთვის პრიორიტეტულია გამწვანებული სივრცეების შექმნა და შენარჩუნება და მნიშვნელოვანია საპროექტო არეალის სარეკრეაციო სივრცეების უზრუნველყოფა. (ს.ფ.102-105).

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2021 წლის 12 ნოემბრის №ბ01.01213162 ბრძანებით ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე სააგარაკე-დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის განთავსების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემას უარი ეთქვა სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს 2021 წლის 12 ნოემბრის დასკვნის საფუძველზე.

საკასაციო პალატა მიუთითებს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილებით დამტკიცებულ „ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესებზე“, რომლის 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება წარმოადგენს ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების საგამონაკლისო წესს და მისი გაცემა დასაშვებია მხოლოდ ამ წესებით განსაზღვრულ შემთხვევებში, ამ მუხლით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად. აღნიშნული ნორმა შეიცავს დეტალურ მოწესრიგებას ასეთი შეთანხმების გაცემისათვის წარსადგენი დოკუმენტაციისა თუ განმცხადებლის მიერ დასასაბუთებელი გარემოებების შესახებ (მუხ. 22.3). აღსანიშნავია, რომ მითითებული ნორმატიული აქტი მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიზანშეუწონლად საკითხის მიჩნევის საფუძველზე უარყოფითი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს, რასაც ადგილი ჰქონდა კონკრეტულ შემთხვევაში.

გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 31 აგვისტოს №ბ01.012124326 ბრძანებით დადასტურებულია, რომ ქალაქ თბილისში, სოფელ ...ში მდებარე, მოსარჩელის კუთვნილი №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთის მიმდებარე არაერთ მიწის ნაკვეთზე, სააგარაკე-დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად, გაცემულია სპეციალური ზონალური შეთანხმება (იხ.ს.ფ.23).

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს კონსტიტუცია განამტკიცებს საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლებას. საკუთრების უფლება ბუნებითი უფლებაა, რომლის გარეშე შეუძლებელია დემოკრატიული საზოგადოების არსებობა. „საკუთრების უფლება ადამიანის არა მარტო არსებობის ელემენტარული საფუძველია, არამედ უზრუნველყოფს მის თავისუფლებას, მისი უნარისა და შესაძლებლობების ადეკვატურ რეალიზაციას, ცხოვრების საკუთარი პასუხისმგებლობით წარმართვას. ყოველივე ეს კანონზომიერად განაპირობებს ინდივიდის კერძო ინიციატივებს ეკონომიკურ სფეროში, რაც ხელს უწყობს ეკონომიკური ურთიერთობების, თავისუფალი მეწარმეობის, საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, ნორმალურ, სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ივლისის №1/2/384 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით ჯიმშელეიშვილი, ტარიელ გვეტაძე და ნელი დალალიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-5).

საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით განმტკიცებული საკუთრების უფლება არ არის მხოლოდ დეკლარაციული ხასიათის. იგი წარმოადგენს მთელი რიგი ქონებრივი ურთიერთობებისა და სხვაგვარი სამართლებრივი შედეგების წარმოშობის უმთავრეს წინაპირობას. ამასთან, საკუთრების უფლების დაცულობის უზრუნველყოფის საჭიროება არ არის ფორმალური და სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს დემოკრატიული სახელმწიფოს ქვაკუთხედს, რამდენადაც საკუთრების უფლების დაცვით მიღწეული უფლების ქმედით რეალიზებაზეა დამოკიდებული საქართველოს კონსტიტუციით რეგლამენტირებულ ადამიანის მთელ რიგ უფლებათა შემდგომი განხორციელება. საკუთრების უფლების გარანტირებულობა და მისი კონსტიტუციური მოწესრიგება განაპირობებს, მათ შორის პირის შესაძლებლობას, საკუთარი სურვილის შესაბამისად, თავისუფალი ნების საფუძველზე განკარგოს და შეიძინოს ქონებრივი უფლებები. საკუთრების უფლებით სრულყოფილად სარგებლობა და მისი ეფექტური დაცვა სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი ვალდებულებაა. ამდენად, საკუთრების უფლების ნებისმიერი ფორმით შეზღუდვის შემთხვევაში, ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს შეზღუდვის პროპორციულობა და დაცული სამართლებრივი სიკეთის მნიშვნელობა, ვინაიდან დაუშვებელია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით იმდაგვარად შეიზღუდოს საკუთრების უფლება, რომ ფაქტობრივად სრულად დაუკარგოს მას არსი.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელის კუთვნილი, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთის მიმდებარე, №..., №..., №..., №... საკადასტრო კოდების მიწის ნაკვეთებზე, რომლებიც მიეკუთვნება სარეკრეაციო ზონა 3-სა და სარეკრეაციო ზონა 2-ს, თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტომ განიხილა მოთხოვნები სააგარაკე საცხოვრებელი სახლების განთავსების მიზნით სპეციალური ზონალური შეთანხმებების გაცემის თაობაზე და 2021 წლის 11 აგვისტოს, 2021 წლის 8 თებერვლის, 2021 წლის 5 მარტისა და 2021 წლის 28 ივნისის დასკვნებით მიიჩნია, რომ მოთხოვნილი სპეციალური ზონალური შეთანხმებების გაცემა მიზანშეწონილი იყო. ასევე, მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებზე გაცემულია არაერთი მშენებლობის ნებართვა, ამდენად, მოსარჩელის მიწის ნაკვეთის მიმდებარე არსებული ტერიტორია განაშენიანებულია, შესაბამისად, „მომიჯნავე ნაკვეთთაგან ერთ-ერთის განაშენიანება მეორე ნაკვეთს ანიჭებს ანალოგიურ სტატუსს“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივლისის განჩინება საქმეზე №ბს-686-686(2კ-18)). ამრიგად, სადავო ტერიტორიაზე საცხოვრებელი სახლების განთავსებიდან გამომდინარე, დაუშვებელია იგი გაუნაშენიანებლად ჩაითვალოს. ამასთან, მხოლოდ შ. ქ-ეის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, იმ პირობებში, როდესაც იმავე ტერიტორიაზე სხვა პირებზე გაცემულია მშენებლობის ნებართვები, წარმოადგენს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით გათვალისწინებული თანასწორობის პრინციპის დარღვევას.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველ საქმეზე სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემაზე უარის თქმა არ შეესაბამება საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ეფუძნება მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს ზოგად მითითებას, შესაბამისად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის თანახმად, სახეზეა სადავო აქტის ბათილად ცნობისა და მოპასუხისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების წინაპირობები.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საკასაციო საჩივარში მეორდება სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება, რომელზეც ამომწურავად იმსჯელა ქვედა ინსტანციის სასამართლომ და კასატორი დამატებით არ უთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების არსებით ფაქტობრივ თუ სამართლებრივ უსწორობაზე, შესაბამისად, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან საკასაციო საჩივარზე კასატორს 2024 წლის 20 თებერვლის №01301 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, აღნიშნული თანხის 70 პროცენტი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება;

3. კასატორს - ქ. თბილისის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს (ს/ნ 205393689) დაუბრუნდეს 2024 წლის 20 თებერვლის №01301 საგადახდო მოთხოვნით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა