საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1041(კ-24) 14 თებერვალი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

გენადი მაკარიძე, ბადრი შონია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - რ. ხ-ე

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2022 წლის 1 აგვისტოს რ. ხ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მის მიმართ საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 25 თებერვლის №146 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისთვის რ. ხ-ეის სახელზე ქ. თბილისში, ...ს ქუჩის №...-ის მიმდებარედ (საერთო ფართობი - 388.00 კვ.მ) მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

სარჩელის მიხედვით, რ. ხ-ე 2000 წლიდან დაეუფლა ქ. თბილისში, ...ს ქუჩის №...-ის მიმდებარედ არსებულ 388 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, რომელიც იმავე წელს შემოღობა და დაიწყო შენობა-ნაგებობის მშენებლობა - მოაწყო ფუნდამენტი და ამოიყვანა კედლები, თუმცა ვინაიდან ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის სამსახურის ზეპირი მითითებით მას განემარტა, რომ მშენებლობის გაგრძელების შემთხვევაში დაჯარიმდებოდა და მოუწევდა როგორც კედლების, ასევე ბეტონის საძირკვლის მონგრევა, მოსარჩელემ შეაჩერა მშენებლობა და რადგან ქ. თბილისში სხვა საცხოვრებელი არ გააჩნდა, დასახელებულ ნაკვეთზე ღამის გასათევად დადგა კონტეინერი. მოსარჩელის მითითებით, მან 2018 წელს განაახლა მშენებლობა და იმავე წელს დაასრულა. ამასთან, რ. ხ-ემ აღნიშნა, რომ მის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის დაწყების და ვაგონ კონტეინერის არსებობის ფაქტი დასტურდებოდა 2005-2014-2020 წლის ორთოფოტოებით, მეზობლების განმარტებებით და ექსპერტიზის დასკვნით, ამავე მტკიცებულებებით დასტურდებოდა მის მიერ მიწის ნაკვეთით დღემდე ფლობა-სარგებლობის ფაქტი.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მან ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, რომელმაც განცხადება გადააგზავნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში. კომისიის 2022 წლის 25 თებერვლის №146 განკარგულებით კი მას უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობა აშენებული იყო 2018 წელს, ისე რომ კომისიის მიერ არ მომხდარა იმ ფაქტის შეფასება, რომ მშენებლობა დაწყებული იყო 2000 წელს და იგი გაგრძელდა და დასრულდა 2018 წელს, ამასთან კომისიამ მხედველობაში არ მიიღო 2005 წლის ორთოფოტო, რომლითაც დასტურდება მოსარჩელის მიერ დაწყებული შენობა-ნაგებობის მშენებლობის კვალი.

თბილისის საქალაქო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით რ. ხ-ეის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიღებულ იქნა კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ რ. ხ-ე შენობა-ნაგებობას ფლობდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, რადგანაც იგი შეუსაბამობაში იყო საქმეში არსებულ ორთოფოტოებთან (აეროფოტოგადაღება), რომელზეც სადავო შენობა-ნაგებობები არ ფიქსირდებოდა მითითებული კანონის ამოქმედებამდე.

თბილისის საქალაქო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ხ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით რ. ხ-ეის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც რ. ხ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 25 თებერვლის №146 განკარგულება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალა ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ქ. თბილისში, ...ს ქუჩის №...-ის მიმდებარედ, 388.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე რ. ხ-ეის საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2022 წლის 31 იანვრის №5 საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე, 2022 წლის 25 თებერვლის №146 განკარგულებით უარი უთხრა რ. ხ-ეს მიწის ნაკვეთზე (მისამართი: ქ.თბილისი, ...ს ქუჩა №...-ის მიმდებარედ (საერთო ფართობი - 388.00 კვ.მ.)) საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ წარდგენილი დოკუმენტაციისა და აეროფოტოგადაღებების საფუძველზე დადგენილ იქნა, რომ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისათვის არსებული შენობა განთავსებული იყო „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების შემდეგ, ამასთან აღნიშნული მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენდა განმცხადებლის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს.

სააპელაციო პალატამ სადავო მიწის ნაკვეთის 2005 და 2010 წლის ორთოფოტოებზე (რომლებზეც სასამართლოს მითითებით ასახული იყო შენობის ფრაგმენტები), ასევე 2014 და 2018 წლის ფოტოებზე (რომლებზეც ნათლად ჩანდა მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები), შპს „მ...ს“ 2022 წლის 17 აპრილის საინჟინრო დასკვნაზე, ნ. მ-ას და გ. ხ-ეის სანოტარო წესით დამოწმებულ განცხადებაზე მითითებით აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დასტურდებოდა 2007 წლამდე პერიოდში სადავო ტერიტორიაზე შენობის ფრაგმენტების არსებობა/მშენებლობის დაწყების ფაქტი, რაც ქმნიდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონზე და საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესზე“ მითითებით აღნიშნავს, რომ კანონის მიზნებისთვის ფლობა-სარგებლობაში იგულისხმება არამარტო ფაქტობრივი ფლობა, არამედ საკუთრების უფლების აღიარებისთვის აუცილებელია მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე შენობის არსებობა, რაშიც კანონმდებელი გულისხმობს კაპიტალური ტიპის და არა დროებითი შენობის არსებობას. კასატორის მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება მოთხოვნილია საქმეში წარმოდგენილ აზომვით ნახაზზე დამკვეთის მიერ აღნიშნული შენობის ხარჯზე, თუმცა ორთოფოტოები ცალსახად ადასტურებს აღნიშნული შენობის არარსებობის ფაქტს კანონის ამოქმედებამდე, ხოლო სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა თავად განმცხადებლის განმარტება, დასახელებული შენობის 2018 წელს განთავსებასთან დაკავშირებით. გარდა ამისა, კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი ორთოფოტოები არ ადასტურებს კანონის ამოქმედებამდე სადავო მიწის ნაკვეთზე იმ შენობის არსებობის ფაქტს, რომელზე მითითებითაც არის მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება.

გარდა ამისა, კასატორმა მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 13 დეკემბრის №ბს-698-698(კ-18) გადაწყვეტილებაში მოცემულ განმარტებაზე, რომლის თანახმად, ტექნოლოგიური განვითარების პირობებში, ორთოფოტო (აეროგადაღება) იძლევა შესაძლებლობას, ობიექტურად განისაზღვროს დედამიწის ზედაპირის მდებარეობა, კერძოდ, დადგინდეს კონკრეტული მიწის ნაკვეთის ზუსტი საზღვრები და შემოწმდეს მისი განვითარებულობა მასზე კონკრეტული შენობა-ნაგებობის არსებობა-არარსებობის გარკვევით. კასატორმა ასევე ყურადღება გაამახვილა სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს განმარტებაზე, რომლის თანახმად, იმისთვის რომ განისაზღვროს შენობა-ნაგებობის ხანდაზმულობა, დასკვნის მომზადება შესაძლებელია მხოლოდ შემდეგი პირობების დაცვით: საკვლევი ობიექტი უნდა ჩანდეს ორთოფოტოზე (წლების მიხედვით). კასატორი მიიჩნევს, რომ სსიპ - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო წარმოადგენს საქართველოში ყველაზე გამოცდილ და მაღალტექნოლოგიურ ბიუროს და არ შეიძლება შენობის ხანდაზმულობის განსაზღვრის თაობაზე მისი განმარტების საპირისპიროდ გამოყენებულ იქნეს წინამდებარე საქმეში წარმოდგენილი დასკვნა, რომელიც შენობის ხანდაზმულობის დასადგენად იყენებს „დრეკადი უკუასხლეტის პრინციპით მომუშავე კაშკაარევის მექანიკურ ჩაქუჩს“.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებაა არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა.

განსახილველ შემთხვევაში, სადავო საგანს წარმოადგენს ქ. თბილისში, ...ს ქუჩის №...-ის მიმდებარედ არსებულ 388.00 კვ.მ ფართობის მქონე მიწის ნაკვეთზე რ. ხ-ეის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 25 თებერვლის №146 განკარგულების კანონიერება და მოსარჩელის მიმართ სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების წინაპირობების არსებობა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთად მიიჩნევა ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს საკუთრების უფლების აღიარების ორ ძირითად წინაპირობას - კანონის ამოქმედებამდე სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავება, როდესაც აღნიშნულ ნაკვეთზე განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) და დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება, რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს. აღსანიშნავია, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ უნდა იყოს განკარგული.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 5¹ მუხლის მე-3 პუნქტი ითვალისწინებს იმ დოკუმენტების ჩამონათვალს, რომელთა წარდგენაც არის საჭირო თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად, კერძოდ: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის მანძილი; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები. დასახელებული მუხლის 3¹ პუნქტი კი, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის კანონის ამოქმედებამდე განთავსების სხვა დოკუმენტაციით დაუდასტურებლობის შემთხვევაში, ითვალისწინებს კომისიის მიერ დაინტერესებული პირისთვის დამატებით ექსპერტიზის დასკვნის წარდგენის დავალების შესაძლებლობას, რომელიც დაადასტურებს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ამ კანონის პირველი–მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედებამდე (2007 წლის 20 სექტემბერი) არსებობის ფაქტს. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე, რომელიც მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელ ერთ-ერთ დოკუმენტად ასახელებს ორთოფოტოს (აეროგადაღება).

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2020 წლის 10 თებერვალს რ. ხ-ემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე მოითხოვა სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში უფლების რეგისტრაცია უძრავ ქონებაზე მდებარე: ქ. თბილისი, ...ს ქუჩის №...-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი - 388.00 კვ.მ. 2020 წლის 5 მარტს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, კომპეტენციის ფარგლებში საკითხის განსახილველად, რ. ხ-ეის განცხადება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას გადაუგზავნა.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ, 2022 წლის 31 იანვრის №5 საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე, 2022 წლის 25 თებერვლის №146 განკარგულებით რ. ხ-ეს უარი უთხრა სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ არგუმენტზე მითითებით, რომ წარდგენილი დოკუმენტაციისა და აეროფოტოგადაღებების საფუძველზე დადგენილ იქნა, რომ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისათვის არსებული შენობა განთავსებული იყო „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების შემდეგ. კომისიის მიერ ასევე დადგენილი იქნა, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენდა განმცხადებლის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ ორთოფოტოებზე, კერძოდ 2005, 2010, 2014 და 2018 წლის ორთოფოტოებზე, რომელთა გაცნობის შედეგად დასტურდება, რომ როგორც 2005 წლის, ასევე 2010 წლის ორთოფოტოებზე იკვეთება შენობის გარკვეული ფრაგმენტები. გარდა ამისა, აღსანიშნავია, რომ საქმეში წარმოდგენილი, სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადებით, ნ. მ-ამ და გ. ხ-ეემ ხელმოწერებით დაადასტურეს, რომ რ. ხ-ე 2000 წლიდან ფლობდა 7 388,0 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთს მდებარე ქ. თბილისი, სოფელი ...ი (ნაკვეთი №...-ის მიმდებარედ). ამავე განცხადებების თანახმად, აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია შენობა-ნაგებობა, იზრდება მრავალწლიანი ნარგავები, შემოღობილია ერთიანი ღობით და აქვს შესასვლელი კარები.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილია ექსპერტიზის დასკვნა; კერძოდ, შპს „მ...ს“ მიერ 2022 წლის 17 აპრილს შესრულებული საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნით დგინდება, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის რაიონში, ...ს ქუჩის №...-ში მოქალაქე რ. ხ-ე ფლობს მიწის ნაკვეთს მის შემომფარგვლელ ღობესთან და მასზე არსებულ შენობა-ნაგებობასთან ერთად. საძირკველი მონოლითური ბეტონის ლენტური ტიპისაა. გაზომილი იქნა ბეტონის სიმტკიცე, რისთვისაც გამოყენებული იქნა დრეკადი უკუასხლეტის პრინციპით მომუშავე კაშკარევის მექანიკური ჩაქუჩი. ბეტონის სიმტკიცე საბოლოო მნიშვნელობისაა და ტოლია B15. ბეტონის მასალის კონსტრუქციული თავისებურებებიდან გამომდინარე, საძირკვლის ხნოვანება არანაკლები 17-18 წელია.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შესაბამისი მიწის ნაკვეთის მხოლოდ თვითნებურად დაკავების ფაქტი, მასზე შესაბამისი შენობა-ნაგებობის ზემოაღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე განთავსების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებების არსებობის გარეშე, ვერ წარმოშობს ნაკვეთზე პირის საკუთრების უფლებას. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს კასატორის მითითებაზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკასა და სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს განმარტებაზე შენობის საძირკვლის ხანდაზმულობის ორთოფოტოთი დადასტურების შესაძლებლობის თაობაზე და აღნიშნავს, რომ ექსპერტიზის დასკვნა წარმოადგენს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ერთ-ერთ მტკიცებულებას თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის განთავსების ფაქტის დადგენისთვის, თუმცა ექსპერტიზის დასკვნა და მასში მითითებული მსჯელობები საძირკვლის ხანდაზმულობის თაობაზე, შესაბამისი ორთოფოტოს არსებობის ან სხვა მტკიცებულების გარეშე, უტყუარად არ ადასტურებს სადავო მიწის ნაკვეთზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე შენობა-ნაგებობის განთავსების ფაქტს.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში ექსპერტიზის დასკვნა არ წარმოადგენს მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების ერთადერთ საფუძველს. აღსანიშნავია, რომ თავად მოსარჩელემ არაერთხელ განმარტა, რომ მან სადავო მიწის ნაკვეთზე მშენებლობა დაიწყო 2000 წელს, რაც 2018 წელს დაასრულა, ამასთან საქმეში წარმოდგენილია მოწმეთა ჩვენებები, რომლებიც წარმოადგენს სწორედ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 5¹ მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებელ მტკიცებულებას, რომლითაც მოწმეები ადასტურებენ მოსარჩელის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის 2000 წლიდან ფლობა-სარგებლობას და ორთოფოტოები, რომლებიც ადასტურებენ სადავო მიწის ნაკვეთზე კანონის ამოქმედებამდე (2007 წლამდე) შენობის ფრაგმენტების არსებობის ფაქტს. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებათა ერთობლიობა ქმნიდა მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

გ. მაკარიძე

ბ. შონია