საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-563(კ-24) 21 იანვარი, 2025 წელი

ქ.თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - თ.ლ-ე

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოპასუხე) - სსიპ შემოსავლების სამსახური

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 05 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

თ.ლ-ემ 2021 წლის 02 თებერვალს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა საბაჟო დეკლარაციის №... ფორმა №4-ის, საბაჟო დეპარტამენტის 2020 წლის 13 ნოემბრის №21-10-20/144623 წერილისა და შემოსავლების სამსახურის 2021 წლის 18 იანვრის №183 ბრძანების ბათილად ცნობა.

სარჩელის თანახმად, თ.ლ-ემ ...ის მეშვეობით შეიძინა ორი ნივთი - ერთი ნივთი შეძენილ იქნა ...-ისგან, ხოლო მეორე - ...-ისგან. მიუხედავად ნივთების სხვადასხვა პირისგან შეძენისა, საქართველოს საბაჟო განყოფილების მიერ დაჯამდა ნაყიდი ნივთების ფასი და გამოიცა აქტი, რომლითაც მოსარჩელეს დაევალა დღგ-ის გადახდა. თ.ლ-ემ სსიპ შემოსავლების სამსახურს განუმარტა, რომ მის მიერ შეძენილი ნივთები არ ექვემდებარებოდა დაბეგვრას, რადგან არ შეესაბამებოდა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 29.08.2019წ. №257 ბრძანების დანართი №8-ის მოთხოვნებს; კერძოდ, ,,საქონლის საბაჟო პროცედურაში ან რეექსპორტში დეკლარირებისა და გაფორმების შესახებ“ ინსტრუქციის 25-ე მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, „ერთი სასაქონლო პარტია“ არ იყო სახეზე, რადგან ნივთები შეძენილი იყო ორი სხვადასხვა გამყიდველისგან, თუმცა მოსარჩელის განმარტებით, ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე ეცნობა, რომ დღგ უნდა გადაეხადა, რის შედეგადაც საჩივრით მიმართა ფინანსთა სამინისტროს, ხოლო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შემდეგ მიმართა სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით თ.ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 05 მარტის განჩინებით თ.ლ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა „საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის გადაადგილებისა და გაფორმების შესახებ ინსტრუქციების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2019 წლის 29 აგვისტოს №257 ბრძანებით დამტკიცებული „საქონლის საბაჟო პროცედურაში ან რეექსპორტში დეკლარირებისა და გაფორმების შესახებ“ ინსტრუქციის მე-2 მუხლის მე-15 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტზე, 25-ე მუხლის მე-4 პუნქტზე, ამავე მუხლის მე-3 პუნქტზე და აღნიშნა, რომ ელექტრონული შესყიდვის გზით შეძენილი საქონლის საფოსტო გზავნილით შემოტანისას ერთი საბაჟო დეკლარაციის გაფორმებისთვის საჭირო იყო კუმულაციურად დაკმაყოფილებულიყო შემდეგი პირობები - ერთი ან რამდენიმე დასახელების საქონელი, გაგზავნილი ერთი გამგზავნის მიერ ერთი მიმღების მისამართით ერთი ხელშეკრულების საფუძველზე, ერთი სახეობის ტრანსპორტით, წარდგენილი გაფორმებისათვის ერთდროულად, ერთი და იმავე საბაჟო გამშვები პუნქტის გავლით.

საქმის გარემოებების სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომლის თანახმადაც, მართალია, ნივთები შეძენილი იყო სხვადასხვა ინვოისით და მათი გამყიდველიც სხვადასხვა პირი იყო, თუმცა ორივე ნივთის გაყიდვა და შესაბამისად, ორივე ნივთის შეძენა განხორციელდა ინტერნეტპლატფორმა ....-ს მეშვეობით, რომელიც წარმოადგენდა საქონლის გამომგზავნს და ზემოაღნიშნული ნორმიდანაც გარკვევით ჩანდა, რომ ჩანაწერი - „ერთი ხელშეკრულების საფუძველზე“ უკავშირდებოდა საქონლის გამომგზავნს. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ №... საბაჟო დეკლარაციით - ფორმა №4-ით გაფორმებული საქონელი წარმოადგენდა ერთ სასაქონლო პარტიას, რა გარემოებებიც გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 05 მარტის განჩინება საკასაციო საჩივრით გასაჩივრდა თ.ლ-ის მიერ.

კასატორი, თ.ლ-ე აღნიშნავს, რომ ... თავის პლატფორმაზე ჰყიდის როგორც მის პროდუქციას, ასევე სხვა მოვაჭრე სუბიექტებსაც (ე.წ. ... მოვაჭრეებს), რომლებსაც აძლევს საშუალებას გარკვეული საფასურის სანაცვლოდ ივაჭრონ მის ვებგვერდზე. ... ასეთ გარიგებებში მხოლოდ შუამავლის როლს ასრულებს. მომხმარებლის მხრიდან ნივთის ღირებულების გადახდა ხდება ...ის შუამდგომლობით ...-ის მოვაჭრეების ანგარიშზე, ხოლო ნაყიდი ნივთის გამოგზავნა - უშუალოდ ...-ის მოვაჭრეების მიერ საკუთარი საწყობებიდან.

კასატორის განმარტებით, ...ის პლატფორმის საშუალებით შეიძინა ორი ნივთი - ერთი უშუალოდ ...სგან, ხოლო მეორე - ...ზე მოვაჭრე მესამე პირისგან. ორივე ამანათი ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად იქნა გაგზავნილი გერმანიაში არსებული ქართული ლოგისტიკური ფირმის ფილიალში და იქიდან ერთად გამოიგზავნა საქართველოში. რამდენადაც თითოეული ნივთის ღირებულება 300 ლარს არ აჭარბებდა, კასატორის მოსაზრებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლის მიხედვით, უნდა გათავისუფლებულიყო გადასახადის გადახდისგან, მაგრამ სსიპ შემოსავლების სამსახურმა მაინც დააკისრა გადასახადის გადახდა, იმ საფუძვლით, რომ „საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის გადაადგილებისა და გაფორმების შესახებ ინსტრუქციების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2019 წლის 29 აგვისტოს №257 ბრძანებით დამტკიცებული „საქონლის საბაჟო პროცედურაში ან რეექსპორტში დეკლარირებისა და გაფორმების შესახებ“ ინსტრუქციის 25-ე მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით კასატორის მიერ შეძენილი ნივთები მიჩნეულ იქნა ერთ სასაქონლო პარტიად, შესაბამისად, მათი ღირებულება უნდა დაჯამებულიყო.

თ.ლ-ე ზემოხსენებული ინსტრუქციის 25-ე მუხლის მე-3 პუნქტზე მითითებით აღნიშნავს, რომ შესყიდული ნივთების ერთ სასაქონლო პარტიად ჩათვლისთვის აუცილებელია კუმულაციურად რამდენიმე კრიტერიუმის დაკმაყოფილება, კერძოდ, უნდა გვქონდეს ერთი ან რამდენიმე სახის საქონელი, გამოგზავნილი ერთი გამგზავნის მიერ, ერთი მიმღების მისამართით, ერთი ხელშეკრულების საფუძველზე, ერთი სახეობის ტრანსპორტით, წარდგენილი ერთდროულად, ერთი და იმავე საბაჟო გამშვები პუნქტის გავლით, ხოლო იმ შემთხვევაში თუ ერთ-ერთი მათგანი არ არის შესრულებული, მაშინ გზავნილი ერთ სასაქონლო პარტიად ვერ ჩაითვლება. კასატორი აღნიშნავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მან დადო ორი ნასყიდობის ხელშეკრულება - ერთი თავად ...სთან, ხოლო მეორე – ...-ის მოვაჭრესთან (...), რასაც ადასტურებს ინვოისები, რომლებიც აგრეთვე ადასტურებენ, რომ ორივე ნივთი ...სგან არ გამოგზავნილა, ორივე ფირმას განსხვავებული მისამართი აქვს მითითებული ინვოისში; კერძოდ, ... აგზავნის გერმანიის ქალაქ ...დან, ხოლო ... ქალაქ ...დან. ბრძანების 25.3 მუხლში მითითებული „ერთი გამგზავნის მიერ“ ნივთის გაგზავნა და „ერთი ხელშეკრულების საფუძველზე“ სხვადასხვა წინაპირობას წარმოადგენს. ის ფაქტი, რომ ნივთები ერთი ხელშეკრულების საფუძველზე არ იყო ნაყიდი, ვერ გამართლდება იმით, რომ გამომგზავნი ერთი პირია, თუმცა აღნიშნულიც არ შეესაბამება სიმართლეს, ვინაიდან ერთი ნივთი გამოგზავნილია ...ის საწყობიდან, ხოლო მეორე ...-ის გამყიდველისგან. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არ გაიზიარეს მოსარჩელის მიერ ...ის ვებგვერდზე მოპოვებული ინფორმაცია კლიენტებისთვის, სადაც მითითებულია, რომ ...-ის (ბაზრის) გამყიდველები წარმოადგენენ დამოუკიდებელ გამყიდველებს, რომლებიც მხოლოდ ქირაობენ ...ის პლატფორმას, თუმცა ...ის კუთვნილებას არ წარმოადგენენ. გამყიდველები ძირითადად თავად ...ისგან დამოუკიდებლად გზავნიან ნივთებს თავისი საწყობიდან (თუ რაიმე გამონაკლისი არ არსებობს). სასამართლოებმა ასევე არ გაიზიარეს ...ის ვებგვერდზე მოპოვებული ინფორმაცია, სადაც განმარტებულია, რომ ვინაიდან ... უშუალოდ არ მონაწილეობს ...-ის (ბაზრის) შეკვეთების განხორციელებაში, მომხმარებელი უნდა დაუკავშირდეს პირდაპირ ...-ის (ბაზრის) გამყიდველ სუბიექტს, შესაბამისად, აქედან დასტურდება, რომ გარიგება დაიდო არა ...სთან, არამედ ...-ის (ბაზრის) გამყიდველთან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 28 მაისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, თ.ლ-ის საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ.ლ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატის მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და საკასაციო საჩივრის ფარგლების გათვალისწინებით მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში შესაფასებელია თ.ლ-ისთვის დამატებული ღირებულების გადასახადის დაკისრების კანონიერება.

საქმეზე დადგენილია, რომ თ.ლ-ემ 2020 წლის 13 ოქტომბერს, ინტერნეტპლატფორმა ...-ს მეშვეობით ... ...-ისგან შეიძინა ...სთვის განკუთვნილი ..., ხოლო შპს ,,...სგან’’ ... აღნიშნული ნივთები ....-მ თ.ლ-ეს გამოუგზავნა №... და №... საფოსტო გზავნილებით.

2020 წლის 30 ოქტომბერს №... და №... საფოსტო გზავნილებზე გამოიცა №... საბაჟო დეკლარაცია - ფორმა №4, რომლითაც თ.ლ-ეს დაერიცხა დამატებული ღირებულების გადასახადის (დღგ) სახით 95.71 ლარი.

თ.ლ-ემ 2020 წლის 09 ნოემბერს განცხადებით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტს და თანხის გადახდის ვალდებულების არარსებობის საფუძვლით მოითხოვა დარიცხული დამატებული ღირებულების გადასახადის გაუქმება.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2020 წლის 13 ნოემბრის №21-10-20/144623 წერილით თ.ლ-ეს უარი ეთქვა განცხადების დაკმაყოფილებაზე და განემარტა, რომ ვინაიდან განმცხადებლის მიერ გამოწერილი ნივთების გამომგზავნი იყო ,,....“-ს მიერ და ამანათები შემოსული იყო ერთი ნუსხის ქვეშ, №... და №... საფოსტო გზავნილები ექვემდებარებოდა დეკლარირებას.

თ.ლ-ემ 2020 წლის 24 ნოემბერს ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა №... საბაჟო დეკლარაციის - ფორმა №4-ის გაუქმება. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2021 წლის 18 იანვრის ბრძანებით №183 თ.ლ-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საგადასახადო კანონმდებლობა არეგულირებს საქართველოში გადასახადების დაწესებასთან, შემოღებასა და გადახდასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, ასევე საგადასახადო კონტროლის, საგადასახადო პასუხისმგებლობის, უფლებამოსილი ორგანოსა და მისი თანამდებობის პირების არამართლზომიერ ქმედებათა გასაჩივრების, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს.

საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირი ვალდებულია გადაიხადოს ამ კოდექსით დაწესებული საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადები. მე-2 ნაწილის მიხედვით, დაუშვებელია ამ კოდექსის დარღვევით დაწესებული ან ამ კოდექსით გაუთვალისწინებელი გადასახადის გადახდის ვალდებულების ვინმესთვის დაკისრება, აგრეთვე, გადასახადის გადახდევინება ამ კოდექსით დადგენილ ვადაზე ადრე.

საგადასახადო კოდექსის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადასახადი არის ამ კოდექსის მიხედვით სავალდებულო, უპირობო ფულადი შენატანი ბიუჯეტში, რომელსაც იხდის გადასახადის გადამხდელი, გადახდის აუცილებელი, არაეკვივალენტური და უსასყიდლო ხასიათიდან გამომდინარე.

საგადასახადო კოდექსის 159-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,გ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საქონლის იმპორტი არის დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაცია. ამავე კოდექსის 160² მუხლის შესაბამისად, საქონლის იმპორტი არის საქართველოს საბაჟო კოდექსის შესაბამისად საქონლის თავისუფალ მიმოქცევაში გაშვების პროცედურაში მოქცევა.

საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 132-ე ნაწილის თანახმად, 2026 წლის 1 იანვრამდე დღგ-ისგან გათავისუფლებულია საქონლის იმპორტი ამ კოდექსის 199-ე მუხლის „დ“ და „ო“ ქვეპუნქტების მოთხოვნების შესაბამისად, იმავე მუხლის შენიშვნის გათვალისწინებით, გარდა თავისუფალი ინდუსტრიული ზონიდან საქონლის იმპორტისა.

საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლის „დ.ვ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, იმპორტის გადასახადისაგან გათავისუფლებულია ფიზიკური პირის მიერ საფოსტო გზავნილის შემთხვევაში საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის 28-ე–97-ე ჯგუფების შესაბამისი 300 ლარამდე ღირებულების, 30 კგ-მდე საერთო წონის საქონლის (საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის 3824 90 980 01 კოდით გათვალისწინებული საქონლის გარდა) იმპორტი, რომელიც ეკონომიკური საქმიანობისათვის განკუთვნილი არ არის, აგრეთვე 200 ღერი სიგარეტის ან 50 სიგარის ან 50 სიგარილას ან საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის 2403 99 900 02 კოდით გათვალისწინებული 200 ღერი თამბაქოს ნაწარმის ან საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის 2403 99 900 01 კოდით გათვალისწინებული 10 ცალი კაფსულის და მსგავსი სახის პროდუქტის ან 250 გრამი თამბაქოს სხვა ნაწარმის (გარდა თამბაქოს ნედლეულისა) იმპორტი, ან ამ ქვეპუნქტში მითითებული თამბაქოს ნაწარმის სახეობათა ნაკრების იმპორტი, თუ მასში შემავალი თითოეული სახეობის თამბაქოს ნაწარმის წილის პროცენტულ მაჩვენებელთა (პროცენტული მაჩვენებელი შესაბამის ზღვრულ ოდენობასთან მიმართებით) ჯამი 100-ს არ აღემატება, ან საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის 3824 90 980 01 კოდით გათვალისწინებული 50 მლ საქონლის იმპორტი, აგრეთვე 4 ლიტრი ყველა სახის ალკოჰოლიანი სასმელის იმპორტი.

„საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის გადაადგილებისა და გაფორმების შესახებ ინსტრუქციების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 29.08.2019წ. №257 ბრძანებით დამტკიცებული „საქონლის საბაჟო პროცედურაში ან რეექსპორტში დეკლარირებისა და გაფორმების შესახებ“ ინსტრუქციის (დანართი №8, სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის) მე-2 მუხლის მე-15 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ელექტრონული შესყიდვის გზით შეძენილი საქონლის საფოსტო გზავნილით შემოტანისას, საქონლის მიმღებ პირს წარმოეშობა დეკლარირების ვალდებულება. ინსტრუქციის 25-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ერთი საბაჟო დეკლარაცია – ფორმა 4-ით შეიძლება გაცხადდეს მხოლოდ ერთ საფოსტო გზავნილში მოთავსებული ან ერთი სასაქონლო პარტიით გადაადგილებული საქონელი. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე, საბაჟო დეკლარაცია – ფორმა 4-ის მიზნებისათვის ტერმინი „სასაქონლო პარტია“ გამოიყენება შემდეგი მნიშვნელობით – ერთი ან რამდენიმე დასახელების საქონელი, გაგზავნილი ერთი გამგზავნის მიერ ერთი მიმღების მისამართით ერთი ხელშეკრულების საფუძველზე, ერთი სახეობის ტრანსპორტით, წარდგენილი გაფორმებისათვის ერთდროულად, ერთი და იმავე საბაჟო გამშვები პუნქტის გავლით.

ამდენად, საკასაციო პალატის განმარტებით, ელექტრონული შესყიდვის გზით შეძენილი საქონლის საფოსტო გზავნილით შემოტანისას ერთი საბაჟო დეკლარაციის წარდგენა შესაძლებელია მხოლოდ ორ შემთხვევაში: პირველი - თუ საქონელი მოთავსებულია ერთ საფოსტო გზავნილში ან მეორე - თუ გადაადგილებულია ერთი სასაქონლო პარტიით, ხოლო იმისათვის, რომ საქონელი მივიჩნიოთ ერთ სასაქონლო პარტიად, იგი კუმულაციურად უნდა აკმაყოფილებდეს ინსტრუქციის 25-ე მუხლის მე-3 პუნქტში ჩამოთვლილ კრიტერიუმებს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვინაიდან განსახილველი დავა არაორდინალურ ურთიერთობას ეხება, საჭიროა ...ის პლატფორმის შესახებ ინფორმაციის მიმოხილვა. ამ მიმართებით საკასაციო პალატა მიუთითებს ამერიკის შეერთებული შტატების მე-3 ოლქის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლითაც განიმარტა, რომ ...ის ონლაინპლატფორმა პოტენციურ მყიდველებს სთავაზობს როგორც თავის პროდუქციას, ასევე სხვა, მესამე პირთა პროდუქტებს. მესამე პირები წყვეტენ სარეალიზაციო პროდუქტის სახეობას, ტრანსპორტირების ფორმებსა და პროდუქციის ღირებულებას, ... კი, თავის მხრივ, აგროვებს და ახარისხებს შეკვეთების შესახებ ინფორმაციას, აორგანიზებს გადახდებს, რომლის სანაცვლოდაც იგი იღებს მომსახურების საფასურს. ... ამავდროულად უფლებამოსილია მესამე პირებს აუკრძალოს ისეთი პროდუქციის რეალიზაცია, რომელიც ეწინააღმდეგება კანონს. ...ის სერვისის გამოსაყენებლად მესამე პირები უნდა დაეთანხმონ ...ის სერვისების ბიზნეს გადაწყვეტილების შეთანხმებას (შემდგომში შეთანხმება), რომელიც განსაზღვრავს გაყიდვების პროცესის ყველა ეტაპს. შეთანხმებაზე ხელმოწერის შემდეგ მესამე პირებმა ...ის ვებგვერდზე სარეალიზაციო პროდუქტების არჩევის შემდგომ ...ას უნდა მიაწოდონ პროდუქტის შესახებ ინფორმაცია, მათ შორის, ბრენდის, მოდელის, წონისა და განზომილების შესახებ, ამასთანავე, ...ას უნდა მიეწოდოს პროდუქტის სურათები, ინფორმაცია ტრანსპორტირების შესახებ, ჩაბარების ალტერნატივები, პროდუქციის ხელმისაწვდომობის შესახებ და სხვა ისეთი გონივრული ინფორმაცია, რომელსაც ... მოითხოვს. ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით ... შეიმუშავებს ვებგვერდზე გამოსაქვეყნებელ სარეალიზაციო პროდუქციის სიას. აღნიშნული გათვალისწინებულია შეთანხმებაში, რომლის მეშვეობითაც ... ინარჩუნებს სრულ დისკრეციას განსაზღვროს სერვისების შინაარსი, დიზაინი და ყველა სხვა ასპექტი, მათ შორის, მათი გადაკეთებით, შეცვლით, ამოღებით ან ხელმისაწვდომობის შეზღუდვით. მესამე მხარის გამყიდველებს ასევე შეუძლიათ აირჩიონ ...ის სერვისი, რომლითაც მესამე მხარის სარეალიზაციო პროდუქციას მომხმარებელს ... მიაწვდის, სხვა შემთხვევაში კი, სწორედ მესამე მხარეა პასუხისმგებელი ნივთის მომხმარებლისთვის მიწოდებაზე. როდესაც მომხმარებელი აკეთებს შეკვეთას ...ის ვებგვერდზე, ... იღებს პროდუქტის ღირებულებას და აწვდის შეკვეთის შესახებ ინფორმაციას გამყიდველს. ... ზედამხედველობას უწევს მხარეთა მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას. შეთანხმების თანახმად, ... კლასიფიცირდება, როგორც მესამე პირის (გამყიდველის) აგენტი, რომელიც უზრუნველყოფს გადახდების, გადახდილი თანხის დაბრუნების ან თანხის კორექტირების ორგანიზებას, რომელიც იღებს მესამე მხარის სახელით შემოსავალს (იხ. UNITED STATES COURT OF APPEALS FOR THE THIRD CIRCUIT, No. 18-1041, HEATHER R. OBERDORF, MICHAEL A. OBERDORF v. ....COM INC., a Washington Corporation)(UNITED STATES COURT OF APPEALS FOR THE THIRD CIRCUIT, No. 18-1041, HEATHER R. OBERDORF, MICHAEL A. OBERDORF v. ....COM INC., a Washington Corporation).

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი აპელირებს იმ გარემოებაზე, რომ ვინაიდან ერთი ნივთი შეიძინა უშუალოდ ...სგან, ხოლო მეორე - ...-გან ...ის მეშვეობით, დადებულია ორი ხელშეკრულება, ამასთან აღნიშნა, რომ ნივთების გამომგზავნი სხვადასხვა სუბიექტები იყვნენ, შესაბამისად, მის მიერ მიღებული გზავნილი არ წარმოადგენდა ერთ სასაქონლო პარტიას.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქმეში დაცულ ინვოისებზე, რომლითაც დადგენილია, რომ ორივე პროდუქტის გამომგზავნი პირი ... (იხ.ს.ფ. 14; 16), შესაბამისად, რამდენადაც თ.ლ-ის მიერ საწინააღმდეგო მტკიცებულებები არ ყოფილა წარმოდგენილი, საფუძველსაა მოკლებული კასატორის მოსაზრება, რომ ნივთები გამოგზავნილი იყო სხვადასხვა სუბიექტის მიერ.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ... საგადასახადო კოდექსის მიზნებისთვის წარმოადგენს თავის სავაჭრო ონლაინპლატფორმაზე გამოქვეყნებული პროდუქტების, მათ შორის, ისეთი პროდუქტების, რომლის მწარმოებელიც თვითონ არ არის, „გამყიდველს“. ...ას ჩართულობა ტრანზაქციებში ცდება მხოლოდ შუამავლის ფუნქციას, მისი როლი გაყიდვებში გაცილებით დიდია, რაც მოიცავს მყიდველებისგან ინფორმაციის მიღებას, გადახდების დამუშავებას, მყიდველისგან მიღებული ინფორმაციის მესამე მხარისთვის მიწოდებას, ამ მომსახურების გაწევისთვის საჭირო საფასურის აკრეფას. მიუხედავად იმისა, რომ ... პირდაპირ არ ახდენს გავლენას მესამე მხარის პროდუქტების დიზაინსა და წარმოებაზე, მნიშვნელოვან კონტროლს ახორციელებს მათზე, ...ას აქვს უფლება შეაჩეროს, აკრძალოს ან ამოიღოს ნებისმიერი პროდუქტი სიიდან, დააწესოს ტრანზაქციების ლიმიტი და აღკვეთოს ან შეაჩეროს სერვისები საკუთარი შეხედულებისამებრ (იხ. UNITED STATES COURT OF APPEALS FOR THE THIRD CIRCUIT, No. 18-1041, HEATHER R. OBERDORF, MICHAEL A. OBERDORF v. ....COM INC., a Washington Corporation, pg.16).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ ...ის გავლენა მესამე მხარის (მიმწოდებლების) მიერ შემოთავაზებული პროდუქციის რეალიზაციის განხორციელებაში გვაძლევს იმგვარი დასკვნის გამოტანის საშუალებას, რომ ... საგადასახადო კოდექსის მიზნებისთვის წარმოადგენს სახელშეკრულებო ურთიერთობის მხარეს (გამყიდველს არაკლასიკური გაგებით). რაც შეეხება „ერთ ხელშეკრულებას“, დადგენილია, რომ თ.ლ-ემ ორივე ნივთი 2020 წლის 13 ოქტომბერს შეიძინა ...ის პლატფორმაზე, ხოლო ვინაიდან ... საგადასახადო კოდექსის მიზნებისთვის მიჩნეულ იქნა გამყიდველად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ...სა და თ.ლ-ეს შორის 2020 წლის 13 ოქტომბერს გაფორმდა ერთი ხელშეკრულება. ამდენად, არსებობდა თ.ლ-ის მიერ 2020 წლის 13 ოქტომბერს შეძენილი ნივთების ერთ სასაქონლო პარტიად მიჩნევის საფუძველი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ...-ის (ბაზრის) მოვაჭრეები ...სგან დამოუკიდებელი პირები არიან, რომლებიც ხელშეკრულებაში ავტონომიურ მხარეს წარმოადგენენ, რამდენადაც ისინი თავად ...სგან დამოუკიდებლად გზავნიან ნივთებს თავისი საწყობებიდან, მხარეებს შორის კომუნიკაცია უშუალოდ ...-ის (ბაზრის) მოვაჭრეებთან ხდება, ხოლო ნაკლოვანი ნივთის ყიდვის შემთხვევაში ... (ბაზრის) მოვაჭრეა პასუხისმგებელი და არა ... საკასაციო პალატა მიუთითებს კალიფორნიის შტატის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე, სადაც სასამართლომ დაადგინა, რომ რამდენადაც ... მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა მესამე მხარის მომწოდებლების მიერ შემოთავაზებული პროდუქტების გაყიდვისა და დისტრიბუციის განხორციელებაზე, პროდუქტის უსაფრთხოებასა და პასუხისმგებლობის ხარჯების რეგულირებაზე გავლენასთან ერთად, იგი ექვემდებარებოდა მკაცრ პასუხისმგებლობას, როგორც ხელშემკვრელი მხარე (იხ. COURT OF APPEAL, FOURTH APPELLATE DISTRICT, DIVISION ONE, STATE OF CALIFORNIA, ANGELA BOLGER v. ....COM, LLC, D075738)

რაც შეეხება კასატორის მოსაზრებას მის მიერ შეძენილი ნივთების ღირებულების განსაზღვრასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს საბაჟო კოდექსის 44-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, შემოტანილი საქონლის საბაჟო ღირებულებაში შეიტანება ამ საქონლის საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანის ადგილამდე გაწეული ხარჯები, მათ შორის, ტრანსპორტირების ხარჯები, დატვირთვა-გადმოტვირთვისა და დამუშავების (მათ შორის, საწყობში შენახვის) ხარჯები (6 პუნ.). განსახილველ შემთხვევაში, თ.ლ-ის მიერ შეძენილი ნივთებიდან, მაგალითისთვის ...ის ღირებულება იყო 280 ლარი და 3 თეთრი, ხოლო ტრანსპორტირებისა და სხვა ხარჯების თანხა შეადგენდა 102 ლარს, რომლის დაჯამების შემთხვევაში მის მიერ შეძენილი ...ის საბაჟო ღირებულება შეადგენდა 382 ლარსა და 3 თეთრს, რაც საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, ექვემდებარებოდა დღგ-ით დაბეგვრას.

ამდენად, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მოსაზრება, რომლის თანახმადაც, №... საბაჟო დეკლარაციით - ფორმა №4-ით გაფორმებული საქონელი წარმოადგენდა ერთ სასაქონლო პარტიას და ჯამში მისი ღირებულების გათვალისწინებით, ექვემდებარებოდა დღგ-ით დაბეგვრას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ.ლ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 05 მარტის განჩინება;

3. თ.ლ-ეს (პ/ნ -...) დაუბრუნდეს მის მიერ 01.05.2024წ. №... საგადასახადო დავალებით საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა