საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
საქმე №ბს-1064(2კ-24) 11 თებერვალი, 2025 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ბიძინა სტურუა, გენადი მაკარიძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები (მოპასუხეები) - სსიპ შემოსავლების სამსახური, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო
პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - შპს „ნ...“
გასაჩივრებული გადაწვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილება
კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
2023 წლის 7 აპრილს შპს „ნ...“-მ სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა შპს „ნ...“-ის მიმართ გაცემული სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნის, თანხის დარიცხვის შესახებ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აგვისტოს №21405 ბრძანების და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2023 წლის 9 მარტის №17585/2/2022 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.
სარჩელის თანახმად, შპს „ნ...“-ის მიმართ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტში 2022 წლის 31 მარტს შედგენილ იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლის საფუძველზე გამოცემულ იქნა 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება თანხების დარიცხვის შესახებ და 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც გადამხდელისათვის დარიცხულ იქნა გადასახადები 122 527 ლარი, ჯარიმა 60 747,5 ლარი და საურავი 26 209,86, სულ - 209 484,36 ლარი. მოსარჩელის მითითებით, დასახელებულ აქტებზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში წარმოებულ იქნა საგადასახადო დავა, რომლის ფარგლებში მიღებული დავის განმხილველ ორგანოთა გადაწყვეტილებებით (სსიპ შემოსავლების სამსახურის 11.08.2022წ. №21405 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 09.03.2023წ. №17585/2/2022 გადაწყვეტილება) გადამხდელის მიერ წარდგენილი ელექტრონული საჩივრები არ დაკმაყოფილდა.
მოსარჩელის განმარტებით, როგორც აუდიტის დეპარტამენტში მის მიმართ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, ასევე საგადასახადო დავის ფარგლებში ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები იყო უკანონო, დაუსაბუთებელი და გამოცემული იყო საქმის გარემოებების ობიექტური შეფასების გარეშე. კერძოდ, საქმის მასალებით დასტურდებოდა კომპანიის კუთვნილი საქონლის მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების ფაქტი, რაც საკმარისი იყო იმისთვის, რომ აღნიშნული საქონელი არ ყოფილიყო მიჩნეული დანაკლისად და მისი „მიწოდება“ არ დაბეგრილიყო მოგების გადასახადითა და დღგ-ით.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ნ...“-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება თანხების დარიცხვის შესახებ; ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ნ...“-ის მიმართ გამოცემული სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აგვისტოს №21405 ბრძანება; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2023 წლის 9 მარტის №17585/2/2022 გადაწყვეტილება.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილებით სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და სარჩელით სადავო (გასაჩივრებულ) ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი: შპს „ნ...“-ის მიმართ გამოცემული სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნა; სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება თანხების დარიცხვის შესახებ; სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აგვისტოს №21405 ბრძანება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2023 წლის 9 მარტის №17585/2/2022 გადაწყვეტილება; სხვა ნაწილში ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ნ...“-ის საქმიანობას წარმოადგენდა არასპეციალური საბითუმო ვაჭრობა, საბითუმო ვაჭრობა სხვა საკვები პროდუქტებით. სასამართლომ ასევე დადასტურებულად მიიჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა ჩაატარა გადამხდელის საქმიანობის 2018 წლის 1 იანვრიდან 2021 წლის 1 ივლისამდე პერიოდის კამერალური (სრული) საგადასახადო შემოწმება, ხოლო შემოწმების შედეგებზე 2022 წლის 31 მარტს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლის თანახმადაც 2019-2021 წლებში ჯამში: 1) მოგების გადასახადმა (ყოველთვიური) შეადგინა - 60559.00 ლარი; 2) საშემოსავლო გადასახადმა (ყოველთვიური) – 1290.00 ლარი, დამატებითი ღირებულების გადასახადმა - 60 678.00 ლარი; სულ ძირითადმა გადასახადმა შეადგინა 122 527.00 (60559.00+1290.00+60678.00) ლარი.
სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმებით გამოვლენილი დანაკლისის ჯამური ღირებულება დღგ-ის ჩათვლით, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 14 მაისის ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, შეადგენდა 353 381.36 ლარს. გადასახადის გადამხდელს აღნიშნული დანაკლისი ბუღალტრულად გატარებული ჰქონდა მოთხოვნებში და აღნიშნულთან დაკავშირებით შინაგან საქმეთა სამინისტროში მიმდინარეობდა გამოძიება მიმთვისებლის დადგენის მიზნით, ხოლო 2022 წლის 7 მარტის №... დადგენილებით კომპანია დაზარალებულად იყო ცნობილი, ხოლო 2021 წლის 2 ივნისს შსს ზუგდიდის რაიონულ სამმართველოში დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის №044020621006 საქმეზე კომპანიის საწყობიდან ქურდობის ფაქტზე.
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2022 წლის 31 მარტის შემოწმების აქტის თანახმად, დანაკლისი აღმოჩენის მომენტში (2020 წლის 31 დეკემბერი) ჩაითვალა უსასყიდლო მიწოდებად საბაზრო ფასად და დაიბეგრა როგორც დამატებითი ღირებულების, ისე მოგების გადასახადით. ასევე დადგინდა, რომ შემოწმების შედეგად დღგ-სა და მოგების გადასახადის ნაწილში დამატებით დარიცხვები განხორციელდა იმ გარემოებიდან გამომდინარე, რომ მოპარული საქონელი ჩაითვალა დანაკლისად და მიწოდებად, შესაბამისად დაანგარიშდა და დაერიცხა საბაზრო ფასების მიხედვით დღგ და მოგების გადასახადი.
სააპელაციო პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანებით, „ნ...“-ს ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა სულ 183274.50 ლარი, ხოლო სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნით სულ გადასახდელად დაერიცხა 209484.36 ლარის გადახდა. შპს „ნ...“-ის მიერ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება და შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრდა ნაწილობრივ, კერძოდ საჩივრის ავტორმა მოითხოვა დღგ-სა და მოგების გადასახადების ნაწილში ბათილად ყოფილიყო ცნობილი 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნა, შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება, ასევე მოითხოვა შემოწმების აქტით დამატებით გადასახდელად დარიცხული დღგ-ისა და მოგების გადასახადის თანხების გაუქმება, თუმცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აგვისტოს წლის №21405 ბრძანებით შპს „ნ...“-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და აღნიშნული ბრძანება სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება და შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად გასაჩივრებულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც 2023 წლის 9 მარტის №17585/2/2022 წლის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დააკმაყოფილა.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე არ ასაჩივრებდა სადავო აქტებს (06.04.2022 წლის №8660 ბრძანებას და 11.04.2022 წლის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნას) აღიარებული საშემოსავლო გადასახადის - 1290 ლარის და მოგების გადასახადის - 1071 ლარის დაკისრების ნაწილში.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ქურდობის ფაქტი აღრიცხული იყო ბუღალტრულად, დაწყებული იყო გამოძიება, რომლითაც დადასტურდა მომხდარი ფაქტი და კომპანია ამის გამო ცნობილ იქნა დაზარალებულად, ამდენად კომპანიას მესამე პირის ბრალეული ქმედებით მიადგა ზიანი და ის წარმოადგენდა დაზარალებულს, რომლის მხრიდან რეალურად არ განხორციელებულა საქონლის მიწოდება. აღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ შეიძლებოდა მოსარჩელეს დარიცხვოდა გადასახადები, გარდა მის მიერ აღიარებული საშემოსავლო გადასახადის 1290 ლარის და მოგების 1071 ლარისა.
გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილზე და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის 17 მარტის №ბს-272(კ-21) გადაწყვეტილებაზე მითითებით მიიჩნია, რომ გადასახადის ძირითადი თანხების დარიცხვის შემთხვევაშიც კი, კეთილსინდისიერი კომპანია უნდა გათავისუფლებულიყო ჯარიმებისგან და შემოწმების შედეგად დამატებით დარიცხული ჯარიმები ამ კუთხითაც გასაუქმებელი იყო.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომლებმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.
კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური არ იზიარებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არსებულ მსჯელობას და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილზე, მე-8 მუხლის მე-11 ნაწილზე, 97-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე, 983 მუხლის მე-2 ნაწილზე, 171-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილზე და ამავე კოდექსის შესამოწმებელ პერიოდში მოქმედი რედაქციის 161-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე მითითებით აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი დანაკლისი დღგ-ის მიზნებისათვის განეხილა მისი აღმოჩენის მომენტში საბაზრო ფასით განხორციელებულ მიწოდებად, ხოლო მოგების გადასახადის მიზნებისათვის უსასყიდლოდ მიწოდებად და აესახა შესაბამისი თვის დამატებული ღირებულების გადასახადის და მოგების გადასახადის დეკლარაციებში. ამდენად, გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულ იქნა კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაბამისად. ამასთან, სამსახური განმარტავს, რომ საგადასახადო კოდექსი არ აკონკრეტებს, თუ ვინ შეიძლება იყოს დანაკლისის გამომვლენი პირი, შესაბამისად ასეთი პირი შეიძლება იყოს თავად საწარმოც. საგადასახადო კოდექსი კი სპეციალურად ადგენს, რომ დანაკლისის არსებობა ნიშნავს საქონლის მიწოდებას. კერძოდ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელთან ამ კოდექსით გათვალისწინებული დანაკლისის გამოვლენა ითვლება მისი აღმოჩენის მომენტში საბაზრო ფასით განხორციელებულ მიწოდებად.
კასატორისთვის გაუგებარია რატომ ჩათვალა სასამართლომ, რომ საქონელი კომპანიიდან გასულია კომპანიის ნების გარეშე იმ პირობებში, როდესაც რაიმე შემაჯამებელი გადაწყვეტილება ამის თაობაზე არ არსებობს. დაწყებულია გამოძიება, თუმცა ბრალეული პირიც კი არ არის დადგენილი. რაც შეეხება დაზარალებულად ცნობის დადგენილებას, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-6 ნაწილის მიხედვით, თუ პირის დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილების გამოტანის შემდეგ გაირკვევა, რომ ამის საფუძველი არ არსებობს, პროკურორი იღებს გადაწყვეტილებას ამ დადგენილების გაუქმების თაობაზე. ამდენად სასამართლოს მსჯელობა, რომ საქონელი მოპარულია და კომპანიიდან გასულია მისი ნების გარეშე უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია და მხოლოდ ვარაუდს ეფუძნება.
რაც შეეხება დარიცხულ სანქციებს, კასატორმა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, 269-ე მუხლის პირველ და მე-7 ნაწილებზე, 270-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე მითითებით განმარტა, რომ გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერება უკავშირდება მის მიერ დაშვებულ შეცდომას. გადამხდელი კეთილსინდისიერია იმ შემთხვევაში, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია მის მიერ დაშვებული შეცდომით (არ ცოდნით), ამასთან, კეთილსინდისიერება გულისხმობს პირის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მის მიერ ჩადენილი ქმედებისადმი. კერძოდ, პირი მოქმედებს საპატიებელი შეცდომის პირობებში, თუ მან არ იცოდა და არ შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ ჩადიოდა აკრძალულ ქმედებას, ხოლო იმ შემთხვევაში თუ პირი მოქმედებდა თვითიმედოვნებით ან დაუდევრობით, იგი არ შეიძლება გათავისუფლდეს საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ სამეწარმეო საქმიანობის დამახასიათებელ ნიშანს წარმოადგენს გადასახადების დეკლარირება და გადახდა კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ხოლო პირმა აღნიშნული ვალდებულება უნდა შეასრულოს ჯეროვნად და სრულად, ხოლო საგადასახადო კოდექსის 2690-ე მუხლი არ უნდა იქნეს გაგებული როგორც არაკეთილსინდისიერი მეწარმეობის ხელშემწყობი ნორმა. აღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, კასატორი აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით გადასახადის გადამხდელს არასრულად ჰქონდა შესრულებული საგადასახადო ვალდებულებები, ხოლო საგადასახადო ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულებისას არ მოქმედებდა სამართლებრივი შეცდომის არეალში.
კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ კომპანიაში ადგილი ჰქონდა ქურდობის ფაქტს, რაც დასტურდებოდა შსს ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს შსს ზუგდიდის რაიონული სამმართველოს №0440020621006 სისხლის სამართლის საქმით. სასამართლოს განმარტებით, ჯერჯერობით ბრალის წარდგენა კონკრეტული პირებისათვის არ მომხდარა, თუმცა არსებული სისხლის სამართლის საქმე ადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ საქონელი გასულია კომპანიიდან მოსარჩელის ნების გარეშე, შესაბამისად ასეთ პირობებში მოპარული საქონლის უსასყიდლოდ მიწოდებად განხილვა და მის შედეგად განხორციელებული ღონისძიებები არ იყო კანონიერი. აღნიშნული მსჯელობის საპირისპიროდ, სამინისტრო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილზე, 983 მუხლის მე-2 ნაწილზე, შესაბამის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 161-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე და განმარტავს, რომ სანამ საბოლოოდ/დადასტურებულად არ იქნებოდა დადგენილი საქონლის გასვლა მოსარჩელის საკუთრებიდან მისი ნების გარეშე, კომპანია ვალდებული იყო გამოვლენილი დანაკლისი ჩაეთვალა გამოვლენის მომენტში საბაზრო ფასით განხორციელებულ მიწოდებად და აესახა შესაბამისი პერიოდის მოგების გადასახადისა და დღგ-ის დეკლარაციებში, რაც მას არ განუხორციელებია, ხოლო საგამოძიებო ორგანოების მიერ ან/და სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით ახალი გარემოებების გამოვლენის/დადგენის შემთხვევაში, მოსარჩელე უფლებამოსილია ამ საფუძვლით განაახლოს საგადასახადო დავა და მოითხოვოს დარიცხული თანხის კორექტირება, ისე როგორც ეს დადგენილია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 308-ე მუხლის პირველი ნაწილით.
ამდენად, ვინაიდან ამ ეტაპზე გამოძიება არ არის დასრულებული და კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით არ არის დადგენილი ქურდობის ფაქტი, კასატორი თვლის, რომ საგადასახადო ორგანომ კანონის მოთხოვნათა დაცვით მიიჩნია კომპანიაში არსებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დანაკლისი საქონლის უსასყიდლოდ მიწოდებად, რის გამოც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 97-ე და 983-ე მუხლების საფუძველზე საწარმოს მოგების გადასახადით დასაბეგრი ბაზა დაექვემდებარა დანაკლისის თანხით გაზრდას და შესაბამისი გადასახადით დაბეგვრას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იგი იმსჯელებს იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ნ...“-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად, ხოლო ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილებით სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და სარჩელით სადავო (გასაჩივრებულ) ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი: შპს „ნ...“-ის მიმართ გამოცემული სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნა; სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება თანხების დარიცხვის შესახებ; სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აგვისტოს №21405 ბრძანება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2023 წლის 9 მარტის №17585/2/2022 გადაწყვეტილება; სხვა ნაწილში ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. აღსანიშნავია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, ხოლო მოსარჩელეს - შპს „ნ...”-ს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2024 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო სარჩელის საფუძვლიანობას შეამოწმებს მხოლოდ სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში საკასაციო სასამართლო მოკლებულია მასზე მსჯელობის შესაძლებლობას.
განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნის, თანხის დარიცხვის შესახებ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აგვისტოს №21405 ბრძანების და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2023 წლის 9 მარტის №17585/2/2022 გადაწყვეტილების კანონიერება.
საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 255-ე მუხლის მე-2 და მე-4 ნაწილებზე, ასევე 262-ე მუხლზე, რომელთა თანახმად, პირის საქმიანობის საგადასახადო კონტროლს ახორციელებს მხოლოდ საგადასახადო ორგანო. საგადასახადო კონტროლის სახეებია: მიმდინარე კონტროლი და საგადასახადო შემოწმება, რომელიც შეიძლება იყოს კამერალური და გასვლითი. ამავე კოდექსის 263-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კამერალური საგადასახადო შემოწმება ტარდება საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირის ბრძანების საფუძველზე, ამ ბრძანებით განსაზღვრულ კონკრეტულ საკითხზე. კოდექსის 267-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით კი, საგადასახადო შემოწმების შედეგების შესახებ დგება აქტი, რომელშიც უნდა მიეთითოს: ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, მტკიცებულება და არგუმენტი, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრისას.
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს ზემოაღნიშნული კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა. ამავე კოდექსის მე-8 მუხლის მე-11 ნაწილის თანახმად დანაკლისი განმარტებულია, როგორც გადასახადის გადამხდელის ბუღალტრულ ჩანაწერებთან შედარებისას გამოვლენილი (მათ შორის, ინვენტარიზაციის საშუალებით) სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ან/და ძირითადი საშუალებების ნაკლებობა. ისეთი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების მიმართ, რომელთა დასაწყობება ფიზიკურად შეუძლებელია (ელექტრო- და თბოენერგია, გაზი და წყალი), დანაკლისად ითვლება სხვაობა შეძენილ (შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტის მიხედვით) და რეალიზებულ (გადასახადის გადამხდელისგან ფაქტობრივად გასულ) სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა შორის, თუ ვერ დგინდება დებიტორი (ამნაზღაურებელი) ან/და მიმთვისებელი. ამასთანავე, უფლებამოსილ ორგანოს შეუძლია დაადგინოს დანაკარგის მაქსიმალური ზღვრული ოდენობა. ასეთ შემთხვევაში დანაკლისად ჩაითვლება ამ ოდენობაზე მეტი დანაკარგი. საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად საქონლის არამატერიალური ფორმით მარკირების/ნიშანდების შემთხვევაში დანაკლისად არ ჩაითვლება ამ საქონლის წარმოების პროცესში მწარმოებლის მიერ გამოვლენილი დანაკარგი.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 983 მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, ამ კოდექსით გათვალისწინებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ან/და ძირითადი საშუალების დანაკლისი ითვლება მისი გამოვლენის მომენტში ამ საქონლის უსასყიდლოდ მიწოდებად. ამავე კოდექსის 160-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „თ“ქვეპუნქტის თანახმად კი, ანაზღაურების სანაცვლოდ, საქონლის მიწოდებად ასევე განიხილება საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული დანაკლისი.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულია, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. ამავე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად კი, საგადასახადო ორგანოს/დავის განმხილველ ორგანოს ან სასამართლოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.
განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ შპს „ნ...“-ის საქმიანობას წარმოადგენს არასპეციალური საბითუმო ვაჭრობა, საბითუმო ვაჭრობა სხვა საკვები პროდუქტებით. საქმეზე თანდართული სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 14 მაისის ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, შპს „ნ...“-მ მოითხოვა წარმოდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე საქონლის ნაშთის საბუღალტრო მონაცემების სისწორის დადასტურება, არსებული სხვაობის დადასტურება ფაქტობრივ და საბუღალტრო მონაცემებს შორის და დანაკლისის თანხობრივი მოცულობის განსაზღვრა მისი დაფიქსირების პერიოდისათვის. ექსპერტიზამ დადგინდა, რომ შპს „ნ...“-ს 2020 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ბუღალტრული ნაშთების (187 პოზიცია) რაოდენობრივი მაჩვენებლები და სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების სხვაობის (დანაკლისი 187 პოზიციაზე) რაოდენობრივი მაჩვენებლების ჯამურმა ღირებულებამ დღგ-ს ჩათვლით შეადგინა 353 381. 36 ლარი
საქმის მასალებში არსებული დაზარალებულად ცნობის შესახებ 2022 წლის 7 მარტის წლის №... დადგენილებით, შპს „ნ...“ (ს/კ ...) ცნობილ იქნა დაზარალებულად. ამავე დადგენილებით ირკვევა, რომ 2021 წლის 2 ივნისს შსს ზუგდიდის რაიონულ სამმართველოში დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის №044020621006 საქმეზე კომპანიის საწყობის გაქურდვის ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული სსსკ-ის 177-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით. საქმეზე მიმდინარე გამოძიებით დადგენილ იქნა, რომ 2019 წლის 1 აპრილიდან - 2020 წლის 30 დეკემბრამდე პერიოდში, სხვადასხვა დროს, ქ. ზუგდიდში მდებარე შპს „ნ...“-ს საწყობიდან მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, ფარულად იქნა დაუფლებული ჯამში 299 457.73 ლარის ღირებულების სხვადასხვა დასახელების პროდუქცია, რის შედეგადაც შპს „ნ...“-ს მიადგა დიდი ოდენობით - 299 457.73 ლარის ქონებრივი ზიანი. ამდენად, გამოძიებით დადგენილია, რომ დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად შპს „ნ...“-ს მიადგა ქონებრივი ზიანი, რის გამოც არსებობდა მისი დაზარალებულად ცნობის საფუძველი.
ასევე დადგენილად არის მიჩნეული, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა ჩაატარა გადამხდელის საქმიანობის 2018 წლის 1 იანვრიდან 2021 წლის 1 ივლისამდე პერიოდის კამერალური (სრული) საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგებზე 2022 წლის 31 მარტს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლის თანახმად ჯამში 2019-2021 წლებში მოგების გადასახადმა (ყოველთვიური) შეადგინა - 60559.00 ლარი; საშემოსავლო გადასახადმა (ყოველთვიური) – 1290.00 ლარი; დამატებითი ღირებულების გადასახადმა - 60 678.00 ლარი; სულ ძირითადმა გადასახადმა შეადგინა 122 527.00 (60559.00+1290.00+60678.00) ლარი.
2022 წლის 31 მარტის შემოწმების აქტით დადგენილია, რომ დანაკლისი აღმოჩენის მომენტში (2020 წლის 31 დეკემბერი) ჩაითვალა უსასყიდლო მიწოდებად საბაზრო ფასად და დაიბეგრა როგორც დამატებითი ღირებულების, ისე მოგების გადასახადით. ასევე დადგენილია, რომ შემოწმების შედეგად დღგ-სა და მოგების გადასახადის ნაწილში დამატებით დარიცხვები განხორციელდა იმ გარემოებიდან გამომდინარე, რომ ქურდობის გზით დაუფლებული საქონელი ჩაითვალა დანაკლისად და მიწოდებად, შესაბამისად დაანგარიშდა და დაერიცხა საბაზრო ფასების მიხედვით დღგ და მოგების გადასახადი.
საკასაციო სასამართლო ასევე დადგენილად მიიჩნევს, რომ საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანებით, „ნ...“-ს ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა სულ 183274.50 ლარი, ხოლო სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნით სულ გადასახდელად დაერიცხა 209484.36 ლარის გადახდა. დადგენილია, რომ შპს „ნ...“-ის მიერ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება და შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრდა ნაწილობრივ, კერძოდ საჩივრის ავტორმა მოითხოვა დღგ-სა და მოგების გადასახადების ნაწილში ბათილად ყოფილიყო ცნობილი 2022 წლის 11 აპრილის №094- 36 საგადასახადო მოთხოვნა, შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება, ასევე მოითხოვა შემოწმების აქტით დამატებით გადასახდელად დარიცხული დღგ-ისა და მოგების გადასახადის თანხების გაუქმება, თუმცა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აგვისტოს წლის №21405 ბრძანებით შპს „ნ...“-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და აღნიშნული ბრძანება სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანება და შემოსავლების სამსახურის 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად გასაჩივრებულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც 2023 წლის 9 მარტის №17585/2/2022 წლის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დააკმაყოფილა.
შემოწმების აქტის თანახმად, შპს „ნ...“-ს ...ას უწევენ ფიზიკური პირები. მათზე გაცემული ანაზღაურება გადასახადის გადამხდელს არ ჰქონდა დაბეგრილი გადახდის წყაროსთან, განიხილავდა ინდივიდუალურ მეწარმეებად. შემოწმებით, შემოსავლების სამსახურის ერთიან ელექტრონულ ბაზებში გადამოწმებული იქნა ფიზიკური პირები და ისინი არ წარმოადგენენ ინდივიდუალურ მეწარმეებს. შემოწმებით გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა ძირითადი გადასახადი და ჯარიმა სსკ-ის 275-ე მუხლის შესაბამისად. ამავე აქტით დადგენილია, რომ გადასახადის გადამხდელი შპს „ნ...“ დაეთანხმა აღნიშნულ საკითხს ანუ საშემოსავლო გადასახადი (ყოველთვიური) - ფიზიკურ პირებზე მომსახურების ანაზღაურებაზე (გარდა პროცენტებისა და დივიდენდებისა) შპს „ნ...“-ს გადასახდელი ჰქონდა 6450.00 ლარი, საიდანაც დაეთანხმა 1290 ლარის გადახდას.
ასევე დადგენილია, რომ კომპანიის მიერ 2021 წლის ივნისში გაწეულ იქნა ხარჯი, რომელიც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 982 მუხლის მიხედვით, არ მიეკუთვნება ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებულ ხარჯს. გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილ მოგების გადასახადის 2021 წლის ივნისის პირველად დეკლარაციაში აღნიშნული ხარჯი არ იქნა ასახული, აღნიშნული დეკლარაციის დაზუსტება მოხდა შემოწმების დანიშვნის ბრძანების შემდეგ 2021 წლის 4 ოქტომბერს, თუმცა დაზუსტებული დეკლარაცია არ დაექვემდებარა გპაბ-ზე ასახვას. შემოწმებით არაეკონომიკური ხარჯი დაიბეგრა 2021 წლის ივნისში, გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა ძირითადი გადასახადი და ჯარიმა სსკ-ის 275-ე მუხლის შესაბამისად. ასევე გადასახადის გადამხდელი შპს „ნ...“ ასევე დაეთანხმა აღნიშნულ საკითხს, ანუ მოგების გადასახადის (ყოველთვიური) 6070.00 ლარიდან (გაწეული ხარჯი ან სხვა გადახდა) დაეთანხმა 1071.00 ლარის გადასახადს.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მიერ გაკეთებულ აქცენტს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე არ ასაჩივრებს სადაო აქტებს (2022 წლის 6 აპრილის №8660 ბრძანებას და 2022 წლის 11 აპრილის №094-36 საგადასახადო მოთხოვნას) აღიარებული საშემოსავლო გადასახადის - 1290 ლარის და მოგების გადასახადის - 1071 ლარის დაკისრების ნაწილში.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ განსახილველ შემთხვევაში შპს „ნ...“-ის მიმართ ჩადენილი ქურდობის ფაქტი დადასტურებულია, მიმდინარეობს გამოძიება და იგი აღრიცხულია ბუღალტრულად, ხოლო კომპანია დაზარალებულად არის ცნობილი. ამასთან, მართალია კონკრეტული პირის მიმართ ბრალი არ არის წაყენებული, თუმცა ვინაიდან თავად ქურდობის ფაქტი დადასტურებულია, აღნიშნული მეტყველებს იმაზე, რომ საქონელი კომპანიიდან ნამდვილად მისი ნების გარეშე გავიდა და მისი მხრიდან არ განხორციელებულა საქონლის მიწოდება, რაც შესაძლოა გამხდარიყო მისთვის გადასახადების დაკისრების საფუძველი. ამასთან, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ აღნიშნული მსჯელობა არ ვრცელდება მოსარჩელის მიერ აღიარებული საშემოსავლო გადასახადის 1290 ლარსა და მოგების 1071 ლარზე.
საკასაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული მსჯელობა დადასტურებულია ასევე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკითაც, რომლის თანახმად: „მოსარჩელის ეკონომიკური საქმიანობის ადგილებზე ქურდობისა და ყაჩაღობების შედეგად გადასახადის გადამხდელისათვის მიყენებული მატერიალური ზიანი უნდა ჩაითვალოს ხარჯად, რომელიც ექვემდებარება ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვას საგადასახადო კანონმდებლობის საფუძველზე. ამასთან, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორთა მოსაზრებებს, რომ ქურდობისა და ყაჩაღობის ფაქტებზე შესაბამისი დადგენილების არარსებობის პირობებში, აღნიშნული თანხა არ შეიძლება დაექვემდებაროს გამოქვითვას. საკასაციო პალატა ეთანხმება ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა განმარტებას, რომ სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით გამოძიების დაწყება, მიუხედავად იმ ფაქტისა, დანაშაულის ჩამდენი პირის იდენტიფიცირება მოხდება თუ არა, წარმოშობს გადამხდელის უფლებას, მოცემული ქმედებების შედეგად ქონებრივი ზიანი გამოიქვითოს ერთობლივი შემოსავლიდან“ (სუსგ №ბს-1233(2კ-20), 22.04.2021წ.)
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ იძლევა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივარს მიიჩნევს დაუშვებლად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე
ბ. სტურუა
გ. მაკარიძე
