საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1355(კ-24) 4 მარტი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო; 2. სსიპ შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ი/მ მ.მ-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მარტის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი/მ მ.მ-იმა 2019 წლის 27 სექტემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 30 იანვრის №2049 ბრძანების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 31 იანვრის №006-82 საგადასახადო მოთხოვნის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის, ასევე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 12 აპრილის №9868 ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის მოთხოვნით (დღგ-ის 46 818 ლარის დარიცხვის ნაწილში).

მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეთა მიერ არასწორად იქნა გამოკვლეული და შესაბამისად, არასწორად იქნა შეფასებული საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებები. მოსარჩელის მოსაზრებით, საფუძველს მოკლებულია არგუმენტი, რომლის მიხედვით, მ.მ-ის მიერ მისი ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი ერთადერთი მთლიანი ქონების მიწოდება ვერ ჩაითვლება საწარმოს მიწოდებად მხოლოდ იმიტომ, რომ ეს ქონება ე.წ. „ერთი მთლიანი ფართის“ კუთვნილი ნაწილია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით ი/მ მ.მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 30 იანვრის №2049 ბრძანება და 2017 წლის 31 იანვრის №006-82 საგადასახადო მოთხოვნა, ასევე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 12 აპრილის №9868 ბრძანება დღგ-ის 46 818 ლარის დარიცხვის ნაწილში და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება №4092/2/2017 საჩივართან დაკავშირებით. საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მარტის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას და არის კანონშეუსაბამო. პალატამ მიიჩნია, რომ სახეზეა გადასახადის გადამხდელის მიმართ, სადავო სამართალურთიერთობის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 168.4. „მ“ მუხლის რედაქციით დადგენილი რეგულაციების გავრცელებისა და შესაბამისად, მოსარჩელე მ.მ-ის ჩათვლის უფლებით დღგ-ისგან გათავისუფლების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 30 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა. კასატორები არ ეთანხმებიან სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებულ მსჯელობას და მიიჩნევენ, რომ სადავო აქტები გამოცემულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე და 53-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით. ადმინისტრაციული წარმოებისას, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა დაადგინა, რომ აქტივის მიწოდება არ წარმოადგენს საწარმოს მიწოდებას, რადგან მ.მ-ისათვის მიწოდების საგანს წარმოადგენს ერთი მთლიანი ფართის მხოლოდ მისი კუთვნილი 3/22 ნაწილი, რაც თავისთავად გამორიცხავს საწარმოს ან დამოუკიდებლად მოქმედი ქვედანაყოფის მიწოდების ფაქტს, ასევე მიწოდების განხორციელებამდე აღნიშნულ ფართზე საიჯარო ხელშეკრულების თანახმად მოიჯარეს მიეცა ფართის საზოგადოებრივი კვების ობიექტის მოსაწყობად გამოყენების უფლება, რაც იმაზე მიანიშნებს, რომ ადგილი არ ჰქონია ფართთან ერთად საწარმოს ფუნქციონირებისათვის საჭირო აქტივების გადაცემას და შესაბამისად, საწარმოს ფუნქციონირებას, ხოლო ქონების მიწოდებამდე ერთი თვით ადრე მოსარჩელის ინდ. მეწარმედ რეგისტრაცია მხოლოდ დღგ-ისგან თავის არიდების მცდელობად შეიძლება იქნეს მიჩნეული. კასატორები მიუთითებენ, რომ ი/მ მ.მ-ი მიწოდებულ ფართზე, იჯარის გარდა, სხვა საქმიანობას არ ეწეოდა, რაც მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ადგილი არ ჰქონდა საწარმოს ფუნქციონირებას, შესაბამისად, ფართთან ერთად საწარმოს ან ამ საწარმოს დამოუკიდებლად ფუნქციონირებისათვის საჭირო ძირითადი საშუალებების და თანმხლები კომუნიკაციების ერთობლიობის რეალიზაციაც არ განხორციელებულა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსი საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად განსაზღვრავს საქართველოს საგადასახადო სისტემის ფორმირებისა და ფუნქციონირების ზოგად პრინციპებს, გადასახადის გადამხდელისა და უფლებამოსილი ორგანოს სამართლებრივ მდგომარეობას, საგადასახადო სამართალდარღვევის სახეებს, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობას, უფლებამოსილი ორგანოს და მისი თანამდებობის პირების არამართლზომიერ ქმედებათა გასაჩივრების წესსა და პირობებს, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის წესს და არეგულირებს საგადასახადო ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს.

მითითებული კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა. ამავე კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ნ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ორგანოები ვალდებული არიან თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში დადგენილი წესით განიხილონ გადასახადის გადამხდელის წერილები, საჩივრები და შეკითხვები, საჭიროების შემთხვევაში უსასყიდლოდ მიაწოდონ მას ინფორმაცია მოქმედი გადასახადების, მათი გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ, აგრეთვე გადასახადის გადამხდელის უფლებებისა და ვალდებულებების თაობაზე.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით (საქმე №3/2543-14) მ.მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 2 მაისის №23305 ბრძანება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 2 მაისის №6-299 საგადასახადო მოთხოვნა და 2014 წლის 28 აპრილის საგადასახადო შემოწმების აქტი დღგ-ის დარიცხვის ნაწილში, სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა კანონით დადგენილ ვადაში. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება (საქმე №3/2543-14) უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 აპრილის (საქმე №3ბ/1905-15) და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის (საქმე ბს-559-554(კ-16) განჩინებებით. ამასთან, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 10 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების (საქმე №3/2543-14) მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს, მ.მ-ის დღგ-ისგან გათავისუფლების საკითხის გადაწყვეტის მიზნით, უნდა დაედგინა რამდენიმე გარემოება, კერძოდ, გადასახადის გადამხდელი წარმოადგენდა თუ არა დღგ-ის გადამხდელს, კონკრეტულად რომელ სამეწარმეო სუბიექტს წარმოადგენდა მეწარმე, აქტივის მიწოდება ხდებოდა თუ არა დღგ-ის მეორე გადამხდელისათვის, ანუ მიმღები წარმოადგენდა თუ არა დღგ-ის გადამხდელს, ადგილი ჰქონდა საწარმოს თუ საწარმოს დამოუკიდებლად მოქმედი ქვედანაყოფის მიწოდებას, ასეთი მიწოდება ხდებოდა თუ არა ერთი ოპერაციის ფარგლებში, ადგილი ჰქონდა თუ არა მიმწოდებელი და მიმღები მხარეების მხრიდან მიწოდებიდან 15 კალენდარული დღის განმავლობაში წერილობით საგადასახადო ორგანოს ასეთი მიწოდების შესახებ შეტყობინებას.

დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 30 იანვრის №2049 სადავო ბრძანება და ამავე დეპარტამენტის 2017 წლის 31 იანვრის №006-82 საგადასახადო მოთხოვნა გამოიცა კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილების (საქმე №3/2543-14) აღსრულების მიზნით.

განსახილველ შემთხვევაში, აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 25 იანვრის დასკვნაში აღნიშნულია, რომ მიწოდების საგანს წარმოადგენს ერთი მთლიანი ფართის მხოლოდ მოსარჩელის კუთვნილი 3/22 ნაწილი, რაც თავისთავად გამორიცხავს საწარმოს ან დამოუკიდებლად მოქმედი ქვედანაყოფის მიწოდების ფაქტს. მიწოდების განხორციელებამდე აღნიშნულ ფართზე საიჯარო ხელშეკრულების თანახმად მოიჯარეს მიეცა ფართის საზოგადოებრივი კვების ობიექტის მოსაწყობად გამოყენების უფლება, რაც იმაზე მიანიშნებს, რომ ადგილი არ ჰქონია ფართთან ერთად საწარმოს ფუნქციონირებისათვის საჭირო აქტივების გადაცემას და შესაბამისად საწარმოს ფუნქციონირებას. იმის გათვალისწინებით, რომ აღნიშნული ფართის იჯარის გარდა სხვა საქმიანობის განხორციელება არ იკვეთება, 2012 წელს ქონების მიწოდებამდე ერთი თვით ადრე მისი ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაცია მხოლოდ დღგ-ისგან თავის არიდების მცდელობად შეიძლება იქნეს მიჩნეული. შესაბამისად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნის გათვალისწინებით, განხორციელებული ოპერაცია ვერ განიხილებოდა საწარმოს მიწოდებად საგადასახადო კოდექსის 168-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, არამედ იგი წარმოადგენდა უძრავი ქონების მიწოდებას, რის გამოც ოპერაცია ექვემდებარებოდა დღგ-ით დაბეგვრას.

ადმინისტრაციულმა ორგანომ ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე დაადგინა, რომ ი/მ მ.მ-ი, ისევე როგორც ნასყიდობის ხელშეკრულების მეორე მხარე - სს „მცირე და საშუალო ბიზნესის საინვესტიციო ფონდი მწვანე კაპიტალი“ წარმოადგენდა დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს, შესაბამისად, მიწოდების ოპერაცია განხორციელებული იყო დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულ პირებს შორის. ამასთან, დადგენილი იქნა ის გარემოებაც, რომ აღნიშნული მიწოდების შესახებ, მიწოდებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში ორივე მხარემ აცნობა საგადასახადო ორგანოს. ამდენად, ერთადერთი გარემოება, რაც მოპასუხე მხარემ მიიჩნია ი/მ მ.მ-ის მიმართ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 168-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტით დადგენილი რეგულაციის გავრცელების დამაბრკოლებელ გარემოებად, იყო ის, რომ განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია არც საწარმოს და არც საწარმოს დამოუკიდებელი ქვედანაყოფის მიწოდებას. მხარეთა მითითებული პოზიცია არსებითად ეფუძნება სამ ძირითად გარემოებას: 1. მ.მ-ისთვის მიწოდების საგანს წარმოადგენს ერთი მთლიანი ფართის მხოლოდ მისი კუთვნილი 3/22 ნაწილი, რაც თავისთავად გამორიცხავს საწარმოს ან დამოუკიდებლად მოქმედი ქვედანაყოფის მიწოდების ფაქტს; 2. მიწოდების განხორციელებამდე აღნიშნულ ფართზე საიჯარო ხელშეკრულების თანახმად, მოიჯარეს მიეცა ფართის საზოგადოებრივი კვების ობიექტის მოსაწყობად გამოყენების უფლება, რაც იმაზე მიანიშნებს, რომ ადგილი არ ჰქონია ფართთან ერთად საწარმოს ფუნქციონირებისათვის საჭირო აქტივების გადაცემას და შესაბამისად, საწარმოს ფუნქციონირებას; 3. იმის გათვალისწინებით, რომ მ.მ-ის მიერ აღნიშნული ფართის იჯარის გარდა სხვა საქმიანობის განხორციელება არ იკვეთება, 2012 წელს, ქონების მიწოდებამდე ერთი თვით ადრე მისი ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაცია მხოლოდ დღგ-ისგან თავის არიდების მცდელობად შეიძლება იქნეს მიჩნეული.

საგადასახადო ორგანოს შეფასებით, ოპერაცია ექვემდებარებოდა დღგ-ით დაბეგვრას. შესაბამისად, გადამხდელისათვის 46 818 ლარის ოდენობით დღგ-ის დარიცხვა მიჩნეულ იქნა მართლზომიერად და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 20 მარტის სადავო გადაწყვეტილებით (საჩივარი №4092/2/2017) უცვლელად დარჩა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 30 იანვრის №2049 ბრძანება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 168-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, ჩათვლის უფლებით დღგ-ისგან გათავისუფლებულია დღგ-ის გადამხდელის (მათ შორის, ინდივიდუალური მეწარმის) მიერ საწარმოს ან ამ საწარმოს დამოუკიდებლად მოქმედი ქვედანაყოფის ყველა აქტივის მიწოდება ერთი ოპერაციის ფარგლებში დღგ-ის მეორე გადამხდელისათვის, თუ მიმწოდებელი და მიმღები მხარეები მიწოდებიდან 15 კალენდარული დღის განმავლობაში წერილობით ატყობინებენ საგადასახადო ორგანოს ასეთი მიწოდების შესახებ. დამოუკიდებლად მოქმედ ქვედანაყოფად ითვლება ერთმანეთთან ფუნქციურად დაკავშირებული ძირითადი საშუალებებისა და თანმხლები კომუნიკაციების ერთობლიობა, რომელიც დამოუკიდებლად ფუნქციონირებს (გარდა იჯარით, ქირით და სხვა ამგვარი ფორმით გაცემული შენობა-ნაგებობისა) და რომლის დამოუკიდებლად ფუნქციონირება და საქმიანობის სახე არ არის დამოკიდებული მესაკუთრის შეცვლაზე.

განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ...ის ქ. №27-ში მდებარე, მ.მ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი, 3/22 ნაწილი (ს/კ ...), რომელიც ნასყიდობის შედეგად ამავე მონაცემებით გასხვისდა სს „...ზე“.

აღსანიშნავია, რომ მითითებულ უძრავ ნივთზე მ.მ-ის საკუთრების უფლების წილობრივი ფორმით რეგისტრაცია არ ნიშნავს იმას, რომ მოსარჩელემ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ნაწილი გაასხვისა. მოსარჩელემ გაასხვისა მის საკუთრებაში არსებული მთლიანი ქონება, რომელიც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ წილობრივი მონაცემით იყო რეგისტრირებული. აღნიშნული გარემოება დასტურდება როგორც საჯარო რეესტრის ამონაწერით, ასევე იმ გარემოებებითაც, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 28 აპრილის საგადასახადო შემოწმების აქტში ადმინისტრაციული ორგანო თავადვე უთითებს, რომ ი/მ მ.მ-ის საქმიანობის სახეს წარმოადგენს საკუთარი არასაცხოვრებელი ფართის გაქირავება, ხოლო შემოწმების შედეგად იჯარით გაცემული სხვა ფართები არ გამოვლენილა. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელის საქმიანობის სახეს წარმოადგენდა საკუთარი არასაცხოვრებელი ფართის გაქირავება და მან მის საკუთრებაში არსებული ერთადერთი ფართი მთლიანად გაასხვისა ერთი ოპერაციის ფარგლებში (რის შესახებაც მხარეებმა მიწოდების განხორციელებიდან 15 დღის ვადაში აცნობეს საგადასახადო ორგანოს), ადმინისტრაციულ ორგანოთა პოზიცია მასზედ, რომ ვინაიდან საჯარო რეესტრის მონაცემებით გასხვისებული იქნა ქონების 3/22 ნაწილი, ამიტომ ი/მ მ.მ-ის მიერ განხორციელებულ ოპერაციას ვერ იქნება მიჩნეული საწარმოს ან საწარმოს დამოუკიდებელი ქვედანაყოფის მიწოდებად, უსაფუძვლოა და ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ მართებულად არ იქნა გაზიარებული.

საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ ვინაიდან ი/მ მ.მ-ის საქმიანობის სახეს წარმოადგენდა მის საკუთრებაში არსებული არასაცხოვრებელი ფართის გაქირავება, შესაბამისად, მყიდველისთვის ფართთან ერთად ვერ მოხდებოდა სხვა აქტივის მიწოდება, რადგან მოსარჩელის საქმიანობის სახე მხოლოდ უძრავ ნივთს უკავშირდებოდა და შესაბამისად, მისი მთელი აქტივიც იყო უძრავი ნივთი. საზოგადოებრივი კვების ობიექტის ფუნქციონირება კი წარმოადგენდა არა მოსარჩელის, არამედ მოიჯარის საქმიანობის სახეს.

რაც შეეხება მოპასუხეთა არგუმენტს მ.მ-ის მიერ 2012 წელს ქონების მიწოდებამდე ერთი თვით ადრე მისი ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაციის გამო აღნიშნული ფაქტის დღგ-ისგან თავის არიდების მცდელობად მიჩნევასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ არც სადავო სამართალურთიერთობის დროს და არც ამჟამად მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობა არ ადგენს შეზღუდვას პირის მიერ დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის შემდგომ, ოპერაციების განხორციელების ვადასთან დაკავშირებით. საგულისხმოა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე ჩათვლის უფლებით დღგ-ისგან გათავისუფლებას ითხოვდა, რომელსაც ხელშეკრულების მეორე მხარეც ეთანხმებოდა და არა დღგ-ისგან სრულად გათავისუფლებას, რაც გავლენას ახდენდა მხოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დღგ-ის გადახდაზე ვალდებული პირის განსაზღვრაზე და არა ზოგადად ბიუჯეტის სასარგებლოდ დღგ-ს გადახდა/არგადახდის საკითხზე. აღნიშნული კი, თავის მხრივ, გამორიცხავს დღგ-ისგან თავის არიდების მიზნის არსებობას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას გადასახადის გადამხდელის მიმართ, სადავო სამართალურთიერთობის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 168.4. „მ“ მუხლის რედაქციით დადგენილი რეგულაციების გავრცელებისა და შესაბამისად, მოსარჩელე მ. მ-ის ჩათვლის უფლებით დღგ-ისგან გათავისუფლების საფუძვლის არსებობასთან დაკავშირებით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე