საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1255(კ-24) 25 მარტი, 2025 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - გ. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხეები) - საქართველოს სასაზღვრო პოლიცია; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 4 ივლისის განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა; ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 21 მარტს გ. ბ-იმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

სასარჩელო მოთხოვნათა და მოპასუხეთა წრის დაზუსტების შემდეგ, მოსარჩელემ საქართველოს სასაზღვრო პოლიციისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ, საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2018 წლის 13 დეკემბრის №MIA 1 18 03009410 აქტის, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2019 წლის 28 იანვრის №MIA 7 19 00216940 წერილის, საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813 პ/შ აქტის ბათილად ცნობა და მოპასუხეთათვის გ. ბ-ის მიმართ, ახალი გარემოების გათვალისწინებით, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-იმა. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 4 ივლისის განჩინებით გ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813პ/შ ბრძანებით, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის საკადრო უზრუნველყოფის სამმართველოს განკარგულებაში მყოფი, საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის ყოფილი სასაზღვრო პოლიტიკის უზრუნველყოფის დეპარტამენტის საკადრო საკითხთა სამმართველოს ..., ... პოლიციის ... - გ. ბ-ი დათხოვნილი იქნა საქართველოს ... პოლიციიდან და შს ორგანოებიდან. ბრძანების მიღების საფუძვლად მითითებული იქნა შსს სასაზღვრო პოლიციის ინსპექციის სამმართველოს უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №38/6/1-4-396 წერილი და სამსახურებრივი შემოწმების შესახებ 30.04.2009 წ. დასკვნა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 ოქტომბრის №1ბ/798-18 განაჩენით, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 1 მაისის განაჩენი, რომლითაც გ. ბ-ი ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა - 1 500 ლარის ოდენობით.

2018 წლის 19 ნოემბერსა და 4 დეკემბერს, გ. ბ-იმა განცხადებებით მიმართა საქართველოს სასაზღვრო პოლიციას და მოითხოვა 2009 წლის 30 აპრილის №813 პ/შ ბრძანების შესაბამისობაში მოყვანა ახალ გარემოებასთან - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 ოქტომბრის განაჩენთან.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813 პ/შ აქტის კანონიერებასთან დაკავშირებით არსებითად იმსჯელა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ და 2010 წლის 08 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება გასაჩივრდა როგორც სააპელაციო, ასევე საკასაციო წესით, თუმცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული. ამდენად, სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით დადასტურებული იყო საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813 პ/შ აქტის კანონიერება.

სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა, რომ გ. ბ-ის მიერ წარდგენილი განცხადებები თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 08 თებერვლის გადაწყვეტილების ახლად-აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გაუქმების მოთხოვნით, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განჩინებებით არ დაკმაყოფილდა. ამდენად, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 08 თებერვლის გადაწყვეტილება ძალაში იყო და აღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილი იყო საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813 პ/შ აქტის კანონიერება, შესაბამისად, განსახილველი დავის ფარგლებში სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას შეეფასებინა 2009 წლის 30 აპრილის №813 პ/შ აქტის კანონიერება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 4 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-იმა. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასაზღვრო პოლიციის 2009 წლის 30 აპრილის ბრძანების გამოცემისას დაირღვა კანონის შინაარსობრივი და ფორმალური მოთხოვნები, რადგან „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-100 მუხლის მე-3 პუნქტიდან გამომდინარე, გამოირიცხება სასამართლოს მიერ შესაბამისი გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანისას დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრება. იმავე მუხლის მე-2 პუნქტი უშვებს დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენებას მხოლოდ გამამართლებელი განაჩენის დადგომისას. უდავოა, რომ სასაზღვრო პოლიციის მიერ სამსახურიდან დათხოვნა გამოყენებულ იქნა, როგორც დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა. დაუშვებელია ერთი და იგივე ქმედება ერთდროულად დაკვალიფიცირდეს როგორც დისციპლინური გადაცდომა და როგორც დანაშაული.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტები გამოცემულია მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით და სახეზეა მათი ბათილად ცნობის საფუძვლები, ხოლო სასამართლოს დასაბუთება, კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებების შესახებ, არ გამორიცხავს წარდგენილი სარჩელის საფუძვლიანობას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავო საკითხს წარმოადგენს საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813 პ/შ აქტის, საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2018 წლის 13 დეკემბრის №MIA 1 18 03009410 აქტის, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2019 წლის 28 იანვრის №MIA 7 19 00216940 წერილის ბათილად ცნობა და ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813პ/შ ბრძანებით, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის საკადრო უზრუნველყოფის სამმართველოს განკარგულებაში მყოფი, საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის ყოფილი სასაზღვრო პოლიტიკის უზრუნველყოფის დეპარტამენტის საკადრო საკითხთა სამმართველოს ..., სასაზღვრო პოლიციის ... - გ. ბ-ი დათხოვნილი იქნა საქართველოს სასაზღვრო პოლიციიდან და შს ორგანოებიდან. ბრძანების მიღების საფუძვლად მითითებული იქნა შსს სასაზღვრო პოლიციის ინსპექციის სამმართველოს უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №38/6/1-4-396 წერილი და სამსახურებრივი შემოწმების შესახებ 2009 წლის 30 აპრილის დასკვნა.

2009 წლის 30 აპრილის დასკვნით დადგინდა, რომ სასაზღვრო პოლიციის საკადრო უზრუნველყოფის სამმართველოს განკარგულებაში მყოფმა, საკადრო საკითხთა სამმართველოს ყოფილმა ...მა, ს/პ ...მა - გ. ბ-იმა, ჩაიდინა „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა დისციპლინური წესდების“ მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით (სამსახურებრივ მოვალეობათა შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება) და მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით (დაწესებულებისათვის ქონებრივი ზიანის მიყენება ან ასეთი ზიანის წარმოშობის საშიშროების შექმნა) გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომა, რაც გამოიხატა მისი მხრიდან სასაზღვრო პოლიციის მოსამსახურეთათვის წელთა ნამსახურობის შესახებ ცნობების გაცემაში, აგრეთვე, ინსპექციის სამმართველოს თანამშრომელთა კანონიერი მოთხოვნების შეუსრულებლობაში. შსს სასაზღვრო პოლიციის ინსპექციამ მიზანშეწონილად მიიჩნია, „პოლიციის შესახებ“ კანონის 30-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის, „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის სისტემაში სამსახურის გავლის წესის“ მე-20 მუხლის I პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა დისციპლინური წესდების“ მე-3 მუხლის „თ“ პუნქტის საფუძველზე, გ. ბ-ისთვის დისციპლინური სახდელის - შს ორგანოებიდან დათხოვნის შეფარდება.

გ. ბ-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის მიმართ და სხვა მოთხოვნებთან ერთად - საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813პ/შ ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 თებერვლის (საქმე №3/950-09) კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

გ. ბ-იმა, 2015 წლის 27 აგვისტოს და 2 ოქტომბერს, განცხადებებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მოითხოვა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო №3/950-09 ადმინისტრაციულ საქმეზე საქმის წარმოების განახლება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 1 ნოემბრის და 2017 წლის 10 აპრილის კანონიერ ძალაში მყოფი განჩინებებით, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებები არ დაკმაყოფილდა.

2016 წლის 4 აგვისტოს, მოსარჩელემ კვლავ მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის მიმართ, რომლითაც აქტის ბათილად ცნობასთან ერთად მოითხოვა - ... პოლიციაში დანიშვნასთან დაკავშირებით ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 24 მაისის №3/5783-16 განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა დაუშვებლობის მოტივით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 ოქტომბრის №1ბ/798-18 განაჩენით, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 1 მაისის განაჩენი, რომლითაც გ. ბ-ი ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა - 1 500 ლარის ოდენობით.

2018 წლის 19 ნოემბერს და 4 დეკემბერს, გ. ბ-იმა განცხადებებით მიმართა საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსს და მოითხოვა 2009 წლის 30 აპრილის №813 პ/შ ბრძანების შესაბამისობაში მოყვანა ახალ გარემოებასთან - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 ოქტომბრის განაჩენთან.

საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2018 წლის 13 დეკემბრის MIA 1 18 03009410 წერილით გ. ბ-ის ეცნობა, რომ არ არსებობდა მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან სისხლის სამართლის საქმეზე დამდგარი პასუხისმგებლობა და სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფი განაჩენი არ აუქმებდა და არ ცვლიდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემულ ინდივიდუალურ სამართლებრივ აქტს.

2019 წლის 14 იანვარს გ. ბ-იმა ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრს იმ საფუძვლით, რომ განაჩენით დგინდებოდა ახალი გარემოება, რაც უნდა გაეთვალისწინებინა ადმინისტრაციულ ორგანოს აქტის გაუქმების, მასში ცვლილების შეტანის ან სხვა გზით.

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2019 წლის 28 იანვრის MIA 7 19 00216940 წერილით გ. ბ-ის ეცნობა, რომ განცხადებით მოთხოვნილი საკითხის გადასაწყვეტად და უფლებების დასაცავად შეეძლო მიემართა სასამართლოსთვის.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 62-ე მუხლის 1-2 პუნქტების შესაბამისად, სასამართლოს გადაწყვეტილება გამოაქვს საქართველოს სახელით. სასამართლოს აქტები შესასრულებლად სავალდებულოა. სასამართლოს გადაწყვეტილების შეუსრულებლობა ან მისი შესრულებისთვის ხელის შეშლა ისჯება კანონით. სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება, შეცვლა ან შეჩერება შეუძლია მხოლოდ სასამართლოს კანონით განსაზღვრული წესით.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მიხედვით, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებები (განჩინებები, დადგენილებები), აგრეთვე თავისი უფლებამოსილების განსახორციელებლად სასამართლოს მიერ აღძრული მოთხოვნები და განკარგულებები სავალდებულოა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე ყველა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი თუ კერძო საწარმოსათვის, დაწესებულებისათვის, ორგანიზაციისათვის, თანამდებობის პირისა თუ მოქალაქისათვის და ისინი უნდა შესრულდეს. ამავე კოდექსის 265-266-ე მუხლების თანახმად კი, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმება ან შეცვლა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში და იმ წესით, რაც დადგენილია ამ კოდექსით. გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი.

საქმის წარმოების განახლების შესახებ და მისი განხილვის წესი განსაზღვრულია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის LI - თავით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. საქმეზე უდავოდ არის დადგენილი, რომ მოსარჩელემ არაერთხელ სცადა საქმის წარმოების განახლება, თუმცა უშედეგოდ. საქართველოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 თებერვლის (საქმე №3/950-09) გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813პ/შ ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე მოთხოვნა, მოქმედია და არის კანონიერ ძალაში.

სტაბილური სამართლებრივი წესრიგი მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული სასამართლო გადაწყვეტილების საბოლოობაზე. სასამართლოს გადაწყვეტილების, როგორც ქვეყნის სახელით გამოტანილი მართლმსაჯულების აქტის ფუნქციური დატვირთვა მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი კონფლიქტის საბოლოოდ დასრულება და სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი მართლწესრიგის რეალურად აღსრულებაა. აღნიშნული ფუნქცია კი მიუღწეველი დარჩება, თუ მხარეებს მუდმივად ექნებათ სასამართლოს გადაწყვეტილების კითხვის ნიშნის ქვეშ დაყენების შესაძლებლობა (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის №3/1/531 გადაწყვეტილება „ისრაელის მოქალაქეები ‒ თამაზ ჯანაშვილი, ნანა ჯანაშვილი და ირმა ჯანაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-27). ამასთანავე, სტაბილური სამართლებრივი წესრიგი წარმოუდგენელია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებისადმი სანდოობის გარეშე. სასამართლოს გადაწყვეტილებისადმი ნდობას კი განაპირობებს, მათ შორის, ის გარემოება, რომ მასში შეფასებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები, დადგენილი წესრიგი აღარ ექვემდებარება შეცვლას. სასამართლოს გადაწყვეტილება, კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ, იძენს საბოლოო, სავალდებულო და შეუქცევად ხასიათს (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2024 წლის 07 ივნისის №3/2/1400 გადაწყვეტილება „ემზარ კვიციანი, ეთერ ჩხეტიანი-ანსიანი, მაია ანსიანი და იაგორ ანსიანი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-18).

კანონის უზენაესობის ერთ-ერთი ფუნდამენტური ასპექტი არის სამართლებრივი სტაბილურობის პრინციპი, რომელიც, მათ შორის მოითხოვს, რომ როდესაც სასამართლოებმა საბოლოოდ დაადგინეს და შეაფასეს საკითხი, მათი გადაწყვეტილება კითხვის ნიშნის ქვეშ არ უნდა დადგეს (Brumărescu v. Romania ; 28342/95; [დიდი პალატა], § 61).

ამდენად, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებას, რომ იმ პირობებში, როდესაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 თებერვლის (საქმე №3/950-09) გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813პ/შ ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე გ. ბ-ის მოთხოვნა, არ გაუქმებულა და კანონიერ ძალაშია, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მოთხოვნა. სასამართლო მოკლებული იყო საპროცესო უფლებამოსილებას, შეეფასებინა ის საკითხი, რომელზეც იმავე მხარეებს შორის არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ კასატორი (მოსარჩელე) მოთხოვნას აფუძნებდა იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 ოქტომბრის №1ბ/798-18 განაჩენით, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 1 მაისის განაჩენი, რომლითაც გ. ბ-ი ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა - 1 500 ლარის ოდენობით. მოსარჩელის შეფასებით, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-100 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, დაუშვებელი იყო მისთვის სისხლის სამართლის სასჯელთან ერთად ასევე დაკისრებოდა დისციპლინური სახდელი.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი (№1022-Iს - (ძალადაკარგულია - 27.10.2015, №4346)) არ ადგენდა წესს, რომლის მიხედვითაც სასამართლოს მიერ შესაბამისი გამამტყუნებელი გადაწყვეტილების გამოტანა გამორიცხავდა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდების შესაძლებლობას. რაც შეეხება დღეს მოქმედ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ წესს (მუხლი 100.3), რომლის თანახმად, სასამართლოს მიერ შესაბამისი გამამტყუნებელი გადაწყვეტილების გამოტანა გამორიცხავს დისციპლინური გადაცდომის ფაქტის არსებობის გამო დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდების შესაძლებლობას, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ აღნიშნული გამოწვეულია კონკრეტული შემთხვევისთვის დისციპლინური სახდელის მიზნების არარსებობით და არ გულისხმობს, რომ სასამართლოს მიერ გამამტყუნებელი გადაწყვეტილების გამოტანის პირობებში დასაქმებული არ გათავისუფლდება დაკავებული თანამდებობიდან, რამდენადაც, ამავე კანონის 107-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების სავალდებულო საფუძველია მოხელის მიმართ სასამართლოს საბოლოო გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2018 წლის 13 დეკემბრის MIA 1 18 03009410 წერილით გ. ბ-ის ეცნობა, რომ არ არსებობდა მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან სისხლის სამართლის საქმეზე დამდგარი პასუხისმგებლობა და სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფი განაჩენი არ აუქმებდა და არ ცვლიდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემულ ინდ. აქტს. ხოლო, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2019 წლის 28 იანვრის MIA 7 19 00216940 წერილით გ. ბ-ის ეცნობა, რომ განცხადებით მოთხოვნილი საკითხის გადასაწყვეტად და უფლებების დასაცავად შეეძლო მიემართა სასამართლოსთვის.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ არ დგინდებოდა, საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2009 წლის 30 აპრილის №813პ/შ ბრძანების უკანონობა, ხოლო, საქმეზე არ იყო გამოკვეთილი ახალი გარემოება, რომელიც გამორიცხავდა მითითებული აქტის გამოცემის საფუძვლებს, ასევე არ არსებობდა საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის უფროსის 2018 წლის 13 დეკემბრის MIA 1 18 03009410 და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2019 წლის 28 იანვრის MIA 7 19 00216940 წერილების უკანონოდ მიჩნევის საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს, რომ გ. ბ-ი საკასაციო საჩივარში შუამდგომლობს მოპასუხეთა მხრიდან დამატებით დოკუმენტაციის წარმოდგენისა და საქმის გარემოებების გამოკვლევის მიზნით, საქმის ზეპირი ფორმით განხილვის თაობაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის ზეპირი განხილვის თაობაზე კასატორის შუამდგომლობის დაკმაყოფილების საფუძველი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, საკასაციო ინსტანციაში საქმის განხილვისას არ დაიშვება ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა. საკასაციო ინსტანციის სასამართლო მისი დანიშნულებიდან გამომდინარე ადგენს მხოლოდ სამართლებრივ გარემოებებს და არა ახალ ფაქტებს.

ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება გამოიტანოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე. სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს. აღნიშნული ნორმის ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმის განხილვის ფორმის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა. აღნიშნული ემყარება საკასაციო სამართალწარმოების ბუნებას, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, არამედ მისი მსჯელობის საგანი საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასებაა. საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე იმსჯელა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა არ ზღუდავს სასამართლოში მიმართვის კონსტიტუციურ უფლებას (N2/6/205,232, 03.07.2003წ. გადაწყვეტილება) (სუსგ. Nას-807-2020, 12.11.2020წ., სუსგ Nას-1150-2020, 29.11.2021წ.).

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად არსებითად სწორად შეაფასა საქმის გარემოებები.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 4 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ბ. შონია

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. მაკარიძე