№ბს-598(კ-24) 24 თებერვალი, 2025 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბადრი შონია, გოჩა აბუსერიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ამხანაგობა „ს...ს“ წევრების - მ. გ-ას, მ. თ-ას, მ. მ-ეის, მ. კ-ეის, ვ. ბ-ეის, დ. ქ-ას, მ. ბ-ეის, ა. ჯ-იის და დ. გ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია, მესამე პირები - ჯ. ფ-ა, თ. ფ-ა).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ამხანაგობა „ს...ს“ წევრებმა - მ. გ-ამ, მ. თ-ამ, მ. მ-ემ, მ. კ-ემ, ვ. ბ-ემ, დ. ქ-ამ, მ. ბ-ემ, ა. ჯ-იმა და დ. გ-ამ სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.

მოსარჩელეებმა მოითხოვეს: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 11 სექტემბრის №51 სხდომის ოქმი, ჯ. ფ-ას ქ.თბილისში, ...ს ქუჩა N...-ში მდებარე 51.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში; ბ) ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის საკრებულოს №1743 საკუთრების უფლების მოწმობა; გ) ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 18 თებერვლის N6 საოქმო გადაწყვეტილების 85-ე პუნქტი.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 7 აპრილის საოქმო განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ჯ. ფ-ა.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ამხანაგობა ს...ს წევრების - მ. გ-ას, მ. თ-ას, მ. მ-ეის, მ. კ-ეის, ვ. ბ-ეის, დ. ქ-ას, მ. ბ-ეის, ა. ჯ-იის, დ. გ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელეთა მიერ.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 30 იანვრის საოქმო განჩინებიით, საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა თ. ფ-ა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინებით - ამხანაგობა ს...ს წევრების - მ. გ-ას, მ. თ-ას, მ. მ-ეის, მ. კ-ეის, ვ. ბ-ეის, დ. ქ-ას, მ. ბ-ეის, ა. ჯ-იის, დ. გ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელეთა მიერ.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, კომისიის მიერ სადავო აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედო ჯ. ფ-ას მიერ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილი ქ. თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაისაბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის 14 მაისის №216 გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც, მიღებული იქნა რაისაბჭოს აღმასკომთან არსებული საუწყებათაშორისო კომისიის წინადადება (ოქმი №7 1975წ.) და ნება დაერთო მოქალაქე ა. ფ-ას, აამაღლოს ეზოში არსებული ლიტ „გ“-ს წამატებული ნაწილი, თავისსავე ზომებში, მასში ავტოსადგომის მოწყობის მიზნით.

აღნიშნული დოკუმენტი არათუ განაპირობებდა სადავო მიწის ნაკვეთზე ჯ. ფ-ას საკუთრების უფლების მოპოვებას, არამედ გამორიცხავდა მფლობელობის ფაქტის დადგენის შესაძლებლობას. ქ. თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაისაბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის 14 მაისის №216 გადაწყვეტილება პირდაპირ დათქმას ითვალისწინებდა, რომ მოქალაქე ა. ფ-ას მიენიჭა მის საკუთრებაში უკვე არსებული საცხოვრებელი სახლისთვის განკუთვნილ ეზოში არსებული ლიტ „გ“-ს ამაღლების და წამატებული ნაწილში თავისსავე ზომებში ავტოსადგომის მოწყობის უფლება. ამდენად, ჯ. ფ-ას უფლება მიეცა საკუთრებაში უკვე არსებულ შენობა ნაგებობის ფარგლებში მოეწყო ავტოსადგომი, გასაჩივრებული აქტით საკუთრებად აღიარებული მიწის ნაკვეთი კი, ტერიტორიულად სხვაგან მდებარეობს და არ წარმოადგენს ჯ. ფ-ას (მისი უფლებრივი წინამორბედის) საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ნაწილს. აღნიშნული მიწის ნაკვეთი დამოუკიდებელ საკადასტრო ერთეულს წარმოადგენს, რომელიც დაცილებულია კომისიის სადავო აქტით დაკანონებული მიწის ნაკვეთისგან, რომელიც სწორედ ამხანაგობა „ს...სთვის“ გამოყოფილი ტერიტორიის შემადგენელი ნაწილია, რაც დასტურდება საქმეში არსებული ისნის რაიონის გამგეობის მიერ გამოცემული დოკუმენტებით.

კასატორების განმარტებით, სადავო მიწის ნაკვეთი ინდივიდუალური საბინაო მენაშენეების ამხანაგობა „ს...ს“ მართლზომიერი მფლობელობის საგანია, რომელიც მას გასული საუკუნის 80-იან წლებში გამოეყო, რაც გამორიცხავდა აღნიშნული მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების შედეგად მასზე სხვა რომელიმე სუბიექტის საკუთრების უფლების აღიარებას. შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად შეაფასა გასაჩივრებულ აქტებში მითითებული ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს თითქოს ჯ. ფ-ა ფლობდა, თუმცა ამგვარადაც, რომ ყოფილიყო მაინც გამოირიცხებოდა სადავო მიწის ნაკვეთზე ჯ. ფ-ას საკუთრების უფლების აღიარება, თვითნებურად დაკავებული ობიექტის სტატუსით, რადგან აღნიშნული მიწის ნაკვეთი მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობაში იყო.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 25 ივლისის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ამხანაგობა „ს...ს“ წევრების: მ. გ-ას, მ. თ-ას, მ. მ-ეის, მ. კ-ეის, ვ. ბ-ეის, დ. ქ-ას, მ. ბ-ეის, ა. ჯ-იის, დ. გ-ას საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ამხანაგობა „ს...ს“ წევრების: მ. გ-ას, მ. თ-ას, მ. მ-ეის, მ. კ-ეის, ვ. ბ-ეის, დ. ქ-ას, მ. ბ-ეის, ა. ჯ-იის, დ. გ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს საქმეზე დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: ა) მშრომელთა დეპუტატების ქ. თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაისაბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის 14 მაისის №216 გადაწყვეტილებით, მიღებული იქნა რაისაბჭოს აღმასკომთან არსებული საუწყებათაშორისო კომისიის წინადადება (ოქმი №7 1975წ.) და ნება დაერთო მოქალაქე ა. ფ-ას აამაღლოს ეზოში არსებული ლიტ ,,გ“-ს წამატებული ნაწილი თავისსავე ზომებში მასში ავტოსადგომის მოწყობის მიზნით (ტ.1. ს.ფ. 140); ბ) ჯ. ფ-ამ განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე მოითხოვა საკუთრების უფლების აღიარება 51.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მდებარე ქ. თბილისი, ...ს ქუჩა №.... განცხადებასთან ერთად წარდგენილი იქნა: ქ. თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაისაბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის 14 მაისის №216 გადაწყვეტილება, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობა, საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, ტოპოგრაფიული რუკა, მამის - ა. ფ-ას გარდაცვალების მოწმობა, ფოტოსურათები და პირადობის დამდასტურებელი დოკუმენტი (ტ.1. ს.ფ. 139-145, 148); გ) სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2008 წლის 7 აპრილის წერილით ჯ. ფ-ას ეცნობა, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ქ. თბილისი, ...ს ქ. №...-ში მდებარე უძრავი ნივთი, რომელიც განმცხადებლის მიერაა მონიშნული ნახაზზე, საკუთრების უფლებით არ არის რეგისტრირებული (ტ.1. ს.ფ. 147); დ) ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 11 სექტემბრის №51 საოქმო გადაწყვეტილებით, ჯ. ფ-ას განცხადება დაკმაყოფილდა და დადგინდა, რომ 51 კვ.მ მიწის ნაკვეთს (ქ. თბილისი, ...ს ქ. №...) მიენიჭოს თვითნებურად დაკავებულის კატეგორია - სასყიდლიანი და შესაბამისი საფასურის გადახდის შემდგომ აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე ეღიაროს საკუთრების უფლება აწ გარდაცვლილ ა. ფ-ას. საკუთრების უფლების მოწმობა გაიცეს მის სავარაუდო მემკვიდრეზე ჯ. ფ-აზე (ტ.1. ს.ფ. 134); ე) 2008 წლის 4 ნოემბერს ქ. თბილისის საკრებულოს მიერ აწ გარდაცვლილი ა. ფ-ას მემკვიდრე - ჯ. ფ-ას სახელზე გაიცა №1743 საკუთრების უფლების მოწმობა მიწის ნაკვეთზე მდებარე ქ. თბილისი, ...ს ქ. №..., საერთო ფართობი 51 კვ.მ (ტ.1. ს.ფ. 152); ვ) 2009 წლის 4 ივნისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობით დგინდება, რომ ჯ. ფ-ა წარმოადგენს 1989 წლის 9 სექტემბერს გარდაცვლილი ა. ფ-ას კანონისმიერი მემკვიდრეს პირველი რიგის მემკვიდრეთა წრიდან, შვილი. ამასთან, მან როგორც კანონისმიერმა მემკვიდრემ საკუთრებაში მიიღო, მამის კუთვნილი უძრავი ქონება, 51 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მდებარე ქ. თბილისი, ...ს ქ. №... (ტ.1. ს.ფ. 303); ზ) სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 18 ივნისის და 2014 წლის 29 დეკემბრის ამონაწერების მიხედვით, უძრავი ნივთის, მდებარე ქალაქი თბილისი, ...ს ქუჩის №..., ნაკვეთის წინა ნომერი 48, შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი №1, საკადასტრო კოდი ..., დაზუსტებული ფართობი 51 კვ.მ, მესაკუთრეს წარმოადგენს ჯ. ფ-ა. ამონაწერში უფლების რეგისტრაციის თარიღად მითითებულია 2009 წლის 18 ივნისი, ხოლო უფლების დამდგენ დოკუმენტად მითითებულია ქალაქ თბილისის საკრებულოს მიერ 2008 წლის 04 ნოემბერს დამოწმებული №1743 საკუთრების უფლების მოწმობა, 2009 წლის 04 ივნისის №090162213 სამკვიდრო მოწმობა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 07 მარტის №M14001363/4 გადაწყვეტილება (ტომი 1, ს.ფ. 297, 22); თ) 2018 წლის 12 თებერვალს, 10 დეკემბერს და 2019 წლის 25 იანვარს ინდ. მენაშენეთა ამხანაგობა ,,ს...ს“ წარმომადგენელმა ნ. გ-ამ განცხადებებით მიმართა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და სხვა საკითხებთან ერთად მოითხოვა კომისიის მიერ ჯ. ფ-ას სახელზე გაცემული 2008 წლის 4 ნოემბრის №1743 საკუთრების უფლების მოწმობის კანონიერების შემოწმება (ტ. 1, ს.ფ. 181-184, 157-160, 173-175); ი) თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 18 თებერვლის №6 საოქმო გადაწყვეტილების 85-ე პუნქტით კომისიამ მიზანშეუწონლად მიიჩნია კომისიის 2008 წლის 11 სექტემბრის №51 საოქმო გადაწყვეტილების (საკითხი 113-ე) კანონიერების შესწავლა, იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ’’ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილების მე-10 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, კომისიის გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს სასამართლოში, კანონმდებლობით დადგენილი წესით (ტ. 1, ს.ფ. 185-197); კ) თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 08 ივნისის №11.42.209 გადაწყვეტილებით, დაკმაყოფილდა 26 კომისრის რაისაბჭოს აღმასკომის თხოვნა და გამოიყო ამხანაგური ბინათმშენებლობისათვის ...ს ქ. №...-ში გამოთავისუფლებული მიწის ნაკვეთი (ტ. 1, ს.ფ. 335); ლ) ქალაქ თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს №16.30.2100 და აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში ნაწილობრივი ცვლილებების შეტანის შესახებ 1989 წლის 18 ოქტომბრის №20.137.2578 გადაწყვეტილებებით, მოქალაქეებს: თ. ლ-ეს, ი. ფ-ეს, ჯ. ლ-ეს, დ. ხ-ის, ი. ჯ-ის, გ. ს-ის, მ. ა-ეს, მ. გ-ას, ა. ს-ის, ნ. ჯ-ე-მ-ისა და ა. ბ-ეს, გამოეყოთ ...ს ქ. №...-ში გამოთავისუფლებული მიწის ნაკვეთი ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობისათვის და მოიხსნენ აღრიცხვიდან (ტომი 1, ს.ფ. 14-18, 204-207); მ) 2000 წლის 08 სექტემბერს და 2014 წლის 15 იანვარს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერების თანახმად, ქ. თბილისში, ...ს ქ. №...-ში მდებარე უძრავი ქონება, საკადასტრო კოდით №..., საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ინდ. მენაშენეთა ამხანაგობა ,,ს...ს“ სახელზე. ნაკვეთის საკუთრების ტიპი - საკუთრება, ნაკვეთის ფუნქცია - არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი 1045.00კვ.მ, ნაკვეთის წინა ნომერი 48 (ტ. 1, ს.ფ. 21, 356);

იმის გათვალისწინებით, რომ საკასაციო მოთხოვნების დაკმაყოფილება საკუთრების უფლების შეზღუდვას უკავშირდება, პალატა ხაზს უსვამს საკუთრების უფლების მნიშვნელობას და საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებაზე მიუთითებს: „საკუთრების უფლება ადამიანის არა მარტო არსებობის ელემენტარული საფუძველია, არამედ უზრუნველყოფს მის თავისუფლებას, მისი უნარისა და შესაძლებლობების ადეკვატურ რეალიზაციას, ცხოვრების საკუთარი პასუხისმგებლობით წარმართვას. ყოველივე ეს კანონზომიერად განაპირობებს ინდივიდის კერძო ინიციატივებს ეკონომიკურ სფეროში, რაც ხელს უწყობს ეკონომიკური ურთიერთობების, თავისუფალი მეწარმეობის, საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, ნორმალურ, სტაბილურ სამოქალაქო ბრუნვას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ივლისის N1/2/384 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით ჯიმშელეიშვილი, ტარიელ გვეტაძე და ნელი დალალიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-5).

საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით განმტკიცებული საკუთრების უფლება არ არის მხოლოდ დეკლარაციული ხასიათის. იგი წარმოადგენს მთელი რიგი ქონებრივი ურთიერთობებისა და სხვაგვარი სამართლებრივი შედეგების წარმოშობის უმთავრეს წინაპირობას. ამასთან, საკუთრების უფლების დაცულობის უზრუნველყოფის საჭიროება არ არის ფორმალური და სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს დემოკრატიული სახელმწიფოს ქვაკუთხედს, რამდენადაც საკუთრების უფლების დაცვით მიღწეული უფლების ქმედით რეალიზებაზეა დამოკიდებული საქართველოს კონსტიტუციით რეგლამენტირებულ ადამიანის მთელ რიგ უფლებათა შემდგომი განხორციელება. საკუთრების უფლების გარანტირებულობა და მისი კონსტიტუციური მოწესრიგება განაპირობებს, მათ შორის, პირის შესაძლებლობას, საკუთარი სურვილის შესაბამისად, თავისუფალი ნების საფუძველზე განკარგოს და შეიძინოს ქონებრივი უფლებები.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეზე არსებითი მნიშვნელობის გარემოებას წარმოადგენს შემოწმდეს, რამდენად არსებობდა ჯ. ფ-ას მიმართ სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის შესაბამისი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, რათა დადგინდეს გასაჩივრებული აქტების კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს პირის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ და პირის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების საფუძვლებს, წესსა და პირობებს, აგრეთვე იმ ორგანოების უფლებამოსილებას, რომლებიც საკუთრების უფლების აღიარების პროცესში წარმოადგენენ სახელმწიფოს. ზემოაღნიშნული კანონის პირველი მუხლის თანახმად, კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ზემოხსენებული კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის (2008 წლის 11 სექტემბერი) მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზებული წარმონაქმნის მიერ ამ კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფოს საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნული კანონის მიღებით კანონმდებელმა წაახალისა კერძო ინიციატივა და მოახდინა არსებული მიწის რესურსის ათვისების სტიმულირება ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ. ხსენებული კანონის საფუძველზე, ფიზიკურ პირებს და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს მიენიჭათ უფლება დადგენილი წესით და დადგენილი წინაპირობების არსებობისას მოეხდინათ საკუთრების უფლების აღიარება. ზემოაღნიშნული კანონის მიღებით, მიწის ფონდის ათვისების ხელშეწყობის მიზნით, სახელმწიფომ დაადგინა სახელმწიფო ქონების - მიწის ნაკვეთების პრივატიზების გარკვეული შეღავათების შემცველი რეჟიმი (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 27 დეკემბრის N2/3/522,553 გადაწყვეტილება, §17,46,47). კანონის მიღების მიზეზი სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის მნიშვნელოვანი ნაწილის მართლზომიერ მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებობა და თვითნებური დაკავება გახდა, რაც აფერხებდა მიწის ფონდის ათვისებას, მიწის ბაზრისა და მიწის განკარგვის სახელმწიფო სტრატეგიული გეგმის განვითარებას. ამასთანავე, მიუხედავად მოქალაქეთა მიერ აღნიშნული მიწებით მრავალწლიანი სარგებლობისა, მათზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია დაკავშირებული იყო მთელ რიგ სირთულეებთან, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების რეგისტრაცია შეუძლებელი იყო. არსებული ვითარება განაპირობებდა სახელმწიფო ბიუჯეტის ზრდის შეფერხებას, რადგან ვერ ხერხდებოდა მიწების საჯარო რეესტრში იდენტიფიცირება და, შესაბამისად, მათი მიწის გადასახადით დაბეგვრა (იხ. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის განმარტებითი ბარათი). სახელმწიფოს მიზანი იყო ქვეყნის მასშტაბით არსებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ რეალურად დაკავებული, დაურეგისტრირებელი მიწების ოდენობის დადგენა, აღრიცხვა და მათი რეგისტრირება (იხ. სუს 2024 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება საქმეზე №ბს-1148(კ-23)).

,,საყურადღებოა, რომ კანონი აქცენტს აკეთებს მიწის თვითნებურად დაკავებაზე 2007 წლამდე (კანონის ამოქმედებამდე), თუმცა მნიშვნელოვანია, რომ უფლების მოპოვება არ ხდება მომენტალურად, 2007 წლამდე მიწის ნაკვეთის დაკავების შემთხვევაში, უფლება არ ითვლება წარმოშობილად. თვითნებურად დაკავების ფაქტი უნდა იყოს განგრძობადი ხასიათის და უწყვეტი, უფლების რეალიზაციის, ადმინისტრაციული ორგანოსთვის განცხადების მიმართვის ეტაპამდე. პირი, რომელსაც 2007 წლამდე ჰქონდა მიწის ნაკვეთი თვითნებურად დაკავებული, ვერ მოიპოვებს საკუთრების უფლებას, თუკი მან შეწყვიტა ფლობა, ადმინისტრაციული ორგანოსათვის, საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით განცხადებით მიმართვამდე“ (იხ. უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 22 თებერვლის განჩინება, საქმეზე №ბს-915(კ-20)).

,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ’’ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის №525 ბრძანებულების მე-2 მუხლის ,,ე’’ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი არის ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი; ამავე ბრძანებულების მე-11 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, განცხადებას უნდა დაერთოს: ა) მიწის მართლზომიერი მფლობელობის, სარგებლობის ან/და თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც სხვა საკადასტრო მონაცემებთან ერთად ასახული უნდა იყოს საკუთრების უფლებასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის და შენობა-ნაგებობების საზღვრები და ფართობი; გ) ინფორმაცია საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად, კერძოდ, მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობა/მისამართი, მიწის ნაკვეთის დანიშნულება (სასოფლო, არასასოფლო), ხოლო სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის შემთხვევაში - მიწის ნაკვეთის ხარისხობრივი (კარგი და მწირი) მონაცემები; დ) დაინტერესებული პირის ან/და მისი უფლებამოსილი წარმომადგენლის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები და წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, ხოლო თუ დაინტერესებული პირი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლეა, დამატებით სავარაუდო მემკვიდრეობის ან უფლებამონაცვლეობის დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტი.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის ,,ე’’ ქვეპუნქტის თანახმად (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), დაინტერესებული პირი არის ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზებული წარმონაქმნი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს, სარგებლობს ან რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფოს საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით სურს მასზე საკუთრების უფლების მოპოვება, აგრეთვე ის პირი ან მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელმაც სახელმწიფოს საკუთრების არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით მოსარგებლისაგან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეიძინა/მოიპოვა ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლება.

სადავო მიწის ნაკვეთით ზემოხსენებული კანონის ამოქმედებამდე (2007 წლამდე) სარგებლობასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს საქმეში დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომ მშრომელთა დეპუტატების ქ. თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაისაბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის 14 მაისის №216 გადაწყვეტილების მიხედვით, მიღებული იქნა რაისაბჭოს აღმასკომთან არსებული საუწყებათაშორისო კომისიის წინადადება (ოქმი №7 1975წ.), რომლითაც ნება დაერთო მოქალაქე ა. ფ-ას აამაღლოს ეზოში არსებული ლიტ ,,გ“-ს წამატებული ნაწილი თავისსავე ზომებში მასში ავტოსადგომის მოწყობის მიზნით. 2008 წლის 07 აპრილის მდგომარეობით, საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, ქალაქ თბილისი, ...ს ქუჩა №...-ში მდებარე უძრავი ნივთზე, საკუთრების უფლება არ იყო რეგისტრირებული. ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 11 სექტემბრის №51 საოქმო გადაწყვეტილებით, ჯ. ფ-ას განცხადება დაკმაყოფილდა და 51 კვ.მ მიწის ნაკვეთს მისამართზე ქალაქ თბილისი, ...ს ქუჩა №..., მიენიჭა თვითნებურად დაკავებულის კატეგორია - სასყიდლიანი. ამასთან, დადგინდა, რომ შესაბამისი საფასურის გადახდის შემდგომ მოხდეს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე აწ გარდაცვლილ ა. ფ-ას საკუთრების უფლების აღიარება და საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემა მის სავარაუდო მემკვიდრეზე - ჯ. ფ-აზე.

საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს ჯ. ფ-ას 2007 წლის 26 დეკემბრის განცხადებას, რომლითაც მან, ფიზიკური და კერძო სამართლის პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას მიმართა. განმცხადებელი ითხოვდა ავტოფარეხის მიმდებარე 51 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას და მიუთითებდა, რომ ქ. თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაისაბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის 14 მაისის №216 გადაწყვეტილებით ნებადართული სამუშაოების განხორციელების დროს გაშენდა ბაღი, ფანჩატური, მოეწყო წყალგაყვანილობა.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე აქტის კანონიერების მტკიცების ტვირთი, მართალია, ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისრება, თუმცა აღნიშნული დანაწესი არ ათავისუფლებს მოსარჩელეს სარჩელის დასაბუთების, თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობის დამდგენი ფაქტობრივი გარემოებების მითითებისა და მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენის ვალდებულებისაგან. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება რომელიც უტყუარად დაადასტურებდა, რომ სადავო აქტების გამოცემის დროისათვის ჯ. ფ-ას არ ჰქონდა თვითნებურად დაკავებული სადავო მიწის ნაკვეთი. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს იმ შეფასებას, რომ რაიმე მტკიცებულება, რომელიც სადავო მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებული ობიექტის სტატუსს გამორიცხავდა, საქმეზე წარმოდგენილი არ ყოფილა. რაც შეეხება თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 08 ივნისის №11.42.209 გადაწყვეტილებას, ქალაქ თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს №16.30.2100 და 1989 წლის 18 ოქტომბრის №20.137.2578 გადაწყვეტილებებს, რომლებითაც მოსარჩელე ამხანაგობას გამოთავისუფლებული მიწის ნაკვეთი გადაეცა, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილებებში ფართობის ოდენობა და არც სხვა რაიმე მახასიათებლები არ არის მითითებული, რომლითაც დადგინდებოდა, რომ ამხანაგობა ,,ს...ს’’ წევრებისათვის გადაცემული ქონება მოიცავდა სწორედ ქალაქ თბილისში, ...ს ქუჩის შესახვევი №...-ში მდებარე, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ 51 კვ.მ ფართობს.

ზემოთქმულის და სასამართლოდ მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორთა მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ამხანაგობა „ს...ს“ წევრების: მ. გ-ას, მ. თ-ას, მ. მ-ეის, მ. კ-ეის, ვ. ბ-ეის, დ. ქ-ას, მ. ბ-ეის, ა. ჯ-იის და დ. გ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინება;

3. პ. კ-ეს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს მის მიერ ამხანაგობა „ს...ს“ წევრების: მ. გ-ას, მ. თ-ას, მ. მ-ეის, მ. კ-ეის, ვ. ბ-ეის, დ. ქ-ას, მ. ბ-ეის, ა. ჯ-იის და დ. გ-ას საკასაციო საჩივარზე 15.07.2024წ. №1721033526 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. მაკარიძე

ბ. შონია

გ. აბუსერიძე