№ბს-878(კ-24) 24 თებერვალი, 2025 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ქეთევან ცინცაძე, ბადრი შონია

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა გ.ტ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ.ტ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა (დაზუსტებული მოთხოვნა): ა) ბათილად იქნეს ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2020 წლის 7 სექტემბრის №2125 განკარგულება მიწის ნაკვეთზე გ.ტ-ის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ; ბ) დაევალოს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ქალაქ თბილისში, ..., მე-... კვ., კორპ. №39-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი 48.00 კვ.მ, გ.ტ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ.ტ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2020 წლის 7 სექტემბრის №2125 განკარგულება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალა, კანონით დადგენილ ვადაში, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გ.ტ-ის მოთხოვნასთან მიმართებით.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. გ.ტ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა გ.ტ-ის მიერ.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, გ.ტ-ის განცხადება არ იქნა მიღებული წარმოებაში, იმ მოტივით, რომ განცხადება ანალოგიური იყო 2012 წელს წარდგენილი განცხადებისა და არ არსებობდა ერთგვარი დადებითი ცვლილება იმ ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი საფუძვლებისა, რომელიც საფუძვლად დაედო 2012 წელს გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ გ.ტ-ის მიერ 2012 წელს წარდგენილ განცხადებასა და 2018 წელს წარდგენილ განცხადებას შორის ნამდვილად არსებობს გარკვეული სხვაობა. პირველ რიგში, ეს გამოხატულია იმაში, რომ 2012 წლის განცხადება რეალურად არღვევდა იმ ფორმალურ მოთხოვნებს, რომლის დაკმაყოფილებაც საჭირო იყო წარმოების დასაწყებად. განცხადებაზე თანდართული არ იყო ის დოკუმენტები, რომელიც საჭიროა საკუთრების უფლების ასაღიარებლად, მათ შორის, განცხადებაში მითითებული მიწის ფართობი იყო მცირე რეალურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთთან შედარებით. სწორედ ეს გახდა მიზეზი იმისა, რომ 2012 წელს გ.ტ-ემ არ გაასაჩივრა კომისიის გადაწყვეტილება. 2018 წელს, განმცხადებელმა უკვე სრულყოფილი დოკუმენტაციით და დასაბუთებული განცხადებით მიმართა კომისიას, მათ შორის, წარადგინა 2005 წლის ორთოფოტო, საკადასტრო აზომვითი ნახაზი და რედაქტირებული მიწის ფართობი (48 კვ.მ 10 კვ.მ-ის ნაცვლად). მნიშვნელოვანია წარდგენილი ორთოფოტო, რომელიც თარიღდება 2005 წლით. განცხადებას ასევე ერთვოდა დამკვიდრებული სტანდარტით მოთხოვნილი სხვა ყველა ხელმისაწვდომი დოკუმენტაცია. შესაბამისად, არ შეიძლებოდა, მხოლოდ და მხოლოდ საერთო მოთხოვნის მქონე ორი ფორმალურად განსხვავებული განცხადების გათანაბრება ერთმანეთთან და ამ საფუძვლით განცხადების მიღებაზე უარის თქმა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ 2005 წლის მონაცემებით, მიწაზე არსებული შენობა-ნაგებობა მცირე ზომისაა, თუმცა 2005 წლიდან დღემდე უცვლელ მდგომარეობაშია, რასაც მოწმეებიც ადასტურებენ. ორთოფოტოებზე ნაგებობას ფარავას გამწვანება, კერძოდ, მაღალი ხეები. მიუხედავად ამ დაბრკოლებებისა, ორთოფოტოზე ნამდვილად შესაძლებელია ნაგებობის შემჩნევა. იმ შემთხვევაში, თუ კომისია სათანადოდ გამოიკვლევდა მტკიცებულებებს, სულ მცირე ლეგიტიმური ეჭვი გაუჩნდებოდა, რომ აღნიშნულ ხეებს შორის, რაღაც სახის ნაგებობა უნდა არსებულიყო. მოცემულ შემთხვევაში კომისიამ ზედაპირულად შეაფასა ფაქტები, რადგან წინააღმდეგ შემთვევაში, მიიღებდა იმგვარ ზომებს, რაზეც საქალაქო სასამართლო მიუთითებს - მივიდოდა ადგილზე, დაათვალიერებდა ნაგებობას, გამოკითხავდა მეზობლებს და ა.შ. სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულმა პირებმა (მეზობლებმა) დაადასტურეს, რომ 2007 წლამდე სადაო მიწის ნაკვეთზე ნამდვილად არსებობდა ნაგებობა, რომელსაც ფლობდა გ.ტ-ე. იმ პირობებში, როდესაც მწვანე საფარი, ასე თუ ისე ჩრდილავს ნაგებობას, მოწმეთა და თუნდაც თავად განმცხადებლის გამოკითხვა, ცხადია, რომ სავსებით შეცვლიდა სურათს. კომისიამ არ დაიწყო წარმოება განცხადების ფარგლებში, ორგანოს სათანადოდ არ გამოუკვლევია არც წარდგენილი მტკიცებულებები და არც დამატებით დაინტერესებულა რაიმეს გამოკვლევით. საქალაქო სასამართლო ასევე მიუთითებდა იმაზეც, რომ კომისია არ დაინტერესებულა ამჟამინდელი ნაგებობის აშენების პერიოდით. განცხადებას თან ერთვოდა ნაგებობის ფოტოსურათებიც, თუმცა არ დასმულა კითხვა, თუ როდის აშენდა იგი.

კასატორი მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ვერ უზრუნველყო იმ მტკიცებულებების წარმოდგენა, რომლებიც დაადასტურებდა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით გამოცემას ან/და გ.ტ-ის მოთხოვნაზე უარის თქმის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობას.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული გ.ტ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ.ტ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) 2012 წლის 6 აპრილს ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ქ. თბილისში, ..., ... კვარტალი, კორპუსი №39-ის მიმდებარედ 10.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით მიმართა გ.ტ-ემ. ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2012 წლის 19 აპრილის №298 საოქმო გადაწყვეტილებით (საკითხი №47), წარდგენილ მიწის ნაკვეთზე (..., ... კვარტალი, კორპუსი №39-ის მიმდებარედ), საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარი ეთქვა გ.ტ-ეს, ვინაიდან არ დასტურდებოდა მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების და ფლობის ფაქტი უშუალოდ განმცხადებლის მიერ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე (ს.ფ 114-116); ბ) 2018 წლის 11 მაისს, გ.ტ-ემ №16069306 განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და უძრავ ნივთზე, მდებარე ქალაქი თბილისი, ...ის (...ის) დასახლება, მე-... კვ., კორპ. №39-ის მიმდებარედ, საერთო ფართობი - 48.00 კვ.მ, სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა. აღნიშნულ განცხადებას ერთვოდა საკადასტრო აზომვითი ნახაზი და ორთოფოტო. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 24 მაისის №... წერილობითი მიმართვით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში, კომპეტენციის ფარგლებში საკითხის განსახილველად გადაიგზავნა გ.ტ-ის განცხადება მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ (ს.ფ 25-29, 94); გ) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2020 წლის 7 სექტემბრის №2125 განკარგულებით, გ.ტ-ეს უარი ეთქვა მიწის ნაკვეთზე (მისამართი ქ. თბილისი, ..., ... კვარტალი, კორპუსი №39-ის მიმდებარედ, 48.00 კვ.მ) საკუთრების უფლების აღიარებაზე. განკარგულების თანახმად, ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2012 წლის 19 აპრილის №298 საოქმო გადაწყვეტილებით (საკითხი №47), მითითებულ მიწის ნაკვეთზე (მისამართი თბილისი, ..., ... კვარტალი, კორპუსი №39-ის მიმდ. საერთო ფართობი - 10.00 კვ.მ), გ.ტ-ეს საკუთრების უფლების აღიარებაზე ერთხელ უკვე ეთქვა უარი, ვინაიდან არ დასტურდებოდა მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების და ფლობის ფაქტი უშუალოდ განმცხადებლის მიერ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე. წარდგენილი განცხადებით კი, გ.ტ-ე კვლავ იმავე მიწის ნაკვეთზე ითხოვდა საკუთრების უფლების აღიარებას, თუმცა, გაზრდილი ფართობით (48.00 კვ.მ). კომისიის მიერ დადგინდა, რომ ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა, რომელიც საფუძვლად დაედო გ.ტ-ის განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, არ შეცვლილა დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ და არ არსებობს ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებები (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებდა გ.ტ-ისთვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტარციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. ამასთან, კომისიამ მიიჩნია, რომ შპს „ ...ის“ მიერ შესრულებულ 2005 წლის აეროფოტოგადაღების საფუძველზე არ დასტურდებოდა საკუთრების უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე შენობის არსებობის ფაქტი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე (ს.ფ 17-20).

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, განცხადება იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომლის თაობაზედაც არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი განცხადების, აგრეთვე საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, შეიძლება წარდგენილი იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა, რომელიც საფუძვლად დაედო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას, შეიცვალა დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ, ან თუ არსებობს ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებს განმცხადებლისათვის უფრო ხელსაყრელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, თუ განცხადებაში არ არის მითითებული ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებანი, ადმინისტრაციული ორგანო განცხადების განუხილველად გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს განცხადებაზე უარის თქმის შესახებ. ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში მითითებული უნდა იყოს ის სამართლებრივი აქტი, რომლის საფუძველზედაც უარი ითქვა განცხადების დაკმაყოფილებაზე.

მოცემულ შემთხვევაში, როგორც ზემოთ აღინიშნა, ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2012 წლის 19 აპრილის №298 საოქმო გადაწყვეტილებით (საკითხი №47), წარდგენილ მიწის ნაკვეთზე (..., ... კვარტალი, კორპუსი №39-ის მიმდებარედ 10 კვ.მ), საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარი ეთქვა გ.ტ-ეს, ვინაიდან არ დასტურდებოდა მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების და ფლობის ფაქტი უშუალოდ განმცხადებლის მიერ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2020 წლის 7 სექტემბრის №2125 განკარგულებით გ.ტ-ეს უარი ეთქვა იმავე მისამართზე მდებარე 48 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე, რის საფუძვლადაც კომისიამ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნულ საკითხზე კომისიას უკვე ნამსჯელი ჰქონდა და არ არსებობდა ისეთი ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებები, რომელიც განაპირობებდა დაინტერესებული პირისათვის უფრო ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღებას. აღნიშნულთან დაკავშირებით კასატორი განმარტავს, რომ 2018 წელს მოსარჩელემ სრულყოფილი დოკუმენტაციითა და განცხადებით მიმართა კომისიას, მათ შორის, წარდგენილი ჰქონდა 2005 წლის ორთოფოტო. შესაბამისად, განსახილველ დავაზე შესაფასებელია, იძლეოდა თუ არა გ.ტ-ის მიერ წარდგენილი განცხადება და მასში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები საფუძველს საკითხზე ხელახალი მსჯელობისა და მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღებისათვის.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომელიც თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების ძირითად პირობებს განსაზღვრავს. დასახელებული კანონის პირველი მუხლის შესაბამისად, ამ კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფოს საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა. ამავე კანონის მე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარება არის ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირისათვის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზებული წარმონაქმნისათვის სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, ამ კანონითა და საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით დამტკიცებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესით განსაზღვრული პირობებისა და პროცედურის შესაბამისად საკუთრებაში სასყიდლიანი ან უსასყიდლო ფორმით გადაცემა.

ზემოაღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული თვითნებურად დაკავებული მიწის დეფინიცია განასხვავებს ზოგადად თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს, რომელზეც განთავსებული უნდა იყოს საცხოვრებელი სახლი ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა და პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთს, რომელზეც არ არის სავალდებულო შენობის არსებობა და საკმარისია მხოლოდ დასტურდებოდეს მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის ფლობა, სარგებლობა.

მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ არის, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი არ მდებარეობს გ.ტ-ის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ. შესაბამისად, არსებითია უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტის, საცხოვრებელი სახლის ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის არსებობის დადგენა.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ საქმეში წარმოდგენილი ორთოფოტოებით (ს.ფ 95-96) არ დასტურდება შენობის არსებობა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე. კასატორის ზეპირი ახსნა-განმარტება იმის შესახებ, რომ მითითებულ პერიოდში შენობა-ნაგებობა დაფარული იყო მწვანე საფარით, არ ქმნის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საკმარის საფუძველს. საყურადღებოა, რომ სააპელაციო პალატის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოში გამართული ზეპირი განხილვის სხდომაზე, მხარეთა თანდასწრებით გამოკვლეულ იქნა საჯაროდ ხელმისაწვდომი თბილისის საკადასტრო რუკაზე არსებული 2005-2010-2014-2020 წლის ორთოფოტოები და სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ არ დასტურდება სადავო ტერიტორიაზე შენობის არსებობის ფაქტი კანონის ამოქმედებამდე პერიოდში. კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში არ არის მითითებული საქმეში არსებულ იმ მტკიცებულებაზე, რაც გააქარწყლებდა სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნულ დასკვნას. რაც შეეხება კასატორის შედავებას, რომ სადავო პერიოდში მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის არსებობის ფაქტი დასტურდება მოწმეთა ჩვენებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე (საქმე №ბს-698-698(კ-18), სადაც სასამართლომ განმარტა: „დღევანდელი ტექნოლოგიური შესაძლებლობების გათვალისწინებით, მიწის ნაკვეთზე კონკრეტულ პერიოდში უძრავი ქონების არსებობა-არარსებობის ფაქტის დადგენა ობიექტური რეალობის ამსახველი მტკიცებულებების - ორთოფოტოს (აეროფოტოგადაღების) მეშვეობით არის შესაძლებელი. ამასთან, გარემოებები, რომლებიც შესაძლებელია დადასტურდეს კონკრეტული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურებული და, მით უფრო, უარყოფილი იქნეს სხვა სახის მტკიცებულებით. საგულისხმოა, რომ მოწმის ჩვენება ვერბალური ხასიათის მტკიცებულებაა, რომელიც ნოტარიულად დამოწმებული განცხადების სახით იურიდიულ ფორმას იძენს. ამგვარი მტკიცებულებით გადმოიცემა მოწმეთა მიერ სუბიექტური თვალით დანახული რეალობა, რომლის ნამდვილობაც განსახილველ შემთხვევასთან მიმართებით, სწორედ ობიექტურად არსებული გარემოებების ამსახველ, ზემოხსენებული კანონითა და წესით გათვალისწინებული დოკუმენტებით დადგენილ მოცემულობასთან ერთობლიობაში უნდა შემოწმდეს. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ტექნოლოგიური განვითარების პირობებში, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება) იძლევა შესაძლებლობას, ობიექტურად განისაზღვროს დედამიწის ზედაპირის მდგომარეობა, კერძოდ, დადგინდეს კონკრეტული მიწის ნაკვეთის ზუსტი საზღვრები და შემოწმდეს მისი განვითარებულობა მასზე კონკრეტული შენობა-ნაგებობის არსებობა-არარსებობის გარკვევით. ამგვარი ტექნოლოგიური საშუალებები გამორიცხავს მოწმის ჩვენებით იმ გარემოების დადგენის საჭიროებას, რაც კონკრეტული, ობიექტური ფაქტების განმსაზღვრელი მტკიცებულებებით დადასტურებას ექვემდებარება“. ამავე საქმეზე სასამართლომ განმარტა, რომ „სასამართლო არ არის შეზღუდული შეაფასოს კონკრეტულ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულების მტკიცებითი ძალა, მეტიც, აღნიშნული სასამართლოს ვალდებულებას წარმოადგენს. განსახილველ შემთხვევასთან მიმართებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოწმეთა ჩვენებასა და ორთოფოტოთი, როგორც ობიექტური რეალობის ამსახველი მტკიცებულებით, დადგენილ რეალობას შორის წინააღმდეგობის არსებობის პირობებში, უპირატესობა სწორედ ორთოფოტოთი განსაზღვრულ მოცემულობას უნდა მიენიჭოს, რამდენადაც აღნიშნული მტკიცებულებით ასახული მდგომარეობა ობიექტურად დადასტურებულია, რომელიც შესაძლოა გაქარწყლდეს ან მისი მართებულობა ეჭქვეშ დადგეს არა სუბიექტური ინფორმაციის შემცველი მოწმის ჩვენებით, არამედ მხოლოდ იმავე მტკიცებითი ძალის, ობიექტური გარემოებების ამსახველი მტკიცებულებებით“.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე სადავო მიწის ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობის არსებობის ფაქტი. ამდენად, გ.ტ-ეს მოპასუხე მხარისათვის არ წარუდგენია იმგვარი ახლად აღმოჩენილი გარემოებები, რომლებიც მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღებას განაპირობებდა. შესაბამისად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2020 წლის 7 სექტემბრის №2125 განკარგულება შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს და მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლების არარსებობის შესახებ.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივარს მიიჩნევს დაუშვებლად.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.ტ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილება;

3. გ.ტ-ეს (პ/ნ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 27.09.2024წ. №6082 საგადასახადო დავალებით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. მაკარიძე

ქ. ცინცაძე

ბ. შონია