საქმე #ბს-1069(კ-24) 27 თებერვალი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) – რ. ჭ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) – 1. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო; 2. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო; 3. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამეგრელოს რეგიონული ოფისი; 4. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერია

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 ივნისის განჩინება

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2022 წლის 31 იანვარს რ. ჭ-იმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხეების - ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამეგრელოს რეგიონული ოფისის მიმართ.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 8 თებერვლის ხარვეზის დადგენის შესახებ განჩინებით მოსარჩელეს დაევალა მოპასუხეთა წრის დაზუსტება, რამდენადაც საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიმართ სასარჩელო მოთხოვნა მას არ ჰქონდა ჩამოყალიბებული.

2022 წლის 3 მარტს რ. ჭ-იმა დაზუსტებული სარჩელით მიმართა ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხეების - ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამეგრელოს რეგიონული ოფისის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, მის საკუთრებაშია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მდებარე 7 000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...). მითითებულ მიწის ნაკვეთზე მას გააჩნია 07.02.2018წ. #34/24525 საარქივო ცნობა, რომლითაც დგინდება, რომ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ის საკრებულოს 1986-1990, 2001-2005 წლების საკომლო წიგნში კომლს ერიცხება 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი; კომლის შემადგენლობაში ირიცხება რ. ო.-ს ძე ჭ-ი - ოჯახის უფროსი.

მოსარჩელის მითითებით, 2020 წლის 13 ნოემბერს მან განცხადებით (რეგისტრაციის ნომერი: ...) მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და ზუგდიდში, სოფელ ...ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე სპორადული რეგისტრაცია მოითხოვა. განცხადებაზე თანდართული იყო საარქივო ცნობა და საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ განცხადების ელექტრონულ რეესტრში გატარების შედეგად, მოსარჩელის მიერ წარდგენილ განცხადებას მიწის ნაკვეთის (7023.0 კვ.მ) რეგისტრაციის თაობაზე, 2020 წლის 13 ნოემბერს მიენიჭა შემდეგი ნომერი: ....

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ 2020 წლის 6 დეკემბერს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ #... წერილით მიმართა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას და ითხოვა, „მიწის ნაკვეთზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის 4¹ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაედასტურებინა #34/24525 საარქივო ცნობით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობა. ზუგდიდის მერიას, ასევე, დამატებით წერილით 2020 წლის 20 დეკემბერს გაეგზავნა კორექტირებული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი/აგეგმვითი ნახაზი.

მოსარჩელის მითითებით, 2021 წლის 30 ივნისს ...ის ადმინისტრაციულ ერთეულში ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენელმა - თ. შ-ამ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის იდენტიფიკაციის მიზნით, სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში გამოსცა #... ადგილზე დათვალიერების ოქმი, სადაც მიუთითა, რომ „დათვალიერებისა და გამოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთი და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთი იდენტურია“. ამ დათვალიერებას ესწრებოდნენ პირები: მ. ხ-ა, გ. ნ-ა და ბ. ჭ-ი, ასევე იყო მოსარჩელეც. შესაბამისად, მოსარჩელის მოსაზრებით, დათვალიერების ოქმის შემდგენის მიერ ცალსახად იქნა დადგენილი, რომ ნახაზზე მოცემული მიწის ნაკვეთი ადგილზე დათვალიერების შედეგად ნანახი მიწის ნაკვეთის იდენტური იყო.

დასახელებული ოქმის საფუძველზე, 2021 წლის 2 ივლისს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ გამოსცა #ბ23.23211832 ბრძანება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის იდენტურობის დადგენის თაობაზე, რომლის დასკვნითი ნაწილის პირველ პუნქტში მიეთითა შემდეგი: „დადგენილ იქნეს მოქალაქე რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილი (სარეგისტრაციო განცხადება: #...) უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობა. თანდართული დოკუმენტების და „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის ფარგლებში უძრავი ნივთის ადგილზე დათვალიერების #... ოქმის (30.06.2021წ.) საფუძველზე, რომლის შესაბამისად, რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ წარდგენილი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთი იდენტურია მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის“. ამავე ბრძანებაში მიეთითა მისი გასაჩივრების წესი და ვადები.

მოსარჩელის განმარტებით, 2020 წლის 6 დეკემბრის #... წერილის პასუხად, 2021 წლის 2 ივლისს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ რ. ჭ-ის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე მიწის ნაკვეთის იდენტურობის შესახებ #24-242118336 წერილი გაუგზავნა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს. წერილში მითითებულია შემდეგი: „სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2020 წლის 6 დეკემბრის #... წერილის პასუხად, გეგზავნებათ მოქალაქე რ. ჭ-ის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობის დადგენის თაობაზე, 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 მიწის ნაკვეთზე „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის ფარგლებში უძრავი ნივთის ადგილზე დათვალიერების 2021 წლის 30 ივნისის ოქმი #...“. დანართი 18 ფურცლით. აღნიშნულ მიმართვას ხელს აწერს მერი.

ზემოთმითითებული ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, მოსარჩელე თვლის, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს უნდა გამოეცა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, 2020 წლის 13 ნოემბრის #... განცხადებით მოთხოვნილი, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მდებარე 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (ს.კ. ...) რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) სახელზე რეგისტრაციის შესახებ.

მოსარჩელის მითითებით, 2021 წლის 18 ნოემბერს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ #... წერილით მიმართა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას და სთხოვა ადრესატს, მერიის მიერ შესაბამისი ბრძანების გამოცემა #ბ23.24211832 ბრძანების გაუქმებისა და სააგენტოსათვის მიღებული გადაწყვეტილების მიწოდების შესახებ. წერილი შემდეგი შინაარსისაა: „თქვენს 2021 წლის 16 ნოემბრის #24-242132024 წერილთან დაკავშირებით, გაცნობებთ, რომ თქვენ მიერ 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 ბრძანების საფუძველზე დადასტურებულ იქნა რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილი სარეგისტრაციო განცხადება: #... უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწების ნაკვეთების იდენტურობა. შესაბამისად გთხოვთ, გამოსცეთ შესაბამისი ბრძანება #ბ23.24211832 ბრძანების გაუქმების შესახებ და მოგვაწოდოთ ინფორმაცია მიღებული გადაწყვეტილების შესახებ“.

მოსარჩელის განმარტებით, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო აღნიშნულ წერილში არ ასაბუთებს, თუ რატომ უნდა გაუქმდეს დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ მიღებული აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც პირი აღსდგა მის უფლებრივ მდგომარეობაში და დადგინდა იმ ნაკვეთის იდენტურობა, რომელიც მას ეკუთვნის. მოსარჩელის შეფასებით, კრიტიკას ვერ უძლებს მარეგისტრირებელი ორგანოს ხსენებული ქმედება, რომ იგი მერიას მოსარჩელის სასარგებლოდ მიღებული აქტის გაუქმების თხოვნით მიმართავს. მოსარჩელისათვის გაურკვეველია, რა სამართლებრივი კვალიფიკაცია შეიძლება მიეცეს აღნიშნულ წერილს, რამდენადაც იგი ვერ ჩაითვლება საჩივრად და ვერც ინდივიდალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად, რადგან არ აკმაყოფილებს არც ერთ კრიტერიუმს. ამასთან, დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ გამოცემული აქტი შეიძლება გაუქმდეს მხოლოდ დასაბუთებული საჩივრის წარდგენის გზით და არა თხოვნით. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მოსარჩელის მოსაზრებით, აშკარაა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოები, მათი დომინირებული მდგომარეობისა და დისკრეციული უფლების ბოროტად გამოყენების გზით, ლახავენ მის უფლებას.

მოსარჩელის მითითებით, როგორც კი „თხოვნის“ წერილი მიუვიდა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას, 2021 წლის 19 ნოემბერს, ყოველგვარი გამოკვლევისა და რაიმე სახის პრეტენზიის ან/და დამატებითი ძალისხმევის გარეშე, ...ის ადმინისტრაციულ ერთეულში მერის წარმომადგენელმა - ლ. ა-ამ გამოსცა #ბ23.24213231 ბრძანება, რომლითაც ბათილად ცნო უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობის დადგენის თაობაზე 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 ბრძანება. ამავე აქტით ბათილად იქნა ცნობილი 2021 წლის 30 ივნისის ადგილზე დათვალიერების ოქმი, რომლითაც დადგინდა სადავო მიწის ნაკვეთის იდენტურობა. აღნიშნული ბრძანება სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს იმავე დღეს გაეგზავნა.

მოსარჩელის შეფასებით, მერის წარმომადგენელმა ისე ცნო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილად, რომ არც კი უცდია გარკვევა, ნამდვილად დგინდებოდა თუ არა წარმოდგენილ ნახაზთან მიწის ნაკვეთის იდენტურობა. უკანონო აქტის გამოცემით კი ხდება მისი უფლებების უგულებელყოფა, კერძოდ, ადმინისტრაციული ორგანოები მისი ინტერესების შელახვის ხარჯზე გამოსცემენ უსაფუძვლო, დაუსაბუთებელ წერილებსა და ადმინისტრაციულ აქტებს, რითაც შეუქცევად ზიანს აყენებენ მას.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ 2021 წლის 24 ნოემბერს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ #466665 წერილით კვლავ მიმართა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას. წერილის თანახმად, „თქვენს 2021 წლის #24-2421323222 წერილზე თანდართული #ბ23.24213231 ბრძანებით არ დასტურდება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთი და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთი იდენტურია თუ არა“.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ 2021 წლის 6 დეკემბერს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ გამოსცა დაუსაბუთებელი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი - ადგილზე დათვალიერების ახალი #... ოქმი, რომლითაც ამჯერად აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთის იდენტურობა არ დადგინდა. ამასთან, მერიამ იდენტურობის დადგენაზე უარის თქმის შესახებ ახალი ოქმი (#...) რეესტრს გაუგზავნა არა მისი „2021 წლის 18 ნოემბრის #46064 მომართვიდან გამომდინარე“, როგორც სხვა სადავო აქტებთან მიმართებით, არამედ ერთი წლის წინანდელი - 2020 წლის 6 დეკემბრის #... წერილის საპასუხოდ, რომლის პასუხად, ერთხელ უკვე - 2021 წლის 2 ივლისს გაგზავნილი ჰქონდა ამავე მიწის ნაკვეთის იდენტურობაზე 2021 წლის 30 ივნისის #... ადგილზე დათვალიერების ოქმი და შესაბამისი #ბ23.24211832 ბრძანება.

მოსარჩელის მითითებით, მერის 2021 წლის 7 დეკემბრის #24-242134199 წერილით ადგილზე დათვალიერების ახალი ოქმის (06.12.2021წ., #...) მიღების შემდგომ, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ გამოიტანა გადაწყვეტილება რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ (10.12.2021წ., #....). თავის მხრივ, რ. ჭ-იმა ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა მერიის წარმომადგენლის უკანონო ადგილზე დათვალიერების #... ოქმი. მოსარჩელის მოსაზრებით, მერმა - მ. წ-ამ, ასევე, მიიღო უკანონო და დაუსაბუთებელი ბრძანება (30.12.2021წ. #ბ24ბ242136422), რომლითაც რ. ჭ-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ამდენად, მოსარჩელემ (1) ...ის ადმინისტრაციულ ერთეულში ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლის - ლ. ა-ას მიერ 2021 წლის 19 ნოემბერს გამოცემული #ბ.23.24213231 ბრძანების ბათილად ცნობა; (2) ...ის ადმინისტრაციულ ერთეულში ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლის - ლ. ა-ას მიერ 2021 წლის 6 დეკემბერს შედგენილი #... ადგილზე დათვალიერების ოქმის ბათილად ცნობა; (3) რ. ჭ-ის 14.12.2021წ. #19/2421348141-0 ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის 2021 წლის 30 დეკემბრის #ბ24ბ242136422 ბრძანების ბათილად ცნობა; (4) რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 10 დეკემბრის #.... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და (5) სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლის 2021 წლის 30 ივნისის ადგილზე დათვალიერების #... ოქმისა და ამავე ორგანოს 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 ბრძანების საფუძველზე, 2020 წლის 13 ნოემბრის #... განცხადებით მოთხოვნილი 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (მდებარე ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში, ს.კ. ...) რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) სახელზე რეგისტრაციის შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 25 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო.

2023 წლის 12 ივლისს რ. ჭ-იმა დაზუსტებული სარჩელით მიმართა ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხეების - ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამეგრელოს რეგიონული ოფისის მიმართ.

მოსარჩელემ, ზემოაღნიშნულ სასარჩელო მოთხოვნებთან ერთად, დამატებით მოითხოვა: (1) ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, (2) საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს #2-16/163 მომართვის (დამოწმების თარიღი 12.11.2009წ.) 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ზედდების ნაწილში ბათილად ცნობა და (3) სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 20 ნოემბრის #... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა ზედდების ნაწილში, კერძოდ, 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სახელმწიფო საკუთრებაში რეგისტრაციის შესახებ, უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი - ....

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებით რ. ჭ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ...ის ადმინისტრაციულ ერთეულში ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლის - ლ. ა-ას მიერ 2021 წლის 19 ნოემბერს გამოცემული #ბ.23.24213231 ბრძანება; ბათილად იქნა ცნობილი ...ის ადმინისტრაციულ ერთეულში ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლის - ლ. ა-ას მიერ 2021 წლის 6 დეკემბერს შედგენილი ადგილზე დათვალიერების ოქმი #...; ბათილად იქნა ცნობილი რ. ჭ-ის 14.12.2021წ. #19/2421348141-0 ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის 2021 წლის 30 დეკემბრის #ბ24ბ242136422 ბრძანება; ბათილად იქნა ცნობილი რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 10 დეკემბრის #.... გადაწყვეტილება; ბათილად იქნა ცნობილი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს #2-16/163 მომართვა (დამოწმების თარიღი 12.11.2009წ.) – 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ზედდების ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 20 ნოემბრის #... გადაწყვეტილება - ზედდების ნაწილში, კერძოდ, 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სახელმწიფო საკუთრებაში რეგისტრაციის შესახებ, უძრავ ქონებაზე საკადასტრო კოდით ...; სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლის 2021 წლის 30 ივნისის ადგილზე დათვალიერების #... ოქმისა და ამავე ორგანოს 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 ბრძანების საფუძველზე, 2020 წლის 13 ნოემბრის #... განცხადებით მოთხოვნილი 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (მდებარე ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში, საკადასტრო კოდით ...) რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) სახელზე რეგისტრაციის შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამოცემა; საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივაიზების სამხარეო სამმართველოს 2009 წლის 12 ნოემბრის #2-16/163 მიმართვის ბათილად ცნობის ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს წარმომადგენლის შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის საკუთრებაშია/მფლობელობაშია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მდებარე 7000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდით .... მითითებულ მიწის ნაკვეთებთან დაკავშირებით, მოსარჩელეს გააჩნია 2018 წლის 7 თებერვლის #34/24525 საარქივო ცნობა, რომლითაც დგინდება, რომ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ის საკრებულოს 1986-1990, 2001-2005 წლების საკომლო წიგნში კომლს ერიცხება მიწის ნაკვეთი 1.25 ჰა; კომლის შემადგენლობაში ირიცხება რ. ო.-ს ძე ჭ-ი - ოჯახის უფროსი.

2020 წლის 13 ნოემბერს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და ზუგდიდში, სოფელ ...ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე სპორადული რეგისტრაცია მოითხოვა. განცხადებაზე თანდართული იყო საარქივო ცნობა და საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. მითითებული განცხადების რეგისტრაციის ნომერია .... სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ განცხადების ელექტრონულ რეესტრში გატარების შედეგად, მოსარჩელის მიერ წარდგენილ განცხადებას მიწის ნაკვეთის (7023 კვ.მ) რეგისტრაციის თაობაზე, 13.11.2020წ. მიენიჭა შემდეგი ნომერი: ....

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2020 წლის 6 დეკემბერს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ #... წერილით მიმართა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას და სთხოვა „მიწის ნაკვეთზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის 4¹ შუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაედასტურებინა #34/24525 საარქივო ცნობით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობა. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას, ასევე, დამატებითი წერილით 2020 წლის 20 დეკემბერს გაეგზავნა კორექტირებული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი/აგეგმვითი ნახაზი.

სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ 2021 წლის 30 ივნისს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენელმა ...ის ადმინისტრაციულ ერთეულში - თ. შ-ამ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის იდენტიფიკაციის მიზნით, სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში გამოსცა ადგილზე დათვალიერების ოქმი #..., რომელშიც მიუთითა, რომ დათვალიერებისა და გამოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთი და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთი იდენტურია“. ამ დათვალიერებას ესწრებოდნენ პირები: მ. ხ-ა, გ. ნ-ა და ბ. ჭ-ი, ასევე, იყო მოსარჩელეც. დათვალიერების ოქმის შემდგენმა ცალსახად დაადგინა, რომ ნახაზზე მოცემული მიწის ნაკვეთი იდენტური იყო ადგილზე დათვალიერების შედეგად ნანახი მიწისა.

ადგილზე დათვალიერების ოქმის საფუძველზე, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ 2021 წლის 2 ივლისს გამოსცა #ბ23.23211832 ბრძანება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის იდენტურობის დადგენის თაობაზე. აღნიშნული ბრძანება შემდეგი შინაარსისაა: „დადგენილ იქნეს მოქალაქე რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილი (სარეგისტრაციო განცხადება: #...) უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობა. თანდართული დოკუმენტების და „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის ფარგლებში უძრავი ნივთის ადგილზე დათვალიერების #... ოქმის (30.06.2021წ.) საფუძველზე, რომლის შესაბამისად რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ წარდგენილი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთი იდენტურია მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის“. ამავე ბრძანებაში მიეთითა მისი გასაჩივრების წესი და ვადები.

სასამართლომ, ასევე, დადგენილად მიიჩნია, რომ 2020 წლის 6 დეკემბრის #... წერილის პასუხად, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ 2021 წლის 2 ივლისს #24-242118336 წერილი გაუგზავნა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს რ. ჭ-ის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე მიწის ნაკვეთის იდენტურობის შესახებ. წერილი შემდეგი შინაარსისაა: „სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2020 წლის 6 დეკემბრის #... წერილის პასუხად გეგზავნებათ მოქალაქე რ. ჭ-ის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობის დადგენის თაობაზე 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 ბრძანება „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის ფარგლებში უძრავი ნივთის ადგილზე დათვალიერების 2021 წლის 30 ივნისის ოქმი #...“.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2021 წლის 18 ნოემბერს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ #... წერილით მიმართა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას და მერიის მიერ #ბ23.24211832 ბრძანების გაუქმება და სააგენტოსათვის აღნიშნულის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილების მიწოდება ითხოვა.

სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს #... მიმართვა შემდეგი შინაარსისაა: „2021 წლის 16 ნოემბრის #24-242132024 წერილთან დაკავშირებით, გაცნობებთ, რომ თქვენს მიერ 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 ბრძანების საფუძველზე დადასტურებულ იქნა რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილი სარეგისტრაციო განცხადება: #... უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთების იდენტურობა, შესაბამისად გთხოვთ გამოსცეთ შესაბამისი ბრძანება #ბ.23.24211832 ბრძანების გაუქმების შესახებ და მოგვაწოდოთ მიღებული გადაწყვეტილების შესახებ“.

სასამართლომ, ასევე, დადგენილად მიიჩნია, რომ ...ის ტერიტორიულ ერთეულში ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლის - ლ. ა-ას მიერ, 2021 წლის 19 ნოემბერს, ყოველგვარი გამოკვლევის გარეშე, 2021 წლის 19 ნოემბერს მიღებულ იქნა ბრძანება #ბ23.24213231, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობის დადგენის შესახებ 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 ბრძანება. ამავე აქტით ბათილად იქნა ცნობილი 2021 წლის 30 ივნისის ადგილზე დათვალიერების ოქმი, რომლითაც დადგინდა სადავო მიწის ნაკვეთის იდენტურობა.

სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენელმა - ლ. ა-ამ, სადავო საკითხი განიხილა და გადაწყვიტა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 18 ნოემბრის #... წერილის მიღებიდან მეორე დღეს - 2021 წლის 19 ნოემბერს. ამასთან, მიღებული ბრძანება #ბ.23.24213231 იმავე დღეს გადაუგზავნა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს. სასამართლოს შეფასებით, სადავო ბრძანება მიღებულ იქნა ყოველგვარი გამოკვლევის და დასაბუთების გარეშე.

2021 წლის 24 ნოემბერს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ წერილობით მიმართა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას და აცნობა, რომ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის #24-2421323222 წერილზე თანდართული #ბ23.24213231 ბრძანებით არ დასტურდებოდა უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთი იდენტური იყო თუ არა.

სასამართლომ დაადგინა, რომ ...ის ტერიტორიულ ერთეულში ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლის - ლ. ა-ას მიერ, 2021 წლის 6 დეკემბერს, ხელნაწერი ფორმით შევსებულ იქნა - ადგილზე დათვალიერების ოქმი #.... ოქმი შედგენილია შაბლონურ ბლანკში ზოგადი, ტრაფარეტული ტექსტის მითითებით „არაიდენტურობაზე“. სასამართლოს შეფასებით, ოქმი შედგენილია სათანადო გამოკვლევის გარეშე ისე, რომ არ არის მითითებული დათვალიერებაში მონაწილე პირების შესახებ, მათი მოსაზრებები, ინფორმაცია მიწის ნაკვეთების მოსაზღვრე მესაკუთრეების თაობაზე და ა.შ. რაიონული სასამართლოს მითითებით, ოქმში შევსებული არ არის (ჩახაზულია ე.წ. „Z“) „ინფორმაცია მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეების/მართლზომიერი მფლობელების შესახებ (ასეთის არსებობის შემთხვევაში): სახელი გვარი, პირადი ნომერი; დათვალიერების მონაწილე პირები/ექსპერტები/სპეციალისტები: სახელი, გვარი, პირადი ნომრები; დათვალიერების მონაწილე პირების მოსაზრებები/შენიშვნები (ასეთის არსებობის შემთხვევაში)“. ამასთან, არც შეუვსებლობის მიზეზებზე არის მითითება. სასამართლომ აღნიშნულით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მითითებული ოქმი შედგენილია ზედაპირულად, სათანადო გამოკვლევის გარეშე.

სასამართლომ, ასევე, დაადგინა, რომ 2021 წლის 7 დეკემბერს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს გადაუგზავნა 2021 წლის 6 დეკემბრის #... ოქმი, ამასთან, საჯარო რეესტრს განუმარტა, რომ მითითებული ოქმით არ დგინდებოდა უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობა.

სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 10 დეკემბრის #.... გადაწყვეტილებით კი მოსარჩელეს უარი ეთქვა 2020 წლის 13 ნოემბერს წარდგენილი განცხადებით (#...) მოთხოვნილი, ...ში მდებარე 7000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციაზე. ამ გადაწყვეტილებაში მითითებულია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოება: „1.1. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლის მიერ შედგენილი უძრავი ნივთის ადგილზე დათვალიერების ოქმის მიხედვით, საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული უარავი ქონება უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტში აღნიშნული უძრავი ქონების იდენტური არ არის“.

სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების შემდეგ მე-2 პუნქტში მარეგისტრირებელი ორგანო უთითებს სამართლებრივ დასაბუთებაზე, რომელიც სულ მოიცავს 2 პუნქტს (2.1. და 2.2. პუნქტებს). 2.1. პუნქტის თანახმად, „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სესტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის 4¹ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მუნიციპალიტეტის წარმომადგენელი, საჭიროების შემთხვევაში, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით ადგენს უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული ან/და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის და საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობას, გარდა სისტემური რეგისტრაციისა და იმ შემთხვევისა, როცა სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის საფუძველზე უტყუარად დგინდება მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი მდებარეობა“. ამავე გადაწყვეტილების 2.2. პუნქტის მიხედვით კი, „„საჯარო რეესტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 23-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სარეგისტრაციო წარმოების განმავლობაში მარეგისტრირებელი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ, თუ არსებობს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლები.“

სასამართლოს მითითებით, ზემოაღნიშნული სამართლებრივი დასაბუთების შემდეგ მარეგისტრირებელი ორგანო მე-3 პუნქტად ასკვნის, რომ „ვინაიდან არ დასტურდება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობა, მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ მიღებულ იქნა რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება.“

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 10 დეკემბრის #.... გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სახელზე მის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველი გახდა ზუგდიდის მერიის სპეციალისტის მიერ შედგენილი ადგილზე დათვალიერების ოქმი #....

სასამართლომ, ასევე, დადგენილად მიიჩნია, რომ ზუგდიდის რაიონში, სოფელ ...ში მდებარე, #... განცხადებაზე სარეგისტრაციოდ წარდგენილ 7000 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა (ს.კ. ...) და 7832 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (ს.კ. ...; მესაკუთრე - სახელმწიფო) საკადასტრო მონაცემებს შორის დგინდება ზედდება.

2021 წლის 8 ივლისს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ #279685 წერილით მიმართა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს და აცნობა, რომ სააგენტოში წარდგენილი იყო რ. ჭ-ის #... სარეგისტრაციო განცხადება, რომლითაც მოთხოვნილი იყო საკუთრების უფლების რეგისტრაცია ზუგდიდში, სოფელ ...ში მდებარე უძრავ ნივთზე. წარდგენილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის თანახმად, უძრავი ნივთი ზედდებაშია სახელმწიფოს საკუთრებაში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან (ს.კ. ...). აღნიშნული ინფორმაციის შეტყობინების პარალელურად, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს გადაუგზავნა დაინტერესებული პირის და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ სარეგისტრაციო წარმოების მიმდინარეობის დროს მოძიებული დოკუმენტაცია და სთხოვა განეხილათ სახელმწიფოს საკუთრებაში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრების კორექტირების საკითხი. ამასთან, აცნობა, რომ იმ პერიოდისთვის არ არსებობდა რეგისტრაციის დამაბრკოლებელი სხვა გარემოება.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2009 წლის 12 ნოემბრის #2-16/163 მიმართვის საფუძველზე, ზუგდიდის რაიონში, სოფელ ...ში მდებარე 7832 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...) საკუთრებაში გადაეცა სახელმწიფოს.

შესაბამისად, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს #... (20.11.2009წ.) გადაწყვეტილებით ზუგდიდის რაიონი სოფელ ...ში მდებარე სადავო ქონება, მათ შორის, რ. ჭ-ის საკუთრებაში არსებული 7000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...) აღირიცხა სახელმწიფოს საკუთრებაში; მომზადდა სახელმწიფოს საკუთრების რეგისტრაციის შესახებ ამონაწერი.

სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს გააჩნდა საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი სახელმწიფოს სახელზე დარეგისტრირებული ნივთის (მიწის ნაკვეთის) მიმართ, თუმცა საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ ჰქონდა.

სასამართლომ, ასევე, დაადგინა, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველომ 2009 წლის 12 ნოემბრის #2-16/163 მიმართვით, სახელმწიფოს საკუთრებაში გადასცა 7832 კვ.მ უძრავი ნივთი (მიწა), საკადასტრო კოდით .... სასამართლოს შეფასებით, სახელმწიფოს საკუთრებაში გადაცემულ ზემოთმითითებულ უძრავ ნივთს შორის აღმოჩნდა მოსარჩელის კუთვნილი 7000 კვ.მ მიწის ნაკვეთიც, რომელთან მიმართებითაც მას გააჩნდა საარქივო ცნობა #34/24525 (07.02.2018წ.) და მიწების აზომვითი/აგეგმვითი ნახაზები, რომლის საკუთრებაში რეგისტრაციის მოთხოვნით მოსარჩელეს მიმართული აქვს #... (7000 კვ.მ) განცხადებით სარეგისტრაციო ორგანოსათვის. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველომ 2009 წლის 12 ნოემბრის #2-16/163 მიმართვა მიღებულია საქმის გარემოებათა სათანადოდ გამოკვლევის გარეშე.

სასამართლოს მოსაზრებით, სახელმწიფოს სახელზე პირველადი რეგისტრაციის განხორციელების შესახებ მარეგისტრირებელი ორგანოს 2009 წლის 20 ნოემბრის #... გადაწყვეტილება მიღებულია საქმის გარემოებათა სათანადოდ გამოკვლევის გარეშე, არ გამოკვლეულა აღნიშნული რეგისტრაციის განხორციელებისას ნაკვეთზე მესამე პირის უფლებების არსებობა, არ მომხდარა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტაციის შედარება სააღრიცხვო ბარათებთან და ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათებასთან, იმის მიუხედავად, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 28.09.2004წ. #416 ბრძანებულების საფუძველზე ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროს მონაცემები არქივის სახით გადაეცა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს.

სასამართლომ, ასევე, დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 18 თებერვლის #... გადაწყვეტილებით რ. ჭ-ის წარმომადგენელს - რ. ხ-ას ეთქვა უარი #24018/17 (18.01.2022წ.) ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილებაში, ასევე, ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით განსახილველ საქმეზე დაინიშნა ექსპერტიზა. ექსპერტს დაესვა კითხვა: რ. ჭ-ის სასარგებლოდ გაცემულ 2018 წლის 7 თებერვლის საარქივო (საკომლო) ცნობაში (#34/24525) მითითებული მიწის ნაკვეთი არის თუ არა იდენტური ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მდებარე მიწის ნაკვეთებთან, რომელზეც რ. ჭ-იმა (პ/ნ ...) 2020 წლის 13 ნოემბერს წარდგენილ #... განცხადებაზე თანდართული საკადასტრო აზომვითი ნახაზით მოითხოვა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია?

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2023 წლის 17 მაისის #003102623 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად:

ექსპერტიზისათვის წარმოდგენილ დოკუმენტაციაში არსებულ საკომლო ცნონაში (#34/24525.) მითითებული მიწის ნაკვეთის ფართობის რაოდენობა (1.25 ჰა, 12 500 კვ.მ) აღემატება რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ, საჯარო რეესტრში სარეგისტრაციოდ 2020 წლის 13 ნოემბერს წარდგენილ #... განცხადებაზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთის (7029 კვ.მ) ფართობის რაოდენობას (12500-7019 = 5471) 5471 კვ.მ-ით.

რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ 2020 წლის 13 ნოემბერს საჯარო რეესტრში სარეგისტრაციოდ წარდგენილ #... განცხადებაზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთი მდებარეობს ს.კ. ... მიწის ნაკვეთის ტერიტორიაზე (იხ. დანართი #1).

რაიონულმა სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ზემოაღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნის კვლევით ნაწილზე, რომლის თანახმად:

- ექსპერტიზის დასკვნის მომზადება წარმოებს საჯარო რეესტრში არსებული რეგისტრაციების, ადგილზე აზომვების შედეგად მიღებული მონაცემებისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის ურთიერთშედარების მეთოდით.

- ექსპერტიზისათვის წარმოდგენილ იქნა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მდებარე მიწის ნაკვეთი. ასევე, წარმოდგენილ იქნა ადმინისტრაციული საქმე #3/9-2022, 2 ტომი.

- ექსპერტიზისათვის წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთის მახასიათებელი წერტილები სახელმწიფო საკოორდინატო სისტემაში დაფიქსირებული იქნა GPS აპარატის LEICA VIVA GS08- ის გამოყენებით.

- ექსპერტიზისათვის წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთის მდებარეობა, ძირითადად შეესაბამება საჯარო რეესტრში #... განცხადებით სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთების მდებარეობას.

- საჯარო რეესტრში #... განცხადებით სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთის (პირობითი საკადასტრო კოდი: ...) ფართობი შეადგენს 7029 კვ.მ-ს, რომელიც მდებარეობს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში. დღეისათვის არსებული მდგომარეობით, ექსპერტიზისათვის წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთის ჩრდილოეთ მხარეს მდებარეობს გზა, სამხრეთ მხარეს - ს.კ. ... მიწის ნაკვეთი (მესაკუთრე - სახელმწიფო), აღმოსავლეთ მხარეს - ს.კ. ... (მესაკუთრე - სახელმწიფო), ს.კ. ... და ს.კ. ... მიწის ნაკვეთები (ორივეს მესაკუთრე - ფ. შ-ა), ხოლო დასავლეთ მხარეს - ს.კ. ... მიწის ნაკვეთი (მესაკუთრე - მ. შ-ა).

- ექსპერტიზისათვის წარმოდგენილ დოკუმენტაციაში არსებული #34/24525 საარქივო (საკომლო) ცნობის (ტომი I, ს.ფ. 34-43) მიხედვით, 2001-2004 წლებში ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მცხოვრებ რ. ჭ-ის კომლს ერიცხება 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი.

- დღეისათვის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მდებარე ს.კ. ... მიწის ნაკვეთის ფართობი შეადგენს 7832 კვ.მ-ს, რომელიც წარმოადგენს სახელმწიფოს საკუთრებას. ობიექტის ადგილზე დათვალიერებისას ჩატარებული აზომვების მონაცემების, საჯარო რეესტრში არსებული რეგისტრაციებისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის შეჯერების შედეგად, დადგინდა შემდეგი:

- ექსპერტიზისათვის წარმოდგენილ დოკუმენტაციაში არსებულ საარქივო (საკომლო) ცნობაში (#34/24525) მითითებული მიწის ნაკვეთის ფართობის რაოდენობა (1.25 ჰა / 12 500 კვ.მ) აღემატება, რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ, საჯარო რეესტრში სარეგისტრაციოდ 2020 წლის 13 ნოემბერს წარდგენილ #... განცხადებაზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთის (7029 კვ.მ) ფართობის რაოდენობას (12500–7029=5471) 5471 კვ.მ-ით. რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ საჯარო რეესტრში სარეგისტრაციოდ 2020 წლის 13 ნოემბერს წარდგენილ #... განცხადებაზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთი მდებარეობს ს.კ. ... მიწის ნაკვეთის ტერიტორიაზე.

სასამართლომ, ასევე, ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოში 2023 წლის 30 მაისს გამართულ სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულმა მოსარჩელის მეზობლებმა - მ. ხ-ამ და გ. ნ-ამ დაადასტურეს, რომ იციან რ. ჭ-ის მიწის ნაკვეთების მდებარეობა და მომიჯნავე ნაკვეთები, რომლის მესაკუთრეები იყვნენ შ-ა, შ-ა, კ-ა. მათ განმარტეს, რომ ცხოვრონენ სოფელ ...ში, რ. ჭ-ის მეზობლად. კარგად იცნობენ ამ ოჯახს. ყველამ იცის, რომ ეს მიწის ნაკვეთი მათი წინაპრების იყო ოდითგანვე, სადაც თავდაპირველად იდგა შენობა-ნაგებობაც, თუმცა მოგვიანებით ის განადგურდა. ერთ მხარეს მიწის ნაკვეთს ესაზღვრება გზა.

სასამართლომ განსახილველ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ 07.02.2018წ. #43/24525 საკომლო ცნობაში მითითებული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით (საარქივო ცნობით) გათვალისწინებულ მიწის ნაკვეთზე წარმოდგენილია საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზები. საქმეზე დადგენილი გარემოებებიდან გამომდინარე, საარქივო ცნობით, საკომლო წიგნით, ექსპერტიზის დასკვნით, მოწმეთა ჩვენებებითა და სხვა მტკიცებულებების საფუძველზე, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ განსახილველი უფლებადამდგენი დოკუმენტებითა და სარეგისტრაციოდ წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზებით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთი იდენტურია; შედეგად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ 07.02.2018წ. #43/24525 საკომლო ცნობაში მითითებული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით (საარქივო ცნობით) გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთი და საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთი არის იდენტური.

სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელმა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26² და 22-ე მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2009 წლის 12 ნოემბრის #2-16/163 მიმართვის ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე იშუამდგომლა. შუამდგომლობის ავტორის მითითებით, 2009 წლის 12 ნოემბრის მიმართვა #2-16/163 ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოში წარდგენილი იყო სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შესაგებელთან ერთად (აღნიშნული დოკუმენტი სასამართლოს კანცელარიას ჩაბარდა 2022 წლის 8 აპრილს). სამინისტროს მოსაზრებით, დოკუმენტის საქმეში წარდგენა ადასტურებს დავის მონაწილე მხარეებისათვის აღნიშნული დოკუმენტის შინაარსის გაცნობას, რაც, თავისთავად ცხადია, დაინტერესებულ პირს წარმოუშობდა აღნიშნული მიმართვის გასაჩივრების შესაძლებლობას. დასახელებული აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნა წარმოდგენილია 2023 წლის ივლისში, ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გასაჩივრების 1-თვიანი ვადის დარღვევით, რის გამოც, სამინისტროს მოსაზრებით, სახეზე იყო საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენლის აღნიშნულ პოზიციას სასამართლო არ დაეთანხმა და განმარტა, რომ 17.05.2023წ. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს #003102623 ექსპერტიზის დასკვნა, რომლითაც გამოვლინდა, რომ რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ საჯარო რეესტრში 2020 წლის 13 ნოემბერს სარეგისტრაციოდ წარდგენილ #... განცხადებაზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთი მდებარეობს ს.კ. ... მიწის ნაკვეთის ტერიტორიაზე, მოსარჩელე რ. ჭ-ის სასამართლო უწყებასთან ერთად გაეგზავნა და ჩაბარდა 2023 წლის 10 ივნისს. დადგენილია, რომ დაზუსტებული სარჩელი, რომელიც შეიცავდა მოთხოვნას საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2009 წლის 12 ნოემბრის #2-16/163 მიმართვის ბათილად ცნობის თაობაზე, ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოში რ. ჭ-ის მიერ გადმოგზავნილ იქნა ფოსტის მეშვეობით. კონვერტზე დასმულია ფოსტის ბეჭედი 10.07.2023წ. თარიღით. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ერთთვიანი ვადის გასვლას ადგილი არ ჰქონდა, რაც გამორიცხავდა მხარის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებას.

სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმის მასალებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელემ 2020 წლის 13 ნოემბერს განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა წარმოდგენილი დოკუმენტების: საარქივო ცნობის (#34/24525), საკომლო წიგნის, მიწის ნაკვეთის აზომვითი/აგეგმვითი ნახაზების საფუძველზე განხორციელებულიყო ზუგდიდში, სოფელ ...ში მდებარე 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე სპორადული რეგისტრაცია. თავის მხრივ, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, მოსარჩელის ზემოთ მითითებული მოთხოვნიდან გამომდინარე, 2020 წლის 6 დეკემბერს შესაბამისი წერილით (#...) მიმართა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას და სთხოვა მოსარჩელის მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად (ან/და პირიქით) „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის 4¹ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაედასტურებინა საარქივო ცნობით (#34/24525) გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთების იდენტურობა (ს.კ. ...). სწორედ მერიის მიერ წარმოდგენილი ადგილზე დათვალიერების ოქმი, რომლითაც არ დადგინდა „იდენტურობა“, გახდა რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველი. სასამართლომ, იქვე, დადგენილად მიიჩნია, რომ მერიამ სხვა ანალოგიურ შემთხვევაზე დაადგინა ასეთი „იდენტურობა“, რაც, მოსარჩელისგან განსხვავებით, გახდა სხვა პირზე (ბ. პ-აზე) უძრავი ნივთის რეგისტრაციის საფუძველი.

სასამართლომ მიუთითა „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-5 პუნქტზე, რომლის თანახმად, სისტემური რეგისტრაციისას, საჭიროების შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივ მდებარეობას (მიწის ნაკვეთის საზღვრებსა და კონფიგურაციას მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებთან მიმართებით) ადასტურებენ შესაბამის გეოგრაფიულ არეალში მდებარე სხვა მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები/საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლების მქონე პირები.

სასამართლომ განმარტა, რომ კანონმდებლობა მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლის მეშვეობით მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობის დადგენის შესაძლებლობას სწორედ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს, როდესაც უფლების დამდგენი დოკუმენტი არ შეიცავს მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობის დასადგენად საჭირო მონაცემებს. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზუგდიდის მერიის მუნიციპალიტეტის თანამშრომლის (სპეციალისტის) 2021 წლის 6 დეკემბრის ადგილზე დათვალიერების ოქმი #... ეწინააღმდეგება კანონს და ზღუდავს მოსარჩელის კანონიერ უფლებასა და ინტერესს.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მარეგისტრირებელმა ორგანომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულება - ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლის 2021 წლის 6 დეკემბრის #... ადგილზე დათვალიერების ოქმი. სასამართლოს მოსაზრებით, საჯარო რეესტრმა საერთოდ არ შეაფასა დაინტერესებული პირის მიერ მითითებული გარემოებები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რეესტრმა ჯეროვნად არ გამოიკვლია საქმის სხვა გარემოებები, ხოლო ზემოაღნიშნული ოქმი არ შეიცავდა დასაბუთებას, თუ რატომ ვერ მოხდა მიწის ნაკვეთის იდენტიფიკაცია, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც აღნიშნული ჩატარდა დაინტერესებული პირის მონაწილეობის გარეშე. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო ვალდებული იყო, სრულყოფილად გამოეკვლია და შეეფასებინა დაინტერესებული პირის მიერ წარდგენილი დოკუმენტები და მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიეღო გადაწყვეტილება საქმის წარმოების შეწყვეტის ან რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ, თუ წარდგენილი მტკიცებულებებითა და მის ხელთ არსებული მონაცემების ერთობლივი შეფასებით ვერ იქნებოდა დადგენილი ან გამოირიცხებოდა განსახილველი მიწის ნაკვეთის უფლების დამდგენ დოკუმენტთან იდენტურობა. შესაბამისად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააგენტო ვალდებული იყო, მის ხელთ არსებულ მტკიცებულებებთან და მონაცემებთან ერთობლიობაში შეეფასებინა დაინტერესებული პირის მიერ წარდგენილი ყველა მტკიცებულება, საამისოდ გამოეყენებინა საქმის გარემოებების გამოსაკვლევად სხვა სახის მოქმედებების განხორციელების შესაძლებლობა.

დადგენილი გარემოებებიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ განსახილველი უფლებადამდგენი დოკუმენტითა და სარეგისტრაციოდ წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთები იდენტური იყო. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ რეგისტრაციის დამაბრკოლებელ გარემოებად მხოლოდ უფლების დამდგენი დოკუმენტითა და სარეგისტრაციოდ წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზებით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთების იდენტურობის დადგენის შეუძლებლობა დასახელდა, საქმის გარემოებების ყოველმხრივ სათანადო გამოკვლევა საფუძველი იქნებოდა რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისათვის.

სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 16.05.1999წ. ბრძანებულება (ძალადაკარგულია 11.05.2007წ. 4741–Iს კანონით) მიღებულ იქნა მიწაზე საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის პროცესის დაჩქარებისა და საქართველოს მოქალაქეებისთვის სარეგისტრაციო მოწმობების გაცემის, აგრეთვე საქართველოში მიწის კადასტრისა და რეგისტრაციის სრულყოფილი სისტემის შექმნისთვის ხელშეწყობის მიზნით, ასევე დადგინდა მიწის აგეგმვის სამუშაოების, საკადასტრო რუკების, მიწის სარეგისტრაციო ბარათების, სარეგისტრაციო მოწმობების მომზადება და გაცემა, სხვა ნებისმიერი ღონისძიების უსასყიდლოდ განხორციელება, რომელიც საჭიროა მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციისთვის. ამჟამად მოქმედი „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ კანონის 23.1 მუხლის თანახმად, მითითებული ბრძანებულების საფუძველზე შედგენილი და საჯარო რეესტრში დაცული საკადასტრო მონაცემები ამ კანონის მიზნებისთვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მიწის ნაკვეთის მდებარეობის შესახებ დამატებით ინფორმაციად, რომელიც ექვემდებარება დაზუსტებას, შეცვლას ან გაუქმებას. ამდენად, სასამართლომ დაუსაბუთებლად და კანონშეუსაბამოდ მიიჩნია მოპასუხის - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამეგრელოს რეგიონული ოფისის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობასთან დაკავშირებით დაუშვებელია სისტემური რეგისტრაციის ე.წ. „ყვითელი ფენით“ გათვალისწინებული მონაცემების გამოყენება. საქმის მასალებში დაცული მოსარჩელის მიერ მითითებული საარქივო ცნობის, მიწის ნაკვეთების საკადასტრო აგეგმვით/აზომვითი ნახაზისა და საკადასტრო რუკების, მოწმეთა ჩვენებების, ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სოფელ ...ში მდებარე მოსარჩელე რ. ჭ-ის მიწის ნაკვეთის ჩრდილოეთ მხარეს მდებარეობს გზა, სამხრეთ მხარეს - ს.კ. ... მიწის ნაკვეთი (მესაკუთრე - სახელმწიფო), აღმოსავლეთ მხარეს - ს.კ. ... (მესაკუთრე - სახელმწიფო), ს.კ. ... და ს.კ. ... მიწის ნაკვეთები (ორივე ნაკვეთის მესაკუთრე - ფ. შ-ა), ხოლო დასავლეთ მხარეს - ს.კ. ... მიწის ნაკვეთი (მესაკუთრე - მ. შ-ა). იმავე ინფორმაციას შეიცავს საქმეში წარმოდგენილ სიტუაციურ ნახაზზე ასახული სისტემური აღრიცხვის მონაცემები. ამ მონაცემების მიხედვით, კი მოსარჩელის მიერ შესაბამისი უფლებადამდგენი დოკუმენტების საფუძველზე მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთები არის იდენტიფიცირებული, გარკვეულია, განსაზღვრულია მისი ადგილმდებარეობა და კოორდინატები და ემთხვევა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მონაცემებს, ხოლო აღნიშნულის საპირისპირო მტკიცებულებები მოპასუხეთა მიერ ვერ იქნა დამაჯერებლად მითითებული და წარმოდგენილი.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის - მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ მითითებული გარემოება მოსარჩელის კანონიერი ინტერესის არარსებობის შესახებ და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, სამართლებრივი თვალსაზრისით, პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებს მოსარჩელეს - რ. ჭ-ის, რადგან მიწის ნაკვეთები რომლის დარეგისტრირებასაც იგი ითხოვს საარქივო ცნობის საფუძველზე, უფლებრივად არის დაკავშირებული მასთან. კერძოდ, სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ უფლების დამდგენი დოკუმენტით კომლზე რიცხული 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი და საკადასტრო აზომვითი ნახაზები შესაბამის მიწის ფართზე, არის იდენტური. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთების იდენტურობაზე უარი მხარის მიერ გასაჩივრებულია, რომლის კანონიერება შეამოწმა სასამართლომ და დაასკვნა, რომ ის მიღებულია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით. შესაბამისად, წინამდებარე გადაწყვეტილებაში დადგენილი ფაქტებისა და ამ ფაქტების სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე, არსებობდა მოთხოვნის დაკმაყოფილების კანონიერი საფუძვლები.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს მის მიერ წარმოდგენილი უფლების დამდგენი მტკიცებულებების საფუძველზე რეგისტრაციაზე უარის თქმით შეეზღუდა შესაბამისი აქტების საფუძველზე მოპოვებული საკუთრების უფლება 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთზე. იგი უძრავ ქონებაზე ბატონობას ვეღარ ახორციელებდა, მას მხოლოდ გააჩნდა დოკუმენტურად მოპოვებული უფლება, რაც რჩებოდა რეალიზების გარეშე.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ და ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 ივნისის განჩინებით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და ყოველგვარი შეფასებისა და საქმის მასალებთან შეჯერების გარეშე, გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცებები სადავო გარემოებებთან დაკავშირებით, იმ არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტების გამოტოვებით, რომლებსაც მნიშვნელობა ჰქონდა დავის გადაწყვეტისთვის.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა საქმის ფაქტობრივ გარემოებისთვის რაიონული სასამართლოს მიერ მიცემული სამართლებრივი შეფასებები და მიიჩნია, რომ სასამართლოს დასკვნები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით წინააღმდეგობაში მოდიოდა მოქმედ საკანონმდებლო მოწესრიგებასა და სასამართლო პრაქტიკასთან. ყოველივე აღნიშნულის გამო კი, არსებობდა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები.

სადავო საკითხზე მსჯელობამდე, გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობასთან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა: ა) რაიონული სასამართლოს და ასევე მოსარჩელე მხარის მითითებებზე ადმინისტრაციული ორგანოების მხრიდან რ. ჭ-ითან მიმართებით თანასწორობის პრინციპის დარღვევასთან დაკავშირებით; ბ) სასამართლოს მსჯელობაზე ექსპერტიზის დასკვნის, როგორც მიწის ნაკვეთების იდენტურობის დამადასტურებელი მტკიცებულების გაზიარებაზე და გ) მოწმეთა ჩვენების, როგორც მიწის ნაკვეთზე რ. ჭ-ის უფლებისა და ამ მიწის ნაკვეთის მდებარეობის განმსაზღვრელი მტკიცებულებების სასამართლოს მხრიდან გაზიარებაზე, რადგან პალატის შეფასებით, სწორედ აღნიშნული დასკვნები გახდა სარჩელის დაკმაყოფილების ძირითადი საფუძველი.

ა) პირველი ინსტანციის სასამართლოსა და მოსარჩელე მხარის მხრიდან რ. ჭ-ის მიმართ თანასწორობის პრინციპის დარღვევის შესახებ მითითებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ თანასწორობის პრინციპის დარღვევას ადგილი აქვს მაშინ, როდესაც წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება სხვადასხვა პირების მიმართ განხილულ საქმეებზე ფაქტების იდენტურობა (სზაკ-ის 4.3 მუხლი). ამდენად, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ რაიონულმა სასამართლომ, რომელსაც არსებითად არ შეუფასებია, თუ რა სამართლებრივ თუ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით მიიღო მარეგისტრირებელმა ორგანომ ბ. პ-ას მიმართ კონკრეტული გადაწყვეტილება, დაუშვებელია იმსჯელოს ბ. პ-ას და რ. ჭ-ის საქმეთა იდენტურობის თაობაზე. სასამართლო, რომელსაც არ შეუფასებია კონკრეტულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით ბ. პ-ას უფლების დამდგენი დოკუმენტების კანონიერება, ვერ იმსჯელებს მის წარმოებაში არსებულ საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებების იდენტურობაზე სხვა ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში შეფასებულ და გამოკვლეულ მტკიცებულებებთან.

ამდენად, პალატის მითითებით, ასეთ პირობებში, სასამართლო ვერ შეაფასებს, თუ რამდენად კანონიერად იქნა მიღებული გადაწყვეტილება ბ. პ-ასთან თუ იმ პირებთან (ბა. პ-ა, მ. პ-ა, ც. გ-ა, ა. პ-ა) მიმართებით, რომლებზეც მხარე უკვე საქმის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას ამახვილებდა ყურადღებას.

ამასთან, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს შეცდომის ან კანონის მოთხოვნების გაუთვალისწინებლობის პირობებში მიღებული გადაწყვეტილება არ ანიჭებს სხვა პირს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 მუხლის საფუძველზე მის მიმართაც ანალოგიური გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნის უფლებას, რადგან „კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპი“ გულისხმობს პირის კანონიერი უფლებებისა და თავისუფლებების, კანონიერი ინტერესის შეზღუდვის ან მათი განხორციელებისათვის ხელშეშლის აკრძალვას, რამდენადაც „არ არსებობს თანასწორობა უკანონობაში“ (იხ. სუსგ #ბს-246-243(კ-14) 23.09.2014წ.).

ბ) ექსპერტიზის დასკვნასთან დაკავშირებით, პალატამ მიიჩნია, რომ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 17.05.2023წ. #003102623 ექსპერტიზის დასკვნა საერთოდ არ სცემდა პასუხს სასამართლოს მიერ დასმულ შეკითხვას საკომლო ცნობაში (#34/24525, 07.02.2018წ.) მითითებული მიწის ნაკვეთისა და რ. ჭ-ის მიერ საჯარო რეესტრში 2020 წლის 13 ნოემბრის #... განცხადებაზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთის იდენტურობის თაობაზე, თუმცა რატომღაც სასამართლომ აღნიშნული დასკვნა მიიჩნია იდენტურობის დამადასტურებელ ერთ-ერთ მტკიცებულებად. ექსპერტიზის დასკვნაში აღნიშნულია, რომ „ექსპერტიზისათვის წარდგენილ დოკუმენტაციაში არსებულ საკომლო ცნობაში (#34/24525) მითითებული მიწის ნაკვეთის ფართობის რაოდენობა (1.25 ჰა, 12 500 კვ.მ) აღემატება რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ, საჯარო რეესტრში სარეგისტრაციოდ 2020 წლის 13 ნოემბერს წარდგენილ #... განცხადებაზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთის (7029 კვ.მ) ფართობის რაოდენობას (12500-7019=5471) 5471 კვ.მ-ით; რ. ჭ-ის (პ/ნ ...) მიერ საჯარო რეესტრში სარეგისტრაციოდ 2020 წლის 13 ნოემბერს წარდგენილ #... განცხადებაზე თანდართულ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთი მდებარეობს (ს.კ. ...) მიწის ნაკვეთის ტერიტორიაზე“.

სააპელაციო პალატის შეფასებით, მოხმობილი ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც ერთ-ერთ საფუძვლად უდევს სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებას, არ შეიცავს არათუ სრულყოფილ მონაცემებს, არამედ ზოგად მონაცემებსაც კი სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უძრავი ქონების მოსარჩელის უფლების დამდგენ დოკუმენტში ასახულ უძრავ ქონებასთან იდენტურობის თაობაზე და ცხადია, ასეთ იდენტურობას ვერ შექმნის უფლების დამდგენ დოკუმენტში მითითებული და სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უძრავი ნივთების მხოლოდ ფართობის დამთხვევა ან ფართობის ნაკლებობა და მათემატიკური მსჯელობა იმაზე, თუ რამდენი კვადრატული მეტრითაა ნაკლები სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ფართობი საარქივო ცნობაში მითითებულზე, ასევე, ვერც ის გარემოება, რომ სარეგისტრაციო მიწის ნაკვეთი ემთხვევა საჯარო რეესტრში სახელმწიფოს საკუთრებად რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთს (ს.კ. ...). პალატამ მიუთითა, რომ აღნიშნული მარეგისტრირებელმა ორგანომაც დაადგინა სიტუაციური ნახაზის მომზადებისას ზედდების გამოვლენისას. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ ექსპერტიზის დასკვნა არასრულად და ექსპერტიზის წინაშე დასმულ საკითხთან შეუსაბამოდ მიიჩნია.

გ) პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებით, სხდომაზე გამოკითხულმა მოწმეებმა დაადასტურეს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი რ. ჭ-ის საკუთრებაა და რომ სწორედ ის ახდენს მასზე ფაქტობრივ ბატონობას, თუმცა პალატის შეფასებით, მოწმეთა ჩვენებები მიწის ნაკვეთის ფლობასთან დაკავშირებით, წინააღმდეგობაში მოდიოდა საქმის მასალებში დაცულ სხვა მტკიცებულებებთან, რომელთა შესახებაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია.

კერძოდ, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მდებარე 1000 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი ...) რეგისტრირებულია რ. ჭ-ის საკუთრების უფლება. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს #34/24525 (07.02.2018წ.) იგივე საარქივო ცნობა, რომელში მითითებული მიწის ნაკვეთის, სარეგისტრაციოდ წარდგენილ მიწის ნაკვეთთან იდენტურობასა და კუთვნილებასაც მოწმეები ადასტურებენ, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელის საკუთრებად უკვე რეგისტრირებული ნაკვეთი, სივრცობრივად სარეგისტრაციოდ წარდგენილ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებული არ არის (იხ. საქართველოს ინტერაქტიული რუკა - https://maps.municipal.gov.ge).

გარდა ამისა, საქმის მასალებით, ასევე, დადგენილია, რომ რ. ჭ-იმა #34/24525 (07.02.2018წ.) საარქივო ცნობის საფუძველზე არაერთხელ მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სივრცობრივად სხვადასხვა ადგილზე მდებარე, სხვადასხვა ფართის, სხვადასხვა კონფიგურაციის მიწის ნაკვეთებზე უფლების რეგისტრაციის თაობაზე. კერძოდ, #... (17.01.2018წ.) სარეგისტრაციო განაცხადებით მოსარჩელე მხარე ითხოვდა იმავე უფლების დამდგენი დოკუმენტით 6015 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციას. აღნიშნულ რეგისტრაციაზე განმცხადებელს ეთქვა უარი იდენტურობის დაუდგენლობის გამო (ადგილზე დათვალიერების ოქმი #...). ამავე სარეგისტრაციო წარმოების ფარგლებში მომზადებული სიტუაციური ნახაზის მიხედვით კი, სარეგისტრაციოდ წარდგენილ უძრავ ნივთს ზედდება უფიქსირდებოდა #... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთთან.

#... (19.02.2018.) სარეგისტრაციო განცხადებით მოსარჩელე მხარე ითხოვდა იმავე უფლების დამდგენი დოკუმენტით 1 982 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციას. აღნიშნულ რეგისტრაციაზე განმცხადებელს ეთქვა უარი იდენტურობის დაუდგენლობის გამო (ადგილზე დათვალიერების ოქმი #...). ამავე სარეგისტრაციო წარმოების ფარგლებში მომზადებული სიტუაციური ნახაზის მიხედვით კი, სარეგისტრაციოდ წარდგენილ უძრავ ნივთს ზედდება უფიქსირდებოდა #... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთთან.

#... (09.07.2019წ.) სარეგისტრაციო განაცხადით რ. ჭ-იმა მოითხოვა 7 904 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია (უფლების დამდგენი დოკუმენტი - საარქივო ცნობა #34/24525). სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, განაცხადით წარდგენილი აზომვითი ნახაზი ზედდებაში ხვდებოდა #... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებასთან. აღნიშნულ რეგისტრაციაზეც განმცხადებელს ეთქვა უარი იმის გამო, რომ არ დადგინდა უფლების დამდგენ დოკუმენტსა და აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთების იდენტურობა (ადგილზე დათვალიერების ოქმი #...). ასევე, #... (01.07.2019წ.) სარეგისტრაციო განცხადება რ. ჭ-ის მიერ წარდგენილი იყო იმავე მოთხოვნით, რომლის თაობაზეც, ქონების რეგისტრაციის დეპარტამენტმა მიიღო სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ #... გადაწყვეტილება.

აღნიშნული გარემოებების შეფასებით, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ საარქივო ცნობაში მითითებული 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთის არაერთ ნაკვეთად დარეგისტრირებას მოსარჩელე ცდილობდა ...ის ტერიტორიაზე სხვადასხვა ადგილზე, მის საკუთრებად ამავე საარქივო ცნობით უკვე აღრიცხული მიწის ნაკვეთი კი სივრცობრივად საერთოდ არ უკავშირდება არც წინა პერიოდში და არც მოცემულ დავაზე სარეგისტრაციოდ წარდგენილ უძრავ ნივთს.

შესაბამისად, მაშინ, როდესაც მოსარჩელის მიერ უფლების დამდგენ დოკუმენტად მიჩნეული საარქივო ცნობა მასში მითითებული უძრავი ნივთის თაობაზე არ შეიცავდა რაიმე მაიდენტიფიცირებელ მონაცემს, პალატამ მიიჩნია, რომ მოწმეთა განმარტებები დამოუკიდებლად არ შეიძლებოდა განხილული ყოფილიყო მოსარჩელის მოთხოვნის დამადასტურებელ უპირობოდ რელევანტურ მტკიცებულებებად, რადგან მათ არ აქვთ უტყუარი მნიშვნელობა და მათი შეფასება ხდება სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში. საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებები კი, არათუ ამყარებდა მოწმეთა ჩვენებებს, არამედ ეჭვებს წარმოშობდა მათ მიერ მიცემული განმარტებების სანდოობასთან დაკავშირებით. ამასთან, საგულისხმო იყო ის გარემოებაც, რომ პირები, რომლებიც ადასტურებდნენ მოსარჩელის მიერ #... განცხადებებით სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთების ფლობის ფაქტს, არ წარმოადგენდნენ ამ მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ექსპერტიზის დასკვნისა და მოწმეთა ჩვენებების გაზიარებას, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც დასკვნა და მოწმეთა განმარტებები განმტკიცებული არ იყო საქმეში დაცული მტკიცებულებებით.

რაც შეეხება უშუალოდ სადავო საკითხს, განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ რ. ჭ-იმა 2020 წლის 13 ნოემბერს (განცხ. #...) მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა #34/24525 (07.02.2018წ.), საარქივო ცნობაში მითითებულ 1.25 ჰა-დან 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უფლების რეგისტრაცია, მართლზომიერი მფლობელობის საფუძვლით. მოთხოვნილ რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ ვერ დადგინდა უფლების დამდგენ დოკუმენტსა და სარეგისტრაციოდ წარდგენილ საკადასტრო აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთების იდენტურობა მუნიციპალიტეტის ორგანოს მიერ. ამასთან, დადგინდა, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთი ზედდებაში იყო სახელმწიფოს საკუთრებაში აღრიცხულ მიწის ნაკვეთთან.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „რ“ ქვეპუნქტზე, რომლითაც მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელ დოკუმენტად მიიჩნეოდა 2004 წლის 4 ოქტომბრამდე უძრავი ნივთის მფლობელად (მოსარგებლედ) ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხვის დამადასტურებელი ცნობა-დახასიათება, საკომლო წიგნიდან ამონაწერი, მებაღის წიგნაკი, „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილების შესაბამისად სოფლის (დაბის) ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების გადაწყვეტილებით შექმნილი მიწის რეფორმის კომისიის მიერ შედგენილი და სოფლის (დაბის) ყრილობაზე (საერთო კრებაზე) დამტკიცებული მიწების განაწილების სია (შემდგომ − განაწილების სია) თანდართული მიწის გამოყოფის გეგმით ან მის გარეშე, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწით ან არასასოფლო- სამეურნეო დანიშნულების მიწით სარგებლობისთვის გადასახადის გადამხდელთა სია (შემდგომ − საგადასახადო სია), სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოების მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის მიმაგრების აქტი ან მიწის ნაკვეთის გეგმა, სასამართლოს აქტი, საქართველოს ეროვნულ არქივში ან სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს არქივში დაცული დოკუმენტი (მათ შორის, ბინის მეპატრონეთა წიგნის ჩანაწერი, მიწის საკადასტრო წიგნის ჩანაწერი) თანდართული მიწის გამოყოფის გეგმით ან მის გარეშე, სარეგისტრაციო წარმოებისას მოძიებული/წარმოდგენილი სხვა შესაბამისი დოკუმენტი.

ამავე კანონის მე-7 მუხლის (მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის წესი) პირველი პუნქტის მიხედვით, მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისთვის, მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტი შედგენილი უნდა ყოფილიყო „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი – მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედებამდე (2007 წლის 20 სექტემბერი). ამავე მუხლის მე-7 პუნქტის მიხედვით, კომლის წევრის (წევრების) მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება რეგისტრირდება საკომლო წიგნიდან ამონაწერის საფუძველზე. ეს ამონაწერი უნდა შეიცავდეს კომლის წევრებისა და კომლის ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ ბოლო მონაცემებს, მაგრამ არაუგვიანეს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი–მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედების (2007 წლის 20 სექტემბერი) პერიოდისა. ამავე მუხლის მე-8 პუნქტის მიხედვით, საკომლო წიგნის ჩანაწერის საფუძველზე მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირდება მხოლოდ კომლის იმ წევრის (წევრების) საკუთრების/თანასაკუთრების უფლება, რომლის (რომელთა) კომლის წევრობა უტყუარად დასტურდება. მითითებული მუხლის მე-9 პუნქტის შესაბამისად, თუ 1992−2007 წლების საარქივო ჩანაწერებით დგინდება მხოლოდ კომლის შემადგენლობა და მათში მიწაზე ქონებრივი მდგომარეობა მითითებული არ არის, ან საარქივო ჩანაწერებით კომლზე აღრიცხულია მხოლოდ საცხოვრებელი სახლი და მიწაზე შესაბამისი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი არ იძებნება, კომლის მიერ 2007 წლის 20 სექტემბრამდე ფაქტობრივად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე (ჯამში არაუმეტეს 0.75 ჰა-სა) საკუთრების უფლება რეგისტრირდება მუნიციპალიტეტის მიერ კომლის წევრთა მიერ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით დადასტურების შემთხვევაში. ამავე მუხლის მე-15 პუნქტის მიხედვით კი, თუ 2007 წლის 20 სექტემბრამდე შედგენილი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი არ აკმაყოფილებდა ამ კანონით დადგენილ მინიმალურ სავალდებულო მოთხოვნებს, მაგრამ მასში მითითებული იყო დაინტერესებული პირის ვინაობა, უძრავი ნივთის მისამართი (ქალაქი, დაბა ან/და სოფელი) და ფართობი, ეს დოკუმენტი რეგისტრაციის საფუძვლად შეიძლება გამოყენებული ყოფილიყო ამ კანონის 4¹ მუხლით დადგენილი წესით მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლის მიერ მიწის ნაკვეთების იდენტურობისა და დაინტერესებული პირის მიერ მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობის დადასტურების შემთხვევაში.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ მე-7 მუხლის დასახელებულ მე-15 პუნქტში მითითებული, 4¹ მუხლის (მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლის უფლებამოსილებები) პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით კი, სარეგისტრაციო წარმოების პროცესში მუნიციპალიტეტის წარმომადგენელი, საჭიროების შემთხვევაში, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით ადგენდა უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის ან/და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობას, გარდა სისტემური რეგისტრაციისა და იმ შემთხვევისა, როდესაც სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის საფუძველზე უტყუარად დგინდებოდა მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი მდებარეობა.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ რ. ჭ-ის მიერ მარეგისტრირებელ ორგანოში განცხადების წარდგენის დროს მოქმედი კანონმდებლობა ითვალისწინებდა მუნიციპალიტეტის მიერ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობის დადგენას, რა მიზნითაც მიმართა მარეგისტრირებელმა ორგანომ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას და რომლის უარყოფითი დასკვნაც მიწის ნაკვეთების იდენტურობის თაობაზე საფუძვლად დაედო განმცხადებლისთვის მოთხოვნილ რეგისტრაციაზე უარის თქმას. მუნიციპალიტეტისთვის კი, როგორც დასახელებული მუხლის შინაარსიც ცხადყოფს, იდენტურობის დასადგენად, პირველ რიგში, სახელმძღვანელოა ის უფლების დამდგენი დოკუმენტი, რომელშიც აღნიშნულ მიწის ნაკვეთთან სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთების იდენტურობის დადგენასაც მისგან მარეგისტრირებელი ორგანო მოითხოვდა. უფლების დამდგენი დოკუმენტი - საარქივო ცნობა კი მომზადებული იყო საკომლო წიგნის ჩანაწერების შესაბამისად, რომელიც რაიმე მაიდენტიფიცირებელ ცნობას, კომლის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით არ შეიცავდა და აღნიშნული უდავოდაა დადგენილი წარმოდგენილი საქმის მასალებით.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთების იდენტურობის საკითხი სასამართლოს არ შეიძლებოდა გადაეწყვიტა იმ უფლების დამდგენი დოკუმენტის შეფასების გარეშე, რაზეც მოსარჩელე ამყარებდა თავის მოთხოვნას სადავო უძრავი ნივთის მის საკუთრებად აღრიცხვის თაობაზე.

შესაბამისად, პალატამ დაასკვნა, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტა, რაიონული სასამართლოს მხრიდან, უპირველესად, მოითხოვდა სარჩელის მატერიალური საფუძვლების სამართლებრივად შეფასებას, რაც არ განხორციელებულა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საჭირო იყო საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლოს მხრიდან სარჩელის მატერიალური საფუძვლიანობა-დასაბუთებულობის შესახებ მსჯელობა. სარჩელის მატერიალური საფუძვლების შემოწმება კი იმ უფლების დამდგენი დოკუმენტის შეფასებას გულისხმობს, რომელიც მოსარჩელეს, მისივე მტკიცებით, სადავო უძრავ ქონებაზე უფლებას წარმოუშობდა. ასეთს კი, როგორც არაერთხელ აღინიშნა, მოსარჩელის შეფასებით წარმოადგენდა #34/24525, 07.02.2018წ. საარქივო ცნობა.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საკომლო წიგნის ჩანაწერების მნიშვნელობაზე და მოიხმო მასთან დაკავშირებით იურიდიულ ლიტერატურასა თუ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაში ასახული მსჯელობები. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კიდევ უფრო გამოსაკვლევი და შესაფასებელი ხდებოდა საქმის მასალებში წარმოდგენილი 07.02.2018წ. #34/24525 საარქივო ცნობის შინაარსის შეფასება. კერძოდ, საარქივო ცნობის ანალიზით ცხადყოფდა, რომ მოსარჩელე რ. ჭ-ი 1986-2000 წლებში ირიცხებოდა მამის - ო. ჭ-ის კომლში, თუმცა ამ პერიოდში კომლს ქონებრივი მონაცემები არ უფიქსირდებოდა. 2001-2005 წლებში საკომლო წიგნის ჩანაწერებში, ო. ჭ-ის კომლს უკვე ერიცხება 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი, თუმცა ამავე ცნობით, 2001-2005 წლების ო. ჭ-ის საკომლო წიგნში ჩანაწერები კომლში რიცხული პირების შესახებ წინააღმდეგობრივია, რადგან თუ ერთ შემთხვევაში ამ პერიოდში კომლში ირიცხებიან 1. ო. გ.-ს ძე ჭ-ი - ოჯახის უფროსი, 2. მ. კ.-ს ასული ჭ-ი - მეუღლე, 3. რო. ო.-ს ძე ჭ-ი - შვილი, 4. რ. ო.-ს ძე ჭ-ი - შვილი და ამავე დროს რ. ჭ-იზე გაკეთებულია აღნიშვნა, რომ იგი ცალკე კომლადაა გამოყოფილი, მეორე შემთხვევაში, იმავე კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან: 1. ს. ა.-ს ძე ს-ა - ოჯახის უფროსი (ხაზგადასმულია, ამოწერილია), 2. რ. (რთულად იკითხება) ო.-ს ძე ჭ-ი - ოჯახის უფროსი, თუმცა იქვე აღნიშნულია, რომ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს ფლობს ო. ჭ-ი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ უფლების მართლზომიერი მფლობელობის საფუძველია არა ნებისმიერი ამონაწერი საკომლო წიგნიდან, არამედ მხოლოდ ის ჩანაწერი საკომლო წიგნში, რომელიც კანონით დადგენილი პერიოდისთვის მოსარჩელის კომლის წევრობაზე მიუთითებს და ამტკიცებს მის უფლებას ამ პერიოდისთვის კომლის სახელზე რიცხულ ქონებაზე. ამასთან, საკომლო წიგნების ჩანაწერები უნდა ეფუძნებოდეს კონკრეტულ სამართლებრივ საფუძვლებს და თუ კომლის ქონება იზრდება მიწის რეფორმის პერიოდში, თუ სხვა საფუძვლით, აუცილებელია საკომლო წიგნებში შესაბამისი ჩანაწერის არსებობა კომლის ქონებრივი მონაცემების გაზრდის საფუძვლებთან დაკავშირებით. პალატის მითითებით, აღნიშნული რაიონულ სასამართლოს არ გამოუკვლევია და ყოველგვარი კრიტიკის გარეშე გაზიარებულ იქნა მოსარჩელის პოზიცია, რომ 07.02.2018წ. #34/24525 საარქივო ცნობა წარმოუშობდა მას უფლებას ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ...ში მდებარე 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთზე, ისე, რომ არ გამორკვეულა, გამოიყო თუ არა რ. ჭ-ი ცალკე კომლად, იყო თუ არა იგი კომლის წევრი 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით და ა.შ.

გარდა ამისა, როგორც უკვე აღინიშნა, ო. ჭ-ის კომლის ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ მონაცემი 0-დან 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთზე იცვლება 2001 წლიდან საკომლო წიგნების ჩანაწერების მიხედვით. ამ პერიოდში კი საქართველოში არა მხოლოდ დაწყებულია, არამედ უკვე დასრულებულია მიწის რეფორმა. რეფორმის პერიოდში კი, „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილების მე-4 პუნქტში საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 10 მარტის #290 დადგენილებით შეტანილი ცვლილების შესაბამისად, „მიწის რეფორმის ფონდში არ გამოიყოფოდა შავი ზღვის სანაპიროს სამკილომეტრიან ზოლში მდებარე ის მიწები, რომლებზეც პერსპექტივაში გათვალისწინებულია ახალი კურორტების აგება ან საკურორტო მეურნეობის განვითარებისათვის საჭირო კომუნიკაციების მოწყობა, არსებული კურორტების გენერალური გეგმით გათვალისწინებული მიწები, აგრეთვე ფართობები, რომელთაც ზღვის ნაპირდაცვითი მნიშვნელობა აქვთ და მოსახლეობისათვის მათი გადაცემა გარემო დაცვის თვალსაზრისით გაუმართლებელია, ასევე ის მიწები, რომლებზეც მოწყობილია მელიორაციული სისტემები. შავი ზღვის სანაპიროს სამკილომეტრიან ზოლში მდებარე დანარჩენი მიწებიდან იქ მცხოვრებ მოსახლეობას შესაძლებობის ფარგლებში გამოეყოფოდა სარგებლობის უფლებით დამატებითი საკარმიდამო ნაკვეთები სოფლის მეურნეობის პროდუქტების მოსაყვანად, მათზე კაპიტალური მშენებლობის უფლების გარეშე და მათ მიზნობრივ გამოყენებაზე მკაცრი კონტროლის დაწესებით“.

შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კიდევ ერთი გარემოება, რომელსაც რაიონული სასამართლოს მხრიდან შეფასება არ მოჰყოლია, იყო სადავო მიწის ნაკვეთების მდებარეობის საკითხი, კერძოდ, ზღვიდან რამდენ კილომეტრში მდებარეობს რ. ჭ-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთები და შეიძლებოდა თუ არა, აღნიშნული მიწის ნაკვეთები გამხდარიყო კერძო საკუთრების ობიექტი მიწის რეფორმის შედეგად. ამასთან, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს ინტერაქტიული რუკით სადავო ნაკვეთი ზღვასთან ახლოს მდებარეობს. ასევე, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ 2022 წლის 23 დეკემბრის #219680 წერილით ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოს გადაუგზავნა სასამართლოს მიერ მოთხოვნილი ზუგდიდის რაიონის სოფელ ...ის (7023 კვ.მ) სიტუაციური ნახაზი, ამონარიდი მიწათსარგებლობის გეგმიდან და აცნობა, რომ ზუგდიდის რაიონის, ...ს მეხილეობის კოლმეურნეობის 1978 წლის მიწათსარგებლობის გეგმის მიხედვით, 15.12.2020წ. #... განაცხადზე წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა სატყეო მეურნეობის მიწებით დაკავებულ ტერიტორიას, რომლის დანიშნულება და კატეგორია არ დგინდებოდა. სასამართლოს, ასევე, მიეწოდა 2020 წლის 15 დეკემბერს #... სარეგისტრაციო განცხადებაზე წარმოდგენილი საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის ასლი და ეცნობა, რომ სააგენტოს არქივში დაცულ მიწის განაწილების სიებისა და სქემების საარქივო მასალაში სოფელ ...ის მიწის ნაკვეთის განაწილების გეგმა არ მოიძებნა.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქართველოს პრეზიდენტის 16.05.1999წ. ბრძანებულებაზე (ძალადაკარგულია 11.05.2007წ. 4741–Iს კანონით) და მიუთითა ამჟამად მოქმედი „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ კანონის 23.1 მუხლზე, რომლის თანახმად, „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის გადაუდებელ ღონისძიებათა და საქართველოს მოქალაქეთათვის სარეგისტრაციო მოწმობების გაცემის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 16 მაისის #327 ბრძანებულებისა და „საქართველოს ტერიტორიაზე არსებულ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციასა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფასთან დაკავშირებული ცალკეული საკითხის მოწესრიგების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 28 ივნისის #231 დადგენილების საფუძველზე შედგენილი და საჯარო რეესტრში დაცული საკადასტრო მონაცემები ამ კანონის მიზნებისათვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მიწის ნაკვეთის მდებარეობის შესახებ დამატებით ინფორმაციად, რომელიც ექვემდებარება დაზუსტებას, შეცვლას ან გაუქმებას.

ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ იმის გათვალისწინებით, რასაც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო მიუთითებდა სადავო მიწის ნაკვეთის დანიშნულებასა და კატეგორიასთან დაკავშირებით, საქმის ხელახალი განხილვისას შეფასება უნდა მისცემოდა, აგრეთვე, მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობასთან დაკავშირებით სისტემური რეგისტრაციის ე.წ. „ყვითელი ფენით“ (სისტემური აღწერის დაუზუსტებელი, დაურეგისტრირებელი ტერიტორია, ანუ ე.წ. ყვითელი ფენა, მხარეთა მიერ წარდგენილი დაზუსტებული მონაცემები, ანუ ე.წ. წითელი ფენა) გათვალისწინებულ მონაცემებს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის ხელახალი განხილვა საჭიროებდა რაიონული სასამართლოს მხრიდან სადავო უძრავ ქონებებზე რ. ჭ-ის უფლების დამდგენი დოკუმენტის სათანადო შეფასებას და პასუხის გაცემას ყველა იმ ბუნდოვანებისათვის, რასაც აღნიშნული დოკუმენტი სოფელ ...ში 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთის რ. ჭ-ის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებობასთან დაკავშირებით შეიცავდა. მათ შორის, სასამართლოს უნდა გამოერკვია, გააჩნდა თუ არა რ. ჭ-ის ო. ჭ-ის კომლის ქონებაზე უფლებები, ასევე, დაედგინა, თუ რა გახდა კომლზე რიცხული ქონების აღრიცხვის საფუძველი და, ზოგადად, შეიძლებოდა თუ არა აღნიშნული მიწის ნაკვეთები ყოფილიყო კერძო საკუთრების ობიექტი. მაშასადამე, რაიონულ სასამართლოს საქმის ხელახლა განხილვისას ობიექტურად უნდა გამოეკვლია თითოეული გარემოება, რაზეც მხარეები ამყარებდნენ თავიანთ პოზიციებს, შეეჯერებინა მათი მოსაზრებები საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებთან და მიღებულ გადაწყვეტილებაში აესახა საკუთარი იურიდიულად დასაბუთებული დასკვნები, რომლითაც იზიარებდა ან უარყოფდა მათ.

რაც შეეხება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-ზემო სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს #2-16/163 მიმართვის ბათილად ცნობის ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხს და ამ ნაწილში აპელანტის მოთხოვნას საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული საკითხი ცალკე შეფასებას არ საჭიროებდა და საქმის ხელახალი განხილვის ფარგლებში, პირველი ინსტანციის სასამართლოს განხილვის საგანი მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლებოდა გამხდარიყო, თუკი დადგინდებოდა, რომ სადავო ქონების სახელმწიფო საკუთრებად აღრიცხვით რ. ჭ-ის ხელი ეშლებოდა საკუთრების უფლების რეალიზებაში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ჭ-იმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო, ასევე, არის ფაქტების დამდგენი სასამართლო. მას ხელეწიფება დავის სრულყოფილად და ობიექტურად განხილვა-გადაწყვეტის მიზნით დამატებით მტკიცებულებათა გამოთხოვა, მოწმეთა დაკითხვა და ა.შ. სააპელაციო სასამართლომ განსახილველ საქმეზე აღნიშნული განახორციელა, რის შემდგომაც მას უნდა მიეღო დასაბუთებული გადაწყვეტილება და მხარეთა შორის არსებული დავა კონკრეტული შედეგით დაესრულებინა. კასატორის მოსაზრებით, მიღებული განჩინებით სააპელაციო პალატამ ფაქტობრივად თავი აარიდა დავის გადაწყვეტას, რითაც არ განახორციელა სწორი და ეფექტური მართლმსაჯულება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოში სრულყოფილად იქნა გამოკვლეული ყველა ფაქტი, მათ შორის, დაიკითხა მოწმე - ზ. ა-ა, რომელიც პირველ ინსტანციაში არ ყოფილა დაკითხული, ასევე, წარმოდგენილ იქნა სადავო უძრავ ნივთთან მიმართებით დამატებით ფაქტის კონსტატაციის მასალები და არქივიდან გამოთხოვილ იქნა ინფორმაცია (ცნობა).

კასატორის შეფასებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში ფაქტები არასწორად არის დადგენილი, ხოლო არასწორად დადგენილ ფაქტებს, ბუნებრივია, მიცემული აქვს არასწორი სამართლებრივი შეფასება. კასატორი მაგალითისათვის მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილი ფაქტის კონსტატაციის მტკიცებულება არასრულყოფილად და არაობიექტურად არის შეფასებული. პალატამ არ დაადგინა და აღნიშნა ის გარემოება, რომ მიწის ნაკვეთს მოსარჩელე იყენებს სასოფლო-სამეურნეო მიზნებისათვის, კერძოდ, მოჰყავს მარცვლეული კულტურა - სიმინდი, რაც, ასევე, თვალნათლივ ჩანს ფაქტის კონსტატაციის მასალებში. ამასთან, იგივე განმარტა მოწმემაც, თუმცა სასამართლომ ამ ფაქტზე არც კი გაამახვილა ყურადღება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მას სასამართლოში წარდგენილი ჰქონდა ანალოგიურ შემთხვევაში გვერდით მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია, თუმცა მის შემთხვევაში, იმავე სახის დოკუმენტების საფუძველზე, მიღებულ იქნა სრულიად განსხვავებული შედეგი. ასევე, პალატამ არ იმსჯელა მოწმეთა განმარტებებზე, რომლებიც დეტალურად აღწერდნენ საქმის გარემოებებს და ადასტურებდნენ რ. ჭ-ის ოჯახის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობას ჯერ კიდევ წინაპრებიდან მოყოლებული.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ თავად გამოითხოვა მტკიცებულებები, თუმცა ამ მტკიცებულებათა გამოკვლევა-შეფასება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დაავალა, რაც სამართლებრივად უსწოროა.

კასატორის მითითებით, მოწინააღმდეგე მხარეები აღნიშნავდნენ, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი არ გაცემულა და იგი საკურორტო ტერიტორიას მიეკუთვნებოდა, მაშინ, როდესაც მის გვერდით და ირგვლივ მდებარე მიწები ფიზიკური პირების საკუთრებაშია რეგისტრირებული. „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილების მე-4 პუნქტში საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 10 მარტის #290 დადგენილებით შეტანილ იქნა ცვლილებები, რომლის შესაბამისად, მიწის რეფორმის ფონდში არ გამოიყოფოდა შავი ზღვის სანაპიროს სამკილომეტრიან ზოლში მდებარე ის მიწები, რომლებზეც პერსპექტივაში გათვალისწინებულია ახალი კურორტების აგება ან საკურორტო მეურნეობის განვითარებისათვის საჭირო კომუნიკაციების მოწყობა, არსებული კურორტების გენერალური გეგმით გათვალისწინებული მიწები, აგრეთვე ფართობები, რომელთაც ზღვის ნაპირდაცვითი მნიშვნელობა აქვთ და მოსახლეობისათვის მათი გადაცემა გარემოს დაცვის თვალსაზრისით გაუმართლებელია, ასევე ის მიწები, რომლებზეც მოწყობილია მელიორაციული სისტემები...

კასატორი აღნიშნავს, რომ არც 70-იან, 80-იან, 90-იან წლებში და არც დღევანდელი მდგომარეობით ...ი საქართველოს კურორტების ნუსხაში არ შედის და მას არ აქვს მინიჭებული შესაბამისი სტატუსი. სხვა შემთხვევაში, მოპასუხეებს უნდა წარმოედგინათ შესაბამისი დოკუმენტი, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ 2000 წლამდე რ. ჭ-ა ვერ მიიღებდა მოთხოვნილ მიწას, რამდენადაც შესაძლებელი იყო ამ მიწებზე გაეთვალისწინებინათ ახალი კურორტების აგება ან საკურორტო მეურნეობის განვითარებისათვის საჭირო კომუნიკაციების მოწყობა.

კასატორი, ასევე, მიუთითებს „საქართველოს კურორტების ნუსხისა და სტატუსის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 3 ივლისის #428 დადგენილებაზე, სადაც კურორტების ნუსხაში არ შედის ...ი. შესაბამისად, კასატორი არარელევანტურად მიიჩნევს 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილების მე-4 პუნქტში საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 10 მარტის #290 დადგენილებით შეტანილი ცვლილების მოხმობას.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 18 ნოემბრის #... წერილზე, რომლითაც ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიას ეთხოვა 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 ბრძანების გაუქმება. კასატორის შეფასებით, საჯარო რეესტრი არ ასაბუთებს, თუ რატომ უნდა გაუქმდეს დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ მიღებული აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც დადგინდა იმ ნაკვეთის იდენტურობა, რომელიც მას ეკუთვნის. აღნიშნული წერილი ვერ ჩაითვლება ადმინისტრაციულ საჩივრად ან ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად, რამდენადაც იგი არ აკმაყოფილებს მის არც ერთ კრიტერიუმს.

კასატორის მითითებით, თავის მხრივ, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენელმა ...ის ადმინისტრაციულ ერთეულში - ლ. ა-ამ 2021 წლის 19 ნოემბერს ყოველგვარი გამოკვლევის გარეშე გამოსცა #ბ23.24213231 ბრძანება, რომლითაც ბათილად ცნო უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთისა და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობის დადგენის თაობაზე 2021 წლის 2 ივლისის #ბ23.24211832 ბრძანება. ამავე აქტით ბათილად იქნა ცნობილი 2021 წლის 30 ივნისის ადგილზე დათვალიერების ოქმი, რომლითაც დადგინდა სადავო მიწის ნაკვეთის იდენტურობა. აღნიშნულის შემდგომ, 2021 წლის 6 დეკემბერს ასევე დაუსაბუთებლად იქნა მიღებული ადგილზე დათვალიერების #... ოქმი, რომლითაც არ დადგინდა აზომვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთის იდენტურობა. კასატორი უკანონოდ მიიჩნევს ზემოაღნიშნულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს და თვლის, რომ არსებობს მათი გაუქმების საფუძვლები.

კასატორი მიუთითებს „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „რ“ ქვეპუნქტზე, რომლითაც მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელ ერთ-ერთ დოკუმენტად საკომლო წიგნიდან ამონაწერი მიიჩნევა. კასატორი, ასევე, ყურადღებას ამახვილებს საკომლო წიგნის ჩანაწერების მნიშვნელობაზე და მიუთითებს იურიდიულ ლიტერატურასა თუ სასამართლო პრაქტიკაში მასთან მიმართებით ასახულ განმარტებებზე. შედეგად, კასატორი აღნიშნავს, რომ მას გააჩნდა საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი სახელმწიფოს სახელზე დარეგისტრირებული ნივთის მიმართ, თუმცა საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ ჰქონდა. ფაქტი, რომ სახელმწიფოს სახელზე რიცხული ნივთი ფარავს აღნიშნული მიწის საკომლო წიგნით/საარქივო ცნობით გათვალისწინებულ ნივთს, დასტურდება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით, ასევე, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემული ექსპერტიზის დასკვნით.

ზემოაღნიშნულ გარემოებათა მხედველობაში მიღებით, კასატორი დადასტურებულად თვლის, რომ სახელმწიფომ დაირეგისტრირა მისი კუთვნილი უძრავი ნივთი და შედეგად, უკანონოდ შელახა მისი საკუთრების უფლება. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სახელზე მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციამდე საჯარო რეესტრს უნდა გამოეკვლია ნაკვეთის სხვა პირის სახელზე რეგისტრაციის არსებობა.

კასატორი საგულისხმოდ მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიამ მოსარჩელის მოთხოვნით, პირველ შემთხვევაში, დაადასტურა სადავო მიწის ნაკვეთის იდენტურობა, თუმცა, მეორე შემთხვევაში, გააუქმა იგი და უარი თქვა იდენტურობის დადგენაზე. კასატორის მითითებით, საარქივო ცნობისა და საკადასტრო აზომვითი/აგეგმვითი ნახაზის საფუძველზე, ...ში არაერთ მოქალაქეს აქვს მიწა საკუთრებაში აღრიცხული. მერიას კი დადგენილი აქვს ამ ნაკვეთთა იდენტურობა. კასატორი თვლის, რომ მერია ამ საქმიანობაში არის მიკერძოებული და გააჩნია არაერთგვაროვანი მიდგომა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული რ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 6 თებერვლის განჩინებით რ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, კერძოდ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, მიზანშეწონილად მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ, გაუქმდა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. აღნიშნულს საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ გასაჩივრებული განჩინებით პალატამ არ გაიზიარა საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისათვის რაიონული სასამართლოს მიერ მიცემული სამართლებრივი შეფასებები და მიიჩნია, რომ სასამართლოს დასკვნები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით წინააღმდეგობაში მოდიოდა მოქმედ საკანონმდებლო მოწესრიგებასა და სასამართლო პრაქტიკასთან. სააპელაციო პალატამ რაიონულ სასამართლოს, ასევე, დაავალა საქმის მასალებში წარმოდგენილი 07.02.2018წ. #34/24525 საარქივო ცნობის შინაარსის გამოკვლევა-შეფასება. თუმცა ნიშანდობლივია, რომ პალატა იქვე ადგენს მითითებულ დოკუმენტში ასახულ კომლის მდგომარეობას, ხოლო შემდგომ აბზაცებში კი რაიონულ სასამართლოს, ფაქტობრივად, კარნახობს, თუ რა სამართლებრივი შეფასება უნდა მიეცეს საარქივო ცნობით გადმოცემულ საკომლო ჩანაწერებს. ამავდროულად, სააპელაციო პალატა მიუთითებს „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილების მე-4 პუნქტში საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 10 მარტის #290 დადგენილებით შეტანილ ცვლილებაზე და რაიონულ სასამართლოს ავალებს გამოიკვლიოს სადავო მიწის ნაკვეთების მდებარეობა, კერძოდ, განსაზღვროს, ზღვის დონიდან რამდენ კილომეტრში მდებარეობს რ. ჭ-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი და შესაძლებელი იყო თუ არა, მიწის რეფორმის შედეგად აღნიშნული მიწის ნაკვეთები გამხდარიყო კერძო საკუთრების ობიექტი, მით უფრო იმის გათვალისწინებით, რომ პალატის მითითებით, საქართველოს ინტერაქტიული რუკით სადავო ნაკვეთი ზღვასთან ახლოს მდებარეობს.

საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ რ. ჭ-ი წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში, პირველ რიგში, სადავოდ ხდის სააპელაციო პალატის მხრიდან საქმის ხელახლა განსახილველად რაიონული სასამართლოსათვის დაბრუნებას. კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს, როგორც ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, ხელეწიფებოდა მის მიერ განჩინებაში მითითებული გარემოებების კვლევა და შედეგად, სადავო საკითხის არსებითი გადაწყვეტა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ, უპირველესად, შეფასება უნდა მისცეს სწორედ იმ საკითხს, თუ რამდენად მართებულად იქნა გამოყენებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლით გათვალისწინებული პროცესუალური ღონისძიება, ჰქონდა თუ არა პალატას რ. ჭ-ის უფლებრივი მდგომარეობის გამოკვლევა-შეფასების ფაქტობრივ-სამართლებრივი შესაძლებლობა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო, ასევე, მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს უბრუნებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, თუ: ა) ადგილი აქვს 394-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებს; ბ) გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილებით არასწორად ეთქვა უარი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების თაობაზე შეტანილი საჩივრის დაშვებაზე; გ) გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეეხება მხოლოდ სარჩელის დასაშვებობას; დ) გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არასწორად გამოტანილი განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილებაა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი.

ზემოაღნიშნულ სამართლებრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მართალია, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის პირველი ნაწილი განსაზღვრავს საქმის პირველ ინსტანციაში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლებს, თუმცა ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის ფორმულირება ცხადყოფს, რომ სააპელაციო სასამართლო, სათანადო საფუძვლის გამოვლენისას, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, აღჭურვილია საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საჭიროების შეფასების პროცესუალურ-სამართლებრივი კომპეტენციით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ რამდენადაც ეფექტიანი მართლმსაჯულების განხორციელება მოითხოვს სამართლიანი სასამართლოს უფლების შემადგენელი არაერთი კომპოტენტის სათანადო დაცვას, სააპელაციო სასამართლომ ინდივიდუალურად, საქმის სპეფიციკის გათვალისწინებით უნდა შეაფასოს საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებისა თუ საკითხზე არსებითი მსჯელობისა და შემაჯამებელი გადაწყვეტილების თავად სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღების მიზანშეწონილობა (იხ. შდრ. სუსგ #ას-1167-2019 22.07.2020წ., § 51). ნიშანდობლივია, რომ ზემოაღნიშნული განპირობებულია სამართლიანი სასამართლოს უფლებით, რომელიც ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის თანახმად, ადამიანის ერთ-ერთი ძირითადი უფლებაა და თავის თავში მოიცავს ადამიანის უფლებას, მისი საქმე გონივრულ ვადაში, სწრაფად და ეფექტიანად განიხილოს სასამართლომ (Profitis and Others v. Greece, §93; Tierce v. San Marino, §31; Surmeli v. Germany [GC], §129; Capuano v. Italy, §§30-31; Versini v. France, §29), რაც წარმოშობს სახელმწიფოს ვალდებულებას, ისე მოაწყოს თავისი სამართლებრივი სისტემა, რომ სასამართლოებმა უზრუნველყონ თითოეული პირის უფლება, გონივრულ ვადაში მიაღწიოს საბოლოო გადაწყვეტილებას დავაზე, რომელიც მისი სამოქალაქო უფლებებისა და მოვალებების განხორციელებას ეხება (Scordino v. Italy (no.1) [GC] §183, Surmeli v. Germany [GC], § 129). თუმცა, რამდენადაც ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი მოითხოვს, რომ მართლმსაჯულება იყოს სწრაფი და ეფექტიანი, ხაზს უსვამს, რომ ამით არ უნდა დაზარალდეს მართლმსაჯულების სწორად (სათანადოდ) განხორციელების პრინციპი (Von Maltzan and Others v. Germany (dec.) [GC], §132), რომელიც სამართლიანი სასამართლოს უფლების უფრო ზოგადი პრინციპია.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ „სამართლიანი სასამართლოს უფლებით დადგენილი სტანდარტის ჭრილში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული, სასამართლო გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლების განხილვა თვალსაჩინოს ხდის, რომ რამდენიმე მათგანი, კერძოდ: ა) საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ; ბ) სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად, რომელსაც არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით, ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის გარეშე, თუ ასეთი წარმომადგენლობა კანონით იყო გათვალისწინებული; გ) გადაწყვეტილება გამოტანილია საქმეზე, რომელიც უწყებრივად სასამართლოს არ ექვემდებარება; დ) გადაწყვეტილება მიღებულია საქმის ზეპირი განხილვის საფუძველზე, რომლის დროსაც დარღვეულია პროცესის საჯაროობის წესები; ე) გადაწყვეტილებას ხელს არ აწერენ ის მოსამართლეები, რომლებიც გადაწყვეტილებაში არიან აღნიშნულნი; ვ) გადაწყვეტილება გამოტანილია იმ მოსამართლეების მიერ, რომლებიც საქმის განხილვაში ადრე მონაწილეობდნენ; ზ) საქმეში არ არის სასამართლოს სხდომის ოქმი - პირდაპირ გამომდინარეობს მართლმსაჯულების სწორად განხორციელების პრინციპიდან, მათ შორის, საქმის განხილვაში მხარის მონაწილეობის და სამართლიანი და საჯარო განხილვის ფუნდამენტური უფლებიდან, და ქმნის იმ შემთხვევას, როდესაც ცალსახაა, რომ საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმ სასამართლოს, სადაც მოხდა აღნიშნული დარღვევა“ (იხ. შდრ. სუს განჩინებები საქმეებზე: #ას-1234-1175-2014, 23.02.2015წ.; სუსგ #ას-1167-2019, 22.07.2020წ., § 54, #ას-942-2021, 11.03.2022წ; #ას-1147-2021, 31.03.2023წ; #ას-785-2022, 06.04.2023წ; #ას-824-2022, 25.05.2023წ; #ას-1136-2023, 16.112023წ; #ას-1303-2023, 226.01.2024წ.)).

თუმცა საკასაციო პალატა, ასევე, აღნიშნავს, რომ „სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული კიდევ ორი საფუძველი, კერძოდ: ა) გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული; და ბ) გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია - წარმოადგენს ისეთ საფუძვლებს, რომლებიც, საკასაციო სასამართლოს აზრით, იძლევა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებების სრულყოფილი ანალიზის შედეგად და სამართლიანი სასამართლოს უფლების ჭრილში, საქმის პირველ ინსტანციაში დაბრუნების მართებულობა-არამართებულობის შეფასების საშუალებას“ (იხ. შდრ. სუსგ #ას-1167-2019 22.07.2020წ., § 55).

საკასაციო სასამართლო, ასევე, აღნიშნავს რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოსთვის საქმის უკან დაბრუნების მართებულობის შეფასებისას, სასამართლომ, უპირველეს ყოვლისა, უნდა გაითვალისწინოს: (1) რა პროცესუალური გარემოებები მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის უკან დაბრუნების შესაძლებლობაზე; (2) ამ გარემოებების გათვალისწინებით, რამდენად მიზანშეწონილია საქმის უკან დაბრუნება, და (3) ხომ არ გამოიწვევს ეს საქმის უსაფუძვლოდ გაჭიანურებას (იხ. სუსგ საქმე #ას-1118-1145-2011, 10.01.2012წ.; საქმე #ას-1234-1175-2014, 23.02.2015წ.; საქმე #ას-209-196-2015, 30.07.2015წ.; საქმე #ას-825-791-2016, 12.06.2017წ.).

საკასაციო პალატის მითითებით, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ცხადყოფს, რომ სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება და არ დააბრუნოს საქმე უკან ხელახლა განხილვის მიზნით მაშინ, როდესაც არ არსებობს მისი იურისდიქციიდან გამომდინარე შეზღუდვები და მხარეთა პროცესუალური უფლებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით საქმის უკან დაბრუნების აუცილებლობა (იხ. სუს განჩინებები საქმეებზე: #ას-1118-1145-2011, 10.01.2012წ.; #ას-173-2021, 31.01.2021წ.). აღნიშნულს მოითხოვს, აგრეთვე, რაციონალური მართლმსაჯულებისა და პროცესუალური ეკონომიის პრინციპები, რომლებიც გულისხმობს, რომ სააპელაციო სასამართლომ (რომელიც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად, ასევე საქმის არსებითად განმხილველი სასამართლოა) პირველი ინსტანციის სასამართლოს საქმე უნდა დაუბრუნოს მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში, როდესაც მას თავად რეალურად გაუჭირდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ან, კონკრეტული საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, მართლაც მიზანშეწონილია საქმის უკან დაბრუნება მხარეთა შეჯიბრების პრინციპის დასაცავად (იხ. სუსგ საქმე #ას-402-764-05, 23.06.2005წ.; საქმე #ას-657-618-2012, 10.12.2012წ.; საქმე #ას-1308-1234-2012, 04.02.2013წ.; საქმე #ას-1118-1145-2011, 10.01.2012წ.; საქმე #ას-1234-1175-2014, 23.02.2015წ.; საქმე #ას-209-196-2015, 30.06.2015წ.; საქმე #ას-825-791-2016, 12.06.2017წ.).

შედარებისათვის, ნიშანდობლივია, რომ სააპელაციო პალატის მიერ საქმის არსებითად გადაწყვეტის აუცილებლობაზე მიუთითებს გერმანიის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის § 538 (1), რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო იღებს საჭირო მტკიცებულებებს და თავად წყვეტს დავას. ამავე კოდექსის § 538 (2)(1) თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია საკითხი დაუბრუნოს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის წარმოება დაეფუძნა არსებით (მნიშვნელოვან) დარღვევას (ხარვეზს) და, ამ დარღვევის (ხარვეზის) გამო, წარმოიშობა მტკიცებულებათა დიდი მოცულობით მოპოვების საჭიროება დიდი დროისა და ძალისხმევის ხარჯზე.

გერმანიის ფედერალური მართლმსაჯულების სასამართლოს (BGH) 2018 წლის 26 აპრილის I ZR 269/16 გადაწყვეტილებაში (პარაგრაფი 11) განმარტებულია, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა მოიპოვოს საჭირო მტკიცებულება გერმანიის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის § 538 (1)-ის საფუძველზე და თავად გადაწყვიტოს საკითხი. მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში, მან შეიძლება საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ამავე კოდექსის § 538 (2)(1)-ზე დაყრდნობით, თუკი პირველ ინსტანციაში საქმის განხილვა დაეფუძნა მნიშვნელოვან ხარვეზს და ამ ხარვეზის გამოსწორება მოითხოვს ვრცელ მტკიცებულებათა მოპოვებას მნიშვნელოვანი დროის ხარჯზე. შესაბამისად, ფედერალური მართლმსაჯულების სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოქმედებს პრინციპი, რომ სააპელაციო სამართალწარმოებით გრძელდება პირველი ინსტანციის სამართალწარმოება, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ უნდა მიიღოს ახალი გადაწყვეტილება მთლიან სადავო საკითხზე როგორც სამართლებრივი, ასევე, ფაქტობრივი თვალსაზრისით და ამისათვის თავად უნდა გააკეთოს საჭირო დასკვნები. საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება კი შესაძლოა მხოლოდ ზემოაღნიშნული პრინციპისაგან გამონაკლისის სახით იქნეს გამოყენებული მხოლოდ მაშინ, როდესაც პირველ ინსტანციაში სამართალწარმოება დაეფუძნა იმგვარ არსებით (მნიშვნელოვან) ხარვეზს, რომ იგი არ შეიძლებოდა საფუძვლად დასდებოდა გადაწყვეტილების მიღებას, რაც შესაძლებელია განხილულ იქნეს ერთი ინსტანციის ამოწურვად (იხ., ასევე, გერმანიის ფედერალური მართლმსაჯულების სასამართლოს (BGH) 2017 წლის 15 თებერვლის VIII ZR 284/15 ნაწილობრივი გადაწყვეტილება, პარაგრაფი 14; 2020 წლის 6 ნოემბრის II ZR 67/99 გადაწყვეტილება; 2002 წლის 26 სექტემბრის VII ZR 422/00 გადაწყვეტილება).

საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ „სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებასა და დასაბუთებულობას ამოწმებს, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანუ საქმეს განიხილავს, როგორც ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის, ისე მათი სამართლებრივი შეფასების კუთხით. საამისოდ კი სააპელაციო სასამართლოს გააჩნია ყველა ის საპროცესო მექანიზმი, რაც აუცილებელია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ყოველმხრივი შემოწმებისა და საქმის სრულყოფილი, კომპლექსური განხილვისათვის. მართალია, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს, თუმცა მას ასევე შეუძლია არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი, ანუ არსებითად განიხილოს საქმე და მიიღოს მასზე გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს უფლებამოსილება, თვითონ, პირველი ინსტანციის სასამართლოსთვის საქმის დაბრუნების გარეშე, გადაწყვიტოს საქმე, ემყარება საპროცესო ეკონომიის პრინციპს. სააპელაციო სასამართლო იმ შემთხვევაშია უფლებამოსილი დაუბრუნოს საქმე პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, როდესაც მას თვითონ არ შეუძლია სრულყოფილად გამოიკვლიოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები ან როდესაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ სააპელაციო სასამართლო ვერ შეამოწმებს მას ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანუ ობიექტურად უნდა არსებობდეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის უკან გადაგზავნის სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძველი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის. სააპელაციო სასამართლოში, საკასაციო სასამართლოსაგან განსხვავებით, საქმის განხილვა მიმდინარეობს იმ წესების დაცვით, რომელიც გათვალისწინებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია, საქმე განიხილოს არსებითად, გამოიკვლიოს და დაადგინოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და საქმეს მისცეს სამართლებრივი შეფასება. მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის საფუძველზე გააჩნია უფლებამოსილება გააუქმოს გადაწყვეტილება და საქმე დააბრუნოს პირველ ინსტანციაში ხელახლა განსახილველად, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ შემთხვევაში, როცა სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული ერთ-ერთი საფუძვლით, მიზანშეწონილია, მან, კანონმდებლობით მინიჭებული კომპეტენციიდან გამომდინარე, თვითონ განიხილოს და გადაწყვიტოს იგი, რაც უზრუნველყოფს პროცესის ეკონომიურობის პრინციპის დაცვას და პროცესის მონაწილეებს მისცემს შესაძლებლობას, დროის შემჭიდროვებულ ვადებში მოახდინონ საკუთარი მატერიალური უფლებების რეალიზება. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ უნდა დაიკარგოს სააპელაციო სასამართლოს, როგორც ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოს, მნიშვნელობა“ (იხ. სუსგ #ბს-1250(2კ-20), 08.04.2021წ.; შედარებისთვის იხ. ასევე, #ბს-488(2კ-22), 15.12.2022წ.).

ნიშანდობლივია სხვა საქმეზე საკასაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებული სამართლებრივი შეფასება სააპელაციო სასამართლოს როლთან დაკავშირებით. კერძოდ, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „..სააპელაციო ინსტანციის სასამართლო საქმის გადასინჯვის დროს განიხილავს როგორც ფაქტის, ისე სამართლის საკითხებს. არასრული (შეზღუდული) აპელაციის მოდელი არ გამორიცხავს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ინკვიზიციურ ელემენტებს, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების შემთხვევში, სააპელაციო სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა თავად გამოიტანოს ახალი გადაწყვეტილება. სააპელაციო ინსტანციაში მართლმსაჯულების განხორციელების არსი მდგომარეობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი ასპექტების შემოწმებაში. სააპელაციო სასამართლო, ერთი მხრივ, ამოწმებს პირველი ინსტანციის მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევასთან მიმართებით დარღვევების არსებობას და პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი ფაქტების შესახებ მსჯელობას, ხოლო, მეორე მხრივ, თავად იკვლევს და აფასებს მტკიცებულებებს, რომელიც აუცილებელია საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევისათვის..“ (იხ. სუსგ #ბს-568(2კ-კს-20) განჩინება, 02.06.2021წ.).

ამასთან, საკასაციო პალატა ხაზგასმით მიუთითებს, რომ განსხვავებით სამოქალაქო სამართალწარმოებისაგან, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით, ადმინისტრაციულ სასამართლოს ენიჭება საქმესთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებების მოკვლევა-შეფასების პროცესუალური კომპეტენცია. კერძოდ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული საქმის განხილვისას მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, ამასთან, სასამართლო უფლებამოსილია თავისი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება დამატებითი ინფორმაციის ან მტკიცებულების წარმოსადგენად. ამავე კოდექსის მე-19 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გარდა, სასამართლო უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივითაც შეაგროვოს ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ინკვიზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე მტკიცებულებათა დამატებით მოძიება-მოკვლევის საპროცესო კომპეტენცია ენიჭება როგორც პირველი ინსტანციის, ასევე, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს. როგორც ზემოთ აღინიშნა, სააპელაციო წესით საქმის განხილვის სტადიაზე, პალატა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას ამოწმებს როგორც ფაქტობრივი, ასევე, სამართლებრივი თვალსაზრისით (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377.1 მუხლი). შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო არა მხოლოდ უფლებამოსილი, არამედ ვალდებულიცაა, საჭიროების შემთხვევაში, დამატებით მოიძიოს და გამოიკვლიოს საქმესთან დაკავშირებული მტკიცებულებები და მათ საფუძველზე, დაადგინოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები. როგორც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა ცხადყოფს, ამგვარი მიდგომა სრულად ეფუძნება საპროცესო ეკონომიის პრინციპს, რომლის მიზანია დროული და ეფექტური მართლმსაჯულების განხორციელების ხელშეწყობა არასაჭირო შეფერხებების, გადაჭარბებული დანახარჯებისა და ზედმეტი პროცედურული ნაბიჯების თავიდან აცილების გზით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხოლოდ სააპელაციო და პირველი ინსტანციის სასამართლოებს შორის სამართლებრივ შეხედულებათა განსხვავებულობა არ ამართლებს საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას. მნიშვნელოვანია, მითითებული პროცესუალური შესაძლებლობა გამოყენებულ იქნეს საგამონაკლისო წესით, მაშინ, როდესაც ადგილი აქვს იმგვარ არსებით პროცესუალურ დარღვევას, რომელიც იმთავითვე იწვევს პირისათვის საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო კანონმდებლობით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების შელახვას. საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება აიხსნება, ასევე, იმ შემთხვევაშიც, თუკი სააპელაციო სასამართლოს თავად არ შესწევს საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დამატებითი კვლევის შესაძლებლობა ან/და იმ პირობებში, როდესაც გადაწყვეტილება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ სააპელაციო სასამართლო მოკლებულია მისი ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით რევიზიის ობიექტურ შესაძლებლობას.

ზემოაღნიშნული განმარტებების განსახილველი საქმისადმი მისადაგების მიზნით, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის რაიონული სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საჭიროება, უმეტესად, სამართლებრივი შეფასებების უსწორობითა და, ასევე, გარკვეულ ფაქტობრივ გარემოებათა გამოკვლევა-დადგენის აუცილებლობით დაასაბუთა. როგორც ზემოთ აღინიშნა, სააპელაციო სასამართლოს მინიჭებული აქვს არა მხოლოდ საქმეში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი, არამედ, ასევე, მის მიერ დამატებით მოპოვებული მტკიცებულებების საფუძველზე ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისა და, ყველა ფაქტობრივი გარემოების ერთობლივი სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე, შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მიღების კომპეტენცია. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატის მიერ არ არის დასაბუთებული, თუ რატომ დგას სადავო საკითხის ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს მხრიდან ხელახალი შეფასების საჭიროება, გასაჩივრებულ განჩინებაში არ არის ახსნილი, თუ რამ შეუშალა ხელი უშუალოდ სააპელაციო პალატას, თავადვე მიეცა სამართლებრივი შეფასება საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისათვის და საკითხის არსებითი შეფასებით მიეღო საბოლოო გადაწყვეტილება რ. ჭ-ის სარჩელთან მიმართებით.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახულ მსჯელობას ამავე განჩინებით დამდგარ საბოლოო შედეგთან კიდევ უფრო წინააღმდეგობრივად აქცევს ის გარემოებაც, რომ სააპელაციო პალატა თავადვე აქარწყლებს ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს მიერ განვითარებულ სამართლებრივ მსჯელობას, ამასთან, მას ავალებს უფლების დამდგენი დოკუმენტის - 2018 წლის 7 თებერვლის #34/24525 საარქივო ცნობის დამატებით შესწავლას და მასთან დაკავშირებით მსჯელობას, იმ პირობებში, როდესაც ამავე განჩინებით პალატა, ფაქტობრივად, თავადვე იძლევა მითითებული დოკუმენტის სამართლებრივ შეფასებას. ამასთან, საკასაციო სასამართლოსათვის გაურკვეველია, თუ რამ დააბრკოლა სააპელაციო სასამართლო თავად გამოერკვია და შეეფასებინა, ზღვის დონიდან რა მანძილზე მდებარეობდა სადავო მიწის ნაკვეთი, თუკი აღნიშნულ გარემოებას სააპელაციო პალატა რელევანტურად თვლიდა.

ამდენად, ზემოაღნიშნული გარემოებებზე დაყრდნობით, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინებით არ არის დასაბუთებული ზუგდიდის რაიონული სასამართლოსათვის საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საჭიროება. სააპელაციო პალატის მიერ არ არის დადასტურებული საქმის არსებითად გადაწყვეტის ხელშემშლელ გარემოებათა არსებობა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლზე, 377-ე მუხლის პირველ ნაწილისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლოს ჰქონდა სადავო საკითხთან დაკავშირებით ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით მსჯელობის სრული პროცესუალური შესაძლებლობა. ყოველივე ზემოაღნიშნული კი ქმნის, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის გათვალისწინებით, საქმის სააპელაციო სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებისა და მასზე არსებითად მსჯელობის დავალების წინაპირობას.

ამავდროულად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებულ განჩინებაში მართებულად მიუთითებს, რომ რ. ჭ-ი საკუთრების უფლების რეგისტრაციას ითხოვს კომლზე რიცხულ უძრავ ქონებაზე, საკომლო წიგნის ჩანაწერების საფუძველზე, ხოლო უფლებადამდგენ დოკუმენტად კი ასახელებს მის სახელზე 2018 წლის 7 თებერვალს მომზადებულ #34/24525 საარქივო ცნობას. ამდენად, მართალია, რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებასა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახული მსჯელობა სცდება კომლთან დაკავშირებულ საკითხებს და პარალელურად შეეხება სარჩელის საფუძვლიანობის დასასაბუთებლად მოსარჩელის მიერ მითითებულ სხვა გარემოებებსაც, თუმცა გამომდინარე იქიდან, რომ საკასაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოსათვის საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება, პალატა, ამ ეტაპზე, არ შევა თითოეული არგუმენტის სამართლებრივ შეფასებაში. მიუხედავად აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის მიერ დასახელებული თითოეული არგუმენტის საფუძვლიანობის შესწავლა არსებითად არის დამოკიდებული რ. ჭ-ის სახელზე არსებული საკომლო ჩანაწერების დეტალურ გამოკვლევაზე, რამდენადაც სწორედ უფლებადამდგენი დოკუმენტის - საარქივო ცნობის შინაარსის განსაზღვრა იძლევა პასუხს შეკითხვაზე, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი კონკრეტულ საკადასტრო საზღვრებში მოქცეული კონკრეტული მიწის ნაკვეთი (7023 კვ.მ) წარმოადგენს თუ არა საკომლო წიგნის ჩანაწერის რ. ჭ-ის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთს და არსებობს თუ არა უშუალოდ მასზე რ. ჭ-ის საკუთრების უფლების აღრიცხვის საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „რ“ ქვეპუნქტზე, რომლითაც მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელ ერთ-ერთ დოკუმენტად მიჩნეულ იქნა საკომლო წიგნიდან ამონაწერი.

ამავე კანონის მე-7 მუხლის (მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის წესი) პირველი პუნქტის მიხედვით, მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისთვის, მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტი შედგენილი უნდა ყოფილიყო „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი – მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედებამდე (2007 წლის 20 სექტემბერი).

ამავე მუხლის მე-7 პუნქტის მიხედვით, კომლის წევრის (წევრების) მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება რეგისტრირდება საკომლო წიგნიდან ამონაწერის საფუძველზე. ეს ამონაწერი უნდა შეიცავდეს კომლის წევრებისა და კომლის ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ ბოლო მონაცემებს, მაგრამ არაუგვიანეს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი–მე-6 და მე-8 მუხლების ამოქმედების (2007 წლის 20 სექტემბერი) პერიოდისა.

ამავე მუხლის მე-8 პუნქტის მიხედვით, საკომლო წიგნის ჩანაწერის საფუძველზე მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირდება მხოლოდ კომლის იმ წევრის (წევრების) საკუთრების/თანასაკუთრების უფლება, რომლის (რომელთა) კომლის წევრობა უტყუარად დასტურდება.

მითითებული მუხლის მე-9 პუნქტის შესაბამისად, თუ 1992−2007 წლების საარქივო ჩანაწერებით დგინდება მხოლოდ კომლის შემადგენლობა და მათში მიწაზე ქონებრივი მდგომარეობა მითითებული არ არის, ან საარქივო ჩანაწერებით კომლზე აღრიცხულია მხოლოდ საცხოვრებელი სახლი და მიწაზე შესაბამისი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი არ იძებნება, კომლის მიერ 2007 წლის 20 სექტემბრამდე ფაქტობრივად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე (ჯამში არაუმეტეს 0.75 ჰა-სა) საკუთრების უფლება რეგისტრირდება მუნიციპალიტეტის მიერ კომლის წევრთა მიერ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით დადასტურების შემთხვევაში.

ამავე მუხლის მე-15 პუნქტის მიხედვით კი, თუ 2007 წლის 20 სექტემბრამდე შედგენილი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი არ აკმაყოფილებდა ამ კანონით დადგენილ მინიმალურ სავალდებულო მოთხოვნებს, მაგრამ მასში მითითებული იყო დაინტერესებული პირის ვინაობა, უძრავი ნივთის მისამართი (ქალაქი, დაბა ან/და სოფელი) და ფართობი, ეს დოკუმენტი რეგისტრაციის საფუძვლად შეიძლება გამოყენებული ყოფილიყო ამ კანონის 4¹ მუხლით დადგენილი წესით მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლის მიერ მიწის ნაკვეთების იდენტურობისა და დაინტერესებული პირის მიერ მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობის დადასტურების შემთხვევაში.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ მე-7 მუხლის დასახელებულ მე-15 პუნქტში მითითებული, 4¹ მუხლის (მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლის უფლებამოსილებები) პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით კი, სარეგისტრაციო წარმოების პროცესში მუნიციპალიტეტის წარმომადგენელი, საჭიროების შემთხვევაში, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით ადგენდა უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის ან/და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის და მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის იდენტურობას, გარდა სისტემური რეგისტრაციისა და იმ შემთხვევისა, როდესაც სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის საფუძველზე უტყუარად დგინდებოდა მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი მდებარეობა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის ხელახალი განხილვისა და სადავო საკითხზე არსებითად მსჯელობის, კერძოდ, რ. ჭ-ის სახელზე არსებული საკომლო ჩანაწერების შესწავლის პროცესში, სააპელაციო პალატამ მხედველობაში უნდა მიიღოს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 ნოემბრის #ბს-884(კ-23) და 2024 წლის 23 აპრილის #ბს-1034(კ-21) გადაწყვეტილებებში ასახული განმარტებები.

ამ თვალსაზრისით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილებაზე, რომლის მიზნად განსაზღვრულ იქნა მოსახლეობის საკარმიდამო ნაკვეთების ნორმის გადიდებისა და მიწის კერძო საკუთრებაში გადაცემით სოფლის მეურნეობაში საბაზრო ურთიერთობათა დამკვიდრება, სასურსათო პროდუქტების წარმოების გადიდება, ეკონომიკური კრიზისისაგან გამოსვლა. კერძოდ, აღნიშნული დადგენილების მე-2 პუნქტით განისაზღვრა მიწის კერძო საკუთრებაში, მფლობელობასა და სარგებლობაში გადაცემის მხოლოდ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებისთვის, ხოლო უცხოელი მოქალაქეების ან მოქალაქეობის არმქონე პირებისთვის მიწის დროებით სარგებლობაში გადაცემის შესაძლებლობა. ამავე დადგენილების მე-3 პუნქტის თანახმად, მიწების ადრინდელ მესაკუთრეებს ან მათ მემკვიდრეებს მიწა საკუთრებაში, მფლობელობასა და სარგებლობაში გადაეცემოდათ საერთო საფუძველზე. ამასთან შესაძლებლობის შემთხვევაში მათ პირველ რიგში გამოეყოფოდათ ყოფილი მიწებიდან ნაკვეთი ნორმის ფარგლებში. აღსანიშნავია, რომ ამავე დადგენილების მე-5 და მე-8 პუნქტების თანახმად, განისაზღვრა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადადიოდა მათ კერძო საკუთრებაში. ამასთან, განისაზღვრა, რომ სოფლის მეურნეობის პროდუქტების საწარმოებლად მიწები გადაეცემოდათ სოფლად მუდმივად მცხოვრებ და სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულ მოქალაქეებს; სოფლად მუდმივად მცხოვრებ სოფლის მეურნეობის სპეციალისტებს; სოფლად მუდმივად მცხოვრებ მუშებსა და მოსამსახურეებს, რომლებიც დასაქმებული არ იყვნენ სოფლის მეურნეობაში. ხოლო, ქალაქად მუდმივად მცხოვრებ მოქალაქეებს სოფლის მეურნეობის პროდუქტების საწარმოებლად და საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად მიწები გადაეცემათ დადგენილი ნორმის მიხედვით მას შემდეგ, როდესაც მოხდებოდა სოფლად მუდმივად მცხოვრებ მოქალაქეებზე მიწების გაცემა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილების პრაქტიკული განხორციელების დამატებით ღონისძიებათა თაობაზე საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის #128 დადგენილების მე-2 პუნქტზე, რომლითაც განისაზღვრა, რომ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთების გაცემა უნდა განხორციელებულიყო 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხული კომლების მიხედვით, ხოლო 1992 წლის 1 იანვრის შემდეგ გაყრის შედეგად წარმოქმნილი ახალი კომლები დაკმაყოფილდებოდნენ ამ მიზნით მიწის სარეზერვო ფონდის შექმნის შემდეგ.

ამასთან, „მიწის რეფორმის ეგიდით განხორციელებულ ღონისძიებათა შედეგად არსებული ხარვეზებისა და დარღვევების გამოსწორების, მიწის რეფორმის დაჩქარებისა და მიწათსარგებლობაში სათანადო წესრიგის დამყარების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 11 თებერვლის #166 ბრძანებულების (გაუქმებულია საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 18 ოქტომბრის #593 ბრძანებულებით) პირველი პუნქტის მიხედვით, მიღებულ იქნა ცნობად, რომ საქართველოს პარლამენტში წარდგენილ კანონპროექტში „სასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ“ გათვალისწინებულია საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის # 48, 1992 წლის 6 თებერვლის #128, 1992 წლის 10 მარტის #290, 1992 წლის 22 სექტემბრის #949, 1993 წლის 16 იანვრის #39, 1993 წლის 24 თებერვლის #148, 1993 წლის 28 ივნისის #503, 1994 წლის 29 ნოემბრის #815, 1995 წლის 10 მარტის #129, 1995 წლის 19 ივნისის #363 დადგენილებების, საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს 1992 წლის 28 ოქტომბრის #29 დეკრეტის, საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის 1994 წლის 30 დეკემბრის #249 განკარგულების, 1995 წლის 22 თებერვლის #45 ბრძანებულების მოთხოვნების შესაბამისად, საქართველოს მოქალაქეთა კომლებისათვის, ოჯახებისათვის გაცემული მიწის ნაკვეთები, მათ შორის 1992 წლამდე მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული საბაღე, საბოსტნე, სააგარაკო, სამოსახლო, საკარმიდამო ნაკვეთები მიჩნეულ იქნა მათ კერძო საკუთრებად.

საკასაციო სასამართლო, ასევე, მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლითაც განმარტებულია კომლის არსი და მასთან დაკავშირებული თავისებურებები, კერძოდ, „კომლი სოფლის ადგილობრივი ორგანოების მიერ ყოველთვის ცალკე იყო რეგისტრირებული საადგილმამულო წიგნში, ოჯახის თითოეული წევრის და ოჯახის რიცხული ქონების აღნიშვნით. კომლი წარმოადგენდა ოჯახის წევრთა ერთიან კავშირს, რომელსაც გააჩნდა ერთიანი ქონება, გარკვეული უფლება-მოვალეობები, აგრეთვე პასუხისმგებლობა, როგორც ერთმანეთის, ისე მესამე პირთა მიმართ... შეიძლებოდა ყოფილიყო როგორც რამდენიმე, ისე ერთი წევრი. კომლის საქმიანობა არ რეგულირდებოდა სპეციალური წესდებით, რადგან კომლი არ განიხილებოდა როგორც იურიდიული პირი. კომლს გააჩნდა პირადი საკუთრება და როგორც ამ საკუთრების უფლების სუბიექტი, რეგისტრირებული იყო სოფლის საბჭოში, სადაც მითითებული იყო კომლის უფროსი, კომლის წევრები და კომლის ქონება... კომლს გააჩნდა საერთო საკუთრება, რომელიც მის წევრებს ეკუთვნოდა თანასაკუთრების უფლებით. კომლის საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების მფლობელობა, სარგებლობა და განკარგვა წარმოებდა კომლის ყველა წევრის თანხმობით“ (იხ. სუსგ #ას-402-2021. 04.11.2021წ., #ას-464-2022, 06.10.2022წ., #ას-516-2021, 30.11.2021წ.).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კომლი (როგორც საკოლმეურნეო, ასევე მუშა-მოსამსახურის) საქართველოში არსებობდა 1993 წლამდე და მათთან დაკავშირებული ურთიერთობები, მოწესრიგებული იყო 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსით. კერძოდ, აღნიშნული კოდექსის 122-ე მუხლის თანახმად განსაზღვრული იყო, რომ კომლის ქონება ეკუთვნოდა მის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით, ხოლო ამავე კოდექსის 125-ე მუხლის შესაბამისად, საკოლმეურნეო კომლის ყველა წევრს, მათ შორის არასრულწლოვანსა და შრომისუუნაროსაც, კომლის ქონება თანაბარი წილით ეკუთვნოდა. აღნიშნული კოდექსის 123-ე მუხლის მიხედვით კი, საკოლმეურნეო კომლის ქონების მფლობელობა, სარგებლობა და განკარგვა წარმოებდა კომლის ყველა წევრის თანხმობით.

რაც შეეხება მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ნორმებს, რომლებიც კომლის საკუთრებას უკავშირდება, ხაზგასასმელია დასახელებული კოდექსის 1513¹ მუხლის მე-3 ნაწილი, რომელიც განსაზღვრავს, რომ კომლის ქონებაზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ ეს ქონება კომლის წევრების თანასაკუთრებას წარმოადგენს და მასზე ვრცელდება თანასაკუთრებისთვის დადგენილი საერთო წესები. აღნიშნული მიმართულებით, მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 173-ე, 953-ე და 954-ე მუხლები, რომლებიც ხაზს უსვამენ საერთო საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე თითოეული მესაკუთრის თანაბარ წილს და აღნიშნული ქონების მიმართ მათ იდენტურ უფლება-მოვალეობებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „სახელმწიფოს მიერ რეფორმის გატარება მიზნად ისახავდა მიწის ნაკვეთების კერძო საკუთრებაში გადასვლას. ამ პროცესის წარმართვისას კი არსებითი მნიშვნელობა ენიჭებოდა კომლის შემადგენლობასა და მის სახელზე რიცხული ქონების თაობაზე საკომლო წიგნებში არსებულ ინფორმაციას. კერძოდ, კომლს, პირველ რიგში, საკუთრებაში გადაეცემოდა მის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთები. საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადადიოდა მათ კერძო საკუთრებაში. ამრიგად, რეფორმის ფარგლებში კონკრეტული მიწის ნაკვეთის გამოყოფისთვის არსებითი მნიშვნელობა ენიჭებოდა მოცემული ნაკვეთის სტატუსს, მასზე საცხოვრებელი სახლის არსებობას, მეურნეობის წარმართვას. საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი უნდა გადასულიყო უშუალოდ იმ კომლის წევრთა საკუთრებაში, რომელთა მფლობელობაშიც ირიცხებოდა ეს ნაკვეთი. ამასთანავე, საყურადღებოა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის შემოღებით, კანონმდებელმა იმპერატიულად განსაზღვრა, რომ ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებიდან ითვლება ამ პირთა საკუთრებად და მათზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით უძრავი ნივთებისათვის გათვალისწინებული წესები (1513-ე მუხლის პირველი ნაწილი)” (იხ. სუსგ #ბს-48(კ-20), 27.05.2020წ.).

„სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ“ კანონის ამოქმედების თაობაზე“ საქართველოს პარლამენტის 1996 წლის 22 მარტის დადგენილებით ასევე განიმარტა, რომ საქართველოს მოქალაქეთა კომლებისათვის, ოჯახებისათვის გაცემული მიწის ნაკვეთები, მათ შორის 1992 წლამდე მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული საბაღე, საბოსტნე, სააგარაკო, სამოსახლო, საკარმიდამო ნაკვეთები მიჩნეულ იქნა მათ კერძო საკუთრებად.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული სამართლებრივი აქტები წარმოადგენს კომლისთვის და კომლში შემავალი პირებისთვის შესაბამისი ქონების საკუთრებაში გადაცემის საკითხის მარეგულირებელ ძირითად სამართლებრივ დოკუმენტებს, რომლებიც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკასთან ერთობლიობაში ცხადყოფს, რომ შესაბამისი რეფორმის ფარგლებში მიწის ნაკვეთები გაიცემოდა 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რეგისტრირებულ კომლებზე. ამასთან, გაცემა ხორციელდებოდა არა კომლში შემავალ პირებზე სათითაოდ, ან თუნდაც ერთ-ერთ მათგანზე (მაგ.: ოჯახის უფროსი, ან პირი რომელიც უშუალოდ წარადგენდა შესაბამის დოკუმენტებს და მიწის გადაცემის აქტში იყო დაფიქსირებული), არამედ მთელ კომლზე და შესაბამის დოკუმენტში ოჯახის ერთი წევრის ასახვა ვერ გახდებოდა კომლის სხვა წევრთა საკუთრების უფლების შეზღუდვის საფუძველი. ამდენად, დასახელებული ნორმების თანახმად, მიწის ნაკვეთები, მათ შორის საკარმიდამო ფართები, საკუთრებაში გადაეცემოდათ კომლებს და არა ინდივიდუალურ პირებს.

ზემოაღნიშნული მიდგომა დამკვიდრებულია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ დადგენილი პრაქტიკითაც, სადაც განმარტებულია, რომ მიწის რეფორმის პერიოდში მიწის ნაკვეთები, მათ შორის საკარმიდამო ფართები, საკუთრებაში გადაეცემოდათ 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხულ კომლებს, ანუ კომლის შემადგენლობაში რიცხულ ყველა წევრს, ანუ ოჯახებს და არა ინდივიდუალურ პირებს - ოჯახის უფროსებს (იხ. სუსგ #ბს-803(კ-23), 25.01.2024წ). ხოლო, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ დადგენილი პრაქტიკის თანახმად: „არსებითი მნიშვნელობა ენიჭებოდა იმ ფაქტს, რომ ნორმატიული აქტით დადგენილი პერიოდისათვის, კერძოდ, 1992 წლის 1 იანვრის მდომარეობით, პირი კომლის ოჯახის წევრად უნდა ყოფილიყო რეგისტრირებული (აღრიცხული). ამავე ნორმატიული ბაზიდან გამომდინარე, აღნიშნულ ფაქტს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭებოდა, რადგან დამოუკიდებელ ოჯახად გასულ და რეგისტრირებულ ოჯახს უფლება წარმოეშობოდა, სხვა ადგილას მიეღო ასევე ქონება მიღება-ჩაბარების აქტით. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული ნორმატიული წყაროს მიზანი იყო ოჯახების მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებული მიწების დაკანონება, ამდენად, აღნიშნული პერიოდისათვის ოჯახის ერთ-ერთი სრულწლოვანი წევრის სახელზე მიღება-ჩაბარების აქტით გადაცემულ ქონებაზე საკუთრების უფლებას იძენდა ამავე ოჯახის ყველა ის წევრი, რომელსაც სხვა მიწის ნაკვეთის მიღებაზე უფლება არ გააჩნდა, მიუხედავად იმისა, აპირებდა თუ არა იგი აღნიშნული უფლების რეალიზებას“ (იხ. სუსგ #ას-402-2021, 04.11.2021წ; #ას-464-2022, 06.10.2022წ; #ას-516-2021, 30.11.2021წ.).

გარდა ზემოაღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კომლებთან დაკავშირებული საკითხების მარეგულირებელი, ზემოაღნიშნული სამართლებრივი აქტები, მათ შორის 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, მართალია შეიცავს საკოლმეურნეო და მუშა-მოსამსახურის ტიპის კომლებთან დაკავშირებულ განსხვავებულ რეგულირებას, რაც ადასტურებს მათ შორის გარკვეული განსხვავების არსებობას, თუმცა აღსანიშნავია, რომ კომლებთან დაკავშირებული რეფორმის ფარგლებში განხორციელებული ცვლილებები, კერძოდ კომლის საკუთრებაში არსებული ქონების კომლის წევრებს შორის განაწილების შესაძლებლობის 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ერთ კომლად რეგისტრირებული პირებით შემოსაზღვრა მიემართება და ვრცელდება ყველა კატეგორიის კომლზე, მოცემულ საკითხზე მსჯელობისა და მისი შეფასების პროცესში საკოლმეურნეო და მუშა-მოსამსახურის კომლებს შორის ყოველგვარი დიფერენციაციის გარეშე. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველი დავის მიზნებისთვის, საქართველოს არც სადავო პერიოდში არსებული და არც ამჟამად მოქმედი კანონმდებლობა შესაბამის მიწაზე საკუთრების უფლების მქონე პირთა წრის განსაზღვრისთვის რელევანტურად არ მიიჩნევს იმის გამორკვევას შესაბამისი ოჯახი წარმოადგენდა საკოლმეურნეო თუ მუშა-მოსამსახურის კატეგორიის კომლს, ვინაიდან ორივე კატეგორიის კომლში შემავალ ოჯახის წევრებს ერთი და იმავე სამართლებრივ საფუძველზე დაყრდნობით წარმოეშობოდათ საკუთრების უფლება (იხ. სუსგ #ბს-1034(კ-21), 23.04.2024წ.).

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო განსაკუთრებულ ყურადღებას მიაქცევს თავად რ. ჭ-ის მიერ საჯარო რეესტრში სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლებადამდგენი დოკუმენტის შინაარსს. კერძოდ, საქართველოს ეროვნული არქივის 07.02.2018წ. #34/24525 საარქივო ცნობის თანახმად, მოსარჩელე რ. ჭ-ი 1986-2000 წლებში ირიცხებოდა მამის - ო. (გ.-ის ძე) ჭ-ის კომლში, თუმცა ამ პერიოდში კომლს ქონებრივი მონაცემები არ უფიქსირდება. 2001-2005 წლებში საკომლო წიგნის ჩანაწერებში, ო. (გ.-ის ძე) ჭ-ის კომლს უკვე ერიცხება 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი. ამავე ცნობის მიხედვით, ზუგდიდის რაიონის სოფელ ...ის საკრებულოს 2001-2005 წლების (ცვლილებები ნაწარმოებია 2006 წლის ჩათვლით) საკომლო წიგნში რ. ო.-ს ძე ჭ-ი ფიქსირდება ო. ჭ-ის კომლში, რომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან: 1. ო. გ.-ს ძე ჭ-ი - ოჯახის უფროსი; 2. მ. კ.-ს ასული ჭ-ი - მეუღლე; 3. რ. ო.-ს ძე ჭ-ი - შვილი; 4. რო. ო.-ს ძე ჭ-ი - შვილი. ამასთან, იქვე რ. ჭ-იზე გაკეთებულია აღნიშვნა, რომ იგი ცალკე კომლად იქნა გამოყოფილი. მითითებული საარქივო ცნობა დამატებით შეიცავს ჩანაწერს იმავე 2001-2005 წლების (ცვლილებები ნაწარმოებია 2006 წლის ჩათვლით) პერიოდზე საკომლო წიგნში, კერძოდ, ამჯერად კომლის უფროსად მითითებულია ს. ს-ა (თუმცა იგი ხაზგადასმულია და მიწერილია რ. ჭ-ი). იმავე კომლის შემადგენლობაში, ასევე, ფიქსირდება რ. (რთულად იკითხება) ო.-ს ძე ჭ-ი - ოჯახის უფროსი, თუმცა იქვე აღნიშნულია, რომ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს ფლობს ო. ჭ-ი.

ნიშანდობლივია, რომ წარმოდგენილ საარქივო ცნობას თან ერთვის საკომლო წიგნის ასლები, ხოლო საარქივო ცნობაში ასახული მდგომარეობა თანხვედრაშია საკომლო წიგნის ჩანაწერებთან. თუმცა აღსანიშნავია ერთი გარემოება, რომ 2001-2005 წლების პერიოდზე წარმოდგენილია ორი საკომლო ჩანაწერი ორი განსხვავებული რეკვიზიტით, კერძოდ, ო. გ.-ს ძე ჭ-ის კომლის პირადი ანგარიშის ნომერია 526 (საჯარო რეესტრის ნომერი - 86), ხოლო ს. ა.-ს ძე ს-ას და შემდგომში, რ. ო.-ს ძე ჭ-ის კომლისა კი - ... (საჯარო რეესტრის ნომერი - 17). ამავდროულად, ო. ჭ-ის კომლის ჩანაწერებში რ. ჭ-ის გასწვრივ შევსებულია ცალკე ოჯახად გამოყოფილ პირთა გრაფა, რომელშიც მითითებულია თარიღიც - „2004წ.“ ამასთან, ს. ა.-ს ძე ს-ას კომლის ჩანაწერებში მისი კომლიდან ამოწერის თარიღად მითითებულია „28.05.2005წ.“ (იხ. ტ. I, ს.ფ. 194-197).

აქვე, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს საჯაროდ ხელმისაწვდომ საჯარო რეესტრის მონაცემებზე. კერძოდ, 2013 წლის 5 სექტემბრის ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან დგინდება, რომ ზუგდიდის რაიონში, სოფელ ...ში მდებარე ს.კ. ... უძრავი ქონების, კერძოდ, 10 509 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების საკარმიდამო მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების (#1 - განაშენიანების ფართი - 82.95 კვ.მ; #2 - განაშენიანების ფართი - 48.04 კვ.მ) თანამესაკუთრეებს წარმოადგენენ მ. ჭ-ი, ო. ჭ-ი და რო. ჭ-ი, ანუ ო. ჭ-ის კომლის შემადგენლობის ყველა წევრი, გარდა რ. ჭ-ისა. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად კი მითითებულია საარქივო ცნობა NAA2013028060-03, დამოწმების თარიღი: 29/07/2013, სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ზუგდიდის არქივი.

ამასთან, 2024 წლის 30 სექტემბერს მომზადებული ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან დგინდება, რომ ს.კ. ... უძრავი ქონების, კერძოდ, 2 470 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების სახნავი მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეებს, ასევე, წარმოადგენენ მ. ჭ-ი, ო. ჭ-ი და რო. ჭ-ი. ნიშანდობლივია, რომ ამ შემთხვევაშიც, უფლების დამადასტურებელ ერთ-ერთ დოკუმენტად მითითებულია საარქივო ცნობა NAA2013028060-03, დამოწმების თარიღი: 29/07/2013, სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ზუგდიდის არქივი.

აღნიშნული პირების თანასაკუთრებაში, ასევე, ირიცხება 6 800 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების სახნავი მიწის ნაკვეთი (ს.კ. ...), რომელიც, როგორც საჯაროდ ხელმისაწვდომი საქართველოს ინტერაქტიული რუკა მოწმობს (https://maps.municipal.gov.ge), სივრცობრივად მდებარეობს ს.კ. ... და ს.კ. ... უძრავი ქონებებს შორის, უფრო კონკრეტულად კი, განთავსებულია მ. ჭ-ის, ო. ჭ-ისა და რო. ჭ-ის სახელზე აღრიცხული 10 509 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის (ს.კ. ...) მომიჯნავედ.

საგულისხმოა, რომ 6 800 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების სახნავი კატეგორიის მიწის ნაკვეთზე (ს.კ. ...) თანამესაკუთრეთა საკუთრების უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს საკუთრების უფლების მოწმობა #614, დამოწმების თარიღი: 07/08/2018, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია.

ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე დაყრდნობით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ საქმის ხელახალი განხილვის პროცესში რ. ჭ-ის უფლებრივი მდგომარეობის შესწავლის ფარგლებში უნდა გამოარკვიოს, რა გახდა მ. ჭ-ის, ო. ჭ-ისა და რო. ჭ-ის თანასაკუთრებაში 10 509 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების საკარმიდამო მიწის ნაკვეთისა (ს.კ. ...) და 2 470 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების სახნავი მიწის ნაკვეთის (ს.კ. ...) აღრიცხვის საფუძველი, რომელთა რეგისტრაციასაც საფუძვლად დაედო ერთი და იგივე დოკუმენტი - სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ზუგდიდის არქივის მიერ 2013 წლის 29 ივლისს გაცემული NAA2013028060-03 საარქივო ცნობა. უფრო კონკრეტულად, მნიშვნელოვანია განისაზღვროს მ. ჭ-ის, ო. ჭ-ისა და რო. ჭ-ის სახელზე ხომ არ აღირიცხა ზუგდიდის რაიონის სოფელ ...ის საკრებულოს 2001-2005 წლების საკომლო წიგნში ო. ჭ-ის კომლის სახელზე დაფიქსირებული 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ უნდა გამოიკვლიოს და შეისწავლოს სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ზუგდიდის არქივის 2013 წლის 29 ივლისს NAA2013028060-03 საარქივო ცნობის შინაარსი და დაადგინოს მისი გაცემის წინაპირობები, რის საფუძველზეც, უნდა განსაზღვროს, ხომ არ ითხოვს რ. ჭ-ი იმ მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში რეგისტრაციას საქართველოს ეროვნული არქივის 07.02.2018წ. #34/24525 საარქივო ცნობის საფუძველზე, რომელიც ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ის საკრებულოს საკომლო წიგნში ო. ჭ-ის კომლის ქონებად (1.25 ჰა-ს ოდენობით) იყო მითითებული და რომელიც სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ზუგდიდის არქივის 2013 წლის 29 ივლისს NAA2013028060-03 საარქივო ცნობის საფუძველზე, უკვე მ. ჭ-ის, ო. ჭ-ისა და რო. ჭ-ის თანასაკუთრებაში არის აღრიცხული.

ამავდროულად, სააპელაციო პალატამ უნდა დაადგინოს ს. ს-ას და შემდგომში, რ. ჭ-ის კომლის ჩანაწერებში (პირადი ანგარიშის ნომერი - ...; საჯარო რეესტრის ნომერი - 17), კერძოდ, IV ცხრილში (მიწა კომლის პირად საკუთრებაში (0.01 ჰა სიზუსტით)) 2001-2004 წლებში დაფიქსირებული 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი ასახავს იმ მიწის ნაკვეთს, რომელსაც ფლობდა ო. ჭ-ის კომლი, თუ ს. ს-ას კომლს (რომელშიც, ასევე, კომლის უფროსად ფიქსირდება რ. ჭ-ი) გააჩნდა განცალკევებული საკომლო ქონება 1.25 ჰა-ის ოდენობით. ამ გარემოების დასადგენად სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში უნდა მიიღოს საკომლო ჩანაწერში გაკეთებული შენიშვნაც: „საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს ფლობს ჭ-ი ო.“.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ, უპირველესად, უნდა შეისწავლოს რ. ჭ-ის სახელზე არსებული საკომლო წიგნის ჩანაწერები, განსაზღვროს, ამ ჩანაწერებში მითითებული და მოსარჩელის მიერ მის კუთვნილ მიწის ნაკვეთად მოაზრებული 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს თუ არა მოსარჩელის მამის - ო. ჭ-ის კომლის ქონებას. სააპელაციო პალატამ უნდა გამოიკვლიოს, გამოეყო თუ არა რ. ჭ-ი მისი მამის - ო. ჭ-ის კომლს ცალკე კომლად, ამასთან, დადებითი პასუხის შემთხვევაში, უნდა განისაზღვროს, სწორედ ამ გამოყოფამ განაპირობა თუ არა რ. ჭ-ის ს. ს-ას კომლის შემადგენლობაში გადასვლა. სააპელაციო პალატამ, ასევე, პასუხი უნდა გასცეს კითხვას, ჰქონდა თუ არა ს. ს-ას კომლს განცალკევებული ქონება, რომელზე უფლებაც რ. ჭ-იმა ს. ს-ას კომლიდან ამოწერის შედეგად დამოუკიდებლად მოიპოვა, კერძოდ, პალატამ 2001-2005 წლების საკომლო წიგნის ჩანაწერში (შემადგენლობა: ოჯახის უფროსი - ს. ს-ა (გადახაზულია, ამოწერილია), ოჯახის უფროსი - რ. ო.-ს ძე ჭ-ი; პირადი ანგარიშის ნომერი - ..., საჯარო რეესტრის ნომერი - ...) გაკეთებული შენიშვნის საფუძველზე - „საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს ფლობს ჭ-ი ო.“ - უნდა დაადგინოს, მასში მითითებული 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი გულისხმობდა ო. ჭ-ის მფლობელობაში არსებულ მიწას თუ აღნიშნული ქონება წარმოადგენდა ს. ს-ას და შემდგომში, რ. ჭ-ის განცალკევებული კომლის დამოუკიდებელ ქონებას. ამასთან, თუკი დადგინდება, რომ 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთი გულისხმობდა მოსარჩელის მამის - ო. ჭ-ის კომლის ქონებას, სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს, თუ რა გახდა კომლზე აღნიშნული ქონების აღრიცხვის საფუძველი.

რაც შეეხება სააპელაციო პალატის მითითებას იმის შესახებ, რომ საკომლო წიგნის ჩანაწერებში კომლის ქონებრივი მდგომარეობის, კერძოდ, 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთის არსებობის შესახებ მონაცემი მხოლოდ 2001 წლიდან ჩნდება, საკასაციო სასამართლო საგულისხმოდ მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ ო. ჭ-ის კომლის შესახებ მონაცემები, ოჯახის ერთ-ერთ წევრად რ. ჭ-ის მითითებით, 1986 წლიდან ფიქსირდება. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ 1986-2000 წლების საკომლო წიგნის ჩანაწერებში მოსარჩელის მამის - ო. ჭ-ის კომლის ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ ინფორმაცია არ იძებნება, დასადგენია, კომლს, როგორც ოჯახის წევრთა ერთიან კავშირს, ჰქონდა თუ არა საკუთარი ქონება. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ ხელახალი სამართალწარმოებისას, შესაძლებლობის ფარგლებში, დამატებით მტკიცებულებათა მოძიებისა თუ მოწმეთა დაკითხვის გზით, უნდა გამოიკვლიოს, რა ქონებას ფლობდა ო. ჭ-ის ოჯახი 1986-2000 წლების პერიოდში. სააპელაციო პალატამ უნდა განსაზღვროს, 2001 წლიდან ო. ჭ-ის საკომლო წიგნის ჩანაწერებში 1.25 ჰა მიწის გაჩენას ჰქონდა დამოუკიდებელი საფუძველი თუ ამ პერიოდიდან განხორციელდა კომლის მიერ 1986-2000 წლებში დაკავებული მიწის ნაკვეთის ქონების საკომლო ჩანაწერებში ასახვა.

პალატამ, ასევე, ყურადღება უნდა მიაქციოს საჯარო რეესტრში ო. ჭ-ის კომლის შემადგენლობიდან დანარჩენ წევრთა სახელზე, კონკრეტულად კი მ. ჭ-ის, ო. ჭ-ისა და რო. ჭ-ის თანასაკუთრებაში საკარმიდამო (10 509 კვ.მ) და სახნავი (2 470 კვ.მ) მიწის ნაკვეთების სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ზუგდიდის არქივის 2013 წლის 29 ივლისს NAA2013028060-03 საარქივო ცნობის საფუძველზე აღრიცხვის ფაქტს. ასეთ პირობებში, სააპელაციო პალატამ უნდა განსაზღვროს, ო. ჭ-ის კომლის წევრთა თანასაკუთრებაში არსებული მითითებული უძრავი ქონებები ხომ არ არის რეგისტრირებული სწორედ ზემოხსენებული საკომლო ჩანაწერების საფუძველზე, რაც, ცხადია, გამორიცხავს იმავე საკომლო წიგნის ჩანაწერებზე დაყრდნობით, რ. ჭ-ის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მოსარჩელის სახელზე აღრიცხვის შესაძლებლობას. შედეგად, კომლთან დაკავშირებით წინამდებარე განჩინებაში მოხმობილი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის განსახილველ საქმესთან დაკავშირებულ ფაქტობრივ გარემოებებთან მისადაგების გზით, სააპელაციო პალატამ უნდა შეაფასოს, წარმოშობს თუ არა რ. ჭ-ის სახელზე მომზადებული საარქივო ცნობა მის საკუთრების უფლებას მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე.

რაც შეეხება გასაჩივრებულ განჩინებაში სააპელაციო პალატის მითითებას სადავო მიწის ნაკვეთის მდებარეობასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხოლოდ ზემოაღნიშნული გარემოებების გამოკვლევა-შეფასების შემდგომ, კომლის ქონებაზე საკუთრების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლების დადასტურების შემთხვევაში უნდა იმსჯელოს სააპელაციო სასამართლომ, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი და საკადასტრო/აგეგმვით ნახაზზე ასახული 7023 კვ.მ მიწის ნაკვეთი იდენტურია თუ არა უფლების დამდგენ დოკუმენტში დაფიქსირებული 1.25 ჰა მიწის ნაკვეთისა. ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო პალატამ უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს, თუ რამ განაპირობა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერიის მხრიდან, ერთი მხრივ, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთის იდენტურობის დადასტურება, ხოლო, მეორე მხრივ, სათანადო წარმოების ჩატარებისა და ყოველგვარი მოკვლევის გარეშე, მხოლოდ საჯარო რეესტრის მიმართვის საფუძველზე, იდენტურობის დადგენის თაობაზე მიღებული ბრძანების გაუქმება. ამასთან, სააპელაციო პალატამ ყველა ზემოაღნიშნული გარემოების სათანადო გამოკვლევა-შეფასების შემდგომ უნდა იმსჯელოს სადავო კონფიგურაციით მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობასთან, კერძოდ კი, ზღვიდან მისი დაშორებისა თუ მის ე.წ. „ყვითელ ფენებში“ მოქცევასთან დაკავშირებით, უნდა გამოარკვიოს, ქონების გადაცემის დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, არსებობდა თუ არა აღნიშნული ადგილმდებარეობით მიწის ნაკვეთის კერძო საკუთრებაში მოქცევის დამაბრკოლებელი რაიმე გარემოება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილების მე-4 პუნქტში საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 10 მარტის #290 დადგენილებით შეტანილი ცვლილების შესაბამისად, „მიწის რეფორმის ფონდში არ გამოიყოფოდა შავი ზღვის სანაპიროს სამკილომეტრიან ზოლში მდებარე ის მიწები, რომლებზეც პერსპექტივაში გათვალისწინებულია ახალი კურორტების აგება ან საკურორტო მეურნეობის განვითარებისათვის საჭირო კომუნიკაციების მოწყობა, არსებული კურორტების გენერალური გეგმით გათვალისწინებული მიწები, აგრეთვე ფართობები, რომელთაც ზღვის ნაპირდაცვითი მნიშვნელობა აქვთ და მოსახლეობისათვის მათი გადაცემა გარემო დაცვის თვალსაზრისით გაუმართლებელია, ასევე ის მიწები, რომლებზეც მოწყობილია მელიორაციული სისტემები. შავი ზღვის სანაპიროს სამკილომეტრიან ზოლში მდებარე დანარჩენი მიწებიდან იქ მცხოვრებ მოსახლეობას შესაძლებობის ფარგლებში გამოეყოფოდა სარგებლობის უფლებით დამატებითი საკარმიდამო ნაკვეთები სოფლის მეურნეობის პროდუქტების მოსაყვანად, მათზე კაპიტალური მშენებლობის უფლების გარეშე და მათ მიზნობრივ გამოყენებაზე მკაცრი კონტროლის დაწესებით“.

ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ მიწის რეფორმის ფონდში მიწათა გამოყოფის ხელშემშლელ გარემოებას არ წარმოადგენდა მხოლოდ შავი ზღვის სამკილომეტრიან ზოლში მათი მოქცევა. ნიშანდობლივია, რომ დათქმა ითვალისწინებდა დამატებით პირობებსაც, მაგალითად, ერთ-ერთ ასეთ პირობას წარმოადგენდა ახალი კურორტის აგების გათვალისწინება პერსპექტივაში. მართალია, საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ არც მოქმედი და არც ძველი კანონმდებლობით, ზუგდიდის რაიონის სოფელი ...ი არ მიეკუთვნება და მიეკუთვნებოდა საკურორტო ტერიტორიას, თუმცა ზემოაღნიშნული დანაწესით გათვალისწინებულია, ასევე, სხვა დამატებითი გამომრიცხველი პირობებიც, რომელთა არსებობა-არარსებობის საკითხი ხელახალი სამართალწარმოების ფარგლებში სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს.

ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საქმის ხელახლა განსახილველად რაიონული სასამართლოსათვის დაბრუნების საჭიროების არარსებობა, ასევე, მოსარჩელე რ. ჭ-ის შესახებ მოპოვებულ საკომლო წიგნის ჩანაწერებთან დაკავშირებით პალატის მხრიდან დამატებით ფაქტობრივ გარემოებათა გამოკვლევა-შეფასების აუცილებლობა ქმნის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლზე დაყრდნობით საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოსათვის დაბრუნების საფუძველს. თავის მხრივ, სააპელაციო პალატამ უნდა გაითვალისწინოს წინამდებარე განჩინებაში განვითარებული მსჯელობა, მოიძიოს, შეისწავლოს და დაადგინოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ზემოხსენებული გარემოებები და, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარად დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, მათთვის სამართლებრივი შეფასების მიცემით არსებითად გადაწყვიტოს მოცემული დავა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ რ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა