საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-724(2კ-23) 10 აპრილი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა (მოპასუხე) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს (მოპასუხე) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შპს ,,...“).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2015 წლის 15 იანვარს შპს ,,...ამ“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 23 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის, 2014 წლის 26 სექტემბრის N41062 ბრძანებისა და N005-66 საგადასახადო მოთხოვნის, ასევე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილების (საჩივარი N9224/2/14) ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 18 ივნისის საოქმო განჩინებით, შპს ,,...ას“ სარჩელზე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 23 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის, 2014 წლის 26 სექტემბრის N41062 ბრძანებისა და N005-66 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის ნაწილში, შეწყდა საქმის წარმოება დაუშვებლობის გამო. აღნიშნული განჩინება გასაჩივრდა კერძო საჩივრით, მოსარჩელე მხარის მიერ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილებით, შპს ,,...ას“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 იანვრის განჩინებით, შპს ,,...ას“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს; შპს ,,...ას“ კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 18 ივნისის საოქმო განჩინება და საქმე ამ ნაწილში არსებითად ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 იანვრის განჩინება შპს ,,...ას“ სააპელაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში, საკასაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 19 სექტემბრის განჩინებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით, შპს ,,...ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება საჩივარზე N9224/2/14; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება შპს ,,...ას“ სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ნაწილში) და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს „...ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება (საჩივარი N9224/2/14) და დაევალა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოს საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში, ახალი აქტის გამოცემა; დანარჩენ ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე, 43-ე, 44-ე, 61-ე, 64-ე, 264-ე, 299-ე მუხლებზე, 301-ე მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით ირკვევა და მხარეებიც სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 26 სექტემბრის N005-66 საგადასახადო მოთხოვნა გადასახადის გადამხდელს გაეგზავნა 2014 წლის 26 სექტემბერს ელექტრონულად, რასაც გადამხდელი გაეცნო 2014 წლის 28 სექტემბერს, თუმცა საქმის მასალებით არ დგინდება სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 23 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტისა და 2014 წლის 26 სექტემბრის N41062 ბრძანების გადამხდელისათვის საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაგზავნისა და ჩაბარების ფაქტი. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოსარჩელე განმარტავს, რომ 2014 წლის 23 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი და 2014 წლის 26 სექტემბრის N41062 ბრძანება მას ჩაბარდა 2014 წლის 7 ოქტომბერს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ გადამხდელის ელექტრონული პორტალის ამონაწერის მიხედვით, შპს ,,...ას“ 2014 წლის 26 სექტემბერს, 11:33 საათზე ელექტრონულად გაეგზავნა ,,რევიზიის აქტები“, რასაც გადამხდელი გაეცნო (ფაილის გახსნა) 2014 წლის 28 სექტემბერს, 10:50 საათზე. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მითითებული დოკუმენტიდან გაურკვეველია კონკრეტულად რა დოკუმენტი გაეგზავნა გადამხდელს. ამდენად, ვინაიდან გაურკვეველია, თუ რა იგულისხმებოდა ,,რევიზიის აქტებში“, სწორედ ეს გარემოება უნდა იქნეს გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საკითხის ხელახლა განხილვისას.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო მოთხოვნის ჩაბარებიდან უნდა იქნეს ათვლილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 23 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტისა და ამავე დეპარტამენტის 2014 წლის 26 სექტემბრის N41062 ბრძანების გასაჩივრების ვადაც. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სადავო საგადასახადო მოთხოვნის გაცნობის მომენტისათვის (2014 წლის 28 სექტემბერი) გადამხდელს არ გააჩნდა სათანადო ინფორმაცია და მისთვის უცნობი იყო 2014 წლის 23 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტისა და 2014 წლის 26 სექტემბრის N41062 ბრძანების შინაარსი. შესაბამისად, გასაჩივრების ვადის ათვლა შესაძლებელია მოხდეს მხოლოდ იმ მომენტიდან, როდესაც პირს შეექმნება ობიექტური შესაძლებლობა მიიღოს ინფორმაცია აქტის შინაარსის შესახებ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნავს, რომ შემოსავლების სამსახური გასაჩივრების ვადის ათვლას მხოლოდ საგადასახადო მოთხოვნის გაცნობას არ უკავშირებს. კასატორის განმარტებით, გადამხდელის ელექტრონული პორტალის ამონაწერში მითითებულ ,,რევიზიის აქტებში“ იგულისხმება საგადასახადო მოთხოვნა, გადასახადების დარიცხვის შესახებ ბრძანება და საგადასახადო შემოწმების აქტი. შესაბამისად, ვინაიდან 2014 წლის 26 სექტემბერს გადასახადის გადამხდელის ელექტრონულ პორტალზე აიტვირთა მითითებული დოკუმენტები, ხოლო 2014 წლის 28 სექტემბერს დაფიქსირდა ამავე დოკუმენტების გახსნა/გაცნობა, სსიპ შემოსავლების სამსახურმა ჩათვლა, რომ გასაჩივრების ვადა უნდა დაწყებულიყო სწორედ აღნიშნული თარიღიდან - 2014 წლის 28 სექტემბრიდან.

კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო მიუთითებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე, 61-ე, 64-ე, 268-ე, 299-ე მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ ნებისმიერი სამართლებრივი შედეგი, რაც შეიძლება დადგეს გადასახადის გადამხდელის მიმართ, უკავშირდება საგადასახადო მოთხოვნას. ამდენად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, თუკი ის არ ეთანხმება საგადასახადო მოთხოვნას, გაასაჩივროს იგი დამოუკიდებლადაც, კანონით დადგენილ ვადაში, მიუხედავად იმისა, ჩაბარებული აქვს თუ არა საგადასახადო ორგანოს ბრძანება და საგადასახადო შემოწმების აქტი. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ შემოწმების აქტისა და დარიცხვის ბრძანების ჩაბარების თარიღიდან გასაჩივრების ვადის ათვლა გულისხმობს კანონიერ ძალაში შესულ საგადასახადო მოთხოვნაზე გადასახადის გადამხდელისთვის გასაჩივრების უფლების მიცემას, რაც ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 5 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა შპს ,,...ას“ სრული გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, ხოლო შემოწმების შედეგებზე 2014 წლის 23 სექტემბერს შედგენილი იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი. აღნიშნული შემოწმების აქტის საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 2014 წლის 26 სექტემბერს გამოიცა N41062 ბრძანება და გადასახადის გადამხდელს წარედგინა N005-66 საგადასახადო მოთხოვნა, რაც გასაჩივრდა შპს ,,...ას“ მიერ. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 13 ნოემბრის N46985 ბრძანებით, შპს ,,...ას“ საჩივარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დარჩა განუხილველი.

ასევე დადგენილია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 13 ნოემბრის N46985 ბრძანება შპს ,,...ამ“ გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში. დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (საჩივარი N9224/2/14), შპს ,,...ას“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საქმის მასალებში წარმოდგენილია ამონაწერი გადასახადის გადამხდელის ელექტრონული პორტალიდან, სადაც მითითებულია, რომ შპს ,,...ას“ 2014 წლის 26 სექტემბერს, 11:33 საათზე ელექტრონულად გაეგზავნა ,,რევიზიის აქტები“, შეტყობინების ტიპი ,,მოთხოვნა“, რასაც გადამხდელი გაეცნო (ფაილის გახსნა) 2014 წლის 28 სექტემბერს, 10:50 საათზე.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილების (საჩივარი N9224/2/14) კანონიერება, რომლითაც შპს ,,...ას“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 13 ნოემბრის N46985 ბრძანება, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე შპს ,,...ას“ საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე, შეესაბამებოდა მოქმედი კანონმდებლობის ნორმებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, საგადასახადო ორგანო დოკუმენტს პირს უგზავნის ან/და წარუდგენს წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით. აღნიშნული მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, დოკუმენტის გაგზავნის ან/და წარდგენის ფორმას ირჩევს საგადასახადო ორგანო. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად კი, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი გაცნობისთანავე.

აღნიშნული კოდექსის 299-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირის მიმართ ამ კოდექსის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს დავის განმხილველ ორგანოში ამ თავით დადგენილი წესით. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების აქტი და მის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება საჩივრდება ამ დოკუმენტების საფუძველზე გამოცემულ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი/ბრძანება საჩივრდება ამ თავით დადგენილი წესით, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 ნაწილი ადგენს, რომ პირს უფლება აქვს, გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში. ამასთან, საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასულია საჩივრის წარდგენის ვადა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სადავო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილების გამოცემისას ადმინისტრაციული ორგანო არსებითად დაეყრდნო იმ გარემოებას, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 26 სექტემბრის N005-66 საგადასახადო მოთხოვნა შპს ,,...ას“ გაეგზავნა ელექტრონულად, რომელსაც გადამხდელი გაეცნო 2014 წლის 28 სექტემბერს, შესაბამისად, გასაჩივრების ვადის ათვლაც სწორედ ამ თარიღიდან განხორციელდა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოს არ გამოუკვლევია და შეუფასებია გადამხდელი ამავე დღეს გაეცნო თუ არა 2014 წლის 23 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტს და 2014 წლის 26 სექტემბრის N41062 ბრძანებასაც. საქმეში წარმოდგენილ გადასახადის გადამხდელის ელექტრონული პორტალის ამონაწერში მითითებულია გადამხდელისთვის ,,რევიზიის აქტების“ გაგზავნის თაობაზე, შეტყობინების ტიპში კი აღნიშნულია ,,მოთხოვნა“. ამდენად, აღნიშნული ამონაწერით არ ირკვევა თუ რა კონკრეტული დოკუმენტები გაეგზავნა შპს ,,...ას“ ელექტრონული ფორმით, რა დოკუმენტები იგულისხმებოდა ,,რევიზიის აქტებში“. გარდა ამისა, მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ 2014 წლის 23 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი და 2014 წლის 26 სექტემბრის N41062 ბრძანება მას ჩაბარდა 2014 წლის 7 ოქტომბერს. ამდენად, მითითებული გარემოებები საჭიროებს ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან დამატებით გამოკვლევას და შეფასებას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ საკასაციო საჩივარში იმ გარემოებაზე მხოლოდ მითითება, რომ გადამხდელის ელექტრონული პორტალის ამონაწერში აღნიშნულ ,,რევიზიის აქტებში“ იგულისხმება საგადასახადო მოთხოვნა, გადასახადების დარიცხვის შესახებ ბრძანება და საგადასახადო შემოწმების აქტი, ამგვარი გარემოების დამადასტურებელ უპირობო მტკიცებულებას არ წარმოადგენს.

ამასთან, რაც შეეხება კასატორის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს პოზიციას იმის თაობაზე, რომ გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, თუკი ის არ ეთანხმება საგადასახადო მოთხოვნას, გაასაჩივროს იგი დამოუკიდებლადაც, მიუხედავად იმისა, ჩაბარებული აქვს თუ არა საგადასახადო ორგანოს ბრძანება და საგადასახადო შემოწმების აქტი, აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო მოთხოვნის გაგზავნა და ჩაბარება არ უნდა იქნეს მიჩნეული გასაჩივრებას დაქვემდებარებული დოკუმენტაციის სრულყოფილად გაგზავნად, უნდა დადგინდეს დარიცხვის საფუძვლის - შესაბამისი ბრძანების ან/და საგადასახადო შემოწმების აქტის გადასახადის გადამხდელისთვის ჩაბარების თარიღი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ გასაჩივრების უფლება მოიცავს იმის პრეზიუმირებას, რომ პირისათვის ცნობილია აქტის შინაარსი, გასაჩივრება გულისხმობს აქტის გამოცემის მოტივების ცოდნას. ამ თვალსაზრისით აქტის დასაბუთებას მისი გასაჩივრების უფლების უზრუნველყოფის დატვირთვა გააჩნია. გასაჩივრების ვადის ათვლა შესაძლებელია მოხდეს მხოლოდ იმ მომენტიდან, როდესაც პირს შეექმნება აქტის შინაარსის შესახებ ობიექტური ინფორმაციის მიღების შესაძლებლობა. აქტის ოფიციალურად გაცნობით პირისთვის ცნობილი ხდება აქტის გამოცემის საფუძველი და შესაბამისად, საჩივრის პერსპექტიულობა, აგრეთვე ის, თუ რა სამართლებრივი საშუალებებით შეძლებს იგი თავისი უფლებებისა და ინტერესების დაცვას, რა არგუმენტებით უნდა დაუპირისპირდეს გადაწყვეტილებას (სუსგ. Nბს-854-836(კ-12), 10.10.2013წ.). საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება საგადასახადო დავალიანების ან საჯარიმო სანქციის დაკისრების შესახებ არის საგადასახადო დავალიანების დარიცხვის ბრძანება, სწორედ ის იწვევს უშუალო სამართლებრივ შედეგს გადასახადის გადამხდელისათვის. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საგადასახადო მოთხოვნა შესაძლოა იყოს გადასახადის დარიცხვის ერთადერთი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი იმ შემთხვევაში, როდესაც საგადასახადო მოთხოვნა გამოიცემა არა გადასახადის დარიცხვის შესახებ ბრძანების საფუძველზე, არამედ საგადასახადო დეკლარაციის საფუძველზე ან როდესაც გადასახადის გაანგარიშება საგადასახადო ორგანოს ვალდებულებას შეადგენს. მართალია საგადასახადო მოთხოვნა შეიცავს მითითებას გადასახდელი თანხის შესახებ, თუმცა ბრძანება იძლევა საგადასახადო მოთხოვნაში ასახული, გადასახდელად დარიცხული თანხების სისწორის, დავალიანების წარმოშობის გარკვევის დადგენის შესაძლებლობას. საგადასახადო კოდექსის 61-ე და 268-ე მუხლების ანალიზი ცხადყოფს, რომ საგადასახადო ორგანოს ეკისრება გადასახადის გადამხდელისათვის დარიცხვების შესახებ გადაწყვეტილებისა და საგადასახადო მოთხოვნის ერთობლივად გადაცემის ვალდებულება, რამეთუ საგადასახადო შემოწმების აქტი და მის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება (ბრძანება) საჩივრდება ამ დოკუმენტების საფუძველზე გამოცემულ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად. ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების კანონით დადგენილი ვადის დენა იწყება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციულ ორგანოს დაცული აქვს ამ აქტის ადრესატისათვის წარდგენის კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნები. შესაბამისად, იმის მხედველობაში მიღებით, რომ გადაწყვეტილება საჩივრდება შემოწმების აქტის და გადაწყვეტილების (ბრძანების) საფუძველზე გამოცემულ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად, საგადასახადო ორგანო ვალდებულია უზრუნველყოს მითითებული დოკუმენტების გადასახადის გადამხდელისათვის ერთდროულად წარდგენა, წინააღმდეგ შემთხვევაში პირის საჩივარი განხილვას უნდა დაექვემდებაროს დოკუმენტის მოგვიანებით ჩაბარებიდან კანონით გათვალისწინებულ ვადაში გასაჩივრების შემთხვევაში (სუსგ. Nბს-770-762(კ-15) 06.10.2016წ., Nბს-866-862(კ-17) 15.07.2019წ., Nბს-251(კ-19) 25.06.2020წ.).

ამდენად, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით არ დგინდება სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 26 სექტემბრის N005-66 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძვლად არსებული 2014 წლის 23 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტისა და 2014 წლის 26 სექტემბრის N41062 ბრძანების შპს ,,...სთვის“ ჩაბარების თარიღი და აღნიშნული საკითხი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში ხელახლა გამოკვლევას საჭიროებს, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს პოზიციას მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი რეგულაციის გამოყენებასთან დაკავშირებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

გიორგი გოგიაშვილი