საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-948(2კ-24) 11 მარტი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) - ნ. ქ-ი, ქ. ქ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ნ. ქ-იმა და ქ. ქ-იმა 2021 წლის 25 მაისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 09 მარტის №243 ბრძანებისა და მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 31 დეკემბრის №000282 დადგენილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

სარჩელის მიხედვით, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სადავო დადგენილებით, მოსარჩელეები დაჯარიმდნენ 8 000 ლარით, ქ. თბილისში, სოფელ ...ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, ორი ცალი საძირკვლის არმქონე რკინის კონსტრუქციის (კონტეინერის) განთავსებისთვის, ისე რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე მასალები და არ დაადგინა, თუ ვინ იყო მშენებლობის მწარმოებელი პირი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით, ნ. ქ-ისა და ქ. ქ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილა მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, სოფელ ...ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ქ. ქ-ის და ნ. ქ-ის თანასაკუთრებას და მათ სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის განმახორციელებელი უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში არ აღმოფხვრეს ჩადენილი სამართალდარღვევა (ორი საძირკვლის არმქონე რკინის კონსტრუქციის (კონტეინერი) განთავსება), რაც გახდა მათთვის „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილებით ქ. ქ-ის და ნ. ქ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნ. ქ-ის და ქ. ქ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 31 დეკემბრის №000282 დადგენილება და მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა სადავო საკითხთან დაკავშირებით; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 09 მარტის №243 ბრძანება.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არსებობდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენებისა და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად აქტის ბათილად ცნობის წინაპირობები, რადგან მოსარჩელეთა მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარმოდგენილი იქნა რ. ლ-ის განცხადება, რომელშიც ის განმარტავდა, რომ ის და ნ. ქ-ი იმყოფებოდნენ ფაქტობრივ ქორწინებაში. დღეის მდგომარეობით არ ცხოვრობდნენ ერთად. ასევე აღნიშნავდა, რომ კონტეინერი მის მიერ იყო განთავსებული მოსარჩელეთა კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე (ს.ფ. 176), შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ გამოიკვლია რეალურად როდის ვის მიერ და რა სახით განხორციელდა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები, ქ. თბილისში, სოფელი ...ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ შეუფასებია „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ მიხედვით ადმინისტრაციული სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებლობის დასაკისრებლად უმნიშვნელოვანესი გარემოებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ. კასატორებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა მოითხოვეს.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის მიხედვით, უდავო გარემოებაა, რომ მუნიციპალურმა ინსპექციამ ნ. ქ-ის და ქ. ქ-ის მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმისწარმოება დაიწყო 2020 წლის 24 აგვისტოს №000282 მითითების გაცემით, სადაც სამართალდარღვევად დაფიქსირდა მათ სახელზე თანასაკუთრების უფლებით რეგისტრირებული ქ. თბილისში, სოფელ ...ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ 93-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე ორი ცალი საძირკვლის არმქონე რკინის კონსტრუქციის (კონტეინერი) განთავსება და მითითების შეუსრულებლობის გამო, „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 31 დეკემბრის №000282 დადგენილებით დაეკისრათ ჯარიმა 8 000 ლარი.

რაც შეეხება სამართალდარღვევის ჩადენისთვის პასუხისმგებელ სათანადო სუბიექტს, ადმინისტრაციული ორგანო მიუთითებს „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ 122-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, „ამ კოდექსის XIV და XV თავების მიზნებისთვის სამშენებლო სამართალდამრღვევი შეიძლება იყოს: ა) მშენებლობის ნებართვის მფლობელი; ბ) უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირი; გ) შენობა-ნაგებობის ან/და სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ან მოსარგებლე, თუ ვერ დგინდება მშენებლობის განმახორციელებელი პირი; დ) უნებართვო მშენებლობის განხორციელებისას, თუ მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის საკუთრებაა, – უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირი, ხოლო თუ ეს პირი ვერ დგინდება მიწის ნაკვეთით მოსარგებლე; ე) მესაკუთრე, რომლის შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას, გარდა კულტურული/არქიტექტურული ძეგლის სტატუსის მქონე შენობისა, რომლის რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის შესახებ მესაკუთრემ მიმართა შესაბამის ორგანოს და ვერ მიიღო საჭირო ნებართვა“. ადმინისტრაციული ორგანო განმარტავს, რომ კანონმდებლობით ამომწურავადაა განსაზღვრული იმ სუბიექტთა წრე, რომლებზეც შესაძლოა გავრცელდეს სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში არსებული ნორმების მოქმედება. ზოგადი წესის თანახმად, სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მშენებლობის განხორციელებისათვის პასუხისმგებლობა პირველ რიგში ეკისრება მშენებლობის განმახორციელებელ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა, ხოლო, იმ შემთხვევაში, თუ შეუძლებელია ასეთი პირის/სუბიექტის ვინაობის უტყუარად დადგენა, სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობა ეკისრება შენობა-ნაგებობის/მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს.

მოცემულ შემთხვევაში, როგორც უდავო ფაქტობრივ გარემოებათა შორის აღინიშნა, ქ. თბილისში, სოფელი ...ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ქ. ქ-ის და ნ. ქ-ის თანასაკუთრებას და მათ პასუხისმგებლობა დაეკისრათ როგორც უძრავი ნივთის მესაკუთრეებს, დადგენილ ვადაში მითითებით გათვალისწინებულ მოთხოვნების შეუსრულებლობისა და დაფიქსირებული დარღვევების აღმოუფხვრელობისთვის.

კასატორის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა სააპელაციო პალატის მიერ რ. ლ-ის განცხადებაზე აპელირება, რადგან მის შესახებ სადავო აქტების გამოცემისას ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ცნობილი არ იყო, შესაბამისად, ფიზიკური პირის განცხადება ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე, ისიც მხოლოდ საქმის სასამართლოში განხილვის ეტაპზე, ვერ ჩაითვლებოდა იმ ხარისხის მტკიცებულებად, რასაც შესაძლოა გამოერიცხა მოსარჩელეთა პასუხისმგებლობა; მესაკუთრე, მართალია, არ წარმოადგენს უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს, მაგრამ მის ვალდებულებას ამავდროულად წარმოადგენს, უზრუნველყოს სამშენებლო სფეროში კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვა. შესაბამისად, მისსავე მოვალეობაში შედის სამშენებლო საქმიანობის მომწესრიგებელი ნორმებითა და სამშენებლო რეგლამენტებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა, რაც გამოხატულ უნდა იქნეს ზედამხედველობის ორგანოს მიერ გაცემული მითითების შესრულებასა და მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე არსებული დარღვევების გამოსწორებაში. ამდენად, ნ. ქ-ისთვის და ქ. ქ-ისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი წარმოშვა მათმა უმოქმედობამ, რამდენადაც მათ ზედამხედველობის განმახორციელებელი ორგანოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში არ აღმოფხვრეს არსებული სამართალდარღვევა.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრის მიხედვით, არ არსებობდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საფუძველი, რადგან მუნიციპალურ ინსპექციაში გამართულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე ქ. და თ. ქ-იებმა განაცხადეს, რომ არ იყვნენ მშენებლობის განმახორციელებელი პირები, ხოლო მოგვიანებით, სასამართლო განხილვაზე წარმოადგინეს რ. ლ-ის განცხადება, სადაც ის უთითებდა, რომ კონტეინერები განთავსდა მის მიერ.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით უდავოა, რომ კონტეინერები განთავსდა უნებართვოდ, ხოლო პასუხისმგებელ სუბიექტთან დაკავშირებით მიუთითა, რომ რადგან გამოვლინდა მშენებლობის მწარმოებელი პირი, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებზე პასუხისმგებლობის დაკისრება არ იყო დასაბუთებული, რასაც არ იზიარებს კასატორი და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ შეფასების გარეშე დატოვა ის გარემოება, რომ რ. ლ-ის საერთოდ თუ გააჩნდა რაიმე ობიექტური ინტერესი მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ განვითარების კუთხით. მართალია, რ. ლ-ი აღიარებს მიწის ნაკვეთზე კონტეინერების განთავსებას, თუმცა ობიექტური ვითარებიდან გამომდინარე, იგი ამას მარტო ვერ მოახერხებდა, შესაბამისად, მისი მითითებით სპეციალური ტექნიკის მეშვეობით (ამწე, სატვირთო ავტომანქანა) მოხდა კონტეინერების განთავსება, ამასთან საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა კონტეინერების განთავსების მისი ობიექტური ინტერესი სხვის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, რის გამოც გამოირიცხება მისი მშენებლობის მწარმოებელ პირად მიჩნევა. ამის საპირისპიროდ კი, ვინაიდან მესაკუთრეთა მხრიდან არ არსებობდა აშკარად გამოხატული ნეგატიური დამოკიდებულება (მაგ. პოლიციისადმი მიმართვა, ან მუნიციპალური ინსპექციისადმი მომართვა შესაბამისი რეაგირების განხორციელებაზე) კონტეინერების მათ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, მათი ნების საწინააღმდეგოდ განთავსებასთან დაკავშირებით, ეს მიუთითებს, რომ რ. ლ-იმა მიწის ნაკვეთზე კონტეინერები მათი დავალებით განათავსა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 სექტემბრის განჩინებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატის მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

მოცემულ შემთხვევაში სადავო არაა ქ. თბილისში, სოფელ ...ში, №... საკადასტრო კოდით ქ. და ნ. ქ-იების სახელზე რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, ორი ცალი საძირკვლის არმქონე რკინის კონსტრუქციის (კონტეინერი) განთავსება, შესაბამისად, სამშენებლო სამართალდარღვევის არსებობა. სადავოა მხოლოდ ამ დარღვევისათვის პასუხისმგებელ პირებად მოსარჩელეთა მიჩნევა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ მე-3 მუხლის „ჰ¹⁸“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობა, რომელიც ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე ან სამშენებლო დოკუმენტაციის ისეთი დარღვევით, რომლის დროსაც შენობა-ნაგებობის ფუნქცია იცვლება ან/და ხდება განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის გადამეტება. ამავე კოდექსის 131-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა (გარდა ამ მუხლის 1​¹−3​¹ ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა) საქართველოს ტყის კოდექსითა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, განსაკუთრებული რეგულირების ტერიტორიაზე ან ზონაში, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონაში ან ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში გამოიწვევს დაჯარიმებას, კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე (გარდა ამ ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა) – 8 000 ლარის ოდენობით.

რაც შეეხება იმას, თუ ვინ შეიძლება იყოს სამშენებლო სამართალდამრღვევი, „საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ 122-ე მუხლის პირველის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ამ კოდექსის XIV და XV თავების მიზნებისთვის სამშენებლო სამართალდამრღვევი შეიძლება იყოს: ა) მშენებლობის ნებართვის მფლობელი; ბ) უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირი; გ) შენობა-ნაგებობის ან/და სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ან მოსარგებლე − თუ ვერ დგინდება მშენებლობის განმახორციელებელი პირი; დ) უნებართვო მშენებლობის განხორციელებისას, თუ მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო ან/და მუნიციპალიტეტის საკუთრებაა, − უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირი, ხოლო თუ ეს პირი ვერ დგინდება − მიწის ნაკვეთით მოსარგებლე; ე) მესაკუთრე, რომლის შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას, გარდა კულტურული/არქიტექტურული ძეგლის სტატუსის მქონე შენობისა, რომლის რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის შესახებ მესაკუთრემ მიმართა შესაბამის ორგანოს და ვერ მიიღო საჭირო ნებართვა.

ამრიგად, კანონმდებლობა ამომწურავად მიუთითებს იმ სუბიექტთა წრეზე, რომლებზეც შესაძლოა გავრცელდეს სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში არსებული ნორმების მოქმედება. სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მშენებლობის განხორციელებისათვის პასუხისმგებლობა, პირველ რიგში, ეკისრება მშენებლობის განმახორციელებელ პირს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა და მხოლოდ ასეთი პირის მოუძიებლობის შემთხვევაში, პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს უძრავი ქონების მესაკუთრეს ან/და მოსარგებლეს.

„ადმინისტრაციულ ორგანოს, მათ შორის სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას, უწევს ორმაგი ფუნქციის შესრულება, ერთი მხრივ იგი არის საჯარო ინტერესების გამტარებელი, სამართალდარღვევაზე რეაგირების განმახორციელებელი, სანქციის დამკისრებელი სუბიექტი, ხოლო მეორე მხრივ მას ეკისრება აქტის ადრესატის ინტერესების დაცვის ვალდებულება. ამდენად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ, როგორც საჯარო მმართველობის განმახორციელებელმა სუბიექტმა, უნდა გაითვალისწინოს როგორც საჯარო, ასევე კერძო პირის ინდივიდუალური ინტერესები. ადმინისტრაციულმა ორგანომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემა უნდა უზრუნველყოს თანაზომიერების პრინციპის დაცვით, საჯარო და კერძო ინტერესების ურთიერთშეპირისპირების შედეგად, არც ერთი ინტერესის დაცვა არ უნდა მოხდეს მეორე ინტერესის არაპროპორციულად და გაუმართლებლად შეზღუდვის ხარჯზე“(სუსგ №ბს-468-465(კ-17), 21.01.2020წ.).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევასთან დაკავშირებული საქმის წარმოებისა და ცალკეული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრა, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილ ზოგად პრინციპებს, მათ შორის, აღნიშნული კოდექსის მე-8 მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის ზემოქმედების ზომათა შეფარდებისას კანონიერების უზრუნველყოფის პრინციპს ემყარება. აღნიშნული პრინციპის თანახმად, არავის შეიძლება შეეფარდოს ზემოქმედების ზომა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამო, თუ არა კანონმდებლობით დადგენილ საფუძველზე და წესით. ამავე კოდექსის 264-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა დაადგინოს: ჩადენილია თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის. ამდენად, როგორც სამართალდამრღვევის გამოვლენის, ასევე დარღვევის დადგენის მიზანი მდგომარეობს იმაში, რომ სანქციის შემფარდებელმა ორგანომ, სამართალდარღვევა ყველა შემთხვევაში შეაფასოს ინდივიდუალურად, რა დროსაც ასევე ყურადღება უნდა მიექცეს იმის გამოკვლევას, ხომ არ არსებობს სამართალდარღვევის საქმის წარმოების შეწყვეტის, პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი ან დამამძიმებელი გარემოებები.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის წარმოების პროცესში, ნ. ქ-ისა და ქ. ქ-ის მიერ მიეთითა, რომ მართალია სამშენებლო სამუშაოები განხორციელებული იყო მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, თუმცა ხსენებული სამუშაოები არ იყო მათ მიერ ნაწარმოები. აღნიშნული მოცემულობის დასადასტურებლად მათ სასამართლოში წარადგინეს რ. ლ-ის განცხადება, რითაც ის აღიარებს მოსარჩელეთა კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე კონტეინერების მის მიერ განთავსების ფაქტს (იხ.ს.ფ. 176).

მითითებული გარემოების გასაბათილებლად ადმინისტრაციული ორგანოს საქმეში წარმოდგენილი არ აქვს სათანადო მტკიცებულება მოსარჩელეთა მიერ უნებართვო მშენებლობის წარმოებისა და შესაბამისად, მათი სამშენებლო სამართალდამრღვევად უტყუარად მიჩნევის თაობაზე. პალატა აღნიშნავს, რომ ზედამხედველობის ორგანო პასუხისმგებლობის ღონისძიების დადგენის პროცესში შებოჭილია ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-10 მუხლით, რაც გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, დაადასტუროს პირის, ამ შემთხვევაში მოსარჩელეთა ბრალეულობა ჩადენილ გადაცდომაში. გასაჩივრებული აქტები ეფუძნება მხოლოდ მოსარჩელეთა, როგორც მესაკუთრეთა სავარაუდო ინტერესს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე კონტეინერების განთავსებაზე, რაც საკასაციო პალატის მოსაზრებით, შესაბამისი მტკიცებულებების არსებობის გარეშე არ ქმნის პირის სამართალდარღვევის ჩამდენ სუბიექტად მიჩნევის საკმარის საფუძველს.

ამრიგად, დასაბუთებულია სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა დადგინდეს რეალურად როდის და ვის მიერ იქნა განხორციელებული უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები ქ. თბილისში, სოფელ ...ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე. მოცემულ შემთხვევაში კი სადავო აქტი დაუსაბუთებელია და არ შეიცავს სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი პირის დადგენის შეუძლებლობის მიზეზებზე მითითებას.

ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ მართებულად გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რეგულაცია, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის არც ერთ საფუძველს, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა