საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
საქმე Nბს-952(კ-24) 20 მარტი, 2025 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გიორგი გოგიაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - რ. გ-ი
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა და ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2022 წლის 14 სექტემბერს რ. გ-ის მიერ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში წარდგენილი იქნა სარჩელი მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ. სარჩელის დაზუსტების შემდგომ, სასარჩელო მოთხოვნა ჩამოყალიბდა შემდეგი ფორმით: ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 26 ივლისის №1740 განკარგულება (მიწის ნაკვეთზე რ. გ-ის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ) და დაევალოს მოპასუხე მხარეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის (ქ. თბილისი, ... №12-ის მიმდებარედ, 81 კვ.მ. უძრავი ქონების რ. გ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ) გამოცემა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით რ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 26 ივლისის №1740 განკარგულება. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემა ქ. თბილისი, ... №...-ის მიმდებარედ, 81 კვ.მ. უძრავი ქონების რ. გ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ.
პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2, მე-51 მუხლები, საქართველოს კანონის „საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის“ მე-5 მუხლი, მიუთითა კომისიის 2022 წლის 26 ივლისის №1740 განკარგულებაში მიწის ნაკვეთის აღიარებაზე უარი თქმის საფუძველზე, სს „ს...ს“ 2022 წლის 13 ივნისის წერილზე, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 1-ლი ივლისის სამსახურებრივ ბარათზე და განმარტა, რომ ფიზიკურ პირზე საკუთრების უფლების აღიარება შეიძლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაინტერესებული პირი კანონის ამოქმედებამდე და ასევე, განცხადების წარდგენის მომენტისათვის ნამდვილად ფლობს, სარგებლობს ან თვითნებურად დაკავებული აქვს მიწის ნაკვეთი. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობით, მითითებული ნორმატიული აქტებით მთავარი აქცენტი გაკეთებულია მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობისკენ და სწორედ აღნიშნულის საფუძველზე წარმოიშობა მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობა. ამასთან, ყურადღება გაამახვილა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს 2022 წლის 11 მარტის №1601220702854 წერილზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მოქცეულია საცხოვრებელ (სზ-2) ზონაში. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 1-ლი ივლისის სამსახურებრივ ბარათზე მითითებით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ შემთხვევაში, თუ კი ქ. თბილისი, ... №12-ის მიმდებარედ მდებარე მიწის ნაკვეთზე აშენებულია მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსი და საცხოვრებელი სახლები, რატომ არის დაუშვებელი რ. გ-ისათვის მის მფლობელობაში არსებული უძრავი ქონების საკუთრების უფლების აღიარება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და დამატებით გასათვალისწინებლად მიიჩნია „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილების მე-16 მუხლის მე-3 პუნქტის ის ჩანაწერი სადაც მითითებულია, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს მოთხოვნის შესაბამისობა სივრცით - ტერიტორიული დაგეგმვის პირობებსა და მიწის განკარგვის სტრატეგიულ გეგმასთან. მიიჩნია, რომ სადავო განკარგულების სამართლებრივი საფუძველი სწორედ მითითებულ ნორმატიულ მოთხოვნებთან შეუსაბამობაა. ის ფაქტი, რომ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი განლაგებულია რკინიგზის გასხვისების ზოლის მომიჯნავედ და განაპირა ლიანდაგის ღერძიდან დაშორებულია 4-5 მეტრით, ასევე ის გარემოება, რომ სს „ს...ა“ წინააღმდეგია საკუთრების უფლების აღიარების, მიწის ნაკვეთის სამართლებრივი სტატუსი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებთან მიმართებაში არ იცვლება. სააპელაციო სასამართლომ ვერ გაიზიარა აპელანტი ადმინისტრაციული ორგანოს არგუმენტაცია მოთხოვნის სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების პირობებთან შეუსაბამობის თაობაზე და აღნიშნა, რომ სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს 2022 წლის 11 მარტის №16-01220702854 წერილის თანახმად, სადავო მიწის ნაკვეთი მოქცეულია საცხოვრებელ (სზ-2) ზონაში. საგულისხმოდ მიიჩნია, რომ მითითებული წერილი, ქალაქგემარებითი თვალსაზრისით მიწის ნაკვეთის განხილვის შედეგად, სპეციალური შეზღუდვის არსებობის თაობაზე ინფორმაციას არ ითვალისწინებს. ამასთან გასათვალისწინებლად მიიჩნია საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 1-ლი ივლისის სამსახურებრივი ბარათი და დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ნივთის მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს წარმოადგენენ: მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი (კორპუსი), ს/კ №..., ე. ო-ი, ს/კ №..., გ. ა-ი ს/კ №... და შპს „ს...ა“, ს/კ №... და ს/კ №.... ამდენად, გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ის მსჯელობა, რომ თუკი ქ. თბილისი, ... №...-ის მიმდებარედ მდებარე მიწის ნაკვეთზე აშენებულია მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსი და საცხოვრებელი სახლები, რატომ არის შეუძლებელი რ. გ-ისათვის მის მფლობელობაში არსებული უძრავი ქონების საკუთრების უფლების აღიარება.
სააპელაციო სასამართლომ გასათვალისწინებლად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია სადავოდ არ ხდის მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე შენობა - ნაგებობის განთავსებისა და 2007 წლამდე ფლობა - სარგებლობის ფაქტს. ვინაიდან, არ იზიარებს სადავო აქტში მითითებულ საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის არგუმენტაციას, ხოლო საქმის მასალებით სადავოდ არ არის გამხდარი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 26 ივლისის №1740 განკარგულების ბათილად ცნობის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისთვის რ. გ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ (მიწის ნაკვეთზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ... №...-ის მიმდებარედ, 81 კვ.მ.) ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულმა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით რ. გ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი ყურადღებას ამახვილებს სს „ს...ს“ 2022 წლის 13 ივნისის N2474 წერილზე და დადგენილად მიიჩნევს, რომ საკუთრების უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი მდებარეობს რკინიგზის გასხვისების ზოლის მომიჯნავედ და განაპირა ლიანდაგის ღერძიდან დაშორებულია 4-5 მეტრით. განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დაცული არ არის საქართველოში მოქმედი სამშენებლო ნორმების და წესების პირობები. გარდა ამისა, გასათვალისწინებლად მიიჩნევს, რომ ლიანდაგის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მომეტებული საფრთხის შემცველ ზონას და რკინიგზაზე მომხდარმა რაიმე საგანგებო შემთხვევამ შესაძლოა გამოიწვიოს რკინიგზის მიმდებარედ განთავსებული ობიექტების და იქ მყოფი მოქალაქეების დაზიანება, დაზარალება. საკანონმდებლო ნორმებზე და მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე აპელირებით მიიჩნევს, რომ რ. გ-ის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კანონშესაბამისად ეთქვა უარი მის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების აღიარებაზე.
სარჩელის დაკმაყოფილების არგუმენტად კასატორს არასაკმარისად მიაჩნია მხოლოდ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 01 ივლისის სამსახურებრივ ბარათზე მითითება, რომლის მიხედვითაც სადავო უძრავი ნივთის მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთებზე განთავსებულია მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსი და საცხოვრებელი სახლები. წარმომადგენლის მსჯელობით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა შეფასების მიღმა დატოვეს ის ფაქტი, რომ მოცემული მრავალბინიანი სახლებისა თუ ინდივიდუალური სახლების საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი არ ყოფილა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. შესაბამისად, სასამართლომ უსაფუძვლოდ გაათანაბრა ერთმანეთთან თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების უფლება, საკუთრების უფლებასთან. კასატორი ასევე არ იზიარებს სასამართლოს მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მდებარეობს რკინიგზის მომიჯნავედ, ხოლო მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსი და საცხოვრებელი სახლები მდებარეობენ მის მოსაზღვრედ. წარმომადგენლის განმარტებით, თბილისის ინტერაქციული რუკის მიხედვით, სადავო მიწის ნაკვეთსა და იმ საკადასტრო ერთეულებს შორის, რომლებზეც უთითებს სასამართლო, გადის სატრანსპორტო ზონა, შესაბამისად, სასამართლომ მსჯელობა განავითარა არასწორ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რაც დაუსაბუთებლად აქცევს გადაწყვეტილების მსჯელობას.
სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობაზე, რომ ადმინისტრაციული ორგანო სადავოდ არ ხდის მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე შენობა - ნაგებობის განთავსებისა და 2007 წლამდე ფლობა - სარგებლობის ფაქტს, კასატორი მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონზე, ასევე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის N376 დადგენილებაზე და განმარტავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მთავარ საფუძველს წარმოადგენს მიწის ნაკვეთზე შენობა - ნაგებობის განთავსებისა და 2007 წლამდე ფლობა - სარგებლობის ფაქტის დადგენა, ზემოხსენებული კანონი და დადგენილება ასევე ითვალისწინებენ სხვა დამატებით იმპერატიულ კრიტერიუმებს, რისი დაუკმაყოფილებლობის შემთხვევაშიც კომისია მოკლებულია შესაძლებლობას განმცხადებლის სახელზე გასცეს საკუთრების მოწმობა. იმის გათვალისწინებით, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილი განცხადება ვერ აკმაყოფილებდა ხსენებულ კრიტერიუმებს, მხოლოდ შენობა - ნაგებობის 2007 წლამდე არსებობის ფაქტის გათვალისწინება კასატორის მსჯელობით საკმარის არგუმენტს არ წარმოადგენს.
ამდენად, საკასაციო საჩივრის ავტორი ითხოვს გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება და რ. გ-ის უარი ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 სექტემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 10 მარტის განჩინებით დასაშვებად იქნა მიჩნეული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი. ამავე განჩინებით დადგინდა მხარეთა დასწრების გარეშე საქმის განხილვა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საქმის მასალების შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი კი განსაზღვრავს, რომ გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ იგი იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, (გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები). ხოლო ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო საქმეზე გადაწყვეტილებას თვითონ მიიღებს, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნების საფუძვლები.
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მატერიალურ - სამართლებრივი ნორმის გამოყენებისა და განმარტების კუთხით წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რამაც შექმნა საკასაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გაუქმების და ახალი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:
დადგენილია, რომ 2021 წლის 24 ივნისს რ. გ-იმა განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში უფლების რეგისტრაცია უძრავ ნივთზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ... №12-ის მიმდებარედ, ფართი - 81 კვ.მ. განცხადებასთან ერთად წარდგენილი იქნა მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი და ელ. ვერსია, თანხმობა დოკუმენტაციის აღიარების კომისიაში გადაგზავნის შესახებ, შიდა აზომვითი ნახაზი, მეზობლების ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობები და განცხადება.
სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 15 ივლისის №287610 წერილობითი მიმართვით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, კომპეტენციის ფარგლებში საკითხი განსახილველად გადაეგზავნა რ. გ-ის მიერ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში წარდგენილი და თავად საჯარო რეესტრის მიერ დამატებით მოძიებული დოკუმენტაცია უძრავ ნივთზე, მდებარე, ქ. თბილისში, ... №12-ის მიმდებარედ (ფართი 81 კვ.მ).
საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 01 ივლისის სამსახურებრივი ბარათით ირკვევა, რომ სადავო უძრავი ნივთის მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს წარმოადგენენ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი (კორპუსი), ს/კ №..., ე. ო-ი, ს/კ №..., გ. ა-ი ს/კ №... და შპს „ს...ა“, ს/კ №... და ს/კ №....
საქმეში წარდგენილი 2021 წლის 23 ივნისის სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადებით ლ. მ-ი, ლ. ჟ-ა და ა. ხ-ი როგორც ქ. თბილისი, ... №12-ის მიმდებარედ მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრეები ადასტურებენ 2000 წლიდან დღემდე რ. გ-ის მიერ, ქ. თბილისში, ... №12-ის მიმდებარედ მდებარე 81 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის და მასზე არსებული შენობა - ნაგებობის სარგებლობის ფაქტს და თანახმანი არიან რ. გ-ის უღიარდეს ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთი.
ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს 2022 წლის 11 მარტის №1601220702854 წერილით კომისიას ეცნობა, რომ სააგენტომ ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით განმეორებით განიხილა ... №12-ის მიმდებარედ, 81 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის კანონმდებლობით დადგენილი წესით საკუთრების უფლების აღიარების საკითხი და დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის მიხედვით, მითითებული მიწის ნაკვეთი მოქცეულია საცხოვრებელ (სზ-2) ზონაში.
სს „ს...ს“ 2022 წლის 13 ივნისის წერილით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, 2022 წლის 28 მარტის №55-01220873330 მომართვის პასუხად ეცნობა, რომ რ. გ-ის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთი განლაგებულია რკინიგზის გასხვისების ზოლის მომიჯნავედ და განაპირა ლიანდაგის ღერძიდან დაშორებულია 4-5 მეტრით. საქართველოში მოქმედი სამშენებლო ნორმებისა და წესების 2.07.01-89 ქალაქმშენებლობის 6.8. პუნქტის მოთხოვნის თანახმად, საცხოვრებელი განაშენიანება საჭიროა გამოცალკევდეს რკინიგზის ხაზებისაგან სანიტარულ - დამცველი ზონებით, სიგანით - 100 მ., ათვლა ხდება განაპირა სარკინიგზო ლიანდაგის ღერძიდან. იმ შემთხვევაში, როცა რკინიგზის ხაზი განლაგებულია ჭრილში, ან ხორციელდება სპეციალური ღონისძიებები ხმაურისაგან დასაცავად, რომლებიც უზრუნველყოფენ სამშენებლო ნორმების და წესების 11-12-77ის მოთხოვნებს, დასაშვებია სანიტარულ - დამცველი ზონის სიგანე შემცირდეს, მაგრამ არა უმეტეს - 50 მეტრით. ამასთან, წერილში მითითებულია, რომ ლიანდაგის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მომეტებული საფრთხის შემცველ ზონას და რკინიგზაზე მომხდარმა რაიმე საგანგებო შემთხვევამ (რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის ლიანდაგიდან გადასვლა, გადავარდნა, ტვირთის გასროლა, დაღვრა და ა.შ.) შესაძლოა გამოიწვიოს რკინიგზის მიმდებარედ განთავსებული ობიექტების და იქ მყოფი მოქალაქეების დაზიანება, დაზარალება და სხვა. ვინაიდან ამ შემთხვევაში არ არის დაცული აღნიშნული სამშენებლო ნორმებისა და წესების პირობები, აგრეთვე ტერიტორია წარმოადგენს მომატებული საფრთხის შემცველ ზონას, სს „ს...ა“ არ არის უფლებამოსილი გასცეს თანხმობა საკუთრების უფლების აღიარებაზე ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე.
დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 26 ივლისის №1740 განკარგულებით, რ. გ-ის უარი ეთქვა ქ. თბილისი, ... №12-ის მიმდებარედ, 81 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე. კომისიამ მიზანშეუწონლად მიიჩნია ქ. თბილისი, ... №12-ის მიმდებარედ მდებარე 81 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება სს „ს...ს“ 2022 წლის 13 ივნისის №2474 წერილის შინაარსის გათვალისწინებით.
განსახილველ საქმეში საკასაციო სასამართლოს მიერ შესაფასებელ საკითხს, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 26 ივლისის №1740 განკარგულების კანონიერება წარმოადგენს.
საკითხზე მსჯელობის ფარგლებში, საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონს, რომლის მიზანს წარმოადგენს მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა. მითითებული კანონის მიზნის განსაზღვრისას გასათვალისწინებელია მისი მიღების პერიოდისათვის არსებული ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი რეალობა. აღნიშნული კანონის მიღებით კანონმდებელმა წაახალისა კერძო ინიციატივა და მოახდინა არსებული მიწის რესურსის ათვისების სტიმულირება ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ. ხსენებული კანონის საფუძველზე, ფიზიკურ პირებს და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს მიენიჭათ უფლება დადგენილი წესით და დადგენილი წინაპირობების არსებობისას მოეხდინათ საკუთრების უფლების აღიარება. ზემოაღნიშნული კანონის მიღებით, მიწის ფონდის ათვისების ხელშეწყობის მიზნით, სახელმწიფომ დაადგინა სახელმწიფო ქონების - მიწის ნაკვეთების პრივატიზების გარკვეული შეღავათების შემცველი რეჟიმი (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 27 დეკემბრის N2/3/522,553 გადაწყვეტილება, §17,46,47). კანონის მიღების მიზეზი სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის მნიშვნელოვანი ნაწილის მართლზომიერ მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებობა და თვითნებური დაკავება გახდა, რაც აფერხებდა მიწის ფონდის ათვისებას, მიწის ბაზრისა და მიწის განკარგვის სახელმწიფო სტრატეგიული გეგმის განვითარებას. ამასთანავე, მიუხედავად მოქალაქეთა მიერ აღნიშნული მიწებით მრავალწლიანი სარგებლობისა, მათზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია დაკავშირებული იყო მთელ რიგ სირთულეებთან, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების რეგისტრაცია შეუძლებელი იყო. არსებული ვითარება განაპირობებდა სახელმწიფო ბიუჯეტის ზრდის შეფერხებას, რადგან ვერ ხერხდებოდა მიწების საჯარო რეესტრში იდენტიფიცირება და, შესაბამისად, მათი მიწის გადასახადით დაბეგვრა (იხ. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის განმარტებითი ბარათი). სახელმწიფოს მიზანს შეადგენდა ქვეყნის მასშტაბით არსებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ რეალურად დაკავებული, დაურეგისტრირებელი მიწების ოდენობის დადგენა, აღრიცხვა და მათი რეგისტრირება (სუს 2019 წლის 28 ოქტომბრის Nბს-504-501(კ-17) გადაწყვეტილება).
კანონი არეგულირებს სპეციფიკურ სამართალურთიერთობას. განსახილველი შემთხვევისთვის რელევანტურია აღინიშნოს, რომ მოცემული კანონი დაინტერესებული პირისთვის ქმნის მოლოდინს ისეთ მიწაზე საკუთრების უფლების წარმოშობაზე, რომელიც სახელმწიფოს საკუთრებაა, თუმცა მას ფაქტობრივად დაკავებული აქვს მიწის ნაკვეთი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ კანონმა ასეთი პრივილეგია გაითვალისწინა ექსპლიციტურად იმ პირების მიმართ, რომელთაც არ გააჩნიათ მიწის ნაკვეთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, მაგრამ ფაქტობრივად წლების განმავლობაში მინიმუმ კანონის ამოქმედებიდან (2007 წელი) - უფლების რეალიზაციის მომენტამდე აქვთ ფაქტობრივი კავშირი მიწის ნაკვეთთან. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი წარმოადგენს სახელმწიფო ქონების განკარგვის ალტერნატიულ მექანიზმს (მსგავს საკითხზე იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სპს „გრიშა აშორდია“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ, N2/3/522,553; II, 60-63;), სამართლებრივ საფუძველს, რომელიც სახელმწიფო ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვებას უკავშირებს ფაქტობრივ გარემოებას - პირის მიერ სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მიმართ არსებულ ფაქტობრივ, ინდივიდუალურ, განსაკუთრებულ კავშირს, დროის განგრძობად მონაკვეთში. მეტი სიცხადისთვის, საკასაციო პალატა მიუთითებს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტს, სადაც კანონმდებელმა ცალსახად მიუთითა, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწად ითვლება ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომელთა ჯამური ფართობი ბარში არ აღემატება 1.25 ჰექტარს, ხოლო „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ მაღალმთიან დასახლებაში − 5 ჰექტარს; კანონის 51 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს მოთხოვნის სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების პირობებთან შესაბამისობა. ამავე კანონის 51 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა, მათ შორის, უნდა წარადგინოს: ა) მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, ხოლო ამ კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც მითითებული უნდა იყოს მაგისტრალური მილსადენის ადგილმდებარეობა და მაგისტრალურ მილსადენსა და მიწის ნაკვეთს შორის მანძილი. ამასთან, ზემოხსენებული მუხლის მე-2 პუნქტი აწესებს, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს მოთხოვნის სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების პირობებთან შესაბამისობა. მსგავსს შინაარსს იმეორებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის’’ მე-16 მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის თანახმადაც, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას, გათვალისწინებულ უნდა იქნეს მოთხოვნის შესაბამისობა სივრცით - ტერიტორიული დაგეგმვის პირობებსა და მიწის განკარგვის სტრატეგიულ გეგმასთან.
განსახილველ შემთხვევაში რ. გ-ის დაინტერესებაში მყოფი მიწის ნაკვეთი ფორმალური თვალსაზრისით აკმაყოფილებს ზემოაღნიშნულ მოთხოვნებს, თუმცა გასათვალისწინებელია საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესი“ რომელიც არეგულირებს საკუთრების უფლების აღიარების პროცედურებსა და პირობებს. ზემოაღნიშნული წესის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ნ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლებით აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების შემდეგი მიწები - სანიტარული და დაცვითი ზონები.
მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მიზანშეწონილობის განსაზღვრის მიზნით მოპასუხემ განცხადებით მიმართა სს „ს...ას’’ და გამოითხოვა თანხმობა რ. გ-ის სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებით, რაზედაც აღიარების კომისიას, სს „ს...ს“ 2022 წლის 13 ივნისის №2474 წერილით ეცნობა, რომ დაინტერესებაში არსებული მიწის ნაკვეთი განლაგებულია რკინიგზის გასხვისების ზოლის მომიჯნავედ და განაპირა ლიანდაგის ღერძიდან დაშორებულია 4-5 მეტრით. წერილით, ცალსახად და დეტალურად მიუთითა რკინიგზამ, რომ საქართველოში მოქმედი სამშენებლო ნორმებისა და წესების 2.07.01-89 ქალაქმშენებლობის 6.8. პუნქტის მოთხოვნის თანახმად, საცხოვრებელი განაშენიანება საჭიროა გამოცალკევდეს რკინიგზის ხაზებისაგან სანიტარულ - დამცველი ზონებით, სიგანით - 100 მ., ათვლა ხდება განაპირა სარკინიგზო ლიანდაგის ღერძიდან. იმ შემთხვევაში, როცა რკინიგზის ხაზი განლაგებულია ჭრილში, ან ხორციელდება სპეციალური ღონისძიებები ხმაურისაგან დასაცავად, რომლებიც უზრუნველყოფენ სამშენებლო ნორმების და წესების 11-12-77ის მოთხოვნებს, დასაშვებია სანიტარულ - დამცველი ზონის სიგანე შემცირდეს, მაგრამ არა უმეტეს - 50 მეტრით. ამასთან, სს „ს...ს“ წერილში ნათლად არის მითითებულია, რომ ლიანდაგის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მომატებული საფრთხის შემცველ ზონას და რკინიგზაზე მომხდარმა რაიმე საგანგებო შემთხვევამ (რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის ლიანდაგიდან გადასვლა, გადავარდნა, ტვირთის გასროლა, დაღვრა და ა.შ.) შესაძლოა გამოიწვიოს რკინიგზის მიმდებარედ განთავსებული ობიექტების და იქ მყოფი მოქალაქეების დაზიანება, დაზარალება და სხვა. ვინაიდან ამ შემთხვევაში არ არის დაცული აღნიშნული სამშენებლო ნორმებისა და წესების პირობები, აგრეთვე ტერიტორია წარმოადგენს მომატებული საფრთხის შემცველ ზონას, სს „ს...ა“ არ არის უფლებამოსილი გასცეს თანხმობა საკუთრების უფლების აღიარებაზე რ. გ-ის სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე.
საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 15.01.2014წ. №59 დადგენილებით დამტკიცებული „ტექნიკური რეგლამენტის - „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების“ 6.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტს, 7.5 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტს, რომლის თანახმად მიწათსარგებლობის ზონების ტერიტორიების საზღვრების დადგენისას გამოიყენება რკინიგზის გასხვისების ზოლის საზღვრები. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს კანონის „საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის“ მე-5 მუხლის მიხედვით, გასხვისების ზოლი განისაზღვრება დადგენილი ნორმებისა და საპროექტო დოკუმენტების შესაბამისად, ისე რომ საერთო სარგებლობის სარკინიგზო ლიანდაგის განაპირა ორივე მხარეს იყოს არანაკლებ 20 - 20 მეტრისა. ამასთანავე, ხსენებული ნორმის თანახმად, დადგენილი ნორმების და საპროექტო დოკუმენტების შესაბამისად, რკინიგზა უფლებამოსილია განსაზღვროს გასხვისების ზოლი საერთო სარგებლობის სარკინიგზო ლიანდაგის განაპირა ორივე მხარეს 20-20 მეტრზე ნაკლები მანძილით. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი და დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ აღიარებამოთხოვნილი ნაკვეთი მდებარეობს რკინიგზის გასხვისების ზოლის მომიჯნავედ და განაპირა ლიანდაგის ღერძიდან დაშორებულია 4-5 მეტრით, რაც ცალსახად ადასტურებს გასაჩივრებული - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 26 ივლისის №1740 განკარგულების (მიწის ნაკვეთზე რ. გ-ის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ) კანონშესაბამისობას. საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ მართალია „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონი არ შეიცავს დათქმას ამ კონკრეტული არგუმენტით საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ, თუმცა კანონი მიუთითებს, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას, გათვალისწინებულ უნდა იქნას მოთხოვნის შესაბამისობა სივრცით - ტერიტორიულ დაგეგმვის პირობებსა და მიწის განკარგვის სტრატეგიულ გეგმასთან.
დადგენილია და სადავოს არ წარმოადგენს, რომ აღიარებამოთხოვნილი ნაკვეთი მდებარეობს რკინიგზის გასხვისების ზოლის მომიჯნავედ და განაპირა ლიანდაგის ღერძიდან დაშორებულია 4-5 მეტრით, შესაბამისად ნაკვეთს ფარავს რკინიგზის ბუფერული ზონა (ობიექტიდან ან მიმართულებიდან თანაბრად დაშორებული წერტილებით შექმნილი სივრცე (ზონა). საყურადღებოა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქმე ეხება არა სადავო მიწის კანონიერ/მართლზომიერ სარგებლობას, არამედ, სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას მხარე ითხოვს, როგორც თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის მე-5 მუხლის შესაბამისად, სარკინიგზო ლიანდაგებისა და რკინიგზის სტრუქტურული ერთეულებისათვის გამოყოფილი მიწა, გასხვისების ზოლისა და დამცავი ზონის ჩათვლით წარმოადგენს რკინიგზის მფლობელობაში არსებულ მიწას, მასზე ვერ იქნება გამოყენებული ის ზოგადი წესი, რაც თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებას უკავშირდება. რაც შეეხება საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 18.02.2011წ. №1-1/251 ბრძანების დანართის CHиП 2.07.01-89 (ქალაქთმშენებლობა) 6.8 პუნქტში არსებულ იმ ჩანაწერს, რომ სანიტარულ - დამცავ ზონაში, რკინიგზის გამოყოფის ზოლის გარეთ, დაიშვება ავტომობილის გზების, ავტოფარეხების, მანქანების სადგომების, საწყობების, კომუნალურ - საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ობიექტების განთავსება, აღნიშნული ვერ გახდება საკმარისი საფუძველი, რომ ბუფერულ ზონაში მოქცეული მიწის ნაკვეთი დაექვემდებაროს საკუთრების უფლებით აღიარებას, როგორც თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი.
რაც შეეხება ქვედა ინსტანციის სასამართლოების აპელირებას საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 01 ივლისის სამსახურებრივ ბარათზე და იმ განმარტებაზე, რომ სადავო უძრავი ნივთის მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს წარმოადგენენ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი (კორპუსი), ს/კ №..., ე. ო-ი, ს/კ №..., გ. ა-ი ს/კ №..., აშენებულია მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსი, საცხოვრებელი სახლები და რატომ არის შეუძლებელი რ. გ-ისათვის მის მფლობელობაში არსებული უძრავი ქონების საკუთრების უფლების აღიარება, საკასაციო პალატა საჯარო რეესტრის მიერ მოპოვებულ მტკიცებულებაზე, მათ შორის ინტერაქციულ რუკაზე დაყრდნობით განმარტავს, რომ აღიარებამოთხოვნილ მიწის ნაკვეთსა და ყურადღებაგამახვილებულ საკადასტრო ერთეულებს შორის, რომლებზეც უთითებს სასამართლო, გადის სატრანსპორტო ზონა და შესაბამისად აღიარებამოთხოვნული მიწის ნაკვეთი არ მდებარეობს მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის და საცხოვრებელი სახლების მოსაზღვრედ. ქვედა ინსტანციის სასამართლოების აღნიშნულ მსჯელობაზე, საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით აღიარებულ კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპზე, რომელიც გამომდინარეობს საქართველოს კონსტიტუციის მე-11 მუხლით აღიარებული სამართლის წინაშე თანასწორობის პრინციპიდან. სამართლის წინაშე თანასწორობა, ერთი მხრივ, საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო აქტებით აღიარებული კონკრეტული უფლებაა, ხოლო მეორე მხრივ, ფუნდამენტური სამართლებრივი პრინციპია, რომელიც განსაზღვრავს ძირითადი უფლებებით სარგებლობის ზოგად წესს, უზრუნველყოფს უფლება - თავისუფლებათა განხორციელებას დისკრიმინაციის გარეშე და იცავს ადამიანს უთანასწორო მოპყრობისაგან. კანონის წინაშე თანასწორობის ეს ზოგადი დებულება გულისხმობს სახელმწიფო აპარატის მხრიდან თვითნებობის აკრძალვას, დაუშვებელია ადმინისტრაციული პროცესის მონაწილე პირთა, იქნება ეს ფიზიკური თუ იურიდიული პირი, ასევე ადმინისტრაციული ორგანოსათვის, კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების შეზღუდვა ან მათი განხორციელებისათვის ხელის შეშლა, აგრეთვე მათთვის კანონმდებლობით გაუთვალისწინებელი რაიმე უპირატესობის მინიჭება ან რომელიმე მხარის მიმართ რაიმე დისკრიმინაციული ზომების მიღება.
საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება, რა თქმა უნდა თავისთავად ვერ ჩაითვლება კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპის დარღვევად; ამ მოთხოვნის დარღვევა სახეზეა მაშინ, როდესაც იკვეთება ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი ურთიერთობის ერთ - ერთი მხარის შეზღუდვის ან მისთვის უპირატესობის მინიჭების გონივრული, საქმის არსიდან გამომდინარე საფუძველი. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპი გულისხმობს სახელმწიფო ადმინისტრაციის მხრიდან თვითნებობის აკრძალვას და არსებითად იდენტური საქმის გარემოებების თვითნებურად არათანაბრად შეფასებისა და აქედან გამომდინარე, უკანონო გადაწყვეტილების მიღების დაუშვებლობას. ეს პრინციპი გულისხმობს თანასწორობას კანონიერებაში და არა უკანონობაში; საკასაციო პალატა თვლის, რომ რ. გ-ისათვის რკინიგზის გასხვისების ზოლის მომიჯნავედ და განაპირა ლიანდაგის ღერძიდან 4-5 მეტრით დაშორებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება უკანონო იქნებოდა და ამდენად, აღიარებამოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ (თუნდაც ახლო მდებარეობით ან მოშორებით) სხვა ფიზიკური პირების მფლობელობაში უძრავი ნივთის არსებობა, მით უფრო სხვა სამართლებრივი სტატუსით, ვერ გამოდგება კომპარატორად თანასწორობის პრინციპის დარღვევის დადგენისათვის.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნასა და შესაგებელს. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. მხარეები თავად განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის თანახმად, რ. გ-ი ვალდებული იყო დაესაბუთებინა თავისი მოთხოვნა და წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულებები. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2022 წლის 26 ივლისის №1740 განკარგულება კანონიერია, შესაბამისად, სახეზეა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების საფუძველზე, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმების და ახალი გადაწყვეტილების მიღების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.
საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მეორე და მესამე ნაწილების მიხედვით კი, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, იგი შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც. იმავე კოდექსის 37-ე მუხლიდან გამომდინარე კი, პროცესის ხარჯებს შეადგენს სასამართლო ხარჯები და სასამართლოსგარეშე ხარჯები. სახელმწიფო ბაჟი კი მიეკუთვნება სასამართლო ხარჯებს. სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის პირობებში, რ. გ-ის მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 100 ლარი უნდა ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:
1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;
3. რ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;
4. რ. გ-ის სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 100 (ასი) ლარი დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში;
5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე
მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე
გიორგი გოგიაშვილი
