საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1080(კ-24) 4 მარტი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე - გ. კ-ი

მესამე პირი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 27 თებერვალს ე. რ-ემ, ლ. ხ-იმა, ე. ა-იმა, ზ. ა-ამ, ა. მ-იმა, გ. კ-იმა, და მ. ჩ-იმა სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მერიის მიმართ.

მოსარჩელეების განმარტებით, მათ თანასაკუთრებაში ჰქონდათ ქ. თბილისში, მეტრო სადგურ ,,ვ...ის“ ამოსასვლელთან არსებულ მგზავრთა მოსაცდელის მიმდებარე ტერიტორიაზე 154 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა, საერთო ფართობით 494 კვ.მ წილების შესაბამისად. შენობა აშენებული იყო კანონიერად, ნებართვის საფუძველზე და 2003 წელს მიღებულ იქნა ექსპლუატაციაში. 2007 წლის 30 იანვარს ქ. თბილისის მერიის მიერ განხორციელდა შენობის დემონტაჟი, რომელიც იყო უკანონო. ადმინისტრაციულ ორგანოს არ მიუღია წერილობითი გადაწყვეტილება შენობის დემონტაჟის შესახებ, ამასთან, არც ზიანის გამომწვევი ქმედების განხორციელებამდე და არც მისი განხორციელების შემდეგ მესაკუთრეებისთვის არ განუმარტავთ შენობის დანგრევის სამართლებრივი საფუძველი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება, კერძოდ, სარჩელის დაზუსტების შემდეგ მოითხოვეს ქ. თბილისის მერიას დაჰკისრებოდა: 1. ე. რ-ეის სასარგებლოდ - 134.016 აშშ დოლარის და 2007 წლის პირველი თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე ყოველთვიურად 1.000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ეროვნულ ვალუტაში გადახდა; 2. ლ. ხ-იის სასარგებლოდ - 256.268 აშშ დოლარის და 2007 წლის პირველი თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე ყოველთვიურად 1.600 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ეროვნულ ვალუტაში გადახდა; 3. ე. ა-იმას სასარგებლოდ - 105.901 აშშ დოლარის და 2007 წლის პირველი თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე ყოველთვიურად 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ეროვნულ ვალუტაში გადახდა; 4. გ. კ-ის სასარგებლოდ - 163.340 აშშ დოლარის და 2007 წლის პირველი თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე ყოველთვიურად 950 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ეროვნულ ვალუტაში გადახდა; 5. ზ. ა-ას სასარგებლოდ - 105.901 აშშ დოლარის, აგრეთვე 2007 წლის პირველი თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე ყოველთვიურად 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ეროვნულ ვალუტაში გადახდა; 6. მ. ჩ-იის სასარგებლოდ - 1.088.360 ევროს; 7. ა. მ-იის სასარგებლოდ - 94.245 აშშ დოლარის, აგრეთვე 2007 წლის პირველი თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე ყოველთვიურად 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ეროვნულ ვალუტაში გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 11 იანვრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საქმეში მესამე პირად ჩაება ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ე. რ-ეის, ლ. ხ-იის, ე. ა-იის, ზ. ა-ას, ა. მ-იის, გ. კ-ის, მ. ჩ-იის სარჩელები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მერიას ე. რ-ეის სასარგებლოდ 124 468.89 ლარის, ლ. ხ-იის სასარგებლოდ 187 501.74 ლარის, ე. ა-იის სასარგებლოდ 83 832.72 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, ზ. ა-ას სასარგებლოდ 83 832.72 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, ა. მ-იის სასარგებლოდ 83 832.72 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, გ. კ-ის სასარგებლოდ 133 862.2 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის და მ. ჩ-იის სასარგებლოდ 103 200 ლარის გადახდა დაეკისრა. მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრებით გაასაჩივრეს როგორც მოსარჩელეებმა - ე. რ-ემ, ლ. ხ-იმა, ე. ა-იმა, ზ. ა-ამ, ა. მ-იმა, გ. კ-იმა და მ. ჩ-იმა, ასევე მოპასუხე - ქ. თბილისის მერიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 მაისის განჩინებით ხარვეზის შეუვსებლობის გამო განუხილველად იქნა დატოვებულ გ. კ-ის, ე. რ-ეის და ზ. ა-ის სააპელაციო საჩივრები. ამავე სასამართლოს 2010 წლის 28 ივნისის განჩინებით განუხილველი დარჩა აგრეთვე ე. ა-იის სააპელაციო საჩივარი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ხ-იისა და მ. ჩ-იის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; ქალაქ თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ე. რ-ეის, ლ. ხ-იის, ე. ა-იის, ზ. ა-ის, ა. მ-იის, გ. კ-ის, მ. ჩ-იის სარჩელები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მერიას ე. რ-ეის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 533.4 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, ლ. ხ-იის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 1536.40 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, ე. ა-იის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 570 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, ზ. ა-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 570 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, ა. მ-იის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 570 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, აგრეთვე 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, გ. კ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 814.80 აშშ დოლარის ეკვივალენტის, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტისა და მ. ჩ-იის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 5285.40 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ეროვნულ ვალუტაში გადახდა დაეკისრა. მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ე. რ-ემ, ლ. ხ-იმა, ე. ა-იმა, ზ. ა-ამ, ა. მ-იმა, გ. კ-იმა და მ. ჩ-იმა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით ლ. ხ-იის, გ. კ-ისა და მ. ჩ-იის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება; ხოლო 2011 წლის 12 სექტემბრის განჩინებებით განუხილველი დარჩა ე. რ-ეის, ზ. ა-ისა და ე. ა-იის საკასაციო საჩივრები.

ლ. ხ-იმა და გ. კ-იმა 2012 წლის 20 აპრილს №25601/12 საჩივრით მიმართეს ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს, რომლის 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დადგინდა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა კონვენციის პირველი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევა.

2020 წლის 18 მაისს გ. კ-იმა და ლუ. ხ-იმა, ხოლო 2020 წლის 8 ივნისს ლ. ჩ-იმა, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე მითითებით, განცხადებით მიმართეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე, 424-ე და 426-ე მუხლების თანახმად, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვეს.

2020 წლის 25 აგვისტოს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმის წარმოების განახლების შესახებ, სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით მიმართეს აგრეთვე ე. რ-ემ და ა. მ-იმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 აგვისტოს განჩინებით ე. რ-ეისა და ა. მ-იის განცხადება განუხილველად იქნა დატოვებული. მითითებული განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრეს ე. რ-ემ და ა. მ-იმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ივლისის განჩინებით გ. კ-ის, ლუ. ხ-იისა და ლ. ჩ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება გ. კ-ის, ლუ. ხ-იისა და ლ. ჩ-ის მოთხოვნის ნაწილში და აღნიშნულ ნაწილში განახლდა საქმის წარმოება; გ. კ-ის, ლუ. ხ-იისა და ლ. ჩ-ის განცხადება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. მითითებული განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრეს გ. კ-იმა, ლუ. ხ-იმა და ლ. ჩ-იმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 3 დეკემბრის განჩინებით გ. კ-ის, ლუ. ხ-იისა და ლ. ჩ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ივლისის განჩინება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 3 დეკემბრის განჩინებით ასევე არ დაკმაყოფილდა ე. რ-ეისა და ა. მ-იის კერძო საჩივარი; უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 აგვისტოს განჩინება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 9 ივნისის განჩინებით ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. კ-ის, ლუ. ხ-იისა და ლ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც 1. გ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას გ. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის სახით 138.000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად, აგრეთვე, მიუღებელი შემოსავლის სახით 650 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად ყოველთვიურად 2007 წლის 1 თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; 2. ლუ. ხ-იის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ლუ. ხ-იის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის სახით 210.000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად, აგრეთვე, მიუღებელი შემოსავლის სახით 650 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად ყოველთვიურად 2007 წლის 1 თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; 3. ლ. ჩ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ლ. ჩ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის სახით 416.000 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად. მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით გ. კ-ის, ლუ. ხ-იის და ლ. ჩ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილება ლ. ჩ-ის, გ. კ-ისა და ლუ. ხ-იის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. ამავე განჩინებით გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილება სახელმწიფო ბაჟის განაწილების ნაწილში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინებით ლ. ჩ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე დატოვებულ იქნა განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით ლ. ჩ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 იანვრის განჩინება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 მარტის განჩინებით ლუ. ხ-იის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ვ. ხ-ი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 2 ივლისის განჩინებით №3ბ/2651-22 ადმინისტრაციულ საქმეს ცალკე წარმოებად გამოეყო გ. კ-ის მიმართ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი და ამ ნაწილში საქმეს მიენიჭა შესაბამისი სააღრიცხვო-სტატისტიკური ნომერი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გაგრძელდა №3ბ/2651-22 ადმინისტრაციული საქმის განხილვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 ივლისის სასამართლო სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარემ - გ. კ-იმა დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის ზიანის ანაზღაურების სახით 293 291,56 ლარის და 29 700 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურების დაკისრება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება გ. კ-ის ნაწილში და აღნიშნულ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას გ. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 293 291,56 ლარის და 29 700 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით, გადაწყვეტილების აღსრულების დროისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად; თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას გ. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1800 ლარის ანაზღაურება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 154 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მასზე განლაგებულ 494 კვ.მ შენობაზე ვრცელდებოდა კერძო პირების (სულ 7 სუბიექტის) საკუთრების უფლება. აღნიშნული შენობის დემონტაჟი 2007 წლის 30 იანვარს განხორციელდა უკანონოდ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და მისი სამსახურების მიერ, რითაც მოსარჩელე გ. კ-ის მიადგა ზიანი. ასევე დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. კ-ისთვის ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობა განისაზღვრა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 17 სექტემბრის №1363/04/19 ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე, რომლის მიხედვითაც, შენობის საბაზრო ღირებულება შეფასდა არა დემონტირებული შენობის დარჩენილი სამშენებლო მასალის ღირებულების მიხედვით, არამედ შენობის ფუნქციონირებად მდგომარეობაში ღირებულების გათვალისწინებით, რაც ასევე აღნიშნულია ევროპული სასამართლოს №25601/12 საჩივარზე მიღებული 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილების მე-15 და მე-14 პარაგრაფებში. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის 18 ოქტომბრის №ბს-376(კ-22) განჩინების შინაარსზე და აღნიშნა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილების გათვალისწინებით, ამავე გადაწყვეტილების გ. კ-ის ნაწილში აღსასრულებლად, სააპელაციო სასამართლოს ყველა გარემოების მხედველობაში მიღებით უნდა განესაზღვრა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილების აღსრულების ვალდებულების შესრულების მიზნით (გ. კ-ის ნაწილში) მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას გ. კ-ის სასარგებლოდ 293 291.56 ლარის ანაზღაურება უნდა დაკისრებოდა.

გ. კ-ისათვის მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებასთან მიმართებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე და 412-ე მუხლებზე და საქმეში წარმოდგენილი 2006 წლის აგვისტოს „არასაცხოვრებელი ფართის ქირავნობის შესახებ“ ხელშეკრულების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია რომ, ერთი მხრივ, შპს „ა...მა“ „დამქირავებელს“ და, მეორე მხრივ, გ. კ-ის, ე. ა-ის, ზ. ა-ისა და ა. მ-ის შორის („გამქირავებელი“) დაიდო ხელშეკრულება მასზედ, რომ გამქირავებელი გადასცემს, ხოლო დამქირავებელი ქირავნობით - დროებით სარგებლობაში იღებს „გამქირავებელთა საკუთრებაში მყოფ ქ.თბილისში, მეტრო სადგურ „ვ...ეს“ ამოსასვლელთან არსებული მგზავრთა მოსაცდელის მიმდებარედ მდებარე შენობაში არასაცხოვრებელ ფართს 61.32 კვ.მ და სარდაფს 42.6 კვ.მ (შემდგომში „ობიექტი“), აფთიაქის მოსაწყობად. ხსენებული ხელშეკრულების 2.1 პუნქტის თანახმად, ობიექტის ყოველთვიურმა ქირამ შეადგინა 2 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. ამავე ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის შესაბამისად, ხელშეკრულების ქირავნობის ვადა განისაზღვრა 2011 წლის პირველ აგვისტომდე. ზემოაღნიშნული არასაცხოვრებელი ფართის ქირავნობის შესახებ ხელშეკრულებისა და საქმეში არსებული ვიდეოჩანაწერის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია მხარეებს შორის ქირავნობის ურთიერთობის არსებობის ფაქტი, შესაბამისად, მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას გ. კ-ის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა მიუღებელი შემოსავლის 29 700 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის განმარტებით, პალატის მიერ შეფასებულ იქნა 2009 წლის გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხის - 133 862.20 ლარის მხოლოდ მსყიდველუნარიანობა და არა მოთხოვნის კანონიერება. მიღებული გადაწყვეტილებით, წლების განმავლობაში არსებული ინფლაციის გათვალისწინებით გ. კ-ის სასარგებლოდ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაევალა - ზიანის - 293 291.56 ლარის გადახდა, ასევე, მიუღებელი შემოსავლის 29 700 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში ანაზღაურება. კასატორის მითითებით, ზიანის დაკისრებისთვის საქმეში არ არის წარმოდგენილი შესაბამისი მტკიცებულება, რომელიც ცალსახად დადგენა ზიანის ზუსტ ოდენობას. რაც შეეხება მიუღებელ შემოსავალს, აღნიშნული წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, თუმცა მისი და- დგენისათვის გათვალისწინებული უნდა იქნეს, თუ რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება, რაც სასამართლოს მიერ არ იქნა გამოკვლეული. კასატორი მიიჩნევს, რომ გადაწყვეტილება სასამართლოს მიერ მიღებულია მხოლოდ შინაგანი რწმენის საფუძველზე და არ მომხდარა მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 9 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად, წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

სასამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სახელმწიფოს (მისი მოსამსახურის) მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უფლება რეგლამენტირებულია საქართველოს კონსტიტუციით და იგი ადამიანის ერთ-ერთ ძირითად უფლებას წარმოადგენს. ამდენად, კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ყველასათვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება, შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის და ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა მისი ორგანოების მიერ მიყენებული ზიანისათვის დადგენილია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIV თავის დებულებებით. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლით განსაზღვრულ იქნა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმებისა და პრინციპების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, რაც გამოიხატა პასუხისმგებლობის სახეების დადგენით სამოქალაქო კოდექსზე მითითებით, იმ გამონაკლისის გარდა, რაც თავად ამ კოდექსით არის გათვალისწინებული. ამასთან, ზაკ-ის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის მხრიდან განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება გათვალისწინებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირის მიმართ, სახელმწიფო (მუნიციპალიტეტი) ან ის ორგანო, რომელშიც აღნიშნული მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს სახელმწიფო მოსამსახურე ან საჯარო მოსამსახურე სახელმწიფოსთან (მუნიციპალიტეტთან) ერთად, სოლიდარულად აგებს პასუხს. ამავე კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად კი, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

საკასაციო სასამართლო საგულისხმოდ მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებულ მსჯელობაზე, რომლის თანახმად, „კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტის (ამჟამად კონსტიტუციის 18.4 მუხლი) უპირველეს მიზანს წარმოადგენს დაზარალებული პირის ინტერესების დაცვა მიყენებული ზარალის ანაზღაურების გზით. სახელმწიფო რესურსის მასშტაბის, მოცულობის და ბუნების გათვალისწინებით, სახელმწიფოს მხრიდან არამართლზომიერ ქმედებათა განხორციელება ხშირ შემთხვევებში გაცილებით მეტი საფრთხის შემცველია კერძო სუბიექტების მხრიდან განხორციელებულ ანალოგიური სახის ქმედებასთან შედარებით. ამიტომ მიყენებული ზარალის ანაზღაურების ვალდებულების დაწესება ხელს უწყობს სახელმწიფოს, ავტონომიური რესპუბლიკების და თვითმმართველობის ორგანოთა და თანამდებობის პირთა თვითნებობის და ძალაუფლების უკანონოდ გამოყენების პრევენციას. საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი ზარალის ანაზღაურების უფლებას რამდენიმე წინაპირობის არსებობას უკავშირებს: 1. უნდა არსებობდეს სახელმწიფოს, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა სახელით მოქმედი პირის ქმედებით პირისათვის ზარალის მიყენების ფაქტი; 2. ხსენებულ პირთა ქმედების უკანონო ხასიათი დადგენილი უნდა იყოს სათანადო წესით; 3. პირისათვის მიყენებული ზარალი გამოწვეული უნდა იყოს საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტში მითითებული სუბიექტების უკანონო ქმედებით და უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი უკანონო ქმედებასა და დამდგარ ზარალს შორის“ (2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე №2/3/630 „საქართველოს მოქალაქე თინა ბეჟიტაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“). აღსანიშნავია, რომ ზიანის ანაზღაურების მიზნებისათვის ზემოთ მოცემული პირობები კუმულაციური სახით უნდა იქნეს წარმოდგენილი და მათგან თუნდაც ერთ-ერთის არარსებობა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველია, ანუ, იმისათვის, რომ წარმოიშვას ზიანის ანაზღაურების წინაპირობა, სახეზე უნდა იყოს პირის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება (უმოქმედობა), წარმოშობილი ზიანი და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 154 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მასზე განლაგებულ 494 კვ.მ შენობაზე ვრცელდებოდა კერძო პირების (სულ 7 სუბიექტის) საკუთრების უფლება. 2007 წლის 30 იანვარს უკანონოდ განხორციელდა აღნიშნული შენობის დემონტაჟი ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და მისი სამსახურების მიერ, რითაც მოსარჩელე გ. კ-ის მიადგა ზიანი.

დადგენილია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით (თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. კ-ისთვის ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობა განისაზღვრა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 17 სექტემბრის №1363/04/19 ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე, რომლის მიხედვითაც, შენობის საბაზრო ღირებულება შეფასდა არა დემონტირებული შენობის დარჩენილი სამშენებლო მასალის ღირებულების მიხედვით, არამედ შენობის ფუნქციონირებად მდგომარეობაში ღირებულების გათვალისწინებით, რაც ასევე აღნიშნულია ევროპული სასამართლოს №25601/12 საჩივარზე მიღებული 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილების მე-15 და მე-14 პარაგრაფებში. ევროპული სასამართლოსადმი გ. კ-ის მიმართვისა და კონვენციის 1-ელი ოქმის მოთხოვნის დარღვევის დადგენის საფუძველი შექმნა იმან, რომ სააპელაციო პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით მოპასუხის - მერიის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებით გ. კ-ის მნიშვნელოვნად შეუმცირდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მისთვის მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებელი თანხა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის 46.1 მუხლის თანახმად, კონვენციის ხელშემკვრელმა მხარეებმა იკისრეს ევროპული სასამართლოს იმ საბოლოო გადაწყვეტილებების აღსრულება, რომელშიც ისინი მხარეს წარმოადგენდნენ. კონვენციის 46-ე მუხლის თანახმად, ევროსასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულება არის საერთაშორისო-სამართლებრივი ვალდებულება, რაც გამომდინარეობს კონვენციის რატიფიცირების ფაქტიდან. მნიშვნელოვანია, რომ ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება აღსრულდეს ეფექტიანად, კეთილსინდისიერად და გადაწყვეტილების „დასკვნებისა და სულისკვეთების“ შესაბამისად (Emre v. Switzerland, §75, 11.01.2012წ., Ilgar Mammadov v. Azerbaijan, §181, 195, 29.05.2019წ.). ხელშემკვრელი სახელმწიფო განსაზღვრავს თუ როგორ აღასრულოს საუკეთესოდ ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება ისე, რომ გადამეტებულად არ დაზიანდეს ეროვნულ წარმოებაში მიღებული ბოლო გადაწყვეტილების დამამთავრებელი ეფექტისა და სამართლებრივი განსაზღვრულობის პრინციპები. სახელმწიფოს უნარჩუნდება იმ ღონისძიების არჩევანის თავისუფლება, რომლითაც შეასრულებს კონვენციის 46.1 მუხლს, იმის გათვალისწინებით, რომ შერჩეული ღონისძიება სასამართლოს გადაწყვეტილებაში ასახულ დასკვნებთან თანხვედრაში იქნება (Papamichalopoulos and Others v. Greece, §34, 31.10.1995წ.).

საკასაციო სასამართლო საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით აღნიშნავს, რომ ფულის მსყიდველობითუნარიანობის ცვალებადობა არ ქმნის ფაქტობრივად დამდგარი ზიანის ოდენობის გადაფასების საფუძველს. ცვლილებების მიუხედავად ფულის მსყიდველობითუნარიანობა ნომინალის მიხედვით განისაზღვრება (სუსგ №ბს-304-445-კ-03, 04.03.2004წ; №ბს-372-502-კ-03, 04.03.2004წ.). საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სარჩელით ზიანის თანხის ოდენობა მოთხოვნილი იყო უცხოურ ვალუტაში, სააპელაციო სასამართლომ კი გ. კ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებისას ზიანის თანხის ოდენობა განსაზღვრა ეროვნულ ვალუტაში.

რაც შეეხება კასატორის განმარტებას მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს პირვანდელი მდგომარეობა, ანუ მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვალდებულების დარღვევა. ამასთანავე მნიშვნელობა არა აქვს, თუ რამდენად მაღალია მოვალის ბრალეულობის (განზრახვა თუ გაუფრთხილებლობა) ხარისხი ზიანის დადგომაში. თუმცა ეს წესი იზღუდება, თუ კრედიტორი თანაბრალეულია. სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი კიდევ უფრო აკონკრეტებს 408-ე მუხლში მოცემული ზიანის სრულად ანაზღაურების პრინციპს. სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია. ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება ის მიუღებელი შემოსავალი, რომლის ანაზღაურებაც დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად იყო მისი მიღება მოსალოდნელი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მიუღებელი შემოსავალი წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, განაცდურ ქონებრივ ნამეტს, რომელიც შესაძლოა მიღებულიყო სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შემთხვევაში და რომლის ანაზღაურებაც მოსარჩელის კომერციულ ინტერესში შედის (სუსგ №ბს-1031(კ-20), 21.06.2021წ.; №ას-154-2021, 01.04.2022წ.). მართალია, მიუღებელი შემოსავალი წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, თუმცა მისი დადგენისათვის გათვალისწინებული უნდა იქნეს, თუ რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. ზიანის დადგომის შესაძლებლობა უნდა დასტურდებოდეს ყველა იმ გარემოების და მტკიცებულების შეფასებიდან, რომელიც ქმნის მისი წარმოშობის მტკიცების მაღალ ალბათობას. ზიანის ანაზღაურების ერთ-ერთი აუცილებელი ნიშანია, რომ ზიანი უნდა იყოს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგი. მართალია, მიუღებელი შემოსავლის არსი მდგომარეობს მის მიუღებლობაში, მაგრამ სასამართლომ უნდა შეაფასოს, რომ არა ზიანის მიმყენებლის ქმედება, რამდენად მიიღებდა მხარე ამ სარგებელს. შესაბამისად, მიუღებელი შემოსავლის მტკიცება არ უნდა ეფუძნებოდეს მხოლოდ მოსაზრებაზე დამყარებულ გარემოებებს, არამედ უნდა დასტურდებოდეს კონკრეტული ფაქტებითა და მტკიცებულებებით.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ არასაცხოვრებელი ფართის ქირავნობის შესახებ 2006 წლის ხელშეკრულებებზე, რომლითაც დგინდება, რომ ერთი მხრივ, შპს „ა...მს“ „დამქირავებელს“ და, მეორე მხრივ, გ. კ-ის, ე. ა-ის, ზ. ა-ისა და ა. მ-ის შორის („გამქირავებელი“) დაიდო ხელშეკრულება მასზედ, რომ გამქირავებელი გადასცემს, ხოლო დამქირავებელი ქირავნობით - დროებით სარგებლობაში იღებს „გამქირავებელთა საკუთრებაში მყოფ ქ.თბილისში, მეტრო სადგურ „ვ...ეს“ ამოსასვლელთან არსებულ მგზავრთა მოსაცდელის მიმდებარედ მდებარე შენობაში არასაცხოვრებელ ფართს 61.32 კვ.მ და სარდაფს 42.6 კვ.მ, აფთიაქის მოსაწყობად. ხსენებული ხელშეკრულების 2.1 პუნქტის თანახმად, ობიექტის ყოველთვიურმა ქირამ შეადგინა 2 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. ამავე ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის შესაბამისად, ხელშეკრულების ქირავნობის ვადა განისაზღვრა 2011 წლის პირველ აგვისტომდე.

ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებისა და საქმეში არსებული ვიდეოჩანაწერის საფუძველზე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა მოვლენების ისეთი ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებით ეჭვის საფუძველს და აღნიშნული შემოსავლის მიუღებლობას პირდაპირი და უშუალო კავშირი გააჩნია ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასთან. ამასთან, საყურადღებოა ასევე, რომ ვინაიდან არსებული მდგომარეობით მითითებული ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოწურულია (ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოიწურა 2011 წლის პირველ აგვისტოს), სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე, მოსარჩელის (გ. კ-ის) მიერ მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში დაზუსტდა სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, მიუღებელი შემოსავლის ოდენობა კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით დაანგარიშდა ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ყოველთვიური ქირის და ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გათვალისწინებით.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს წარმატების პერსპექტივა. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე