საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1188 (კ-24) 25 მარტი, 2025 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე)- საქართველოს გენერალური პროკურატურა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - კ. შ-ე

მოპასუხე - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო

მესამე პირი (სასკ 16.1) - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის განჩინება

დავის საგანი - მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2023 წლის 17 ივლისს კ. შ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს გენერალური პროკურატურის, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და მესამე პირის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, იგი 2011 წელს დააკავეს ქ.მარნეულში. ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 29 აგვისტოს განაჩენით (საქმეზე №1/146-11), დამნაშავედ იქნა ცნობილი საქართველოს სსკ-ს 260-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის. სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა სამი წლის ვადით. ამავე განაჩენით, დამატებითი სასჯელის სახით, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, დაეკისრა ჯარიმის გადახდა 2000 (ორი ათასი) ლარის ოდენობით. „ნარკოტიკული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, 5 (ხუთი) წლის ვადით ჩამოერთვა მთელი რიგი უფლებები.

სარჩელის თანახმად, კ. შ-ე საქართველოს პარლამენტის 2012 წლის 5 დეკემბერს მიღებული №76-I დადგენილების შესაბამისად მიჩნეულ იქნა პოლიტიკური ნიშნით დაკავებულ პირად და „ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, პოლიტიკური ნიშნით დაკავებული პირის სტატუსით გათავისუფლდა სისხლისსამართლებრივი სასჯელისგან.

მოსარჩელემ 2012 წლის 9 ივლისს დარღვეული უფლებების დასაცავად მიმართა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მეხუთე სექციის 2021 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილებით საქმეზე „შუბითიძე საქართველოს წინააღმდეგ“ დადგინდა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული დარღვევა, რის საფუძველზეც მოსარჩელემ მიმართა სააპელაციო სასამართლოს ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო განაჩენის გადასინჯვის მოთხოვნით. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ნოემბრის განაჩენით სასამართლომ კ. შ-ე ცნო უდანაშაულოდ, ამავე განაჩენით მას განემარტა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაც.

შესაბამისად, მოსარჩელემ მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად მატერიალური ზიანის სახით - 2140 (2000 ლარი ჯარიმა და 140 ლარი აღსრულების საფასური) ლარის და მორალური ზიანის სახით 200 000 (ორასი ათასი) ლარის ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა (დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნა).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 13 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 08 თებერვლის გადაწყვეტილებით კ. შ-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს გენერალურ პროკურატურას კ. შ-ეის სასარგებლოდ დაეკისრა მატერიალური ზიანის სახით 2140 (ორიათას ასორმოცი) ლარის და მორალური ზიანის სახით 30 000 (ოცდაათი ათასი) ლარის ანაზღაურება; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 08 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის განჩინებით საქართველოს გენერალური პროკურატურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 08 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 29 აგვისტოს განაჩენით (საქმე №1/146-11) კ. შ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელის ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 3 (სამი) წლის ვადით. ამავე განაჩენით, მას საქართველოს სსკ-ის 41-42-ე მუხლების საფუძველზე დამატებითი სასჯელის სახით, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, დაეკისრა ჯარიმა 2 000 (ორი ათასი) ლარის ოდენობით; კ. შ-ეის მიმართ შერჩეული აღკვეთის ღონისძიება - პატიმრობა გაუქმდა; კ. შ-ეის წინასწარ პატიმრობაში ყოფნის პერიოდი 2011 წლის 26 ივნისიდან - 2011 წლის 29 აგვისტომდე ჩაითვალა სასჯელის საერთო ვადაში და სასჯელის მოხდის ათვლა დაიწყო 2011 წლის 26 ივნისიდან - მისი ფაქტობრივი დაკავების მომენტიდან. ამავე განაჩენით, კ. შ-ეს 5 (ხუთი) წლის ვადით ჩამოერთვა „ნარკოტიკული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლით განსაზღვრული უფლებები.

2012 წლის 5 დეკემბერს საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული იქნა დადგენილება №76-I „პოლიტიკური ნიშნით დაპატიმრებულ და პოლიტიკური ნიშნით დევნილ პირთა შესახებ“, რომლის შესაბამისად, კ. შ-ე მიჩნეული იქნა პოლიტიკური ნიშნით დაკავებულ პირად და გათავისუფლდა სისხლისსამართლებრივი სასჯელისგან.

ამასთანავე, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მეხუთე სექციის 2021 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილებით, საქმეზე „შუბითიძე საქართველოს წინააღმდეგ“, დადგინდა კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის (საქმის სამართლიანი განხილვის უფლების) დარღვევა და მომჩივანს ზიანის ანასაზღაურებლად 3 600 (სამიათას ექვსასი) ევრო მიაკუთვნა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ნოემბრის განაჩენით (საქმე №1/აგ-49-22), გაუქმდა კ. შ-ეის მიმართ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის პირველი ნოემბრის განაჩენი; კ. შ-ე ცნობილი იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში. ამავე განაჩენით კ. შ-ეს განემარტა, რომ უფლება ჰქონდა მოეთხოვა ზიანის ანაზღაურება.

კანონიერ ძალაში შესული გამამართლებელი განაჩენის საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ მოსარჩელის მიმართ სისხლის სამართლებრივი დევნა და დამატებითი სასჯელის განსაზღვრა განხორციელდა უკანონოდ. ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, არსებობდა პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი ფულად ზარალსა და მოსარჩელის მიმართ მიმდინარე სისხლისსამართლებრივი დევნის თანმდევ შედეგებს შორის, რაც, წარმოშობდა საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიმართ მატერიალური ზიანის, კერძოდ, დამატებითი სასჯელის სახით დაკისრებული ჯარიმის და აღსრულების საფასურის - ორიათას ასორმოცი ლარის ანაზღაურების მოთხოვნას.

მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ აგრეთვე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება და ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ შპს ,,ფ...ს’’ 2023 წლის 30 ოქტომბრის ექსპერტიზის №78 დასკვნაზე, რომლის თანახმად, კ. შ-ეს, როგორც პატიმრობის ასევე, მის შემდგომ უახლოესი წლების მანძილზე აღენიშნებოდა დიაგნოზი: ..., გახანგრძლივებული მიმდინარეობით ....

მითითებული ფაქტობრივი გარემოების, ასევე, წაყენებული ბრალდებისა და მიმდინარე საგამოძიებო მოქმედებებისა თუ სასამართლო პროცესების ხანგრძლივობის მხედველობაში მიღებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად მოსარჩელისთვის 30 000 (ოცდაათი ათასი) ლარის დაკისრება მიყენებული არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების მიზნების პროპორციული იყო, რადგან ექცეოდა გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების კრიტერიუმებში.

ზიანის ანაზღაურების, მოპასუხე - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ მოთხოვნასთან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ზიანის ანაზღაურებისას აუცილებელია ზიანის მოთხოვნა მიმართული იყოს სწორედ იმ პირის მიმართ, რომელმაც ჩაიდინა კანონსაწინააღმდეგო ქმედება და რომლის ქმედებამაც გამოიწვია ზიანი. მოცემულ შემთხვევაში მართალია მოსარჩელის დაკავება განხორციელდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის მიერ, თუმცა ზიანის ანაზღაურების საფუძველს წარმოადგენდა მოსარჩელის მიმართ განხორციელებული სისხლისსამართლებრივი დევნის შედეგად მის მიმართ გამოყენებული პატიმრობა. დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, უკანონო პატიმრობის და უკანონო ბრალდების გამო პასუხისმგებელ სუბიექტს წარმოადგენდა საქართველოს გენერალური პროკურატურა. სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სისხლისსამართლებრივ დევნას ახორციელებდა პროკურატურა. შესაბამისად, დამდგარი ზიანი სწორედ მათი ქმედების პირდაპირი და გარდაუვალი შედეგი იყო და ზიანის მიმყენებელს წარმოადგენდა საქართველოს გენერალური პროკურატურა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ.

კასატორი-საქართველოს გენერალური პროკურატურა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის 18.4 მუხლზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208.1 და 207-ე მუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18, 413.1, 992-ე და 1005.3 მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ პირს ზიანი უნდა მიადგეს ქმედების განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით ჩადენით. ამასთან, მიზეზობრივი კავშირი უნდა არსებობდეს განხორციელებულ ქმედებასა და დამდგარ შედეგს - ზიანს შორის. ასევე, სახეზე უნდა იყოს მოხელის უკანონო ქმედება, რომელმაც პირისათვის ზიანი გამოიწვია. მოცემულ შემთხვევაში კი პროკურატურის მხრიდან ამგვარ ქმედებებს ადგილი არ ჰქონია.

კასატორი ასევე არ ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინებით პროკურატურისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკისრებული მორალური ზიანის ოდენობას. კასატორი აღნიშნავს, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, მიუხედავად პირის გამართლებისა, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე განხორციელებულმა ყველა მოქმედებამ არამართლზომიერი ხასიათი შეიძინა. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული მოქმედების აღკვეთის ღონისძიების გამოყენებას დამოუკიდებელი, კანონით გათვალისწინებული საფუძვლები და შესაბამისი გარემოებები გააჩნია. შესაბამისად, პირის გამართლების შემთხვევაშიც ვერ მიენიჭება კანონის საფუძველზე განხორციელებულ მოქმედებებს არამართლზომიერი ხასიათი. მით უფრო, აღნიშნული არ შეიძლება გაგებულ იქნეს სისხლისსამართლებრივი დევნის განმახორციელებელი ორგანოს პროკურატურის მიერ მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენებად.

კასატორის განმარტებით, მორალური ზიანის ანაზღაურების თითოეული შემთხვევა ინდივიდუალურია, დამოკიდებულია მრავალ სხვადასხვა პირობაზე. მოსარჩელე უფლებამოსილია სარჩელში მიუთითოს ფულადი თანხა, რომელსაც ის ითხოვს მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ, მაგრამ ეს მოთხოვნა მოსარჩელის მხოლოდ მოსაზრებაა და ანაზღაურების მოცულობის განსაზღვრა მთლიანად სასამართლოს გონივრული განსჯისათვის არის მინდობილი. ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ის გარემოება, რომ კომპენსაციის ოდენობა ვერ აღუდგენს დაზარალებულს ხელყოფამდე არსებულ მდგომარეობას, შესაბამისად, ოდენობა უნდა გამომდინარეობდეს გონივრული და სამართლიანი განსჯის შედეგად. აუცილებელია შეფასდეს, როგორც კონკრეტული პიროვნება და მისი სუბიექტური დამოკიდებულება ზიანის სიმძიმის მიმართ, ასევე ობიექტური გარემოებები.

ამასთანავე კასატორი მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებით სახელმწიფოს კ. შ-ეის მიმართ დაეკისრა 3600 ევროს ანაზღაურება, რითიც კასატორის მოსაზრებით, სსკ-ის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული პასუხიხმგებლობა მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე უკვე შესრულდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში შეფასების საგანს წარმოადგენს მოსარჩელის უკანონო ბრალდებიდან გამომდინარე, საქართველოს გენერალური პროკურატურისათვის მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძვლიანობა და დაკისრებული თანხის ოდენობის გონივრულობა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. აღნიშნული დანაწესით სახელმწიფომ აიღო ვალდებულება, სახელმწიფო სახსრებიდან აანაზღაუროს მისი მოსამსახურეების მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. ამავე კოდექსის 207-ე მუხლის მიხედვით კი, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია ანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების, ადმინისტრაციული პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებულ ზიანს აანაზღაურებს სახელმწიფო, გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად. განზრახვისას ან უხეში გაუფრთხილებლობისას ეს პირები სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებენ პასუხს.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ მიყენებული ზიანი შესაბამისმა სახელმწიფო დაწესებულებამ უნდა აანაზღაუროს სრულად. ამასთან, ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისთვის უნდა დადასტურდეს ნორმატიულად განსაზღვრული შემდეგი წინაპირობების კუმულაციურად არსებობა: სახელმწიფო ორგანოს თანამშრომლის ქმედების უკანონობა; პირისთვის ზიანის მიყენება; მიზეზშედეგობრივი კავშირის არსებობა დამდგარ შედეგსა და სახელმწიფო ორგანოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას შორის, ასევე, სახელმწიფო მოსამსახურის ბრალეულობა. ამასთან, თუკი ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძველს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ქმნის, ზიანი ანაზღაურდება ზიანის მიმყენებლის არაბრალეულობის პირობებშიც კი, თუკი დადასტურდება ქმედების უკანონობა და იარსებებს პირის მარეაბილიტირებელი გარემოება. პირის მარეაბილიტირებულ გარემოებად განხილულ უნდა იქნეს პირის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანა, რაც ადასტურებს, რომ პირს დანაშაული არ ჩაუდენია. ამასთან, გამამართლებელი განაჩენის გამოტანის შემთხვევაში პირის დაპატიმრება/მსჯავრდება ავტომატურად უკანონოდ მიიჩნევა.

საქმეზე დადგენილია, რომ ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 29 აგვისტოს განაჩენით (საქმე №1/146-11) კ. შ-ე ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და სასჯელს ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 3 (სამი) წლის ვადით. ამავე განაჩენით, საქართველოს სსკ-ის 41- 42-ე მუხლების საფუძველზე დამატებითი სასჯელის სახით დაეკისრა ჯარიმის გადახდა 2 000 (ორი ათასი) ლარის ოდენობით, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ; კ. შ-ეის მიმართ შერჩეული აღკვეთის ღონისძიება - პატიმრობა გაუქმდა; კ. შ-ეის წინასწარ პატიმრობაში ყოფნის დრო 2011 წლის 26 ივნისიდან 2011 წლის 29 აგვისტომდე ჩაითვალა სასჯელის საერთო ვადაში და მას სასჯელის მოხდა დაეწყო 2011 წლის 26 ივნისიდან - მისი ფაქტობრივი დაკავების მომენტიდან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011წლის 01 ნოემბრის განაჩენით (საქმე №1/ბ-795-11), მსჯავრდებულ კ. შ-ეის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 29 აგვისტოს განაჩენი კ. შ-ეის მიმართ დარჩა უცვლელი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2012 წლის 9 იანვრის განჩინებით (საქმე №605აპ-11), მსჯავრდებულ კ. შ-ეის საკასაციო საჩივარი არ იქნა დაშვებული განსახილველად.

2012 წლის 5 დეკემბერს, საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული იქნა დადგენილება №76-I „პოლიტიკური ნიშნით დაპატიმრებულ და პოლიტიკური ნიშნით დევნილ პირთა შესახებ“, რომლის თანახმად კ. შ-ე მიჩნეული იქნა პოლიტიკური ნიშნით დაკავებულ პირად და „ამნისტიის შესახებ“ 2012 წლის 28 დეკემბრის საქართველოს კანონის 22-ე და 24-ე მუხლების საფუძველზე, პოლიტიკური ნიშნით დაკავებული პირის სტატუსით გათავისუფლდა სისხლისსამართლებრივი სასჯელისგან.

კ. შ-ემ 2012 წლის 9 ივლისს დარღვეული უფლებების დასაცავად მიმართა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მეხუთე სექციის 2021 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილებით, საქმეზე „შუბითიძე საქართველოს წინააღმდეგ“ დადგინდა კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის (საქმის სამართლიანი განხილვის უფლება) დარღვევა და სახელმწიფოს მომჩივანის სასარგებლოდ, ზიანის ანაზღაურების მიზნით 3600 (სამიათას ექვსასი) ევროს გადახდა დაეკისრა, ასევე, დამატებული ნებისმიერი გადასახადი, მორალურ ზიანთან დაკავშირებით.

2022 წლის 3 ივნისს, კ. შ-ეის წარმომადგენლებმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს შუამდგომლობით მიმართეს და მოითხოვეს სსსკ-ის 310-ე მუხლის „ე“ პუნქტის საფუძველზე (არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის ან მისი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით, და გადასასინჯი განაჩენი ამ დარღვევას ეფუძნება), კ. შ-ეის მიმართ გამოტანილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის პირველი ნოემბრის განაჩენის გადასინჯვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ნოემბრის განაჩენით (საქმე №1/აგ-49-22), გაუქმდა კ. შ-ეის მიმართ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 01 ნოემბრის განაჩენი; კ. შ-ე ცნობილი იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში. ამავე განაჩენით კ. შ-ეს განემარტა, რომ უფლება ჰქონდა მოეთხოვა ზიანის ანაზღაურება.

საკასაციო პალატა მნიშვნელოვნად მიიჩნევს მიუთითოს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდის პალატის განმარტებაზე, საქმეზე №3გ-ად-329-კ-02(24.03.2003წ.), რომლის თანახმად, „საქართველოს კონსტიტუციითა და ადამიანის უფლებათა ევროპის კონვენციით გარანტირებულია ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვა. საქართველოს კონსტიტუციის მე-2 თავის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი განსაზღვრავს, რომ ყველასათვის გარანტირებულია სახელმწიფო და თვითმმართველობის ორგანოთა და მოსამსახურეთაგან უკანონოდ მიყენებული ზარალის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება სახელმწიფო სახსრებიდან. ევროპის კონვენციის მე-5 მუხლის მე-2-5 პუნქტები ადგენენ უკანონოდ დაკავებული პირის გათავისუფლების გარანტიებს. პიროვნების ფიზიკური თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უფლება იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ ჭეშმარიტად დემოკრატიულ სახელმწიფოში, რომელიც დემოკრატიულ ღირებულებებს აღიარებს, იგი, როგორც წესი, ყოველმხრივ დაცულია. ეს უფლება ყველა იმ სახელმწიფოებრივი სისტემის ქვაკუთხედია, რომელიც კანონიერების პატივისცემისა და ადამიანის უფლებათა დაცვის პრიორიტეტულ მნიშვნელობას აღიარებს. კონვენცია ადგენს კომპენსაციის შესაძლებლობას მასში გათვალისწინებული უფლებებისა და თავისუფლებების ხელყოფისათვის. კონვენციის მე-5 მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული კომპენსაციის უფლება, ამ მუხლის დებულებათა დარღვევით განხორციელებული თავისუფლების აღკვეთისათვის, ავსებს 50-ე მუხლით გათვალისწინებულ უფლებას „სამართლიან ანაზღაურებაზე“.. ,,სამართლიანი ანაზღაურების’“ მინიჭება ევროპული სასამართლოს კომპეტენციაა, მე-5 მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული კომპენსაცია, უფლების დარღვევის დადგენის შემთხვევაში, ეროვნული სასამართლოების მიერაც უნდა განხორციელდეს. მე-5 პუნქტის გამოყენების წინაპირობას მე-5 მუხლით გათვალისწინებული ერთი ან რამდენიმე უფლების ხელყოფა წარმოადგენს. კომპენსაცია გაიცემა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაზარალებული დაამტკიცებს მისთვის ფიზიკური, მატერიალური და მორალური ზიანის მიყენების ფაქტს, ვინაიდან კომპენსაციის შესახებ საკითხი არ დგება ასეთი ზიანის გარეშე. კომპენსაცია მოიცავს როგორც მატერიალურ, ისე მორალურ ზიანს“. ზემოაღნიშნული კონსტიტუციური პრინციპი, ასევე, განმტკიცებულია მოქმედი საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლში, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირს უფლება აქვს, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედებისა და უკანონო გადაწყვეტილების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მითითებული მუხლი წარმოადგენს ზოგადი ხასიათის ნორმას, რომელიც უზრუნველყოფს სახელმწიფოს ვალდებულებას უკანონოდ დაკავებულ, დაპატიმრებულ ან მსჯავრდებულ პირს შეუქმნას იმის სამართლებრივი შესაძლებლობა, რომ ამ უკანასკნელმა საჭიროების შემთხვევაში გამოიყენოს კომპენსაციის მოთხოვნისა და მიღების უფლების განხორციელების ეფექტური და რეალური სამართლებრივი ნორმები.

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ კანონიერ ძალაში შესული გამამართლებელი განაჩენიდან გამომდინარე, სახეზეა კ. შ-ეის მარეაბილიტირებელი გარემოება, ვინაიდან უტყუარად დადასტურდა ბრალდების უსაფუძვლობა და მის მიმართ გამოყენებული შეზღუდვის არამართლზომიერება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიზნებისთვის არსებობს ზიანის ანაზღაურების მოპასუხისთვის დაკისრების საფუძველი, რომელიც გამოწვეულია ბრალდების მხარის მიერ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე წარდგენილი უკანონო ბრალდებით. მორალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება დაკავშირებულია არაქონებრივი უფლებების დარღვევასთან, ხოლო ქონებრივი უფლებების უკანონო შეზღუდვა იწვევს მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება საქართველოს გენერალური პროკურატურის მოსაზრებას ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების არარსებობის შესახებ. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ რეაბილიტირებული პირის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოიშობა თანამდებობის პირის ბრალის მიუხედავად, როგორც ეს ერთმნიშვნელოვნადაა გათვალისწინებული სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დისპოზიციით. პირის რეაბილიტაციის უმთავრეს იურიდიულ საფუძველს გამამართლებელი განაჩენი წარმოადგენს, რომელიც მის არაბრალეულობას და უდანაშაულობას ადასტურებს.

მიყენებული მორალური ზიანის ოდენობასთან მიმართებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის/აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების ან უკანონო მსჯავრდების საქმეებთან მიმართებაში სასამართლოს მიერ არამატერიალური ზიანის თანხის ოდენობის განსაზღვრა ხორციელდება თითოეულ საქმეში ინდივიდუალურად, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლში მითითება მორალური ზიანის გონივრულ და სამართლიან ანაზღაურებაზე გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის ხარისხის, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურების გათვალისწინებას. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მორალური ზიანის მიმართ და ობიექტურ გარემოებებს. ამ გარემოებათა შორისაა დაზარალებულის ცხოვრების პირობები (საოჯახო და ყოფითი მდგომარეობა, ჯანმრთელობა, ასაკი და ა.შ.), ბრალის ხარისხი, ქონებრივი მდგომარეობა და სხვა გარემოებები. „პირის მიმართ იძულებითი ღონისძიებების გამოყენება, სისხლის სამართლებრივი დევნა და გამამტყუნებელი განაჩენის გამოტანა ქმნის ერთგვარ დისკომფორტულ, სტრესულ სიტუაციას. არაქონებრივი ზიანი ვლინდება პირის მორალურ განცდებში, რომელიც შესაძლოა დაკავშირებული იყოს აქტიური საზოგადოებრივი ცხოვრების წესის გაგრძელების შეუძლებლობასთან, პირის პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შელახვასთან და სხვა“ (სუსგ №ბს-432-429 (2კ-17), 07.02.2019წ.).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში, სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში, რაც მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების სატისფაქციურ ფუნქციას შეადგენს (სუსგ №ბს-972-936(3კ-08), 08.04.2009წ.).

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ შპს „ფ...ს“ 2023 წლის 30 ოქტომბრის ექსპერტიზის №78 დასკვნაზე, რომლის თანახმად, კ. შ-ეს, როგორც პატიმრობის პერიოდში, ასევე მის შემდგომ უახლოესი წლების მანძილზე აღენიშნებოდა დიაგნოზი: ..., გახანგრძლივებული მიმდინარეობით (...). აღნიშნული დიაგნოზი დასტურდება ინტრუზიული სიმპტომატიკით: კოშმარული სიზმრებით, ტრავმის ხელახალი განცდის (ე.წ. „ფლეშბექი“) ეპიზოდებით; განრიდების სიმპტომებით: ჩაკეტილობთ და იზოლაციის ტენდენციებით, კონტაქტების მკვეთრი შემცირებით, მატრავმირებელი ფაქტორებისგან (ე.წ. „ტრიგერებისგან“) თავის არიდებით; ზეაგზნების სიმპტომებით: უძილობით, უნდობლობით, მუდმივი საფრთხის განცდით, დაძაბულობით, იოლი გამღიზიანებლობით, კონფლიქტურობით და ოპოზიციურობით. დასკვნის თანახმად, აღნიშნული სიმპტომები ვითარდება მძიმე მატრავმირებელი, სიცოცხლისთვის საფრთხის შემცველი სიტუაციების შედეგად, როგორიცაა ხანგრძლივი წამება და ღირსების შემლახველი მოპყრობა.

განსახილველ შემთხვევაში არაქონებრივი ზიანის ოდენობის შეფასებისას, საკასაციო პალატა ითვალისწინებს მოსარჩელის უკანონო პატიმრობაში ყოფნის პერიოდს და წარდგენილი ბრალდების არსს, ნეგატიურ განცდებსა და სტრესს, რაც თან ახლავს ამ მდგომარეობას, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მოპასუხის პოზიციას დაკისრებული ზიანის ოდენობის შეუსაბამობის თაობაზე. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ მოსარჩელისთვის მიკუთვნებული თანხა ვერ მოახდენს მისთვის მიყენებული ზიანის სრულ კომპენსირებას, ემსახურება მხოლოდ მიყენებული უარყოფითი შედეგების შემსუბუქებას და შეუძლებელია თანხობრივად სრულად იქნეს გამოხატული ყველა ის ნეგატიური განცდა, რაც მოსარჩელეს სადავო შემთხვევაში მიადგა. სწორედ ამიტომ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხისათვის 30 000 (ოცდაათი ათასი) ლარის დაკისრება მიყენებული არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების მიზნების პროპორციულია და ექცევა გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების კრიტერიუმებში.

მატერიალური ზიანის სახით - დამატებითი სასჯელის სახით დაკისრებული ჯარიმის და აღსრულების საფასურის - 2 140 ლარის მოპასუხისთვის ანაზღაურების დავალებასთან მიმართებით, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების შეფასებას სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის თაობაზე და აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილ აღსრულების ეროვნული ბიუროს ქვემო ქართლის სააღსრულებო ბიუროს 2023 წლის 16 მაისის №32844 და 2024 წლის 09 იანვრის №650 წერილების მიხედვით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ 21/11/2012 წელს გაცემული №1/ბ-795-11 სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე კ. შ-ეს დაკისრებული ჰქონდა ჯარიმის სახით 2000 (ორი ათასი) ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, ასევე, აღსრულების საფასურის გადახდა 140 ლარის ოდენობით. ამავე წერილების თანახმად, მოვალის მხრიდან აღნიშნული ჯარიმის თანხა, ჯამში 2 140 ლარის ოდენობით, გადახდილია ეტაპობრივად. ბოლო გადახდა მოვალის მხრიდან განხორციელდა 25.02.2019 წელს, რომელიც გადაირიცხა სახელმწიფო ბიუჯეტში 01/03/2019 წელს. აღნიშნული ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ, დადასტურებულია მხარისთვის მიყენებული მატერიალური ზიანის არსებობა, მიზეზშედეგობრივი კავშირი უკანონო ქმედებას, ზიანის წარმოქმნას შორის და შესაბამისად, ექვემდებარება სრულად ანაზღაურებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 16 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ბ.შონია

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ.მაკარიძე