საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1270(კ-24) 11 მარტი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

გენადი მაკარიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ვ.მ-ი

პროცესუალური მოწინააღმდეგეები (მოპასუხეები) - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო, „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილების შესრულების უზრუნველსაყოფად შექმნილი უწყებათაშორისი კომისია

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, ქმედების განხორციელების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ვ.მ-იმა 2022 წლის 21 ნოემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას - მოპასუხე სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ. 2023 წლის 11 აპრილის სასამართლო სხდომაზე მოპასუხედ ასევე მიუთითა „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილების შესრულების უზრუნველსაყოფად შექმნილი უწყებათაშორისი კომისია (შემდგომში -კომისია) და საბოლოოდ მოითხოვა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2022 წლის 13 ივნისის №MOH 3 22 00025057 დადგენილების, 2022 წლის 22 ივლისის №SSA 4 22 00134234 წერილისა და კომისიის 2022 წლის 2 ივნისის №45 სხდომის ოქმის ბათილად ცნობა და კომისიისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება ვ.მ-ისათვის ყოველთვიურად 283,60 (ორას ოთხმოცდასამი ლარი და სამოცი თეთრი) ლარის დანიშვნის თაობაზე. მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა კომისიისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მიუღებელი თანხის - 35640,10 (ოცდათხუთმეტი ათას ექვსას ორმოცი ლარი და ათი თეთრი) ლარის ანაზღაურების დაკისრება.

სარჩელის მიხედვით, ვ.მ-ის საწარმოო ტრავმის მიღების შედეგად დაკარგული აქვს შრომის უნარი 80%-ით, რისთვისაც ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის გადაწყვეტილებით, სს „...ას“ ვ.მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 1993 წლიდან 1999 წლის თებერვლის ჩათვლით 3446 ლარის გადახდა და დაენიშნა პენსია 48 ლარის ოდენობით. ამჟამად სს „ ...“ ლიკვიდირებულია და შესაბამისად „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილების შესრულების უზრუნველსაყოფად შექმნილი უწყებათაშორისი კომისიის მიმართ ითხოვს თანხის ანაზღაურებას, თუმცა მითითებული №45 დადგენილების მე-5 მუხლის მოთხოვნების დაუკმაყოფილებლობის საფუძვლით უკანონოდ ეთქვა უარი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ვ.მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილების №1 დანართის მე-5 მუხლის შინაარსზე, რომელიც იმპერატიულად და ერთმნიშვნელოვნად ადგენს კუმულატიურ პირობებს. კერძოდ, დახმარება შეიძლება დაენიშნოს საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც: 1. დასაქმებული იყო საქართველოს ტერიტორიაზე სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოში (უფლებამონაცვლე არ ჰყავს); 2. 2007 წლის 1 იანვრამდე დადგენილი აქვს პროფესიული დაავადება ამ დამსაქმებელთან მუშაობის გამო ან ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი და: ა) სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებული აქვს ფულადი გასაცემლის მიღების უფლება; ბ) სააგენტოს მხრიდან 2007-2008 წლებში გაცემულია ერთჯერადი კომპენსაცია ან დაფარულია დავალიანება. სასამართლოს შეფასებით მოცემულ შემთხვევაში, კანონის ობიექტურობისა და ერთიანობის პრინციპების დაცვით განმარტების შედეგად, ვინაიდან სს „...ას“ სახელმწიფოსგან გამოსყიდული ჰქონდა აქციათა 100%, მოსარჩელის შემთხვევა არ ექცეოდა მოცემული მუხლის დეფინიციის ქვეშ. სახელმწიფოსგან წილის გამოსყიდვის შედეგად და აღნიშნულის შემდგომ საწარმოს რეგისტრაციის გაუქმებით (ლიკვიდაციის) სახელმწიფოს პასუხისმგებლობიდან გასული იყო დახმარების დანიშვნა მითითებული სამართლებრივი საფუძვლით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ.მ-იმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 ივლისის განჩინებით ვ.მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები იმასთან დაკავშირებით, რომ სახელმწიფოსგან წილის გამოსყიდვის შედეგად და აღნიშნულის შემდგომ საწარმოს რეგისტრაციის გაუქმებით (ლიკვიდაციის) სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას არ წარმოადგენდა დახმარების დანიშვნა მოსარჩელის მიერ მითითებული სამართლებრივი საფუძვლით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ.მ-იმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ვერ დაასაბუთა სამართლებრივად, თუ რატომ არ არის მოპასუხე მხარე ლიკვიდირებული საწარმოს გადახდისუნარიანობაზე ვალდებული, მაშინ როდესაც მას კერძო მესაკუთრე არ ჰყავს და რატომ გადის სახელმწიფოს პასუხისმგებლობიდან დახმარების დანიშვნა, მაშინ როდესაც 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილების №1 დანართის მე-5 მუხლის შინაარსი პირდაპირ მიუთითებს, რომ 2007 წლის 1 იანვრამდე დადგენილი უნდა იყოს პროფესიული დაავადება, რაც სახეზეა და საქმეში არსებობს შესაბამისი მტკიცებულებები. ამდენად, რატომ არ ექცევა მოსარჩელის შემთხვევა აღნიშნული დეფინიციის ქვეშ გაუგებარია, მით უფრო მაშინ, როდესაც დადასტურებულია, რომ საწარმო ლიკვიდირებულია და მას ამჟამად უფლებამონაცვლე არ ჰყავს. თბილისის სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში არ უთითებს ნორმაზე, რომლითაც დაასაბუთებდა, რომ სახელმწიფოსგან წილის გამოსყიდვის შედეგად და საწარმოს რეგისტრაციის გაუქმების (ლიკვიდაცია) დროს სახელმწიფო იხსნიდა პასუხისმგებლობას დახმარების დანიშვნის თაობაზე.

კასატორის მოსაზრებით, აღსანიშნავია ასევე ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელე მხარეს პენსია დანიშნული ჰქონდა ჯერ კიდევ სახელმწიფოსაგან, რასაც ადასტურებს 1999 წლის 07 ივნისს გაცემული ექსპერტის დასკვნა №302, რომელზედაც მსჯელობა განჩინებაში საერთოდ არ არის. შესაბამისად, კასატორი მიიჩნევს, რომ ზემოთქმული გარემოებების გათვალისწინებით, უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და საქმეზე მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 28 ნოემბრის განჩინებით ვ.მ-ის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ.მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მიერ დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის“ 22-ე მუხლზე, „ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის“ მე-9 მუხლსა და „ევროპის სოციალური ქარტიის“ მე-12 მუხლზე და აღნიშნავს, რომ სოციალური უფლებები საერთაშორისო აქტების შესაბამისად, პირის ძირითად სოციალურ უფლებათა ჯგუფს განეკუთვნება, რაც სახელმწიფოს აკისრებს პოზიტიურ ვალდებულებას არა მხოლოდ აღიაროს პირთა სოციალური უფლებების არსებობა, არამედ ქმედითი ეროვნული კანონმდებლობის საფუძველზე შექმნას სამართლებრივი გარანტიები მითითებული უფლების რეალიზებისთვის.

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტით კი, მონაწილე სახელმწიფოები იღებენ ვალდებულებას, უზრუნველყონ და ხელი შეუწყონ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მიერ ადამიანის უფლებებისა და ძირითად თავისუფლებათა სრულ რეალიზებას, შეზღუდული შესაძლებლობის საფუძველზე აღმოცენებული ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე.

სოციალური სახელმწიფოს პრინციპს ამკვიდრებს და სოციალური დაცვის გარანტიებს შიდა სამართლებრივ დონეზე ქმნის საქართველოს კონსტიტუციის მე-5 მუხლი, რომლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, სახელმწიფო ზრუნავს ადამიანის ჯანმრთელობისა და სოციალურ დაცვაზე, საარსებო მინიმუმითა და ღირსეული საცხოვრებლით უზრუნველყოფაზე, ოჯახის კეთილდღეობის დაცვაზე. სახელმწიფო ხელს უწყობს მოქალაქეს დასაქმებაში. საარსებო მინიმუმის უზრუნველყოფის პირობები განისაზღვრება კანონით. „სახელმწიფო უნდა ზრუნავდეს პირისათვის ცხოვრების სტანდარტების შენარჩუნებაზე და უზრუნველყოფდეს, შესაბამისი უფლების სათანადოდ რეალიზებით, პირის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში სრულყოფილ მონაწილეობას...“ (სუსგ 26.02.2020წ. №ბს-50(კ-20)).

განსახილველ შემთხვევაში, ვ.მ-ის სასარჩელო მოთხოვნა შეეხება მისთვის, როგორც სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ საწარმოში დასაქმებული პირისათვის შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნას საქართველოს მთავრობის 01.03.2013 წლის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ შესაბამისად.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ვ.მ-ი 1968 წლიდან მუშაობდა ქუთაისის ...ში. მუშაობის პერიოდში, 1975 წლის 27 ივნისს მიიღო საწარმოო ტრავმა და შრომის უნარი დაკარგა 80%-ით, რისთვისაც დაენიშნა პენსია. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის გადაწყვეტილებით, სს „...ის“ ვ.მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 1993 წლიდან 1999 წლის თებერვლის ჩათვლით 3446 ლარის გადახდა და დაენიშნა პენსია 48 ლარის ოდენობით. 2002 წლის 24 აპრილს ვ.მ-იმა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მიმართა სს „...ის“ მიმართ, ზიანის - 21168,39 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2002 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, სს „...ას“ ვ.მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა დავალიანების 12215,59 ლარის გადახდა; ასევე - ყოველთვიური სარჩო 283,60 ლარის ოდენობით 1999 წლის მარტიდან მისი მდგომარეობის შეცვლამდე.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 30 ივლისის საოქმო განჩინების თანახმად, გადახდისუუნარობის საქმეზე აღიარებული იქნა კრედიტორ ვ.მ-ის მოთხოვნა 14747 ლარის ოდენობით და კრედიტორთა რეესტრში შეტანილი იქნა მე-2 რიგის მოთხოვნად, ასევე, აღიარებულ იქნა მოთხოვნა 24126,76 ლარის ოდენობით და კრედიტორთა რეესტრში შეტანილი იქნა მე-6 რიგის მოთხოვნად. ვ.მ-ის მოთხოვნა 6 თვის დამატებით გასაცემი კომპენსაციის 1701,60 ლარის აღიარების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა (ს.ფ. 137-139, 142-146).

საქმეზე წარმოდგენილი სს „...ის“ დირექტორის 1998 წლის 11 დეკემბრის №1553 წერილით დადგენილია, რომ სს „...ას“ სახელმწიფოსგან გამოსყიდული აქვს აქციათა 100%. ამავე გარემოებას ადასტურებს სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 23 დეკემბრის №14/79477 მიმართვაც, რომლის თანახმად სს „...ის“ აქციათა 100% პრივატიზებულია და წარმოადგენს კერძო საკუთრებას (ს.ფ.112;126).

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 4 თებერვლის №2/33-14 განჩინებით, დასრულდა სს „...ის“ გაკოტრების საქმის წარმოება. განისაზღვრა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში გაკოტრების საქმის წარმოების დასრულების საფუძველზე იურიდიული პირის - სს „...ის“ რეგისტრაციის გაუქმება (სამეწარმეო რეესტრიდან ამოშლა). როგორც უკვე აღინიშნა, მეწარმე სუბიექტის სამეწარმეო რეესტრიდან ამოშლამდე ვ.მ-ი იყო სს „...ის“ კრედიტორი.

ვ.მ-იმა 2022 წლის 16 მაისს №51607 განცხადებით მიმართა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს და პენსიის (დახმარების) დანიშვნა მოითხოვა „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილების შესაბამისად. უწყებათაშორისი კომისიის 2022 წლის 2 ივნისის №45 სხდომის ოქმის თანახმად, ვ.მ-ის უარი ეთქვა დახმარების დანიშვნაზე მითითებული დადგენილების მე-5 მუხლით განსაზღვრული პირობების დაუკმაყოფილებლობის მოტივით.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობის 01.03.2013 წლის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: დახმარება შეიძლება დაენიშნოს საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც დასაქმებული იყო საქართველოს ტერიტორიაზე სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოში (უფლებამონაცვლე არ ჰყავს), 2007 წლის 1 იანვრამდე დადგენილი აქვს პროფესიული დაავადება ამ დამსაქმებელთან მუშაობის გამო ან ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი და: ა) სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებული აქვს ფულადი გასაცემლის მიღების უფლება; ბ) სააგენტოს მხრიდან 2007-2008 წლებში გაცემულია ერთჯერადი კომპენსაცია ან დაფარულია დავალიანება.

ამდენად, სახელმწიფომ ზემოაღნიშნული მოწყვლადი პირებისათვის სოციალური სოლიდარობის პრინციპის დაცვით, მართალია, აიღო ვალდებულება შესაბამისი დახმარების გაცემაზე, რაც ცალსახად სოციალური სახელმწიფოს პრინციპის გამოხატულებაა, თუმცა სახელმწიფოს ვალდებულება არ ვრცელდება ისეთ შემთხვევაზე, როდესაც სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი საწარმო ლიკვიდაციამდე პრივატიზებული და განკერძოებულია, რა გარემოებაც მოცემულ საქმეზე დადასტურებულია არაერთი მტკიცებულებით.

საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოში კანონმდებელი მოიაზრებს შემთხვევას, როდესაც სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული იურიდიული პირის ლიკვიდაციის შემთხვევაში, ლიკვიდირებული საწარმოს კრედიტორის (ამ შემთხვევაში დასაქმებულის) უფლების რეალიზებას თანხის ანაზღაურებაზე უზრუნველყოფს მისი პარტნიორი სახელმწიფოს სახით. წინამდებარე დავის სპეციფიკა კი მდგომარეობს იმაში, რომ სს „...ას“ აქციონერი ლიკვიდაციამდე იყო არა სახელმწიფო, რომელსაც თავისი მოქალაქეების წინაშე გააჩნია სოციალური, მათ შორის, ნორმატიულად აღიარებული ვალდებულებები, არამედ კერძო სუბიექტი.

კონკრეტულ შემთხვევაში კი კასატორი, საქართველოს მთავრობის 01.03.2013 წლის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის ინტერპრეტაციით, ითხოვს ნორმამ შეიძინოს ახალი ნორმატიული შინაარსი, გაფართოვდეს მისი მოქმედების ფარგლები და კერძო პირის ვალდებულება დაზარალებულისათვის ყოველთვიური სარჩოს გადახდით ზიანის ანაზღაურების შესახებ (სკ-ის 408-ე მუხლი), გადაეკისროს სახელმწიფოს. მსგავსი მოთხოვნა „შინაარსობრივად კანონმდებლობაში პოზიტიური ჩანაწერის გაკეთების იდენტურია, რაც კანონშემოქმედებითი პროცესის ნაწილია და არა ნეგატიური, კანონმდებლის კომპეტენციის ფარგლებში გადასაწყვეტი საკითხი“ (საკონსტიტუციო სასამართლოს 2017 წლის 10 ნოემბრის №3/6/642 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე – ლალი ლაზარაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ”, II-24). აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე პირთა სოციალურ დაცვას, მათ შორის შესაბამისი ოდენობის თანხის უზრუნველყოფით ისედაც ითვალისწინებს ,,სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონი.

ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას მის მიმართ საქართველოს მთავრობის 01.03.2013 წლის №45 დადგენილებით გათვალისწინებული სახელმწიფოს ვალდებულებების თაობაზე და აღნიშნავს, რომ სადავო აქტები გამოცემულია კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად, რაც გამორიცხავს როგორც სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის, ისე თანხის ანაზღაურების ადმინისტრაციული ორგანოსათვის დავალების შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ ამომწურავად იმსჯელა სადავო საკითხთან დაკავშირებით, კასატორი დამატებით ვერ უთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების არსებით ფაქტობრივ თუ სამართლებრივ უსწორობაზე, შესაბამისად, კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის არც ერთ საფუძველს, ამდენად, ვ.მ-ის საკასაციო საჩივარს პალატა მიიჩნევს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ.მ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

გ. მაკარიძე

ბ. სტურუა