საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1283(კ-24) 19 მაისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გენადი მაკარიძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - საქართველოს გენერალური პროკურატურა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ლ.ფ-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 03 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2021 წლის 24 ივნისს ლ.ფ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს გენერალური პროკურატურისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და მესამე - პირის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ, სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შემდეგ, საქართველოს გენერალური პროკურატურისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის - 50 000 ლარის, მატერიალური ზიანის - 60 000 ლარის, ადვოკატის მომსახურების სახით გადახდილი თანხის - 2 500 ლარისა და ციხის საბარათე ანგარიშზე დარიცხული თანხის - 2 260 ლარის ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 28 ივნისის განჩინებით, ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაერთო საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით ლ.ფ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ - საქართველოს გენერალურ პროკურატურას მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა: მორალური ზიანის სახით - 5400 ლარის ანაზღაურება; მატერიალური ზიანის სახით - 3 000 ლარის ანაზღაურება, ხოლო ადვოკატის მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯის - 1000 ლარის ანაზრაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს გენერალური პროკურატურისა და ლ.ფ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 9 აგვისტოს განაჩენით ლ.ფ-ი ცნობილი იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 179-ე მუხლის პირველი ნაწილით წარდგენილ ბრალდებაში.

პალატამ მიუთითა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე და 208-ე მუხლებზე, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 1005-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ გამართლებულ პირს აქვს შესაძლებლობა, დარღვეული უფლება აღიდგინოს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული რეაბილიტაციისა და სისხლის სამართლის პროცესის ორგანოების უკანონო და დაუსაბუთებელი მოქმედებების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების გზით. გამართლებულ პირს, რომელსაც გამამართლებელი განაჩენით შეეზღუდა უფლებები, შეუძლია სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით მოითხოვოს მისთვის მიყენებული ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება.

პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის ფაქტობრივ გარემოებების გათვალისწინებით, განსახილველ შემთხვევაში 5400 (ხუთი ათას ოთხასი) ლარი წარმოადგენდა მორალური ზიანის გონივრულ და სამართლიან ანაზღაურებას. რაც შეეხება მატერიალურ ზიანს, სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი შემოსავლების სამსახურის მიერ 2021 წლის 9 ივნისს გაცემული ცნობით დადგენილი იყო, რომ შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის მონაცემების მიხედვით (09.06.2021 წლის მდგომარეობით) ლ.ფ-ის მიერ 01.01.2016 წლიდან 31.12.2019 წლის ჩათლით მიღებული შემოსავალი შეადგენდა 5097,52 ლარს, ხოლო დაკავებული გადასახადი 1019,5 ლარს. ასევე 2022 წლის 2 დეკემბრის შპს „...ის“ მიერ გაცემული №01/02/- 12/22 წერილით დადგენილი იყო, რომ ლ.ფ-სა და კომპანიას შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა დაიწყო 2015 წლის 20 აგვისტოს, რომლის ვადაც იმავე პირობით გაგრძელდა, ხოლო საბოლოოდ განისაზღვრა 2016 წლის 22 აგვისტოს ჩათვლით. შპს „...ის“ დირექტორის 2016 წლის 22 თებერვლის ბრძანებით გაუქმდა 2015 წლის 21 ნოემბრის №01/21-11/15 ბრძანება. ლ.ფ-ი დაინიშნა შპს „...ის“ ...ის პოზიციაზე 2016 წლის 22 თებერვლიდან 2016 წლის 22 აგვისტოს ჩათვლით, ყოველთვიური თანამდებობრივი ანაზღაურება განესაზღვრა 1000 ლარის ოდენობით, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადის ჩათვლით. საქმის წარმოების სამსახურის სპეციალისტს დაევალა ხელშეკრულების გაფორმება ლ.ფ-ისთან. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სპეციალური პენიტენციური სამსახურის 2023 წლის 20 თებერვლის №16443/24 ცნობით დადგენილია, რომ ბრალდებული ლ.ფ-ი 2016 წლის 20 მაისიდან 2017 წლის 14 თებერვლამდე პერიოდში იმყოფებოდა №... პენიტენციურ დაწესებულებაში. მოსარჩელე მხარემ უკანონო პატიმრობის გამო ვერ შეძლო მის მიერ შპს „...ის“ დირექტორთან დადებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება და ამით დაკარგა 3 თვის თანამდებობრივი ანაზღაურება, თვეში 1000 ლარის ოდენობით. საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ ლ.ფ-ი პენიტენციურ დაწესებულებაში 2016 წლის 20 მაისიდან იმყოფებოდა, ხოლო შრომითი ხელშეკრულება მოქმედებდა 2016 წლის 22 აგვისტოს ჩათვლით, შესაბამისად მატერიალურმა ზიანმა მიუღებელი შემოსავლის სახით შეადგინა 3000 ლარის ოდენობით.

რაც შეეხება ლ.ფ-ის სასარგებლოდ პროკურატურისთვის ციხის საბარათე ანგარიშზე დარიცხული თანხის 2260 ლარის დაკისრებას, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის - ლ.ფ-ის პრეტენზია საპატიმროში ყოფნისას ოჯახის მიერ ჩარიცხული თანხის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ საბანკო ამონაწერის მიხედვით, მართალია, დადასტურებული იყო, რომ ლ.ფ-ის ციხის საბარათე ანგარიშზე დარიცხული თანხა შეადგენდა 2260 ლარს, თუმცა „პატიმრობის კოდექსის“ მე-14 მუხლის და ამავე კოდექსის 23-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, რაც შესაბამისობაშია დღეს მოქმედ პენიტენციური კოდექსის 94-ე მუხლის მე-3 ნაწილის და 111-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნებთან, ვინაიდან სახელმწიფოს აკისრია ვალდებულება უზრუნველყოს თავისუფლებაშეზღუდული პირისათვის აუცილებელი სოციალური თუ პირადი უფლებების დაცვა, უზრუნველყოს იგი საცხოვრებლით, კვებითა თუ პირადი ჰიგიენით, ზემოაღნიშნული ხარჯი არ ექვემდებარება ანაზღაურებას, რადგან ხარჯის გაწევის აუცილებლობა არ დასტურდება. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, რომ პატიმრობაში ყოფნისას მას არ ჰქონდა შექმნილი სათანადო პირობები, ასევე ვერ დაადასტურა, რომ პატიმრობაში ყოფნისას მოუწია რაიმე ისეთი სახის პროდუქტის თუ მომსახურების შეძენა, რასაც თავისუფლების შეზღუდვის არარსებობის შემთხვევაში არ საჭიროებდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 3 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე და 208-ე მუხლებზე, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე, 992-ე, 1005-ე მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ არ არსებობს პროკურატურისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველი, რადგან არ დასტურდება მისი მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების ჩადენა, რომელმაც გამოიწვია ზიანი. კონკრეტულ შემთხვევაში სისხლისსამართლებრივი დევნის მიმდინარეობისას გამოყენებულ იქნა კანონით გათვალისწინებული საპროცესო მოქმედებები. პროკურატურა წინასწარ ვერ განსაზღვრავს კონკრეტული საქმის შედეგს, ვინაიდან საბოლოო გადაწყვეტილების მიღება სასამართლოს კომპეტენციაა.

კასატორის მითითებით, პირის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა სახელმწიფოს ერთ-ერთ სპეციფიკურ ფუნქციას წარმოადგენს და მისი შედეგის წინასწარ განჭვრეტა შეუძლებელია, რადგან იგი დამოკიდებულია წინასწარ უცნობ ფაქტობრივ, თუ სამართლებრივ გარემოებებზე. შესაბამისად, სისხლისსამართლებრივი დევნის საფუძველზე წარმოშობილი უარყოფითი ემოციების, განცდების თუ სხვა სამართლებრივი შედეგების გარკვეულწილად თმენის ვალდებულება აქვს ყველას, რაც არ გამორიცხავს შემდგომ გამართლებული პირისათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, თუმცა გავლენას ახდენს მორალური ზიანის ოდენობაზე.

მორალური ზიანის ანაზღაურების თითოეული შემთხვევა ინდივიდუალურია დამოკიდებულია მრავალ სხვადასხვა პირობაზე. მოსარჩელე უფლებამოსილია სარჩელში მიუთითოს ფულადი თანხა, რომელსაც ის ითხოვს მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ, მაგრამ ეს მოთხოვნა მოსარჩელის მხოლოდ მოსაზრებაა და ანაზღაურების მოცულობის განსაზღვრა მთლიანად სასამართლოს გონივრული განსჯისათვის არის მინდობილი. ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული ის გარემოება, რომ კომპენსაციის ოდენობა ვერ აღუდგენს დაზარალებულს ხელყოფამდე არსებულ მდგომარეობას, შესაბამისად, ოდენობა უნდა გამომდინარეობდეს გონივრული და სამართლიანი განსჯის შედეგად. აუცილებელია შეფასდეს, როგორც კონკრეტული პიროვნება და მისი სუბიექტური დამოკიდებულება ზიანის სიმძიმის მიმართ, ასევე ობიექტური გარემოებები.

კასატორი მიიჩნევს, რომ მორალური ზიანის დაკისრებული ოდენობა არაგონივრულად დიდია და არ შეესაბამება აღნიშნულ საკითხზე ეროვნული და ევროპული სასამართლოს პრაქტიკას. სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ მოსარჩელე გამართლდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ და მას მხოლოდ აღკვეთის ღონისძიების ფარგლებში მოუწია საპატიმრო დაწესებულებაში ყოფნა. ამასთან, იგი არ იყო ასაკოვანი, არ ჰქონდა ჯანმრთელობის გართულებული მდგომარეობა. კასატორი არ იზიარებს მოსარჩელის პოზიციას, რომ მას ციხეში ყოფნის გამო გაშორდა მეუღლე და აღნიშნავს, რომ განქორწინება მოხდა ციხიდან გათავისუფლებიდან 2 წლის შემდეგ.

ამასთანავე, დაუსაბუთებელია კასატორისთვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრება. კასატორის მითითებით, ადვოკატისათვის გადახდილი თანხის სახით პროკურატურისათვის დაკისრებული 1000 ლარი სცდება კანონით დადგენილ 4%-იან მაქსიმუმს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 2 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო, ზეპირი მოსმენის გარეშე, საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს რეაბილიტირებული პირისათვის მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სახელმწიფო ორგანოთა და მოსამსახურეთა მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანის სახელმწიფო სახსრებიდან ანაზღაურება აღიარებული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 42-ე მუხლის მე-9 ნაწილით (ამჟამად მოქმედი რედაქციის მე-18 მუხლის მე-4 ნაწილი). საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, სახელმწიფოს, ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო, ხოლო ამავე კოდექსის 207-ე მუხლით განისაზღვრა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმების, პრინციპებისა და საფუძვლების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომლებიც ამავე კოდექსით არის დადგენილი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ როგორც უკვე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ არაერთგზის განიმარტა (მათ შორის, საქმეზე №ბს-1531(კ-18); 14.03.19) „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირთა მიმართ, მაშინ სახელმწიფო ან ის ორგანო, რომელშიც მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს; ხოლო აღნიშნული მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის ან გაუსვლელობის ხელწერილის უკანონოდ გამოყენების, პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება სახელმწიფოს მიერ მოკვლევის, წინასწარი გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად. განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობისას ეს პირები სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებენ პასუხს. ამასთან, ამავე კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევაში, გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით."

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელე დააკავეს 2016 წლის 16 მაისს. მის მიმართ გამოყენებული იქნა აღკვეთის ღონისძიება - პატიმრობა. მოსარჩელე პატიმრობაში იმყოფებოდა 9 თვის განმავლობაში. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 9 აგვისტოს განაჩენით ლ.ფ-ი ცნობილი იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 179-ე მუხლის პირველი ნაწილით წარდგენილ ბრალდებაში.

იმ პირობებში, რომ მოსარჩელე პატიმრობაში იმყოფებოდა 9 თვის განმავლობაში, გასაზიარებელია მოსაზრება, რომ მორალური ზიანის სახით 5 400 ლარის ანაზღაურება წარმოადგენს გონივრულ და სამართლიან ანაზღაურებას (მოსარჩელის მიერ გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა). საკასაციო სასამართლოს მიერ არაერთგზის აღინიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლში მითითება მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების თაობაზე გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის ხარისხის, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურების გათვალისწინებას. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს, მოპასუხეების მიერ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ფაქტს, ასევე დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მორალური ზიანის მიმართ და ობიექტურ გარემოებებს. ამ გარემოებათა შორისაა დაზარალებულის ცხოვრების პირობები (საოჯახო, ყოფითი, მატერიალური, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ.), ბრალის ხარისხი, ქონებრივი მდგომარეობა და სხვა გარემოებები. მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არსებული ფაქტობრივი მოცემულობის გათვალისწინებით პროპორციულად მიიჩნევს, მოპასუხისათვის - 5 400 ლარის დაკისრებას.

საკასაციო პალატა აგრეთვე იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მითითებას მატერიალური ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით. საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ ლ.ფ-ი დაინიშნა შპს „...ის“ ...ის პოზიციაზე 2016 წლის 22 თებერვლიდან 2016 წლის 22 აგვისტოს ჩათვლით და ყოველთვიური თანამდებობრივი ანაზღაურება განესაზღვრა 1000 ლარის ოდენობით. ბრალდებული ლ.ფ-ი 2016 წლის 20 მაისიდან 2017 წლის 14 თებერვლამდე პერიოდში იმყოფებოდა პენიტენციურ დაწესებულებაში. ამდენად, 2016 წლის 20 მაისიდან შრომითი ხელშეკრულება დასრულებამდე - 2016 წლის 22 აგვისტომდე (3 თვის განმავლობაში) ვერ ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას. შესაბამისად, მიუღებელი შემოსავალი მართებულად განისაზღვრა 3 000 ლარით.

რაც შეეხება, კასატორის პრეტენზიას ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურების დაკისრებასთან მიმართებაში, აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ №ბს-776-768(2კ-4კს-15) საქმეზე გაკეთებულ განმარტებებზე: „მართლმსაჯულების განხორციელება დაკავშირებულია სასამართლო ხარჯებთან და სასამართლოსგარეშე ხარჯებთან. ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯი წარმოადგენს სასამართლოს გარეშე ხარჯებს (სსსკ-ის 37-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). ამგვარი ხარჯების ოდენობა უნდა განისაზღვროს მხარის მიერ სასამართლოში წარდგენილ ფაქტობრივად გაწეული ხარჯების ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების საფუძველზე. ამასთანავე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულების არსებობა, მხარის მიერ ადვოკატისათვის თანხის გადახდის ქვითრის არარსებობა იმთავითვე არ გამორიცხავს გაწეული მომსახურების ანაზღაურების შესაძლებლობას (ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „დადაევა რუსეთის წინააღმდეგ“,§145, 146) ..... ხარჯების განსაზღვრა ხდება სასამართლოში მხარის მიერ წარდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯების ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების საფუძველზე, ამგვარი მტკიცებულებების არარსებობის შემთხვევაშიც, მხარის მოთხოვნის საფუძველზე, სასამართლოს თავადაც შეუძლია განსაზღვროს იურიდიული დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 11.02.08წ. №ას-792-1114-07 განჩინება), თუკი აშკარაა, რომ პირის უფლების დარღვევის აღკვეთის მიზნით ხარჯი გაღებულია (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „პინკოვი და პინკი ჩეხეთის წინააღმდეგ“).“

საქმეში დაცული დოკუმენტების გათვალისწინებით, სადავო არ არის მოსარჩელისათვის საადვოკატო მომსახურების გაწევის ფაქტი. ამდენად, საადვოკატო მომსახურების მიზნით გაწეული ხარჯების ანაზღაურება მართებულია.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა დავა.

ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 3 ოქტომბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. შონია

მოსამართლეები: გ. მაკარიძე

გ. აბუსერიძე