№ბს-1126(კ-24) 21 მაისი, 2025 წელი ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
გენადი მაკარიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ქეთევან ცინცაძე, ბადრი შონია
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს „ ...ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 აპრილის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია).
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. შპს „...ამ“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ.
მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №000697 დადგენილება სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე; ბ) ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 2 თებერვლის №7 ბრძანება შპს „...ის“ დირექტორის, ლ.ბ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე.
2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა შპს „...ის“ მიერ.
3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 აპრილის განჩინებით შპს „...ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილება.
4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა შპს „...ის“ მიერ.
კასატორის განმარტებით, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-9 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩამდენმა პასუხი უნდა აგოს სამართალდარღვევის ჩადენის დროს და ადგილას მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ ან გამაუქმებელ აქტებს აქვთ უკუქცევითი ძალა და ვრცელდებიან ამ აქტების გამოცემამდე ჩადენილ სამართალდარღვევებზეც.
საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის „მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების წესისა და პირობების შესახებ“ №255 დადგენილების მე-4 მუხლის 42 პუნქტის თანახმად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვას ან/და მშენებლობის შეტყობინებას არ საჭიროებს გარე რეკლამის განთავსების ნებართვ(ებ)ის გაცემისათვის გამოცხადებული აუქციონით განსაზღვრულ უძრავ ქონებაზე აუქციონით გათვალისწინებული მახასიათებლების მქონე გარე რეკლამის განთავსება. მოცემული ცვლილება შეტანილი იქნა დადგენილებაში 2021 წლის 8 ივლისს საქართველოს მთავრობის №337 დადგენილებით. ვინაიდან, შპს „...“ ფლობდა გარე რეკლამის განთავსების ნებართვას და მოცემული სარეკლამო კონსტრუქცია აღნიშნული ნებართვის ფარგლებში იყო განთავსებული, შესაბამისად, დადგენილების ზემოაღნიშნული ნორმა უკუქცევითი ძალით ვრცელდება მოცემულ კონსტრუქციაზეც, რომლის თანახმადაც, გარე რეკლამის უფლების მფლობელს არ ესაჭიროებოდა მშენებლობის ნებართვის აღება ან/და მშენებლობის შეტყობინების გაგზავნა მის განსათავსებლად. ფაქტიურად მოცემული ნორმა იმეორებდა მანამდე არსებული ნორმატიული აქტების არსს.
კასატორის განმარტებით, შპს „...ის“ კონსტრუქცია შეძენილი აქვს შპს „ა...სგან“ 2008 წლის 19 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. ამ პერიოდისთვის გარე სარეკლამო საშუალებების განთავსების მარეგულირებელი კანონმდებლობა არ არსებობდა და შესაბამისად, მის დარღვევას, მის საფუძველზე პასუხისმგებლობას ადგილი არ ჰქონდა. შემძენი ვერ იზრუნებდა კონსტრუქციის სამართლებრივ ჩარჩოებში მოსაქცევად, თუ მისი რეგულირება არ ხდებოდა. 2009 წლიდან აღნიშნულის რეგულირება განხორციელდა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ 2009 წლის 24 მარტის მთავრობის №57 დადგენილებით. „გარე რეკლამის განთავსების ნებართვით გათვალისწინებული ნაგებობების განთავსება/მშენებლობის შესახებ“ ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 5 იანვრის №01.02.02 დადგენილების პირველი პუნქტის თანახმად, I კლასს დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების სახეობის, გარე რეკლამის განთავსების ნებართვით გათვალისწინებული განთავსება/მშენებლობა განხორციელდეს მშენებლობის ნებართვისა და „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 66-ე მუხლით გათვალისწინებული პროცედურების გარეშე, ქალაქის იერსახის გათვალისწინებით. ამავე დადგენილების მე-4 პუნქტის მიხედვით, მასზე არ გავრცელდებოდა დადგენილების პირველი პუნქტის მოქმედება და გარე რეკლამის ნებართვით გათვალისწინებული სარეკლამო საშუალების განთავსება/მშენებლობა წარმოებდა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების შესაბამისად. აღნიშნული აქტი ძალადაკარგულად გამოცხადდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2014 წლის 5 დეკემბრის №16-34 დადგენილებით, თუმცა იგივე პირობებია დადგენილი მოცემული დადგენილებით და შემდგომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 25 სექტემბრის №28-99 დადგენილებით. მოცემული აქტების გაგრძელებაა ფაქტობრივად საქართველოს მთავრობის №255 დადგენილების 4.42 მუხლი, რომელიც უკვე დელეგირებას კი არ ახდენს თვითმმართველი ორგანოებისთვის, რომ მათ დაარეგულირონ ნებართვის მფლობელი სუბიექტისთვის გარე რეკლამის განთავსების საკითხი, არამედ თვითონვე წყვეტს და აცხადებს, რომ მსგავსი ობიექტები არ საჭიროებს მშენებლობის ნებართვას ან შეტყობინებას. მიუხედავად იმისა, რომ 2008 წლიდან ჯერ რეგულირების არარსებობის და შემდგომ ნებართვის მფლობელისათვის განსხვავებული რეგულირების გამო შპს „...“ არ საჭიროებდა მშენებლობის ნებართვას/შეტყობინებას, როგორც მინიმუმ დღეს არსებული ნორმა უნდა გავრცელდეს მოცემულ შემთხვევაზე, მით უფრო, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი შეჩერებულია საჩივრის წარდგენის და შემდგომ სასამართლოში გასაჩივრების შედეგად.
კასატორი მიიჩნევს, რომ სამართალდარღვევის საქმის განხილვისას და სანქციის დაკისრებისას ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა ეზრუნა საქმის გარემოებების სრულ გამოკვლევაზე, დადგენილებაში ნახსენები უწყებიდან და არქივიდან უნდა გამოეთხოვა წერილობითი დოკუმენტი და ოფიციალურ პასუხს უნდა დაყრდნობოდა. მითითება, რომ ვერ იქნა მოძიებული ნაგებობის განთავსებამდე წერილობითი შეტყობინება, არ არის კანონიერი, მოპასუხე მხარეები არიან ადმინისტრაციული ორგანოები და წარმოებაც/სამართალწარმოებაც ადმინისტრაციულია, რაც განსხვავებულ მიდგომას საჭიროებს. გარდა ამისა, არგუმენტი, რომ მოსარჩელეს ...ზე ჰქონდა გარე რეკლამის ნებართვა არარელევანტურია, რადგან ...ზე შპს „ ს...ას“ გააჩნდა ასეთი უფლება და იგი გადაცემული ჰქონდა შპს „...სთვის“.
5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.
საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა) 2008 წლის 19 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დგინდება, რომ შპს „...იმ“ შპს „ა...სგან“ იყიდა ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებული ქონება, სულ 177 კონსტრუქცია, საერთო კვადრატულობით 5731 კვ.მ, მათ შორის, ...ში არსებული 4 კონსტრუქცია, მდებარე შემდეგ მისამართებზე: ...ის გზა; ...ის გზა; ... ...ის გადასახვევი; ..., მე-... მ/რ ( ს.ფ 47-56); ბ) 2015 წლის 24 ნოემბერს მომზადებული საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის მიხედვით, ქ. თბილისში, ..., ...ის მიმდებარედ, (ნაკვეთი...) მდებარე უძრავი ქონება, საკადასტრო კოდით №..., 2011 წლის 19 აპრილიდან საკუთრების უფლებით აღრიცხულია სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სახელზე. ნაკვეთის საკუთრების ტიპი - საკუთრება, ნაკვეთის დანიშნულება - არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი 804.00 კვ.მ, ნაკვეთის წინა ნომერი ... (ს.ფ 171-172); გ) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ შპს „...ის“ მიმართ 2020 წლის 27 ივლისს შედგენილ იქნა №000697 მითითება, რომლის თანახმად, შპს „...ის“ დაევალა, წარედგინა ქ. თბილისში, ... ..., ...ის მიმდებარედ, ნაკვეთი ..., №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე (ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი) განთავსებული სარეკლამო ბილბორდის სანებართვო დოკუმენტაცია ან უსაფრთხოების ნორმების დაცვით მოეხდინა ობიექტის დემონტაჟი, რისთვისაც მხარეს განესაზღვრა 15 (თხუთმეტი) კალენდარული დღის ვადა (ს.ფ 21-22); დ) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2020 წლის 18 აგვისტოს შედგენილ იქნა შემოწმების აქტი №000697, რომლითაც დადგინდა, რომ შპს „...ის“ მიერ არ იქნა შესრულებული 2020 წლის 27 ივლისის №000697 მითითების პირობები (ს.ფ 23-24); ე) 2020 წლის 13 ოქტომბერს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციაში გამართულ ზეპირი მოსმენის სხდომაზე შპს „...ის“ წარმომადგენელმა - თ.მ-ემ, დაადასტურა მითითებისა და შემოწმების აქტის ჩაბარება და განმარტა, რომ აღნიშნული ობიექტი შპს „...ის“ საკუთრებაშია (ს.ფ 166-167); ვ) ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2020 წლის 16 ოქტომბერს მიღებული იქნა №000697 დადგენილება სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე, რომლის თანახმად, შპს „...“ დაჯარიმდა 8 000 (რვა ათასი) ლარით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე (...ის ..., ...ის მიმდებარედ, ნაკვეთი №...) უნებართვოდ განთავსებული სარეკლამო ბილბორდისათვის. ამავე დადგენილებით შპს „...ის“ დაევალა უნებართვოდ განთავსებული სარეკლამო ბილბორდის დემონტაჟი (ს.ფ 25-27); ზ) 2020 წლის 25 ნოემბერს შპს „...ის“ დირექტორმა - ლ.ბ-იმა №20/01203301728-01 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №000697 დადგენილების ბათილად ცნობა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2021 წლის 2 თებერვლის №7 ბრძანებით, შპს „...ის“ დირექტორის, ლ.ბ-ის 2020 წლის 25 ნოემბრის №20/01203301728-01 ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და ძალაში დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №000697 დადგენილება (ს.ფ 157-159, 30-38).
მოცემულ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2020 წლის 16 ოქტომბრის №000697 დადგენილების კანონიერება.
საკასაციო პალატა მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლზე, რომელიც განსაზღვრავს სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესს. აღნიშნული მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ხელმძღვანელობს ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის საფუძველზე, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მე-5 პუნქტის მიხედვით, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. მე-9 პუნქტის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.
„საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის“ 131-ე მუხლის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-3 ნაწილის მიხედვით განსაზღვრულია, რომ ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ტერიტორიაზე I კლასის შენობა-ნაგებობის უნებართვო ახალი მშენებლობა, რეკონსტრუქცია ან/და დემონტაჟი გამოიწვევს დაჯარიმებას 8 000 ლარის ოდენობით. ამავე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ტერიტორიას განეკუთვნება, მათ შორის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში არსებული ტერიტორია, რომელიც სახელმწიფოს ან მუნიციპალიტეტის საკუთრებაშია.
მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2020 წლის 16 ოქტომბერს მიღებული იქნა №000697 დადგენილება სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე, რომლის თანახმად, შპს „...“ დაჯარიმდა 8 000 (რვა ათასი) ლარით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე (...ის ..., ...ის მიმდებარედ, ნაკვეთი №...) უნებართვოდ განთავსებული სარეკლამო ბილბორდისათვის. ამავე დადგენილებით შპს „...ის“ დაევალა უნებართვოდ განთავსებული სარეკლამო ბილბორდის დემონტაჟი. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ სარეკლამო ბილბორდის განთავსების ნებართვა კომპანიას მინიჭებული ჰქონდა უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აუქციონში გამარჯვების შედეგად, რაც „გარე რეკლამის განთავსების ნებართვით გათვალისწინებული ნაგებობების განთავსება/მშენებლობის შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 25 სექტემბრის №28-99 დადგენილების საფუძველზე, ათავისუფლებდა დამატებით მუნიციპალიტეტისთვის შეტყობინების ვალდებულებისგან.
საკასაციო პალატა მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 25 სექტემბრის №28-99 „გარე რეკლამის განთავსების ნებართვით გათვალისწინებული ნაგებობების განთავსება/მშენებლობის შესახებ“ დადგენილებაზე (ძალადაკარგულია - 02.04.21 №78-25), რომლის 1-ლი მუხლის თანახმად, I კლასს დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების სახეობის, გარე რეკლამის განთავსების ნებართვით გათვალისწინებული ნაგებობის, განთავსება/მშენებლობა განხორციელდეს მშენებლობის ნებართვისა და „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 66-ე მუხლით გათვალისწინებული პროცედურების გარეშე, დედაქალაქის იერსახის გათვალისწინებით. ამავე დადგენილების მე-3 მუხლის მიხედვით, ამ დადგენილების პირველი და მე-2 პუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, გარე რეკლამის განთავსების ნებართვის მფლობელი ვალდებულია გარე რეკლამის ნებართვით გათვალისწინებული სარეკლამო საშუალების განთავსება/მშენებლობისას, წერილობით აცნობოს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ – ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციასა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ – ქონების მართვის სააგენტოს. მე-4 პუნქტის თანახმად კი, თუ გარე რეკლამის განთავსების ნებართვის მფლობელს არ სურს ამ დადგენილების მე-2 და მე-3 პუნქტებით გათვალისწინებული ვალდებულების აღება, მასზე არ ვრცელდება დადგენილების პირველი და მე-2 პუნქტების მოქმედება და გარე რეკლამის ნებართვით გათვალისწინებული სარეკლამო საშუალების განთავსება/მშენებლობა წარმოებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების შესაბამისად.
ზემოაღნიშნულ ნორმებზე მითითებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება შპს „...ის“ მიერ გარე რეკლამის ნებართვით გათვალისწინებული სარეკლამო საშუალების განთავსება/მშენებლობისას, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსთვის წერილობით მიმართვის ფაქტი, რაც №28-99 დადგენილების საფუძველზე წარმოადგენდა მის ვალდებულებას.
კასატორი შედავებაზე, რომ შპს „...ის“ კონსტრუქცია შეძენილი აქვს შპს „ა...სგან“ 2008 წლის 19 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, როდესაც გარე სარეკლამო საშუალებების განთავსების მარეგულირებელი კანონმდებლობა არ არსებობდა, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, მყიდველმა (მოსარჩელეს) იყიდა გამყიდველის საკუთრებაში არსებული სულ 177 კონსტრუქცია, რომლის ზუსტი ზომა, სახეობა და რაოდენობა მითითებულია დანართი №1-ში. ნასყიდობის ხელშეკრულების დანართში მითითებული მისამართები (...ის გზა; ...ის გზა; ......ის გადასახვევი; ..., მე-... მ/რ.) არ ემთხვევა სადავო დადგენილებაში მითითებულ მისამართს (...ის ..., ...ის მიმდებარედ).
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე აქტის კანონიერების მტკიცების ტვირთი, მართალია, ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისრება, თუმცა აღნიშნული დანაწესი არ ათავისუფლებს მოსარჩელეს სარჩელის დასაბუთების, თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობის დამდგენი ფაქტობრივი გარემოებების მითითებისა და მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენის ვალდებულებისაგან.
მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო იმ გარემოების დადასტურება, რომ სადავო კონსტრუქცია შპს „ა...სთან“ 2008 წლის 19 ივნისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ერთ-ერთ კონსტრუქციას წარმოადგენდა. შესაბამისად, ობიექტის განთავსების პერიოდთან („მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების ამოქმედებამდე) მიმართებით არ არსებობს კასატორის შედავების გაზიარების საფუძველი.
კასატორი ასევე მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის №255 დადგენილებით დამტკიცებულ „მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების წესი და პირობების“ მე-4 მუხლის 42 პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვას ან/და მშენებლობის შეტყობინებას არ საჭიროებს გარე რეკლამის განთავსების ნებართვ(ებ)ის გაცემისათვის გამოცხადებული აუქციონით განსაზღვრულ უძრავ ქონებაზე აუქციონით გათვალისწინებული მახასიათებლების მქონე გარე რეკლამის განთავსება. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მითითებული ნორმა ზემოაღნიშნულ დადგენილებას დაემატა „მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების წესისა და პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის №255 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე 2021 წლის 8 ივლისის №337 დადგენილებით, ხოლო სადავო დადგენილება მოპასუხის მიერ გამოცემულია 2020 წლის 16 ოქტომბერს. კასატორის მოსაზრება, რომ დღეს არსებული ნორმა უნდა გავრცელდეს მოცემულ შემთხვევაზე, მით უფრო, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი შეჩერებულია საჩივრის წარდგენის და შემდგომ სასამართლოში გასაჩივრების შედეგად, არ იძლევა განსახილველ შემთხვევაზე ზემოაღნიშნული ნორმის გავრცელების შესაძლებლობას და არ ასაბუთებს სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობას.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს „...ის“ მხრიდან ადგილი აქვს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე I კლასის მახასიათებლების მქონე სარეკლამო ბილბორდის უნებართვოდ განთავსების ფაქტს, რის გამოც ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მუნიციპალური ინსპექცია უფლებამოსილი იყო, შპს ,,...“ მიეჩნია სამართალდამრღვევად და შესაბამისი პროცედურის დაცვით, მიეღო დადგენილება სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე. ამდენად, არ არსებობს შპს „...ის“ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 19 აპრილის განჩინება;
3. შპს „...ას“ (ს/ნ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 07.11.2024წ. №492 საგადახდო დავალებით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;
4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები: გ. მაკარიძე
ქ. ცინცაძე
ბ. შონია
