საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე #ბს-511(2კ-25) 24 ივლისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) – ო. ა-ა

კასატორი (მოპასუხე) – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფი - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი

მოპასუხე – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო

მესამე პირი (ასკ 16.1) – საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2021 წლის 26 ოქტომბერს ო. ა-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ.

მოსარჩელემ მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისათვის მის სასარგებლოდ მორალური ზიანის 5 000 (ხუთი ათასი) ლარის ოდენობით ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 30 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

2024 წლის 3 ივნისს ო. ა-ამ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ.

სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად, მოსარჩელემ მოპასუხეებისათვის მის სასარგებლოდ არაქონებრივი (მორალური) ზიანის 10 000 (ათი ათასი) ლარის ოდენობით ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით ო. ა-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსარჩელე ო. ა-ას სასარგებლოდ მორალური ზიანის სახით 300 (სამასი) ლარის ანაზღაურება დაეკისრა; მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსარჩელე ო. ა-ას სასარგებლოდ ადვოკატის მომსახურების ხარჯის - 200 (ორასი) ლარის ანაზღაურება დაეკისრა; მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსარჩელე ო. ა-ას სასარგებლოდ დაეკისრა ტრანსპორტირებისთვის გაწეული ხარჯის - 100 (ასი) ლარის ანაზღაურება; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ო. ა-ამ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ო. ა-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ო. ა-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს მოსარჩელე ო. ა-ას სასარგებლოდ დაეკისრა არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება 300 (სამასი) ლარის ოდენობით; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს მოსარჩელე ო. ა-ას სასარგებლოდ დაეკისრა ადვოკატის მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება 200 (ორასი) ლარის ოდენობით; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს მოსარჩელე ო. ა-ას სასარგებლოდ დაეკისრა ტრანსპორტირებისთვის გაწეული ხარჯის - 100 (ასი) ლარის ანაზღაურება; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2021 წლის 2 აპრილს, 16:17 სთ-ზე, ადმინისტრაციული წესით დაკავებულ იქნა ო. ა-ა (16:17 სთ-დან 24:00 სთ-მდე) და 2021 წლის 22 აპრილს მის მიმართ, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლის საფუძველზე, შედგენილ იქნა №აკ000029578 ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი. 2021 წლის 22 აპრილს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ქალაქ თბილისის მთავარი სამმართველოდან სასამართლოში გადაგზავნილ იქნა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის მასალები ო. ა-ას მიმართ, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენისათვის. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული დადგენილებით, შეწყდა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება ო. ა-ას მიმართ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლზე, 208-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, 413-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, უტყუარად დასტურდებოდა ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემის უსაფუძვლობა და პირის მიმართ გამოყენებული თავისუფლების შემზღუდველი ღონისძიების არამართლზომიერება, რაც წარმოშობდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლით განსაზღვრული ზიანის ანაზღაურებისთვის პირის უფლებებში აღდგენის - მისი რეაბილიტაციის საფუძვლებს.

რაც შეეხება მორალური ზიანის ანაზღაურების მოცულობას, სააპელაციო სასამართლომ საგულისხმოდ მიიჩნია ის გარემოება, რომ ო. ა-ას თავისუფლების მხოლოდ მცირე ხნით შეეზღუდა. მას მხოლოდ რამდენიმესაათიან პერიოდში (16:17 სთ-დან 24:00 სთ-მდე) უწევდა დაკავების ნეგატიური შედეგების თმენა და სოციალურ ურთიერთობებში მონაწილეობისგან თავის შეკავება. ამასთან, აღნიშნულ პერიოდში ადგილი არ ჰქონია ორგანოს სხვა ქმედებებით ო. ა-ას უფლებების ხელყოფას, მხარეს არ წარმოუდგენია ცნობები დაკავების შედეგად მისი ქონებრივი ან/და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების შესახებ, აგრეთვე, ცნობები, თავისუფლების უკანონოდ აღკვეთის პირობებისა და გარემოს ევროკონვენციის დებულებებთან შეუსაბამობის შესახებ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ ო. ა-ას მიმართ გამოყენებული თავისუფლების შემზღუდავი ღონისძიების ნაკლებად ინტენსიური ხასიათის, დაკავების დროის გათვალისწინებით, სწორად განსაზღვრა მორალური ზიანის ოდენობად 300 (სამასი) ლარი.

ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი უფლებამოსილია, თავისი კომპეტენციის ფარგლებში სრულუფლებიანად წარმოადგენდეს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო. პალატამ აღნიშნა, რამდენადაც ო. ა-ას დაკავება განახორციელეს სწორედ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა, დამდგარი ზიანი სწორედ მათი ქმედების პირდაპირ და გარდაუვალ შედეგს წარმოადგენდა. შესაბამისად, მათი მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობისას განხორციელებულ ქმედებაზე პასუხისმგებელი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი იყო. უშუალოდ მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან ადგილი არ ჰქონია მოსარჩელისათვის ზიანის მიმყენებელი კანონსაწინააღმდეგო ქმედების განხორციელებას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზიანის მიმყენებელს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი წარმოადგენდა და მოსარჩელის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურება სწორად მას უნდა დაკისრებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ო. ა-ამ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურულმა ქვედანაყოფმა - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტმა, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფი - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მითითებით, ზიანის ანაზღაურებისათვის საჭიროა შემდეგი წინაპირობების არსებობა: მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება (უმოქმედობა), დამდგარი ზიანი, მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის და ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობა. კასატორის განმარტებით, მოხელის ქმედება, რომელმაც ზიანი გამოიწვია, უნდა გამომდინარეობდეს მოხელის სამსახურებრივი მოვალეობიდან და უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული, რაც გამოიხატება პირის შეგნებულ, მიზანმიმართულ უმოქმედობაში ან უხეშ გაუფრთხილებლობაში. ამასთან, ქმედების უკანონობა დადასტურებული უნდა იყოს კანონით დადგენილი წესით, რომელიც პირდაპირ მიზეზობრივ კავშირში იქნება დამდგარ ზიანთან. სამინისტროს მითითებით, ზიანის მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა დელიქტური პასუხისმგებლობის სავალდებულო პირობაა. განსახილველ შემთხვევაში კი, საქმეში არ მოიპოვება ის კანონისმიერი აუცილებელი წინაპირობები, რომელიც აუცილებელია სახელმწიფო მოხელის მიერ მიყენებული ზიანის განსაზღვრისათვის და კონკრეტული ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხისმგებლობისათვის.

ამასთან, კასატორი მიუთითებს, რომ გაწეული საპროცესო ხარჯების ანაზღაურების დაკისრებისათვის, აუცილებელია ხარჯის გაღების კანონით გათვალისწინებული გზით დადასტურება, რაც, განსახილველ შემთხვევაში, არ განხორციელებულა.

კასატორი - ო. ა-ა არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას. იგი ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირად საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიიჩნევს, რამდენადაც სამინისტროს სტრუქტურული ერთეული არ შეიძლება იყოს სამართლის დამოუკიდებელი სუბიექტი.

კასატორის შეფასებით, თავისუფლების უკანონო წართმევით გამოწვეული მორალური ზიანის ანაზღაურება გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დაკისრებული ოდენობით ატარებს სიმბოლურ სახეს. კასატორი მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალზე და აღნიშნავს, რომ ევროსასამართლოს პრაქტიკის ფონზე საქართველოს საერთო სასამართლოების პრაქტიკით მორალური ზიანის სახით სახელმწიფოსთვის დაკისრებული თანხები იმდენად მცირეა, რომ იგი ვერ უზრუნველყოფს პოლიციელთა მიერ ადამიანის კონსტიტუციური უფლებების დარღვევის პრევენციას. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ ვერ შეძლო გაენალიზებინა მოსარჩელის დაკავებით გამოწვეული ფსიქიკური ტანჯვის სიმძიმე, სტრესის დონე და შესაბამისი შედეგები.

კასატორი, ასევე, არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას სასამართლოსგარეშე პროცესის ხარჯებისა და ტრანსპორტირებისთვის გათვალისწინებული ხარჯების სრულად დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში. კასატორი მოითხოვს ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის მოპასუხეებისათვის დაკისრებას 7 500 ლარის ოდენობით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 23 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისა და ო. ა-ას საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისა და ო. ა-ას საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, ასევე, არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. აღნიშნული დანაწესით სახელმწიფომ აიღო ვალდებულება, სახელმწიფო სახსრებიდან აანაზღაუროს მისი მოსამსახურეების მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანი. ამავე შინაარსის დანაწესს კი, „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს 2017 წლის 13 ოქტომბრის კონსტიტუციური კანონის №1324 ამოქმედებამდე, შეიცავდა საქართველოს კონსტიტუციის 49-ე მუხლის მე-9 პუნქტი, რომელიც, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „ყველას ანიჭებს უფლებას, მოითხოვოს და მიიღოს ზარალის ანაზღაურება სახელმწიფო სახსრებიდან. გარდა ამისა, ყველასთვის არის უზრუნველყოფილი სამართლებრივი დაცვის საშუალება - სასამართლოსათვის მიმართვა.“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 7 დეკემბრის №2/3/423 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-2).

საკასაციო სასამართლო, ასევე, მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. ამავე კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 92-ე მუხლის თანახმად, პირს უფლება აქვს, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედებისა და უკანონო გადაწყვეტილების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

სახელმწიფოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებს განსაზღვრავს მითითებული კოდექსის 1005-ე მუხლი, რომლის მე-3 ნაწილის თანახმად, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის ან გაუსვლელობის ხელწერილის უკანონოდ გამოყენების, პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება სახელმწიფოს მიერ მოკვლევის, წინასწარი გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად. ამრიგად, ზიანის ანაზღაურებისთვის, პირის ქმედება უნდა ატარებდეს მართლსაწინააღმდეგო ხასიათს და იწვევდეს პირისთვის ზიანის მიყენებას. დამდგარ შედეგსა და უკანონო ქმედებას შორის კი უნდა არსებობდეს პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი. რაც შეეხება მართლსაწინააღმდეგო ქმედების განმახორციელებელი პირის ბრალეულობას, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თავისებურებას წარმოადგენს ის, რომ მიყენებული ზიანი ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუხედავად ზიანის მიმყენებლის ბრალისა. ასეთი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის საკმარისია, დადგინდეს ქმედების უკანონობა და სახეზე იყოს პირის მარეაბილიტირებელი გარემოება. კერძოდ, პირს, რომლის მიმართაც გამოტანილია გამამართლებელი განაჩენი, უნდა მიეცეს შესაბამისი კომპენსაცია სახელმწიფოს მხრიდან მის უფლებებში გაუმართლებელი ან/და გადაჭარბებული ჩარევისთვის. ზემოაღნიშნული ნორმის მიზანია დაზარალებულის დაცვა და გამართლებული პირისათვის სახელმწიფო ორგანოების მოქმედებების შედეგად მიყენებული ზიანით გამოწვეული ნეგატიური შედეგების კომპენსირება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, დადგენილია, რომ 2021 წლის 2 აპრილს, 16:17 სთ-ზე, ადმინისტრაციული წესით დაკავებულ იქნა ო. ა-ა (16:17 სთ-დან 24:00 სთ-მდე) და 2021 წლის 22 აპრილს მის მიმართ, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლის საფუძველზე, შედგენილ იქნა №აკ000029578 ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი. 2021 წლის 22 აპრილს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ქალაქ თბილისის მთავარი სამმართველოდან სასამართლოში გადაგზავნილ იქნა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის მასალები ო. ა-ას მიმართ, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენისათვის. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული დადგენილებით, შეწყდა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება ო. ა-ას მიმართ.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების წესს ითვალისწინებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლი, რომელიც მიხედვით, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. ამავე კოდექსის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისაგან. ზემოაღნიშნული მუხლის მე-6 ნაწილის მიხედვით კი, ამ მუხლით გათვალისწინებული სიკეთის დაცვა ხორციელდება, მიუხედავად ხელმყოფის ბრალისა. ხოლო, თუ დარღვევა გამოწვეულია ბრალეული მოქმედებით, პირს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის (ზარალის) ანაზღაურებაც. ბრალეული ხელყოფის შემთხვევაში უფლებამოსილ პირს უფლება აქვს მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურებაც. მორალური ზიანის ანაზღაურება შეიძლება ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისაგან დამოუკიდებლად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სწორედ ო. ა-ას მიმართ საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 21 ივნისის დადგენილებით წარმოიშვა მოსარჩელის მარეაბილიტირებელი გარემოება და აღიჭურვა იგი შესაბამისი მორალური ზიანის ანაზღაურების უფლებით. ამრიგად, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მითითებას განსახილველ საქმეში მარეაბილიტირებელი გარემოებების არარსებობის შესახებ და მის საწინააღმდეგოდ აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ფაქტის არარსებობის გამო ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ დადგენილება შეიცავს სასამართლოს დასკვნას პასუხისგებაში მიცემული პირის მიმართ წარდგენილი ქმედების დაუდასტურებლობის შესახებ და დარღვეული უფლების აღდგენის მოთხოვნის თვალსაზრისით, აღნიშნული წარმოადგენს პასუხისგებაში მიცემული პირის მარეაბილიტირებელ გარემოებას. ამდენად, უტყუარად დასტურდება ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემის უსაფუძვლობა და პირის მიმართ გამოყენებული თავისუფლების შემზღუდველი ღონისძიების არამართლზომიერება, რაც წარმოშობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლით განსაზღვრული ზიანის ანაზღაურებისთვის პირის უფლებებში აღდგენის - მისი რეაბილიტაციის საფუძვლებს (იხ. სუსგ ბს-242(2კ-25); 19.06.2025წ.).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული შეფასება სრულად შეესატყვისება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილ სასამართლო პრაქტიკას. კერძოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 22 ივნისის #ბს-416(კ-20) გადაწყვეტილებაში, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა მიმართ „დაკავების ღონისძიება განხორციელდა ფორმალურად კანონიერი საპროცესო აქტების საფუძველზე, ისინი, კანონით დადგენილი წესით, წარდგენილ იქნენ სასამართლოში, თუმცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული დადგენილებებით შეწყდა საქმეთა წარმოება, სამართალდარღვევის შემთხვევების არარსებობის გამო. ამდენად, დადგენილებებით დადასტურდა მოსარჩელეთა არაბრალეულობა და წარმოიშვა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში, მართლსაწინააღმდეგო შედეგის არსებობა (უკანონო დაკავება) განაპირობებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობას, ვინაიდან დადგენილების გამოტანამდე ფორმალურად მართლზომიერი საპროცესო მოქმედებები, მარეაბილიტირებელი გარემოების დადგენისთანავე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიზნებისთვის, მიიჩნევიან უკანონოდ. რაც შეეხება კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციული დაკავების გასაჩივრების წესს, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, დაკავების გასაჩივრებას და დაკავების უკანონოდ აღიარებას ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის მიზნებისათვის მხოლოდ მაშინ შეიძლება ჰქონდეს გადამწყვეტი მნიშვნელობა, როდესაც პირი ცნობილი იქნება ადმინისტრაციულ სამართალდამრღვევად, რაც იმთავითვე არ გამორიცხავს ადმინისტრაციული დაკავების უკანონობას, ან როდესაც სადავოდ არის ქცეული ადმინისტრაციული დაკავების პროცედურა და მისი უკანონობა დამოუკიდებლად წარმოადგენს დავის საგანს ისე, რომ არ უკავშირდება საქმეზე საბოლოოდ მიღებულ გადაწყვეტილებას - საქმის წარმოების შეწყვეტას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, იკვეთება დაკავებული პირების მიმართ, ადმინისტრაციული სამართლდარღვევის საქმის სასამართლოს მიერ შეწყვეტის ანუ მათი მარეაბილიტირებელი გარემოების დადგომით მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველი.“

რაც შეეხება მორალური ზიანის სახით სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხის ოდენობას, საკასაციო პალატა მიუთითებს ჩამოყალიბებულ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე, კერძოდ, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთგზის განმარტა, რომ „არაქონებრივი უფლებები წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლის იმ ობიექტს, რომელსაც გააჩნია მისთვის დამახასიათებელი თავისებურებები. არსებითი განსხვავება მდგომარეობს არაქონებრივი უფლების ხელყოფის შედეგად დამდგარი ზიანის შინაარსში. სამოქალაქო სამართლის აღნიშნული ობიექტის სპეციფიკის გათვალისწინებით მისი ხელყოფის შედეგად დამდგარ ზიანს ქონებრივი ეკვივალენტი არ გააჩნია. ამდენად, არაქონებრივი ზიანის მოთხოვნის წარმოშობისათვის საკმარისია არსებობდეს არაქონებრივი უფლების ხელყოფის ფაქტი, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა. მორალური ზიანის მოცულობას (რომელსაც არ გააჩნია მატერიალური გამოხატულება) განსაზღვრავს სასამართლო გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლში მითითება მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების თაობაზე გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის ხარისხის, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურების გათვალისწინებას. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს, მოპასუხეების მიერ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ფაქტს, ასევე, დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მორალური ზიანის მიმართ და ობიექტურ გარემოებებს. ამ გარემოებათა შორისაა დაზარალებულის ცხოვრების პირობები (საოჯახო, ყოფითი, მატერიალური, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ.), ბრალის ხარისხი, ქონებრივი მდგომარეობა და სხვა გარემოებები. მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. შეუძლებელია ფულადი ფორმით ჯანმრთელობის შეფასება, კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში, სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში, რაც მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების სატისფაქციურ ფუნქციას შეადგენს“ (სუსგ №ბს-972-936(3კ-08), 08.04.2009წ.).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მორალური (არაქონებრივი) ზიანი პირის მორალურ განცდებსა და სულიერ ტკივილში ვლინდება, რომელსაც პირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად განიცდის. ამიტომ, მისი მოცულობის განსაზღვრა, ყველა შემთხვევაში, ინდივიდუალურ მიდგომას საჭიროებს. მორალური ზიანის ანაზღაურების მოცულობას სასამართლო განსაზღვრავს მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე. ამასთან, ეს მოთხოვნა მოსარჩელის მხოლოდ მოსაზრებაა, ანაზღაურების მოცულობა სასამართლოს მიხედულებით წყდება, რომელსაც გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით განსაზღვრავს. მორალური ზიანის ანაზღაურებას სამი ფუნქცია აკისრია: დააკმაყოფილოს დაზარალებული, ზემოქმედება მოახდინოს ზიანის მიმყენებელზე და თავიდან აიცილოს პიროვნული უფლების ხელყოფა სხვა პირების მიერ (იხ. სუსგ №ბს-509-506(2კ-17), 30.11.2017წ.).

საკასაციო სასამართლო განმეორებით აღნიშნავს, მორალური ზიანის ოდენობა განისაზღვრება ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ინდივიდუალურად, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და თავისებურების გათვალისწინებით. როგორც აღინიშნა, მორალური ზიანის ანაზღაურების უმთავრესი მიზანი არ არის ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია, ნეგატიური განცდებით გამოწვეული მორალური ზიანის ფულადი ფორმით შეფასება შეუძლებელია. ამასთან, არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება დაზარალებულს ვერ აღუდგენს ხელყოფამდე არსებულ სულიერ მდგომარეობას. საკასაციო სასამართლოს არაერთგზის განუმარტავს, რომ კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში, სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში, რაც მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების სატისფაქციურ ფუნქციას შეადგენს (იხ. სუსგ №ბს-972-936(3კ-08), 08.04.2009წ.). ამდენად, ზემოაღნიშნულ განმარტებათა მხედველობაში მიღებით, საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ დაუშვებელია, დაკისრებული მორალური ზიანის ოდენობა გასცდეს გონივრულ ჩარჩოებს და რეალობისაგან მოწყვეტით მიაღწიოს უსაზღვრო ნიშნულს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, ო. ა-ას თავისუფლების რამდენიმესაათიანი შეზღუდვის გამო სასამართლოს მიერ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მიყენებული მორალური ზიანის 300 ლარის ოდენობით ანაზღაურების დაკისრება აკმაყოფილებს გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების კრიტერიუმებს.

ამასთან, საკასაციო პალატას დაუსაბუთებლად მიიჩნევს კასატორის შეფასებებს, რომ ზიანის ანაზღაურება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო უნდა დაკისრებოდა. აღნიშნულის საპირისპიროდ, საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება სააპელაციო პალატის განმარტებებს და დამატებით მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე, რომლის მიხედვითაც, მორალური ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტად სწორედ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფი - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი იქნა განსაზღვრული (იხ. სუსგ. №ბს-222(კ-კს-20), 27.05.2021წ; №ბს-1170(კ-19), 18.09.2023წ.).

რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას ადვოკატის დახმარებისთვის სასამართლოსგარეშე საპროცესო ხარჯების მოპასუხისათვის დაკისრების შესახებ, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 37-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სასამართლოს გარეშე ხარჯებს წარმოადგენს ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯები, დაკარგული ხელფასი (განაცდური), მტკიცებულებათა უზრუნველსაყოფად გაწეული ხარჯები, აგრეთვე მხარეთა სხვა აუცილებელი ხარჯები. ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2000 ლარამდე ოდენობით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ „მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით სასამართლოში სარჩელის წარდგენისას, მხარეს შესაძლებელია ჰქონდეს ლეგიტიმური საკანონმდებლო მოლოდინი, რომ იგი წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურებას შეძლებს საქმის მნიშვნელობის და სირთულის გათვალისწინებით, გონივრულობის და სამართლიანობის პრინციპების შესაბამისად, არაუმეტეს 2 000 ლარის ოდენობით. სსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-3 წინადადებით განსაზღვრული თანხა არაქონებრივი დავის შემთხვევაში წარმოადგენს იმ მაქსიმალურ საკანონმდებლო ზღვარს, რომელიც წაგებულ მხარეს შესაძლოა დაეკისროს მოგებული მხარის სასარგებლოდ (იხ. სუსგ. №ბს-432-429(2კ-17), 07.02.2019წ.; სუსგ №ბს-63(კ-24), 14.02.2025წ.).“

საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა მხოლოდ ნაწილობრივ, რაც მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული მხარეებს შორის სასამართლოს გარეშე (ადვოკატის) ხარჯების განაწილების მთლიან პროცესში, მათი პროპორციულად განაწილების მიზნით (იხ. სუსგ №ბს-63(კ-24), 14.02.2025წ.).

საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კასატორის მოთხოვნა საადვოკატო მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის 7500 ლარის ოდენობით მოპასუხისათვის დაკისრებასთან დაკავშირებით იმთავითვე არაგონივრული და უსაფუძვლოა, რამდენადაც, ერთი მხრივ, იგი აღემატება საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მაქსიმალურ ზღვრულ ოდენობას, ხოლო, მეორე მხრივ, გაწეული მომსახურების მოცულობის, ინტენსივობისა და ხანგრძლივობის, საქმის სირთულისა და სპეციფიკის, დავის გადაწყვეტის საბოლოო შედეგის გათვალისწინებით, მოთხოვნილი თანხის მოცულობა მეტისმეტად გადაჭარბებულად უნდა იქნეს მიჩნეული.

საკასაციო პალატა საადვოკატო მომსახურებისათვის გაღებული ხარჯების მოთხოვნის ნაწილშიც იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას და საქმის სირთულისა და სპეციფიკის, მისი მნიშვნელობის გათვალისწინებით, ასევე, ზემოაღნიშნულ სხვა გარემოებათა მხედველობაში მიღებით, გონივრულად და დავის გადაწყვეტის შედეგთან პროპორციულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის მიერ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსათვის ო. ა-ას სასარგებლოდ ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის 200 (ორასი) ლარის ოდენობით დაკისრებას. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ზემოხსენებული თანხის ოდენობა სრულად შეესატყვისება სამივე ინსტანციის სასამართლოში განხორციელებული წარმომადგენლობითი საქმიანობის ინტენსივობასა და მოცულობას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ო. ა-ასა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის - საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილება;

3. ო. ა-ას შუამდგომლობა საადვოკატო მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდეს;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა