საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-337(კ-25) 21 ივლისი, 2025 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

გიორგი გოგიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: თამარ ოქროპირიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - გ. გ-ი

თავდაპირველი მოპასუხე - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 13 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

გ. გ-მა 2018 წლის 17 სექტემბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას. დააზუსტა მოპასუხეთა წრე და მოპასუხეებად მიუთითა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური. დაზუსტებული სარჩელით კი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21 აგვისტოს №002440 დადგენილებისა და ადმინისტრაციულ საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 19 ოქტომბრის №509 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

სარჩელში აღნიშნულია, რომ გ. გ-ი სადავო დადგენილების მიხედვით დაჯარიმდა 10 000 ლარით ქალაქ თბილისში, ... ქ. №1-ის მიმდებარედ, უნებართვოდ სამშენებლო სამუშაოების - კაპიტალური შენობისა და ხის ფიცრულის მშენებლობისათვის. მოსარჩელის მოსაზრებით, სადავო დადგენილებაში მითითებულ კანონდარღვევებს მისი მხრიდან ადგილი არ ჰქონია. ობიექტი ასეთი სახით შეიძინა 10 წლის წინ. ამასთან, სადავო ნაგებობის დღევანდელი ფაქტობრივი მდგომარეობა იდენტურია საჯარო რეესტრში დაცულ, რეესტრიდან გამოთხოვილ და ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში წარდგენილ საინვენტარიზაციო გეგმებთან, ტექნიკურ პასპორტსა და ნახაზებთან მიმართებით, რომლებიც ადასტურებენ იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული შენობა წარმოადგენდა „...ის“ საკუთრებას და ასეთი სახით რეგისტრირებულ იყო საჯარო რეესტრში. ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური ვერ უთითებს, თუ კონკრეტულად რომელი ფართი იქნა მის მიერ უკანონოდ აშენებული და როდის. შესაბამისად, მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები მიღებულია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით და სასარჩელო წესით ითხოვს მათ ბათილად ცნობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 6 თებერვლის საოქმო განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით გ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21 აგვისტოს №002440 დადგენილება და მოპასუხეს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; ასევე ბათილად იქნა ცნობილი ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 19 ოქტომბრის №509 ბრძანება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 13 მაისის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება.

აღნიშნული განჩინება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღების შედეგად სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი საკასაციო საჩივარში ყურადღებას ამახვილებს იმავე ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში და დამატებით აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და, შესაბამისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა განსახილველ საკითხს.

კასატორი განმარტავს, რომ განხორციელებულ სამშენებლო სამუშაოებს, რომელსაც ადგილი აქვს განსახილველ შემთხვევაში, ესაჭიროება შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მშენებლობის განხორციელების შესაძლებლობის თაობაზე, რაც საქმეში წარმოდგენილი არ არის. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების შედეგად მიიჩნევს, რომ სამართალდარღვევის ობიექტად მიჩნეული კაპიტალური ნაგებობის მშენებლობა განხორციელებულია 2005 წლამდე, რაც დასტურდება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 25 სექტემბრის №5005382917 დასკვნით. ასევე, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის ოფიციალურ ვებგვერდზე განთავსებული 2005 წლის მდგომარეობით განხორციელებულ აეროგადაღებაზე (ორთოფოტოზე) ფიქსირდება ქ. თბილისში, ... ქ. №1-ის (ს/კ ...) მიმდებარედ არსებულ მიწის ნაკვეთზე კაპიტალური ნაგებობის არსებობა. სწორედ ამიტომ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21 აგვისტოს №002440 დადგენილებით გ. გ-ი დაჯარიმდა 10 000 ლარით, ქალაქ თბილისში, ... ქ. №1-ის (ს/კ ...) მიმდებარედ, უნებართვოდ სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებისთვის, კერძოდ, კაპიტალური შენობისა და ხის ფიცრულის მშენებლობისათვის. ამავე დადგენილებით გ. გ-ს დაევალა დადგენილების ჩაბარებიდან 30 დღეში ჯარიმის გადახდა და უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი.

რაც შეეხება სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებელ სათანადო სუბიექტს, კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელე გ. გ-ს პასუხისმგებლობა დაეკისრა, როგორც სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს. გ. გ-მა ადმინისტრაციულ ორგანოში ზეპირი მოსმენის სხდომაზე დაადასტურა ხის ფიცრულის მის მიერ მშენებლობის ფაქტი. რაც შეეხება კაპიტალური ნაგებობის მშენებლობას, იმ საფუძვლიანი ვარაუდის გათვალისწინებით, რომ სწორედ გ. გ-ი წარმოადგენს ქალაქ თბილისში, ... ქ. №1-ის (ს/კ ...) მიმდებარედ არსებული მიწის ნაკვეთის მფლობელს, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას მიაჩნია, რომ იკვეთება მოსარჩელის სადავო დადგენილებით უნებართვოდ მიჩნეული ობიექტის სამშენებლოდ განვითარების ინტერესი და ამდენად, პასუხისმგებლობა სამართალდარღვევის ჩადენისთვის სწორად იქნა დაკისრებული.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული აქტები კანონიერია, რადგან ისინი მიღებულია საქმისთვის მნიშვნელოვანი გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად. შესაბამისად, დავის ადმინისტრაციულ ორგანოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების წინაპირობები არ არსებობს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 15 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველ პარაგრაფზე, რაც ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, თუმცა იგი არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ მიწაზე უნებართვო მშენებლობის განხორციელების საფუძვლით, მოსარჩელის სამშენებლო სამართალდამრღვევ სუბიექტად მიჩნევისა და მისთვის სანქციის დაკისრების კანონიერების შეფასება.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

- საქმის მასალებში დაცული საჯარო რეესტრის ამონაწერების თანახმად, ქალაქ თბილისში, ... ქ. №1-ის (ს/კ ...) მიმდებარედ არსებულ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 2656 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 2016 წლის 7 სექტემბრიდან რეგისტრირებულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლება, ხოლო იმავე წლის 17 ნოემბრიდან - შპს „ჯ...-ის“ საკუთრების უფლება;

- სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათების თანახმად, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 5795 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მათზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებზე 1998 წლიდან აღრიცხულია შპს „...ის“ საკუთრება. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 19 სექტემბრის №... გადაწყვეტილების თანახმად კი, საჯარო რეესტრში დაცული დოკუმენტების საფუძველზე დადგენილ იქნა, რომ შპს „...ის“ 100% წილის მესაკუთრე პარტნიორის - სს „...ის“ რეგისტრაცია გაუქმებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 10 მარტის (საქმე №2/7571 განჩინების საფუძველზე;

- ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა 2017 წლის 17 მაისს გ. გ-ის მიმართ შეადგინა №002440 მითითება, რომლის თანახმად, გ. გ-მა ქ. თბილისში, ... ქ. №1- ის მიმდებარედ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ, ... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე აწარმოა კაპიტალური ნაგებობისა და ხის ფიცრულის მშენებლობა. დარღვევის გამოსწორების მიზნით, გ. გ-ს დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარმოდგენა ან ობიექტის დემონტაჟი უსაფრთხოების წესების დაცვით. მას დარღვევის გამოსასწორებლად განესაზღვრა 20 კალენდარული დღე;

- ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21 ივნისის №002440 შემოწმების აქტის თანახმად, დასტურდება, რომ გ. გ-მა არ შეასრულა 2017 წლის 17 მაისის №002440 მითითებით გათვალისწინებული პირობები;

- 2017 წლის 18 ივლისს, სამშენებლო მითითებისა და შემოწმების აქტის შედეგების განხილვის მიზნით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში გაიმართა ზეპირი მოსმენა. აღნიშნულ სხდომაზე გ. გ-მა განმარტა, რომ ობიექტი აშენებულია დიდი ხნის წინ და ექვემდებარება ლეგალიზებას, რასთან დაკავშირებითაც საკრებულოში მიმდინარეობს საქმის განხილვა, რომლის შემდეგაც მოხდება ობიექტის ლეგალიზება. ამასთან, მიუთითა, რომ სახლი აღნიშნული სახით შეიძინა 10 წლის წინ;

- ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21 აგვისტოს №002440 დადგენილებით გ. გ-ი დაჯარიმდა 10 000 ლარით, ქალაქ თბილისში, ... ქ. №1-ის (ს/კ ...) მიმდებარედ, უნებართვოდ სამშენებლო სამუშაოების, კერძოდ, კაპიტალური შენობისა და ხის ფიცრულის მშენებლობისათვის. ამავე დადგენილებით გ. გ-ს დაევალა ჯარიმის გადახდა დადგენილების ჩაბარებიდან 30 დღეში და უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი;

- სადავო დადგენილება გ. გ-მა 2017 წლის 25 სექტემბერს ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 19 ოქტომბრის №509 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა გ. გ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი. შესაბამისად, ძალაში დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21 აგვისტოს №002440 დადგენილება;

- საქმეში წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 25 სექტემბრის დასკვნის თანახმად, ქალაქ თბილისში, ... ქ. №1-ის (ს/კ ...) მიმდებარედ მიწის ნაკვეთის სამხრეთ-დასავლეთის მხარეს არსებული შენობა საჯარო რეესტრის სააგენტოს ოფიციალურ ვებგვერდზე განთავსებული ორთოფოტოების მიხედვით, აშენებულია 2005 წლამდე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაზე (ძალადაკარგულია საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 3 თებერვლის №139 დადგენილებით), რომლის 36-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივ საფუძვლად მიიჩნევა კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა, რომელიც გაიცემა: ა) ახალ მშენებლობაზე (მათ შორის მონტაჟზე), ბ) არსებული შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციაზე, გ) არსებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟზე, დ) სამშენებლო დოკუმენტის ისეთ ცვლილებაზე, რომელიც საჭიროებს ახალ ნებართვას. მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ წარმოადგენს უნებართვო მშენებლობას, თანახმად მითითებული დადგენილების მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტისა.

სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესები აგრეთვე მოწესრიგებულია „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით“, რომლის მე-14 მუხლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობის სამშენებლო სფეროს ტექნიკური რეგლამენტებითა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების დაცვით განხორციელებას პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი უზრუნველყოფს. დასახელებული კანონის მე-4 თავი არეგულირებს მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველ ობიექტებს და მათთან დაკავშირებულ პროცესებს, რომელთა წარმოება, მშენებლობა, მონტაჟი, შენახვა, ტრანსპორტირება, ბრუნვა, გამოყენება და განადგურება შეიცავს ნგრევის, აფეთქების, ემისიისა და ინტოქსიკაციის შესაძლებლობას და არის მომეტებული რისკი ადამიანის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, საკუთრებისა და გარემოსთვის. ამავე თავით განსაზღვრულია სამშენებლო სამართალდარღვევები, მათი დადგენისა და სამართალდარღვევისათვის სანქციის დაკისრების ნორმები და დადგენილია, რომ ამ ნორმების მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა- ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას.

ამავე კანონის 25-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. კანონის მე-15 მუხლის „ღ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მითითებით სავარაუდო დამრღვევს განესაზღვრება ვადა განხორციელებული ქმედების მართლზომიერების დასადასტურებლად ან დარღვევის გამოსასწორებლად. 25-ე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად კი, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა, ბ) მითითება არ შესრულდა, გ) მითითება არადროულად სრულდება. ამავე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის დინება ჩერდება უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ წარმოების დაწყებიდან შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებამდე, 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად კი, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ. კოდექსის 25-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელი პირი დადგენილია და მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო ან/და თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაა, უფლებამოსილი ორგანო მითითების გაცემისა და შემოწმების აქტის შედგენის საფუძველზე იღებს დადგენილებას უნებართვო მშენებლობის დემონტაჟისა და დამრღვევისათვის საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ, რომლის გასაჩივრებაც არ აჩერებს აღნიშნული დადგენილების მოქმედებას დემონტაჟის ნაწილში.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: ა) სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე 10 000 ლარით;

ზემოაღნიშნულ ნორმებზე დაყრდნობით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობა იმპერატიულად ადგენს შესაბამის სანებართვო დოკუმენტაციას. მშენებლობის განხორციელებამდე პირმა კანონით დადგენილი წესით უნდა მოიპოვოს უფლებამოსილი ორგანოს თანხმობა, რაც განსახორციელებელი სამუშაოების მიხედვით, შეიძლება გამოიხატოს ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან განზრახული სამშენებლო სამუშაოების დადასტურების მიღებაში ან მშენებლობის ნებართვის მოპოვებაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში, უნებართვო მშენებლობის სახით, ადგილი ექნება სამშენებლო სამართალდარღვევას, რისთვისაც პასუხისმგებლობა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის საქართველოს კანონის შესაბამისად განისაზღვრება. ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მშენებლობის ნებართვის გაცემაზე უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოს, კანონმდებლობის თანახმად, წარმოადგენს არქიტექტურის სამსახური.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამართალდარღვევა, თავისი ბუნებით, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას წარმოადგენს. ამასთან, იმისათვის, რომ პირი მივიჩნიოთ სამართალდამრღვევად, სახეზე უნდა გვქონდეს სამართალდარღვევის შემადგენლობა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, გამორიცხულია პირის, როგორც სამართალდამრღვევის დაჯარიმება. მხარის სამართალდამრღვევად მიჩნევისათვის სახეზე უნდა გვქონდეს მოსარჩელის მიერ განხორციელებული ქმედება, რომელიც მართლსაწინააღმდეგოა (კანონით უნდა იკრძალებოდეს შესაბამისი ნებართვის/შეტყობინების გარეშე მოსარჩელის მიერ სამშენებლო/სარეკონსტრუქციო სამუშაოების წარმოება და კანონი უნდა ადგენდეს შესაბამის სახდელს უკანონო მშენებლობისათვის/რეკონსტრუქციისათვის) და ბოლოს, სახეზე უნდა იყოს ბრალი (მოსარჩელის დამოკიდებულება მის მიერ განხორციელებული ქმედების მიმართ) (სუსგ საქმეზე 15.11.2012წ. №ბს-391-386(3კ-12)).

განსახილველ შემთხვევაში მნიშვნელობის მქონეა იმ გარემოებების შეფასება, რომლებიც მოსარჩელის მიმართ მიმდინარე სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას გამოვლინდა და შესაძლებელს ხდიდა აღნიშნული წარმოების დასრულებას სადავო აქტებში მითითებული შედეგისაგან განსხვავებულად. საგულისხმოა, რომ სადავო დადგენილებით სამართალდარღვევის ობიექტად მიჩნეული კაპიტალური ნაგებობის მშენებლობა განხორციელდა 2005 წლამდე, რაც დასტურდება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 25 სექტემბრის №5005382917 დასკვნით. ასევე, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის ოფიციალურ ვებგვერდზე (www.use) განთავსებული 2005 წლის მდგომარეობით განხორციელებული აეროგადაღებით (ორთოფოტო), სადაც ფიქსირდება ქალაქ თბილისში, ... ქ. №1-ის (ს/კ ...) მიმდებარედ, კაპიტალური ნაგებობის არსებობა. ამასთან, სადავო ნაგებობის დღევანდელი ფაქტობრივი მდგომარეობა იდენტურია საჯარო რეესტრში დაცული, რეესტრიდან გამოთხოვილი და ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში წარდგენილი საინვენტარიზაციო გეგმების, ტექნიკური პასპორტისა და ნახაზებისა. მოსარჩელის განმარტებით, ობიექტი ასეთი სახით შეიძინა 10 წლის წინ. სადავოდ გამხდარი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები კი არ შეიცავენ დასაბუთებას აღნიშნულ გარემოებებთან დაკავშირებით. ამრიგად, ითვლება, რომ ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება არ მიიღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.

მითითებული გარემოების მხედველობაში მიღების შედეგად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება. მოცემულ შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქმის სწორად გადაწყვეტის მიზნით არ გამოიკვლია განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, კერძოდ, არ არის დადგენილი კაპიტალური ნაგებობისა და ხის ფიცრულის მშენებლობის დრო, არ არის დადგენილი განხორციელებული მშენებლობის სახეობა და კლასი. ამასთან, მოსარჩელე გ. გ-ის მიერ სადავოდაა გამხდარი სამშენებლო სამართალდარღვევად მიჩნეული ქმედების სუბიექტი, კერძოდ, მოსარჩელის მტკიცებით, სახლი მას არ აუშენებია. იგი აშენებული სახით შეიძინა 10 წლის წინ, თუმცა ამასთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია საქმის მასალებში წარმოდგენილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 11 ივლისის №674 განკარგულება, რომლის თანახმად, გ. გ-ის მეუღლეს - თ. გ-ს უარი ეთქვა მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ მასზე განთავსებული შენობა წარმოადგენდა დროებით ნაგებობას და არა კაპიტალურს.

ამრიგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო აქტები გამოცემულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლებით გათვალისწინებული, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად დადგენის, შესწავლისა და შეფასების ვალდებულების დარღვევით. სწორედ ამიტომ, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, ვინაიდან სადავო საკითხი საჭიროებს დამატებით შესწავლას, მტკიცებულებების მოკვლევასა და შეფასებას, რაც სასამართლოს მიერ ამ ეტაპზე საკითხის არსებითად გადაწყვეტას გამორიცხავს. შესაბამისად, სახეზეა სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 21 აგვისტოს №002440 დადგენილების ბათილად ცნობისა და თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისათვის საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მართებულია, ასევე სააპელაციო პალატის მსჯელობა, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 19 ოქტომბრის №509 ბრძანების ბათილად ცნობა არ ეწინააღმდეგება ზემოთ მითითებული ნორმატიული და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მოთხოვნებს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დაადგინა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 13 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. გოგიაშვილი

მოსამართლეები: თ. ოქროპირიძე

ნ. სხირტლაძე