საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-488(2კ-25) 24 ივლისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) – ს. გ-ი

კასატორი (მოპასუხე) – საქართველოს გენერალური პროკურატურა

მესამე პირი (ასკ 16.1) – საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 18 თებერვლის განჩინება

დავის საგანი – მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2023 წლის 30 ნოემბერს ს. გ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2022 წლის 26 ოქტომბრის განაჩენით დაკმაყოფილდა საქართველოს მთავარი პროკურატურის სამართალწარმოების პროცესში ჩადენილი დანაშაული გამოძიების დეპარტამენტის უფროსი პროკურორის შუამდგომლობა ახალ გამოვლენილ გარემოებათა გამო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განაჩენის გადასინჯვის თაობაზე მსჯავრდებულ ს. გ-ის მიმართ. მოსარჩელის მითითებით, ზემოაღნიშნული განაჩენით დადგინდა მისი უდანაშაულობა, კერძოდ, ს. გ-ი ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და სრულად გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებაში. ზემოაღნიშნული განაჩენით, მხარეს განემარტა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობის შესახებ.

მოსარჩელის განმარტებით უკანონო მსჯავრდებისა და პატიმრობის გამო მას მიადგა როგორც მატერიალური, ასევე, მორალური ზიანი და ითხოვს შესაბამის ანაზღაურებას.

ამდენად, მოსარჩელემ (1) მოპასუხე საქართველოს გენერალური პროკურატურისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის 100 000 ლარის ოდენობით ანაზღაურების, (2) 2010 წლის სექტემბრიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, თვეში ... ლარის ოდენობით მატერიალური ზიანის ანაზღაურების და (3) დავის საგნის ფასის 4%-ის ოდენობით იურიდიული მომსახურების ხარჯების ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ს. გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის სახით 30 000 (ოცდაათი ათასი) ლარის ანაზღაურება; ს. გ-ის სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. ამავე გადაწყვეტილებით, საქართველოს გენერალურ პროკურატურას იურიდიული დახმარების სამსახურის სასარგებლოდ დაეკისრა იურიდიული დახმარების ხარჯების ანაზღაურება 1000 (ათასი) ლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. გ-მა, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 18 თებერვლის განჩინებით ს. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; საქართველოს გენერალური პროკურატურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს დმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მხედველობაში მიღებით, კერძოდ, ს. გ-ის მიმართ წარდგენილი ბრალდების სიმძიმის, განცდილი სტრესის, შიშის და უარყოფითი ემოციებისა და საქმის კონკრეტული გარემოებების შეფასების შედეგად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განსაზღვრა მორალური ზიანის ოდენობა 30 000 (ოცდაათი ათასი) ლარით, რამდენადაც აღნიშნული თანხის ოდენობა მიყენებული არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების მიზნების პროპორციული იყო და იგი ექცეოდა გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების კრიტერიუმებში.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისათვის, სხვა გარემოებების გარდა, ასევე, მხედველობაში მიიღო მოსარჩელის ჯანმრთელობის მდგომარეობა. ის ფაქტი, რომ საქმეში დაცული სამედიცინო დოკუმენტაციის თანახმად, ს. გ-ს, პატიმრობის შემდეგ, აღენიშნება ფიზიკური და ფსიქოლოგიური პრობლემები. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქალაქო სასამართლომ მიყენებული მორალური ზიანის გონივრული ოდენობის განსაზღვრისას, მართებულად მიაქცია ყურადღება იმ გარემოებასაც, რომ ს. გ-ი საარსებო შემწეობის მიმღებ პირად რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში.

რაც შეეხება მოსარჩელის მოთხოვნას მატერიალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის შესაბამისადაც, ზიანის მიმყენებელი ვალდებულია აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამასთან, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ დელიქტური პასუხისმგებლობის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს ზიანის მიყენების ფაქტი და მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის მიხედვით, ანაზღაურდება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს წარმოადგენს. პირი მხოლოდ მაშინ აგებს პასუხს მიყენებული ზიანისთვის, როცა მისი ქმედება ადეკვატურ კავშირშია დამდგარ შედეგთან.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ანაზღაურებას ექვემდებარება არა მხოლოდ დამდგარი ზიანი, არამედ მიუღებელი შემოსავალიც. მიუღებელი შემოსავალი წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, მაგრამ მისი დადგენისათვის გათვალისწინებული უნდა იქნეს, თუ რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. ზიანის ანაზღაურების ერთ-ერთი აუცილებელი ნიშანი კი ისაა, რომ ზიანი უნდა იყოს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგი.

სააპელაციო პალატის მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში, დაკავებამდე - 2010 წლის 21 სექტემბრამდე მოსარჩელე დასაქმებული იყო შპს „...ში“ და მისი ყოველთვიური თანამდებობრივი სარგო წარმოადგენდა თვეში ... ლარს, თუმცა, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნა, ს. გ-ის მიერ სასამართლოში წარმოდგენილი არ ყოფილა უტყუარი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა ხელფასის სახით ... ლარის მიღების ფაქტი. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მხოლოდ მოწმის ჩვენება, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს ხელფასის მიღებისა და მისი ოდენობის დამადასტურებელ უტყუარ მტკიცებულებად. სააპელაციო პალატის შეფასებით, მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი რაიმე დოკუმენტი, თუნდაც, ამონაწერი შემოსავლების სამსახურიდან ან საბანკო დაწესებულებიდან, რომ მოსარჩელე კონკრეტული ოდენობით იღებდა ხელფასს. მოწმის ჩვენება კი, როგორც ამას მიუთითებს პირველი ინსტანციის სასამართლო, სხვა მტკიცებულების არარსებობის პირობებში, ვერ ჩაითვლება სათანადო მტკიცებულებად დასახელებული ფაქტის დასადასტურებლად. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მოსარჩელის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილშიც.

იურიდიული მომსახურების ხარჯების ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის ნაწილში, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ზოგადი წესის მიხედვით, ხარჯების განსაზღვრა ხდება სასამართლოში მხარის მიერ წარდგენილი ფაქტობრივად გაწეული ხარჯების ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების საფუძველზე, თუმცა ამგვარი მტკიცებულებების არარსებობის შემთხვევაში, მხარის მოთხოვნის საფუძველზე, სასამართლოს თავადაც შეუძლია განსაზღვროს იურიდიული დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობა, თუკი აშკარაა, რომ პირის უფლების დარღვევის აღკვეთის მიზნით წარმომადგენლობითი მომსახურება გაწეულია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „იურიდიული დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის პირველ პუნქტზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, რამდენადაც ს. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, შესაბამის ნაწილში არსებობდა ასევე საადვოკატო მომსახურების ხარჯის მოწინააღმდეგისათვის დაკისრების წინაპირობაც.

ამდენად, დავის სირთულისა და წარმომადგენლის მიერ გაწეული მომსახურების, ასევე, დავის გადაწყვეტის შედეგის გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურისათვის იურიდიული დახმარების სამსახურის სასარგებლოდ იურიდიული მომსახურების ხარჯის 1000 ლარის ოდენობით ანაზღაურების დაკისრება არ ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილ სტანდარტს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 18 თებერვლის განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 18 თებერვლის განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. გ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი - საქართველოს გენერალური პროკურატურა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლსა და 208-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლსა და ამავე კოდექსის 1005-ე მუხლზე და მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიმართ მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების კანონისმიერი წინაპირობების ერთობლიობა ზიანის, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებისა და პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირის სახით. შესაბამისად, კასატორის მოსაზრებით, სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია. გარდა ამისა, სხვადასხვა საქმეთა მოხმობით და მათზე დაყრდნობით, კასატორი გადაჭარბებულად მიიჩნევს მორალური ზიანის ოდენობას.

კასატორის - ს. გ-ის მითითებით, სასამართლოებმა მხარეთა შორის არასწორად გადაანაწილეს მტკიცების ტვირთი. უკანონო მოპყრობას ადასტურებს მისი შელახული ჯანმრთელობა. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არასათანადოდ შეაფასეს მოსარჩელის მიერ განცდილი მორალური ტანჯვა და ტკივილი, რომელიც განიცადა უკანონო პატიმრობაში.

გარდა ამისა, კასატორი მიუთითებს დაპატიმრების პერიოდში მოქმედ შრომის კოდექსზე და აღნიშნავს, რომ იმჟამად მოქმედი რედაქციით შრომითი ხელშეკრულების ნამდვილობისთვის წერილობითი ფორმა სავალდებულო არ იყო. შესაბამისად, კასატორი მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მხრიდან მას არასწორად ეთქვა უარი მატერიალური ზიანის ანაზღაურებაზე.

ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ ზეპირი მოსმენის გარეშე საქმის განხილვით დაირღვა მისი უფლებები, რადგან მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის მიერ საქმის ამ ფორმით განხილვის გამო მან სათანადოდ ვერ შეძლო ესარგებლა საქმის ზეპირი მოსმენის უფლებით.

კასატორი, ასევე, მიუთითებს, მოწმის დაკითხვასა და მტკიცებულებათა გამოთხოვაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინებების მის მიერ გასაჩივრების ფაქტზე, რომელზეც სააპელაციო პალატამ არ იმსჯელა და, შესაბამისად, დაარღვია საპროცესო ნორმები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 13 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ს. გ-ისა და საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. გ-ისა და საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება, ასევე, არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტზე, რომლის თანახმად, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. აღნიშნული დანაწესით სახელმწიფომ აიღო ვალდებულება, სახელმწიფო სახსრებიდან აანაზღაუროს მისი მოსამსახურეების მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანი. ამავე შინაარსის დანაწესს კი, „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს 2017 წლის 13 ოქტომბრის კონსტიტუციური კანონის ამოქმედებამდე, შეიცავდა საქართველოს კონსტიტუციის 49-ე მუხლის მე-9 პუნქტი, რომელიც, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „ყველას ანიჭებს უფლებას, მოითხოვოს და მიიღოს ზარალის ანაზღაურება სახელმწიფო სახსრებიდან. გარდა ამისა, ყველასთვის არის უზრუნველყოფილი სამართლებრივი დაცვის საშუალება - სასამართლოსათვის მიმართვა. ნათლად არის დადგენილი ანაზღაურების მასშტაბებიც – ზარალი სრულად უნდა ანაზღაურდეს“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 7 დეკემბრის №2/3/423 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-2).

საკასაციო სასამართლო, ასევე, მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. ამავე კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 92-ე მუხლის თანახმად, პირს უფლება აქვს, სამოქალაქო/ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მოითხოვოს და მიიღოს უკანონოდ ჩატარებული საპროცესო მოქმედებისა და უკანონო გადაწყვეტილების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის მიხედვით, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი

ამასთან, სახელმწიფოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებს განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი, რომლის მე-3 ნაწილის თანახმად, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის ან გაუსვლელობის ხელწერილის უკანონოდ გამოყენების, პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება სახელმწიფოს მიერ მოკვლევის, წინასწარი გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად.

ამდენად, ზიანის ანაზღაურებისთვის, პირის ქმედება უნდა ატარებდეს მართლსაწინააღმდეგო ხასიათს და იწვევდეს პირისთვის ზიანის მიყენებას. დამდგარ შედეგსა და უკანონო ქმედებას შორის კი უნდა არსებობდეს პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი. რაც შეეხება მართლსაწინააღმდეგო ქმედების განმახორციელებელი პირის ბრალეულობას, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თავისებურებას წარმოადგენს ის, რომ მიყენებული ზიანი ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუხედავად ზიანის მიმყენებლის ბრალისა. ასეთი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის საკმარისია, დადგინდეს ქმედების უკანონობა და სახეზე იყოს პირის მარეაბილიტირებელი გარემოება. კერძოდ, პირს, რომლის მიმართაც გამოტანილია გამამართლებელი განაჩენი, უნდა მიეცეს შესაბამისი კომპენსაცია სახელმწიფოს მხრიდან მის უფლებებში გაუმართლებელი ან/და გადაჭარბებული ჩარევისთვის. ზემოაღნიშნული ნორმის მიზანია დაზარალებულის დაცვა და გამართლებული პირისათვის სახელმწიფო ორგანოების მოქმედებების შედეგად მიყენებული ზიანით გამოწვეული ნეგატიური შედეგების კომპენსირება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 3 ივნისის №1/6122-10 განაჩენით ს. გ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა 7 წლის ვადით. საქართველოს სსკ-ის 42-ე მუხლის საფუძველზე, ს. გ-ს დამატებითი სასჯელის სახით დაეკისრა ჯარიმა 10 000 ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ. საქართველოს სსკ-ის 52-ე მუხლის საფუძველზე, ს. გ-ს სახელმწიფოს სასარგებლოდ, უსასყიდლოდ ჩამოერთვა მასთან დაკავშირებული პირის - დ. კ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონება - საცხოვრებელი ბინა, რომელიც მდებარეობს თბილისში, ..., მე-3 მ/რ, მე-13 კორპუსი, ბინა №33. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განაჩენით უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 3 ივნისის განაჩენი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2012 წლის 10 თებერვლის განჩინებით მსჯავრდებულ ს. გ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განაჩენზე არ იქნა დაშვებული განსახილველად.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ს. გ-ი საქართველოს პრეზიდენტის 2012 წლის 26 მაისის №26/05/02 განკარგულებით, შეწყალებულ იქნა საპატიმრო სასჯელის შემდგომი მოხდისგან. მსჯავრდებული თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში იმყოფებოდა 2010 წლის 21 სექტემბრიდან 2012 წლის 26 მაისამდე.

ამასთან, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2022 წლის 26 ოქტომბრის №1აგ/68-22 განაჩენით საქართველოს გენერალური პროკურატურის სამართალწარმოების პროცესში ჩადენილი დანაშაულის გამოძიების დეპარტამენტის უფროსი პროკურორის შუამდგომლობა ახლად გამოვლენილ გარემოებათა გამო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განაჩენის გადასინჯვის თაობაზე დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 ოქტომბრის განაჩენი ს. გ-ის მიმართ; ს. გ-ი ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებაში და დაუბრუნდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 52-ე მუხლის საფუძველზე, სახელმწიფოს სასარგებლოდ უსასყიდლოდ ჩამორთმეული მასთან დაკავშირებული პირის - დ. კ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონება - საცხოვრებელი ბინა, მდებარე: ქალაქი თბილისი, ..., მე-3 მ/რ, მე-13 კორპუსი, ბინა №33.

საქმის მასალებით, ასევე, დადგენილია, რომ ს. გ-ი 2021 წლის 21 იანვრიდან რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში და ოჯახის მოქმედი სარეიტინგო ქულა შეადგენს 1000 ქულას. ამასთან, შპს „ე...ის“ მიერ 2023 წლის 30 მარტს გაცემული დანიშნულების თანახმად, ს. გ-ის ძირითად დიაგნოზს წარმოადგენდა ..., დაუზუსტებელი - ქრონიკული; თანმხლებ დიაგნოზს კი წარმოადგენდა: ... მესამე ხარისხი - ქრონიკული; №... - ქრონიკული; ... - ქრონიკული; ... დაკვირვება, როდესაც ეჭვია დაუზუსტებელ ავადმყოფობებსა და მდგომარეობებზე - ქრონიკული; ... - ქრონიკული; ..., დაუზუსტებელი - ქრონიკული; ..., დაუზუსტებელი - ქრონიკული; ... - ქრონიკული; №... - ქრონიკული; ... ... - ქრონიკული; ... და მისი მონათესავე მდგომარეობები - ქრონიკული; ... სხვა დარღვევები; ... იმ ავადმყოფობის დროს, რომლებიც შეტანილია სხვა რუბრიკებში - ქრონიკული; ... - ქრონიკული; ... - ქრონიკული; ... - ქრონიკული; ... - ქრონიკული; ... სხვა ფორმები - ქრონიკული; ... - ქრონიკული; ... - ქრონიკული.

გარდა ამისა, საქმეში დაცულ სს „ე...ის“ ...ის პოლიკლინიკის მიერ 2023 წლის 30 მარტს გაცემული ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობაში ს. გ-ის ძირითად დიაგნოზად მითითებულია ... და ...; თანმხლებ დაავადებებად კი მითითებულია - ..., დაუზუსტებელი; ..., დაუზუსტებელი; ...; №... ავადმყოფობები, დაუზუსტებელი; Z00.0 ზოგადი სამედიცინო გასინჯვა; Z01.7 ლაბორატორიული შემოწმება. მოკლე ანამნეზის თანახმად, პაციენტს აღენიშნება ყოველდღიური ინტენსიური ... ტკივილები, მეტად ... არეში, ...ა და ...ით, რის შემდეგაც ტკივილი მცირდება. პაციენტი, ასევე, უჩივის ...ას, მუდმივად ...ის შეგრძნებას, ...ისა და ...ის ...ას, ...ას, ...ის დარღვევას. აღნიშნულ ჩივილებს პაციენტი უკავშირებს 2007 და 2010 წლებში გადატანილ ... ტრავმებს.

ზემოაღნიშნულ გარემოებათა მხედველობაში მიღებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ ს. გ-ის მიმართ კანონიერ ძალაში შესული გამამართლებელი განაჩენიდან გამომდინარე სახეზეა მოსარჩელის მარეაბილიტირებელი გარემოება, ვინაიდან უტყუარად დადასტურდა ბრალდების უსაფუძვლობა და პირის მიმართ გამოყენებული შეზღუდვის არამართლზომიერება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიზნებისთვის არსებობს ზიანის ანაზღაურების მოპასუხისთვის დაკისრების საფუძველი, რომელიც გამოწვეულია ბრალდების მხარის მიერ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 332-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე წარდგენილი უკანონო ბრალდებით. მორალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება დაკავშირებულია არაქონებრივი უფლებების დარღვევასთან, ხოლო ქონებრივი უფლებების უკანონო შეზღუდვა იწვევს მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება საქართველოს გენერალური პროკურატურის მოსაზრებას ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების არარსებობის შესახებ. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ რეაბილიტირებული პირის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოიშობა თანამდებობის პირის ბრალის მიუხედავად, როგორც ეს პირდაპირაა გათვალისწინებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით. პირის რეაბილიტაციის უმთავრეს იურიდიულ საფუძველს გამამართლებელი განაჩენი წარმოადგენს, რომელიც მის არაბრალეულობასა და უდანაშაულობას ადასტურებს.

რაც შეეხება ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ განსაზღვრულ მორალური ზიანის ოდენობას, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად, უკანონო ბრალდების/პატიმრობის ან მსჯავრდების საქმეებთან მიმართებით სასამართლოს მიერ არამატერიალური ზიანის თანხის ოდენობის განსაზღვრა ხორციელდება თითოეულ საქმეში ინდივიდუალურად, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით. კერძოდ, მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მნიშვნელოვანია: დამდგარი ზიანის სიმძიმე, შელახული უფლების მნიშვნელობა, დაზარალებულის სუბიექტური დამოკიდებულება მორალური ზიანის მიმართ, განცდების ინტენსივობა, საპატიმრო დაწესებულებაში პირის ყოფნის დრო და სხვა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ უკანონო ბრალდების/პატიმრობის ან მსჯავრდების საქმეებთან მიმართებით სასამართლოს მიერ არამატერიალური (მორალური) ზიანის თანხის ოდენობის განსაზღვრა ხორციელდება თითოეულ საქმეში ინდივიდუალურად, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების, მორალური ზიანის მიმართ დაზარალებულის სუბიექტური დამოკიდებულების, ობიექტური გარემოებების (დაზარალებულის საოჯახო, ყოფითი, მატერიალური, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ.) და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით (Patsuria v. Georgia; Nikolaishvili v. Georgia; Jashi v. Georgia). მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში, სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში, რაც მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების სატისფაქციურ ფუნქციას შეადგენს (სუსგ №ბს-972-936(3კ-08), 2009 წლის 8 აპრილი).

მოსარჩელის მიმართ მიმდინარე სისხლის სამართლის საქმის წარმოება თავისთავად დაკავშირებულია ნეგატიურ ემოციებთან, მძიმე ფსიქიკურ განცდებთან, სულიერ ტანჯვასთან და ა.შ. ამასთან, განსახილველ შემთხვევაში, ყურადსაღებია მოსარჩელის რეპუტაციაზე სისხლისსამართლებრივი წარმოების გავლენა, წაყენებული ბრალის არსი, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, თავისუფლების აღკვეთის პერიოდი. ასევე, მხედველობაშია მისაღები იმ პერიოდის ხანგრძლივობა, რომლის განმავლობაშიც მოსარჩელემ დამნაშავის სტატუსით იცხოვრა, ვინაიდან გამამტყუნებელი განაჩენიდან რეაბილიტაციამდე გასულია თითქმის 10 წელი. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოსარჩელის უფლებებში გაუმართლებელი ჩარევისთვის, საქართველოს გენერალური პროკურატურისთვის მორალური ზიანის სახით 30 000 ლარის ანაზღაურების დაკისრება პროპორციულია და ექცევა გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების კრიტერიუმებში.

მატერიალური ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ზიანის მიმყენებელი ვალდებულია აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. აღნიშნული ნორმა შესაძლებელს ხდის დაზარალებული პირის უფლებების აღდგენას პირვანდელ მდგომარეობაში.

ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის მიხედვით, ანაზღაურდება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს წარმოადგენს. პირი მხოლოდ მაშინ აგებს პასუხს მიყენებული ზიანისთვის, როცა მისი ქმედება ადეკვატურ კავშირშია დამდგარ შედეგთან.

საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, მიუთითოს მოსარჩელის მიერ მისთვის მატერიალური ზიანის მიყენების ფაქტისა და შესაბამისად, აღნიშნული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძვლიანობის დასადასტურებლად საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, კერძოდ, შპს „...ის“ ყოფილი დირექტორისა და შემდგომში დირექტორის მოადგილის - რ. კ-ის მიერ 2023 წლის 27 ნოემბერს გაცემული ცნობის თანახმად, ს. გ-ი შპს „...ისგან“, 2008 წლის ოქტომბრის თვიდან 2010 წლის სექტემბრის თვემდე, იღებდა ანაზღაურებას (ხელზე ასაღები ხელფასის სახით) თვეში ... ლარის ოდენობით, მძიმე სპეც-ტექნიკით (ავტომანქანით) ტვირთების ტრანსპორტირებისა და დაცლა-გადაზიდვებისათვის.

გარდა ამისა, საქმეში მოიპოვება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 18 სექტემბრის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული რ. კ-ის განმარტება, რომლის მიხედვითაც, შპს „...ის“ დაფუძნების დროისთვის იყო კომპანიის დირექტორი, შემდეგ კი დირექტორის მოადგილე. კომპანია დაკავებული იყო ...ის იმპორტით. მონაწილეობდა სხვადასხვა პროექტებში, მათ შორის, კონფლიქტურ ზონებში, ცხინვალში ...ის ...ში, ...ის ...ასა და ა.შ. კომპანიაში საკადრო საკითხებს თვითონ აგვარებდა. 2008 წელს, ომის დასრულების შემდეგ, ს. გ-ი აიყვანეს სამსახურში და მოსარჩელე თავისი სატვირთო ავტომანქანით - საბჭოთა კავშირის წარმოების თვითმცლელით, რომელსაც, ასევე, ჰქონდა კრანი, ეწეოდა საქმიანობას. სამუშაო გრაფიკი იყო არანორმირებული. ს. გ-ი პარალელურად ეწეოდა ... საქმიანობას, თუმცა ეს ხელს არ უშლიდა შპს „...ში“ მუშაობაში. ს. გ-ის ყოველთვიური ანაზღაურება შეადგენდა ... ლარს, რომელიც იყო მიზერული ანაზღაურება იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის კუთვნილი სატვირთო ავტომანქანა კომპანიის მფლობელობაში იყო. რ. კ-ემ, ასევე, განმარტა, რომ ს. გ-ის დაკავების შემდეგ, დაახლოებით ერთ თვეში, შპს „...ში“ შევიდა საგადასახადო ორგანო და კომპანია დააჯარიმეს 270 000 ლარით. სამწლიანი დავის შემდეგ კი 7 000 ლარი გადაიხადეს. აღნიშნული პერიოდის განმავლობაში, კომპანია მუშაობდა უმნიშვნელო შეკვეთებზე. ს. გ-ის საპატიმროდან გამოსვლის შემდეგ, აღნიშნულ კომპანიაში დასაქმება ვერ მოხერხდა კომპანიის პრობლემებიდან გამომდინარე. სხვაგან დასაქმებაში კი, მოსარჩელეს ნასამართლობა და ჯანმრთელობის მდგომარეობა უშლიდა ხელს, ვინაიდან ციხიდან გამოსვლის შემდეგ ს. გ-ს აღენიშნება მძიმე ფიზიკური და ფსიქოლოგიური მდგომარეობა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი საფუძვლებისა და საქმის გარემოებათა მხედველობაში მიღებით, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სხვა მტკიცებულების არარსებობის პირობებში, მარტოოდენ მოწმის ჩვენება საფუძვლად ვერ დაედება მოსარჩელის ხელფასის ოდენობის დადასტურებას. მართალია, კასატორი - ს. გ-ი მიუთითებს, რომ მისი სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემის დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობა შრომითი ხელშეკრულების წერილობითი ფორმით შედგენის ვალდებულებას არ ითვალისწინებდა, თუმცა აღნიშნული ვერ გაათავისუფლებს მას მის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების სათანადო მტკიცებულებებით დადასტურების ვალდებულებისაგან. მოსარჩელემ ვერ შეძლო წარმოედგინა არა მხოლოდ წერილობითი სახით გაფორმებული ხელშეკრულება, არამედ სხვა რაიმე ნებისმიერი დოკუმენტი, თუნდაც ამონაწერი შემოსავლების სამსახურიდან ან საბანკო დაწესებულებიდან, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე კონკრეტული ოდენობით იღებდა ხელფასს.

შესაბამისად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის ამ საფუძვლით დასაშვებად ცნობის საფუძველი, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო და არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების საფუძვლები.

რაც შეეხება კასატორის - ს. გ-ის მითითებებს მოწმის დაკითხვაზე უარის თქმასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სხვაგვარ მტკიცებულებათა არარსებობის პირობებში, მარტოოდენ მოწმის ჩვენება არასაკმარის მტკიცებულებად იქნა მიჩნეული მატერიალური ზიანის მიყენების ფაქტისა და ზიანის კონკრეტული მოცულობის დადასტურებისათვის. ამ მხრივ, საკასაციო პალატა თვლის, რომ დამატებით მოსარჩელის თანამშრომლის დაკითხვა ვერ შეცვლიდა მდგომარეობას, რამდენადაც, ანალოგიურად ვერც იმავე მტკიცებულებითი ძალის მოწმის ჩვენება უზრუნველყოფდა ზემოაღნიშნული გარემოების დამტკიცებას, მით უფრო, იმის გათვალისწინებით, რომ საქმეზე დაკითხულ იქნა შპს „...ის“ დირექტორი/დირექტორის მოადგილე - რ. კ-ე.

მტკიცებულებათა გამოთხოვაზე უარის თქმის შესახებ კასატორის - ს. გ-ის მითითებებთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა, ასევე, სრულად ეთანხმება სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ ადმინისტრაციულ პროცესში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების საფუძველზე მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის არსებობა არ გამორიცხავს ამავე პროცესში მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის თანაარსებობას და შესაბამისად, მხარეს არ ათავისუფლებს ვალდებულებისაგან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის გათვალისწინებით, თავად უზრუნველყოს იმ მტკიცებულებათა წარდგენა, რომელიც მისივე მოსაზრებით, ამტკიცებს წარდგენილი სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის დასადასტურებლად მის მიერვე მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ს. გ-ისა და საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 18 თებერვლის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა