საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-547(კ-25) 24 ივლისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ს. გ-ი

მესამე პირები - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო, მ. ფ-ა და ლ. შ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 9 დეკემბრის განჩინება

დავის საგანი – ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2023 წლის 31 აგვისტოს ს. გ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხის - ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 1992 წელს მის ბებიას - ზ. გ-სა და საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის წარმომადგენელს - რ. ლ-ს შორის დაიდო ქ. რუსთავში, ... ქ. N16-24-ში მდებარე ბინის პრივატიზების ხელშეკრულება. მისმა ბებიამ - ზ. გ-მა გადაიხადა პრივატიზაციის თანხა, რაც დასტურდება გადახდის ქვითრებით. გარდაცვლილი ზ. გ-ის მემკვიდრეობა მიიღო მოსარჩელის მამამ - ზ. გ-მა, რომელიც ასევე გარდაიცვალა. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მამის ქონება ფაქტობრივი ფლობით მიღებული აქვს. მოსარჩელემ 18.10.2022წ. ბინის საკუთრებაში რეგისტრაციის მოთხოვნით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, რომელმაც 24.10.2022წ. გადაწყვეტილებით სარეგისტრაციო წარმოება შეაჩერა დამატებითი ინფორმაციის მოძიების მიზნით. სსიპ საჯარო რეესტრის 12.12.2022წ. გადაწყვეტილებით სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ვადაში შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარმოუდგენლობის გამო სარეგისტრაციო წარმოება შეწყდა. ს. გ-მა მიმართა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას მის მფლობელობაში არსებული ბინის პრივატიზაციის თაობაზე, თუმცა ადმინისტრაციული ორგანოს 2023 წლის 2 აგვისტოს №38-3823214264 გადაწყვეტილებით უარი ეთქვა, რადგან მის მიერ წარდგენილი პრივატიზაციის ხელშეკრულება არ შეიცავს ყველა რეკვიზიტს.

ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის პირველი მოადგილის 2023 წლის 2 აგვისტოს №38-3823214264 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და მოპასუხის დავალდებულება ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის თაობაზე, რომლითაც მოსარჩელეს ქ. რუსთავში, ... ქ. №16-24-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო, მ. ფ-ა და ლ. შ-ი.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით ს. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის პირველი მოადგილის 2023 წლის 2 აგვისტოს №38-3823214264 გადაწყვეტილება და მოპასუხეს დაევალა მოსარჩელისთვის ქ. რუსთავში, ... ქ. №16-24-ში მდებარე ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე ახალი ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1967 წლის 3 ნოემბერს დ. ფ-ას სახელზე გაიცა №... ორდერის ყუა, რომლითაც ორდერის მიმღებს გადაეცა ქ. რუსთავში, ... ქ. №16-24-ში მდებარე სახლი. 1991 წლის 28 ნოემბრის №21-42 ოქმით, საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 98-ე მუხლის საფუძველზე, ქ. რუსთავში, ... ქ. №16-24-ში მდებარე ბინა დ. ფ-ას გარდაცვალების გამო, გაუფორმდა მის მეუღლეს მ. ფ-ას. 1992 წელს გაცემული სანოტარო ხელშეკრულებით, გადაფორმების N21-42 ოქმის საფუძველზე საცხოვრებელი ბინა, მდებარე ქ. რუსთავი, ... ქ. №16-24, უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა ზ. გ-ს. ამავე ხელშეკრულების მიხედვით, გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი 112 მან. 56 კაპ.

1992 წლის 8 ოქტომბრის N2434 ცნობის თანახმად, ზ. გ-ი ნამდვილად ცხოვრობს ქ. რუსთავი, ... ქ. №16-24 ბინაში. ამავე ცნობაზე არსებული მინაწერის მიხედვით, გ-ს ზ.დ.-ს ბინის ქირის დავალიანება არ აქვს, გადახდილი აქვს სახ. ბაჟი 112 მანეთი, 56 კაპ. ზ. გ-მა, 2018 წლის 6 მარტის N... სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, მიიღო ზ. გ-ის დანაშთი ქონება, თავისი აქტივებით და პასივებით. თავის მხრივ, ს. გ-ი არის მამკვიდრებლის, ზ. გ-ის პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრე - შვილი. მან, როგორც პირველი რიგის კანონისმიერმა მემკვიდრემ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით სრულად მიიღო სამკვიდრო ქონება მასში შემავალი აქტივებით და პასივებით, მიღებული სამკვიდროს ღირებულების ფარგლებში, რომელშიც ასევე შედის ზ. გ-ის სამკვიდრო ქონება, მასში შემავალი აქტივებითა და პასივებით.

2022 წლის 18 ოქტომბერს, ს. გ-მა მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. რუსთავი, ... ქ. №16-24.

სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 24.10.2022წ. N... გადაწყვეტილებით, სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა. სააგენტომ წერილით გამოითხოვა ინფორმაცია საქართველოს ნოტარიუსთა პალატიდან. დადგენილ ვადაში შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის დამადასტურებელი დოკუმენტის ინფორმაციის წარუდგენლობის საფუძვლით, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 12.12.2022წ. N... გადაწყვეტილებით შეწყდა სარეგისტრაციო წარმოება.

2023 წლის 24 მარტს, მოსარჩელემ მიმართა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას და ქ. რუსთავში, ... ქ. №16-24-ში მდებარე ბინის პრივატიზაცია მოითხოვა. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის პირველი მოადგილის 2023 წლის 2 აგვისტოს №38-3823214264 გადაწყვეტილებით განმცხადებლის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ მიუხედავად განმცხადებლის და მისი ოჯახის წევრების მიერ, საპრივატიზებო ბინის 1992 წლიდან ფაქტობრივი ფლობისა, მხარემ ვერ წარმოადგინა სათანადო წესით დამოწმებული სანოტარო ხელშეკრულება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა "კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის N189 დადგენილების მე-2 და მე-4 მუხლებზე. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მითითებული ნორმატიული აქტით დადგენილი მიზნებისათვის, კანონიერ მოსარგებლედ მიიჩნევა პირი, რომლის მიმართაც არსებობს კანონიერი სარგებლობის თაობაზე უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი და რომელიც ფაქტობრივად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობით. ამ ორი წინაპირობის ერთდროულად არსებობა აუცილებელია იმისთვის, რომ პირი ჩაითვალოს კანონიერ მოსარგებლედ და წარმოეშვას მის მიერ დაკავებული ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის უფლება.

ზემოაღნიშნული „წესის“ მე-4 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, განმცხადებელს უფლება აქვს განცხადებას დაურთოს ასევე სხვა დოკუმენტი, რომელიც შეიძლება საფუძვლად დაედოს განმცხადებლის მიერ მოთხოვნილი საკითხის გადაწყვეტას. ამგვარი დოკუმენტი, თავის მხრივ შეიძლება იყოს, როგორც რაიმე სხვა წერილობითი დოკუმენტი, ასევე ფაქტობრივი გარემოებებისა და სხვა მტკიცებულებების ერთობლიობაც, რომლებიც უტყუარად ადასტურებენ მოსარჩელის კანონიერი სარგებლობის ფაქტს საცხოვრებელ ბინაზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო საკითხზე მსჯელობისას ადმინისტრაციული ორგანო შემოიფარგლა მხოლოდ საქართველოს მთავრობის 20.02.2014წ. N189 დადგენილებაში მითითებულ კონკრეტულ დოკუმენტთა ჩამონათვალით და მხედველობაში არ მიიღო კანონმდებლის ნება მასზედ, რომ კანონიერი სარგებლობა შესაძლოა დასტურდებოდეს რაიმე სხვა დოკუმენტით ან გარემოებათა ერთობლიობითაც, რომელიც შესაძლოა დადგენილებაში სახელდებით არ იყოს მოხსენიებული.

პალატამ მიუთითა, რომ სადავო ფართზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების მოპოვების ლეგიტიმური მოლოდინი გამომდინარეობს ხანგრძლივი პერიოდის მანძილზე - 1992-იანი წლიდან დღემდე ფლობით და მასზე მზრუნველობით. ამასთან, სადავო უძრავ ქონებაზე არ არსებობდა და არც ამჟამად არსებობს სხვა, საჯარო თუ კერძო პირთა ინტერესი. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, 1992 წლის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ავთენტურობის დაუდასტურებლობა არ შეიძლება გახდეს მოსარჩელის საკუთრების უფლების შეზღუდვის საფუძველი ვინაიდან, საქმეში არსებული გარემოებების ერთობლიობა იძლევა ს. გ-ის დაინტერესებაში მყოფი უძრავი ქონების იდენტიფიცირებისა და კანონიერად სარგებლობის ფაქტში დარწმუნების საფუძველს. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 1992 წლის 8 ოქტომბრის №2434 ცნობა, კომუნალური გადასახადის გადახდის თაობაზე ინფორმაცია, ასევე ის გარემოება, რომ 1992 წლიდან დღემდე ოჯახი უწყვეტად ფლობს უძრავ ქონებას და უფლებრივი თვალსაზრისით შედავება არავის წარუდგენია, მოსარჩელის საპრივატიზაციო ბინაში ცხოვრების დამადასტურებელ გარემოებებად და სადავო უძრავი ქონების პრივატიზების საკმარის საფუძველად უნდა იქნეს მიჩნეული.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 9 დეკემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი არ ეთანხმება ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას მასზედ, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და საკითხს მიუდგა ფორმალურად. არცერთი ინსტანციის სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ზ. გ-ის მიერ საპრივატიზაციო თანხის გადახდის დამადასტურებელი ცნობა შედგენილია 1992 წლის სანოტარო ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლის ავთენტურობაც ვერ დადგინდა. სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს, რომ 1992 წლის სანოტარო ხელშეკრულება არ შეიცავს ყველა სავალდებულო რეკვიზიტს, მათ შორის, არც გარიგების დამმოწმებელი ნოტარიუსის სახელს, გვარს და რეესტრის ნომერს. მნიშვნელოვანია, რომ ინფორმაცია გამოთხოვილ იქნა ნოტარიუსთა პალატიდანაც, რომლის პასუხიდანაც ირკვევა, რომ ვერ იქნა მოძიებული ზ. გ-ის სახელზე გაცემული 1992 წლის დამოწმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მხედველობაში არ მიიღეს და შეფასების გარეშე დატოვეს სადავო უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით სხვა პირთა სახელზე გაცემული სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტები: კერძოდ, 1967 წლის 3 ნოემბერს დ. ფ-ას სახელზე გაცემული N... ორდერი და მ. ფ-ას სახელზე 28.11.1991წ. გადაფორმების N42 ოქმი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 2 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

დავის საგანს წარმოადგენს საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის პირველი მოადგილის 2023 წლის 2 აგვისტოს №38-3823214264 გადაწყვეტილების კანონიერება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 1967 წლის 3 ნოემბერს დ. ფ-ას სახელზე გაიცა ორდერის №... ყუა, რომლითაც ორდერის მიმღებს გადაეცა სახლი, მდებარე: ქ. რუსთავი, ... ქ. №16-24-ში. ზემოაღნიშნული ბინა დ. ფ-ას გარდაცვალების გამო, 1991 წლის 28 ნოემბრის №21-42 ოქმით, გაუფორმდა მის მეუღლეს მ. ფ-ას.

1992 წელს გაცემული სანოტარო ხელშეკრულებით, N21-42 გადაფორმების ოქმის საფუძველზე საცხოვრებელი ბინა, მდებარე მისამართზე ქ. რუსთავი, ... ქ. №16-24, უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა ზ. გ-ს. ამავე ხელშეკრულების მიხედვით, გადახდილია სახელმწიფო ბაჟი 112 მან. 56 კაპ.

1992 წლის ცნობის თანახმად, ზ. გ-ი ნამდვილად ცხოვრობს ქ. რუსთავში, ... ქ. №16-24 ბინაში. ამავე ცნობაზე არსებული მინაწერის მიხედვით, გ- ზ.დ.-ს ბინის ქირის დავალიანება არ აქვს, გადახდილი აქვს სახ. ბაჟი 112 მანეთი, 56 კაპ.

ზ. გ-მა, 2018 წლის 6 მარტის N... სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, მიიღო ზ. გ-ის დანაშთი ქონება, თავისი აქტივებით და პასივებით. თავის მხრივ, ს. გ-ი არის მამკვიდრებლის, ზ. გ-ის პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრე - შვილი, რომელმაც როგორც პირველი რიგის კანონისმიერმა მემკვიდრემ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით სრულად მიიღო სამკვიდრო ქონება მასში შემავალი აქტივებით და პასივებით, მიღებული სამკვიდროს ღირებულების ფარგლებში, რომელშიც ასევე შედის ზ. გ-ის სამკვიდრო ქონება, მასში შემავალი აქტივებითა და პასივებით.

2023 წლის 24 მარტს, მოსარჩელემ მიმართა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას და ქ. რუსთავში, ... ქ. №16-24-ში მდებარე ბინის პრივატიზაცია მოითხოვა. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერის პირველი მოადგილის 2023 წლის 2 აგვისტოს №38-3823214264 გადაწყვეტილებით, მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ მიუხედავად განმცხადებლის და მისი ოჯახის წევრების მიერ, საპრივატიზებო ბინის 1992 წლიდან ფაქტობრივი ფლობისა, საპრივატიზებო ბინაზე არ დადგინდა ს. გ-ის, როგორც ზ. გ-ის მემკვიდრის კანონიერი სარგებლობის უფლება. ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია, რომ განმცხადებლის მიერ წარდგენილი 1992 წლის სანოტარო ხელშეკრულება არ შეიცავდა კანონით დადგენილ რეკვიზიტებს, რის გამოც, იგი არ იყო ვალიდური დოკუმენტი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 20.02.2014წ. №189 დადგენილებით დამტკიცებულ „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესზე“, რომელიც არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის 2007 წლის 2 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს წესით გათვალისწინებული ურთიერთობის მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ არაპრივატიზებულ საცხოვრებელ და არასაცხოვრებელ (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობზე პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის საჭიროა ორი პირობის კუმულაციურად არსებობა, კერძოდ, უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის არსებობა და ფიზიკური პირის მხრიდან არაპრივატიზირებული საცხოვრებელი (არასაცხოვრებელი) ფართის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი.

საქართველოს მთავრობის 20.02.2014წ. №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის" მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტი განსაზღვრავს კანონიერი მოსარგებლის დეფინიციას, რომლის მიხედვით, კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე. „წესის“ მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის საკუთრებაში გადაცემის განხილვის საფუძველია კანონიერი მოსარგებლის წერილობითი განცხადება შესაბამის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელ ორგანოში.

ზემოაღნიშნული „წესის“ მე-4 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, განმცხადებელს უფლება აქვს განცხადებას დაურთოს ასევე სხვა დოკუმენტი, რომელიც შეიძლება საფუძვლად დაედოს განმცხადებლის მიერ მოთხოვნილი საკითხის გადაწყვეტას. შესაბამისად, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ სათანადოდ უნდა შეაფასოს წარდგენილი დოკუმენტები და საქმის ფაქტობრივი გარემოებები.

დასახელებული ნორმები ცხადყოფენ, რომ პირის მიერ უძრავი ქონების სარგებლობის კანონიერება შეიძლება დადასტურდეს არა მარტო ისეთი კონკრეტული, კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული დოკუმენტებით, როგორიც არის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი ან საბინაო წიგნი, არამედ სხვა წერილობითი დოკუმენტებითაც, ანუ სამართლის ნორმა იმგვარად არის ფორმულირებული, რომ მასში ასახულია დოკუმენტების არასრული ჩამონათვალი, რაც, თავის მხრივ, ქმნის ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სათანადო საფუძვლების არსებობისას, ასეთი ჩამონათვალის განვრცობის, ანუ ნორმის განმარტების შესაძლებლობას. შესაბამისად, უფლებამოსილმა ორგანომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების გათვალისწინებით სათანადო შეფასება უნდა მისცეს წარდგენილ დოკუმენტებს, ფაქტობრივ გარემოებებს და ისე მიიღოს გადაწყვეტილება კანონიერი სარგებლობის ფაქტის დადასტურებულად მიჩნევის თაობაზე. ამდენად, ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს უფლებამოსილება, დაეყრდნოს უძრავი ქონების კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ სხვა დოკუმენტსაც.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკანონმდებლო დანაწესი, კერძოდ არასრული ჩამონათვალის მითითება განპირობებულია სწორედ მოწესრიგებული სამართლებრივი ურთიერთობის სპეციფიკით, კერძოდ, გათვალისწინებულია ის გარემოება, რომ უშუალოდ სარგებლობაში გადაცემის თაობაზე უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი სიძველის გამო ან სხვა გარემოებებიდან გამომდინარე, შესაძლოა, არ იყოს შემონახული საარქივო დოკუმენტაციაში, შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ საკითხი შეეხება უმნიშვნელოვანესი კონსტიტუციური უფლების - საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლებს, ნორმატიული მოწესრიგება შესაძლებლობას აძლევს ადმინისტრაციულ ორგანოს, საკუთრებაში გადაცემა განახორციელოს არა მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრული, არამედ სხვა დოკუმენტების საფუძველზეც, რაც ადასტურებს კანონიერ სარგებლობაში საცხოვრებელი ფართის ქონას. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში წარდგენილი დოკუმენტები უნდა შეფასდეს ერთობლიობაში და უნდა დადგინდეს, ქმნის თუ არა კანონმდებლობით დადგენილ საფუძვლებს ქონების საკუთრებაში გადაცემისთვის.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას ს. გ-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე საფუძვლად დაედო ადმინისტრაციული ორგანოს მითითება მასზედ, რომ მოსარჩელის მიერ მიერ წარდგენილი დოკუმენტებით არ დადასტურდა საცხოვრებელ ფართზე განმცხადებლის კანონიერი სარგებლობის უფლება. საგულისხმოა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არც ერთ ეტაპზე სადავოდ არ გაუხდია მოსარჩელის ოჯახის მიერ სადავო ბინის ფაქტობრივი დაუფლების ფაქტი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსრკ მინისტრთა საბჭოს 28.08.1974წ. N677 დადგენილებით დამტკიცებული „სსრკ-ში საპასპორტო სისტემის შესახებ წესის“ მიხედვით საბჭოთა პასპორტი მოიცავდა ინფორმაციას ჩაწერის შესახებ (I.4), მოქალაქეები ექვემდებარებოდნენ მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით ჩაწერას, ასევე დროებით საცხოვრებლის მიხედვით ჩაწერას ან რეგისტრაციას (I.6). ზემოაღნიშნული „წესის“ მიხედვით საბჭოთა მოქალაქეები ვალდებულები იყვნენ ჩაწერილიყვნენ საცხოვრებელ ადგილას (III.22). საბჭოური „ჩაწერის ინსტიტუტი“, განსხვავებით დღეს მოქმედი კანონმდებლობით რეგულირებულ საცხოვრებელ ბინაში რეგისტრაციისა, ნიშნავდა სახოვრებელი ადგილის არსებობას. იმდროინდელი კანონმდებლობის საფუძველზე ბინაში ჩაწერა წარმოადგენდა სახლის ფლობის, სარგებლობისა და განკარგვის უტყუარ დამადასტურებელ საბუთს. ამდენად, ის გარემოება, რომ პირი ჩაწერილი იყო მითითებულ საცხოვრებელ სადგომში, ქმნიდა საცხოვრებელ ფართზე მის კანონისმიერ უფლებებს (სუსგ 29.10.2015წ. Nბს-180-177 (კ-15), 18.07.2012წ. Nბს-257-254(კ-12)). საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ 8.10.1992წ. N2434 ცნობის თანახმად, ზ. გ-ი (მოსარჩელის ბებია) 1992 წლიდან რეგისტრირებული (ჩაწერილი) იყო და ცხოვრობდა ქ. რუსთავში, ... ქ. N14-16-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაში. საგულისხმოა, რომ მოსარჩელის ოჯახი სადავო მისამართზე იხდის კომუნალურ გადასახადებს და დაუფლების დროიდან სარგებლობს ბინით ისე, რომ მესამე პირებს სადავოდ არ გაუხდიათ მისი მფლობელობა, არ მოუთხოვიათ მფლობელობის შეწყვეტა ან ნივთის მათ ფაქტობრივ ბატონობაში გადაცემა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო თავისი ნორმატიულად განსაზღვრული მიზნებისა და ფუნქციების შესასრულებლად მოქმედებს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში და გადაწყვეტილების მიღებისას გარდა კანონიერებისა, ითვალისწინებს აგრეთვე მიზანშეწონილობის ასპექტებსაც, თუმცა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში გადაწყვეტილების მიღება არ გამორიცხავს საქმის გარემოებათა ყოველმხრივ გამოკვლევისა და მიღებული გადაწყვეტილების სათანადოდ დასაბუთების ვალდებულებას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 და მე-7 მუხლების შესაბამისად, საჯარო და კერძო ინტერესების დაცვის საფუძველზე კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან ყველაზე მისაღები გადაწყვეტილების შერჩევის დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილებამ არ შეიძლება, გამოიწვიოს პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა. მოცემული დანაწესი აუცილებლად გულისხმობს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთების სავალდებულოობას, ვინაიდან მხოლოდ აღნიშნულით არის შესაძლებელი, გაირკვეს, მიღებულ იქნა თუ არა უშეცდომო გადაწყვეტილება. დასაბუთების ვალდებულება განპირობებულია ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობაზე კონტროლის განხორციელების მიზნით. ამასთან, დასაბუთებაში აღნიშნული უნდა იყოს შეხედულებები, მოსაზრებები და გარემოებები, რომლებსაც ადმინისტრაციული ორგანო დაეყრდნო გადაწყვეტილების მიღების დროს, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დასაბუთების, როგორც თვითნებობისაგან დაცვის ვალდებულების იგნორირება წარმოადგენს დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებაში შეცდომის დადგენისა და აქტის გაუქმების საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას მასზედ, რომ 1992 წლის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ავთენტურობის დაუდგენლობამ არ შეიძლება ხელყოს მოსარჩელის საკუთრების უფლების შეძენის ლეგიტიმური მოლოდინი, რადგან საქმეში არსებული გარემოებების ერთობლიობა ქმნის ს. გ-ის დაინტერესებაში მყოფი უძრავი ქონების იდენტიფიცირებისა და კანონიერად სარგებლობის ფაქტში დარწმუნების საფუძველს. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მართებულად იქნა ბათილად ცნობილი სადავო აქტი და მოპასუხეს მართებულად დაევალა მოსარჩელისთვის მის დაინტერესებაში არსებული უძრავი ნივთის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემასთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 9 დეკემბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა