საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-381(კ-25) 24 ივლისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: გენადი მაკარიძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) – სს “...ა”

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – სსიპ შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 თებერვალის განჩინება

დავის საგანი – ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2018 წლის 21 აგვისტოს სს „...ამ“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 2017 წლის 21 აპრილის NCB745851, 2017 წლის 18 მაისის NCB755714, 2017 წლის 30 მაისის NCB759550; 2017 წლის 31 მაისის NCB759913, 2017 წლის 7 ივნისის NCB762509, 2017 წლის 8 ივნისის NCB763314, 2017 წლის 14 ივნისის NCB765322, 2017 წლის 15 ივნისის NCB765840, 2017 წლის 26 ივნისის NCB770353 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 15 ნოემბრის N30407 ბრძანების ბათილად ცნობა. მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის N5103/2/2017 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილებით სს “...ას” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა სს “...ამ”, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის უფლებამოსილი პირების მიერ შედგენილი 21.04.2017 წლის NCB745851, 18.05.2017 წლის NCB755714 , 30.05.2017 წლის NCB759550, 31.05.2017 წლის NCB759913, 07.06.2017 წლის NCB762509, 8.06.2017 წლის NCB763314, 14.06.2017 წლის NCB765322, 15.06.2017 წლის NCB765840, 26.06.2017 წლის NCB770353 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 288³ მუხლის საფუძველზე, სს ,,...ა-ს“ (ს/ნ ...), თითოეული კონკრეტული სამართალდარღვევის შემთხვევაში სანქციის სახით შეეფარდა ფულადი ჯარიმა 500 (ხუთასი) ლარი, ჯამში 4588 ლარი. ზემოაღნიშნულს გადასახადის გადამხდელი არ დაეთანხმა და სსიპ შემოსავლების სამსახურში საჩივარი წარადგინა. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 15.11.2017 წლის N30407 ბრძანებით (სს ,,...ას“ (ს/ნ ...) საჩივრის თაობაზე) სს ,,...ას“ (ს/ნ ...) საჩივარი 21.04.2017 წლის NCB745851, 14.06.2017 წლის NCB765322 და 15.06.2017 წლის NCB765840 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების ნაწილში დარჩა განუხილველი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში (18.05.2017 წლის NCB755714, 30.05. 2017 წლის NCB759550, 31.05.2017 წლის NCB759913, 7.06.2017 წლის NCB762509, 8.06.2017 წლის NCB763314, 26.06.2017 წლის NCB770353 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების ნაწილში) საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 19.04.2018 წლის N5103/2/2017 გადაწყვეტილებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 15.11.2017 წლის N30407 ბრძანება დარჩა უცვლელი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 192¹, 269.1, 270.1, 271.1, 288³.1 მუხლებზე. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სადავო გარემოებას არ წარმოადგენდა ის ფაქტი, რომ სს „...ას“ პროდუქცია ექვემდებარებოდა სავალდებულო მარკირებას. ასევე სადავო გარემოება არაა, რომ სადავოდ ქცეული საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები შედგენილია მარკირების გარეშე გამოვლენილი სს “...ა-ს“ სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული არააქციზური საქონლის მიწოდების შედეგად. გადასახადის გადამხდელი სადავოდ ხდის, რომ სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული არააქციზური საქონლის მიწოდების გამოვლენის გამო პასუხისმგებლობა ეკისრება შპს "ს...ა-ს" (“ს…ა“), ვინაიდან “ს…ას“ მარკირების განმახორციელებელი დანადგარი მუშაობს არასრულყოფილად. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეში დაცულ შპს "ს...ა-ს’’ (ს/ნ ...) 17.07.2017 წლის წერილობით პასუხზე, სადაც მითითებულია ბაზარზე დაუმარკავი პროდუქციის მოხვედრის ტექნიკური მიზეზები, მათ შორის: საწარმო ხაზებზე ამომგდები მოწყობილობის, ე.წ. “ეჯეკტორის", ასევე Line Enabling არარსებობა და ოპერატორების დაუდევრობა-უყურადღებობა, რასთან დაკავშირებითაც სს “...ა-ს“ თანამშრომლებს ჩაუტარდათ ინსტრუქტაჟი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მარკირების განმახორციელებელი საწარმოო ხაზის ხარვეზი (გაუმართაობა) არ ათავისუფლებს გადასახადის გადამხდელს განახორციელოს საქონლის სავალდებულო მარკირება. ამასთან, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, საწარმოო ხაზის მუდმივად გამართულ სამუშაო მდგომარეობაში ყოფნა წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებას. შესაბამისად, სახეზე იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 288³.1 მუხლის სფუძველზე გადასახადის გადამხდელის დაჯარიმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299.1 მუხლზე, 301-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ ვინაიდან, შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 21.04.2017წ. NCB745851, 14.06.2017 წლის NCB765322 15.06.2017წ. NCB765840 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების ნაწილში, გადასახადის გადამხდელის მიერ დავის განმხილველ ორგანოში საჩივარი წარდგენილი იქნა საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით (299.4. მუხლი) იმპერატიულად დადგენილი ვადის (30 დღე) დარღვევით, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოების სადავო აქტებით, საჩივრის განუხილველად დატოვება 21.04.2017წ. NCB745851, 14.06.2017წ. NCB765322, 15.06.2017წ. NCB765840 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების ნაწილში კანონშესაბამისია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 თებერვლის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა სს ”...ამ”, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ამომგდები მოწყობილობის ინსტალაცია მწარმოებლის ვალდებულებას წარმოადგენს. სასამართლომ დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია მასზედ, რომ მარკირების პროცესზე სრული პასუხისმგებლობა ეკისრება შპს “ს...ას”. კასატორი მიიჩნევს, რომ ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის ფარგლებში არ გამოიკვლია საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, სათანადოდ არ შეაფასა ბაზარზე დაუმარკავი პროდუქციის მოხვედრის მიზეზები და შპს "ს...ას" მხრიდან მარკირების პროცესში აღებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის საკითხი. საქმეში დაცული ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით დადგენილია ზემოაღნიშნული კომპანიის მიერ მარკირების პროცესში დაშვებული ხარვეზები, რაც გამორიცხავს სს “...ას” ბრალეულობას სამართალდარღვევის ჩადენაში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 23 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სს „...ას“ საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „...ას“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციების სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

დავის საგანს წარმოადგენს სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების და ზემოაღნიშნული ოქმების გაუქმებაზე უარის თქმის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 19 აპრილის N5103/2/2017 გადაწყვეტილების კანონიერება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სს “...ას” მიერ სადავოდ გამხდარი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების - 21.04.2017წ. NCB745851, 18.05.2017წ. NCB755714, 30.05.2017წ. NCB759550, 31.05.2017წ. NCB759913, 07.06.2017წ. NCB762509, 8.06.2017წ. NCB763314, 14.06.2017 წლის NCB765322, 15.06.2017წ. NCB765840, 26.06.2017წ. NCB770353 სამართალდარღვევის ოქმების საფუძველზე გამოვლინდა, რომ დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 288³.1 მუხლის მოთხოვნები (სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული არააქციზური საქონლის მარკირების გარეშე მიწოდება, ტრანსპორტირება, ექსპორტი, იმპორტი სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული არააქციზური საქონლის მარკირების გარეშე მიწოდება, ტრასპორტირება, ექსპორტი, იმპორტი, იწვევს მწარმოებლის ან იმპორტიორის დაჯარიმებას მარკირების გარეშე გამოვლენილი სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული არააქციზური საქონლის საბაზრო ღირებულების ოდენობით, მაგრამ არანაკლებ 500 ლარისა (გამოვლინდა 3,6 ლარის საბაზრო ღირებულების ოდენობით), რის გამოც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 288³-ე მუხლის შესაბამისად, სს ,,...ა“ დაჯარიმდა 4588 ლარით. ზემოაღნიშნული სამართლებრივი აქტები გადასახადის გადამხდელის მიერ გასაჩივრდა საჩივრით ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის 15.11.2017 წლის N30407 ბრძანებით (სს ,,...ას“ (ს/ნ ...) საჩივრის თაობაზე) სს ,,...ას“ (ს/ნ ...) საჩივარი 21.04.2017 წლის NNCB745851, 14.06.2017 წლის NCB765322 და 15.06.2017 წლის NCB765840 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების ნაწილში დარჩა განუხილველად, ხოლო დანარჩენ ნაწილში (18.05.2017 წლის NCB755714, 30.05.2017 წლის NCB759550, 31.05.2017 წლის NCB759913, 7.06.2017 წლის NCB762509, 8.06.2017 წლის NCB763314, 26.06.2017 წლის NCB770353 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების ნაწილში) საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 19.04.2018 წლის N5103/2/2017 გადაწყვეტილებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 15.11.2017წ. N30407 ბრძანება დარჩა უცვლელი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსი საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისად განსაზღვრავს საქართველოს საგადასახადო სისტემის ფორმირებისა და ფუნქციონირების ზოგად პრინციპებს, გადასახადის გადამხდელისა და უფლებამოსილი ორგანოს სამართლებრივ მდგომარეობას, საგადასახადო სამართალდარღვევის სახეებს, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობას, უფლებამოსილი ორგანოს და მისი თანამდებობის პირების არამართლზომიერ ქმედებათა გასაჩივრების წესსა და პირობებს, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის წესს და არეგულირებს საგადასახადო ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს.

მითითებული კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა. ამავე კოდექსის 269-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით.

“გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 78.¹ მუხლის თანახმად, აქციზური მარკა შესაძლებელია იყოს მატერიალური და არამატერიალური ფორმის. შემოსავლების სამსახურსა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შერჩეულ პირს (შემდგომში – შერჩეული პირი) შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, აქციზური მარკებით სავალდებულო ნიშანდების მომსახურებას ახორციელებს შერჩეული პირი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, მატერიალური ან არამატერიალური ფორმით სავალდებულო მარკირებას ექვემდებარება არაალკოჰოლური სასმელები (მათ შორის მინერალური და მტკნარი წყლები). მითითებული “ინსტრუქციის“ 78¹.4. მუხლის თანახმად, არააქციზური საქონლის სავალდებულო მარკირების ვალდებულება ეკისრება სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული საქონლის მწარმოებელს/იმპორტიორს, ასევე, სპეციალური საწარმოს სტატუსის მქონე პირს არააქციზური საქონლის საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიიდან საქართველოს სხვა ტერიტორიაზე შემოტანისას. ამავე ინსტრუქციის 81² მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, არამატერიალური ფორმის მარკებით საქონლის სავალდებულო ნიშანდების/მარკირების განხორციელებისას მწარმოებლის მოვალეობაა უზრუნველყოს საწარმოო ხაზის გამართული მუშაობა და შესაბამისი პირობების დაცვა მარკირების განხორციელებისათვის, ხოლო იმავე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, არამატერიალური ფორმის მარკებით საქონლის სავალდებული ნიშანდების/მარკირების განხორციელებისას მწარმოებლის მოვალეობაა უზრუნველყოს წუნდებული (არასწორად ნიშანდებული/მარკირებული) პროდუქციის საწარმოო ხაზიდან ამოღება. ამავე პუნქტის „თ“ ქვეპუნტის თანახმად, არამატერიალური ფორმის მარკებით საქონლის სავალდებული ნიშანდების/მარკირების განხორციელებისას მწარმოებლის მოვალეობაა შეასრულოს შემოსავლების სამსახურის მიერ მიწოდებული ინსტრუქციები ნიშანდებისთვის/მარკირებისთვის მომსახურების თაობაზე და ინქტრუქციების მიღებიდან 45 კალენდარული დღის განმავლობაში უზრუნველყოს კორექტირების შეტანა.

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2015 წლის 10 აგვისტოს N256 ბრძანების პირველი მუხლის თანახმად, მატერიალური და არამატერიალური ფორმით სავალდებულო მარკირებას ექვემდებარება „საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურა (სეს ესნ) დამტკიცების თაობაზე საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2012 წლის 11 ივლისის N241 ბრძანებით დამტკიცებული საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურა (სეს ესნ) 2201 და 2202 სასაქონლო პოზიციებში კლასიფიცირებული, წარმოებული/იმპორტირებული წყლები და სასმელები (არაალკოჰოლური სასმელები), რომლებიც ჩამოსხმულია 20 ლიტრის და მასზე ნაკლები მოცულობის ჭურჭელში, გარდა იმპორტირებული (მათ, შორის, საფოსტო გზავნლის შემთხვევაში) 4 ლიტრამდე ალკოჰოლური სასმელისა.

საგადასახადო კოდექსის 271.1 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმეს აწარმოებს საგადასახადო ორგანო. საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესს ადგენს საქართველოს ფინანსთა მინისტრი. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილით, საგადასახადო სამართალდარღვევის გამოვლენისას საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი ადგენს საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სამართალდარღვევა საგადასახადო შემოწმების აქტშია დაფიქსირებული, ხოლო მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენაზე უფლებამოსილი პირი სამართალდარღვევის ადგილზე განიხილავს საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმეს და სამართალდამრღვევ პირს ადგილზევე უფარდებს საგადასახადო სანქციას. ამ შემთხვევაში პირს შესაბამისი პასუხისმგებლობა დაეკისრება საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის საფუძველზე, რომელიც ითვლება საგადასახადო მოთხოვნად.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 288³.1 მუხლის სადავო სამართალურთიერთობის პერიოდში მოქმედი რედაქციის თანახმად, სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული არააქციზური საქონლის მარკირების გარეშე მიწოდება, ტრანსპორტირება, ექსპორტი, იმპორტი − იწვევს მწარმოებლის ან იმპორტიორის დაჯარიმებას მარკირების გარეშე გამოვლენილი სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული არააქციზური საქონლის საბაზრო ღირებულების ოდენობით, მაგრამ არანაკლებ 500 ლარისა. დასახელებული ნორმა ცხადყოფს, რომ ნორმაში აღწერილი საგადასახადო სამართალდარღვევის შემადგენლობის ჩადენის შემთხვევაში პასუხისმგებლობა ეკისრება პროდუქტის მწარმოებელს ან იმპორტიორს.

უდავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს, რომ სს “...ას” პროდუქცია ექვემდებარება სავალდებულო მარკირებას, ხოლო სადავოდ გამხდარი საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების თანახმად, გამოვლინდა მარკირების გარეშე სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული არააქციზური საქონლის მიწოდების შემთხვევები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ დაკისრებული ადმინისტრაციული სახდელის გაუქმება მოითხოვა იმ საფუძვლით, რომ სამართალდარღვევის ჩადენაში მას ბრალი არ მიუძღვის. კასატორი მიიჩნევს, რომ შპს “ს...ა” წარმოადგენს ვალდებულ პირს, რომელსაც სავალდებულო მარკირების პროცესის სრულყოფილად წარმართვის უზრუნველყოფა ევალება.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით განმტკიცებულია შეჯიბრებითობის პრინციპი. კერძოდ, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სამამართლოს მსგავსად, ყურადღებას ამახვილებს საქმეში დაცულ შპს ,,ს...ას’’ 2017 წლის 17 ივლისის წერილზე, რომლის თანახმად, დაუმარკავი პროდუქციის ბაზარზე მოხვედრის მიზეზია საწარმოო ხაზებზე ამომგდები მოწყობილობის (ე.წ. „ეჯეკტორის“) არარსებობა, რომლის ინსტალაციაც მწარმოებლის ვალდებულებაა. მარკირების პროცესში, როდესაც ს...ას აპარატის კამერა ვერ ხედავს მატრიცას (მარკირებას) პროდუქციაზე, სიგნალს გადასცემს ამომგდებს და უზრუნველყოფს დაუმარკავი პროდუქციის ამოღებას საწარმოო ხაზიდან. ამოღებული პროდუქცია შესაძლოა კვლავ ჩაბრუნდეს საწარმოო ხაზზე და მოხდეს მისი მარკირება. სს „...ას“ ხაზები არ არის აღჭურვილი ამომგდები მოწყობილობით. მარტო ამ მიზეზით, 2017 წლის მაისი-ივნისის თვეებში, მათ მონაცემებზე დაყრდნობით, სს „...ას“ მიერ წარმოებული და ბაზარზე გაშვებულია 11884 ცალი დაუმარკავი პროდუქცია. დაუმარკავი პროდუქციის გამოშვების კიდევ ერთი მიზეზია Line Enabling-ის არარსებობა. სტანდარტულად, თუ ს...ას აპარატი დააფიქსირებს 5 თანმიმდევრულ „დაუმარკავ პროდუქციას, წარმოების ხაზი და მარკირების აპარატი (SCL) ჩერდება. მაგრამ ეს წესი არ მოქმედებს სს „...ში“, რადგანაც Line Enabling-ის - ნაცვლად საწარმოო ხაზებზე კომპანიის მიერ დამონტაჟებულია სხვა სახის მოწყობილობა, რომელიც უზრუნველყოფს არა ხაზის გაჩერებას, არამედ პროდუქციის ბლოკირებას, რომ არ გაიაროს მარკირების აპარატის ქვეშ. ბლოკირებული პროდუქციის შემოწმება წარმოების ოპერატორის მოვალეობაა. SCL-ის ახლიდან გაშვებამდე ოპერატორი ვალდებულია საწარმოო კონვეირიდან ამოიღოს ყველა ბლოკირებული დაუმარკავი პროდუქცია და ახლიდან გაუშვას SCL-ის ქვეშ. იმის შემოწმება და კონტროლი, თუ რამდენად კარგად ასრულებენ ოპერატორები ამ მოვალეობას, მათ კომპეტენციას სცილდება. დაუმარკავი პროდუქციის გამოშვება ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ოპერატორების დაუდევრობა-უყურადღებობამ. პროდუქციის წარმოების დაწყებისას, ჯეროვანი მარკირების უზრუნველყოფისთვის, ოპერატორი ვალდებულია მიმართოს მარკირების აპარატი პროდუქციის ზომის (სიმაღლის) შესაბამისად. აღნიშნულთან დაკავშირებით სს ,,...ას“ თანამშრომლებს უკვე ჩატარებული აქვთ ინსტრუქტაჟი, თუმცა შპს ,,ს...ამ’’ კვლავ გამოთქვა მზადყოფნა კიდევ ერთხელ ჩაეტარებინა ოპერატორებისთვის ტრენინგი მარკირების აპარატის მუშაობასთან დაკავშირებით.

მოსარჩელე მისი პასუხისმგებლობის გამომრიცხავ გარემოებად მიუთითებს სსიპ ლევან სამხარაულის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნაზე. საყურადღებოა, რომ სს “...ას” წარმომადგენელმა ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის ეტაპზე ითხოვა ვადა ექსპერტიზის ჩასატარებლად, რათა დადგენილიყო სს “...ას” პროდუქციის ჩამომსხმელ ხაზზე არსებულ ჩამკეტ დანადგარზე სიგნალის მიღება-არ მიღების საკითხი, თუმცა ტექნოლოგიურად აღნიშნული ტიპის ექპერტიზის ჩატარება შეუძლებელი აღმოჩნდა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმეში დაცული სსიპ ლევან სამხარაულის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით არაა გაბათილებული პროდუქციის მწარმოებლის პასუხისმგებლობა და არ იკვეთება შპს “ს...ას” მიზეზით დაუმარკავი პროდუქციის წარმოების ფაქტი. ამასთან, ექპერტიზის დასკვნა მოიცავს საწარმოს 2016 წლის იანვარ-თებერვლის პერიოდზე შემოწმების შედეგებს, ხოლო სადავოდ ქცეული სამართალდარღვევის ოქმები შედგენილია 2017 წლის აპრილი-ივნისის თვეებში. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულება არ არის რელევანტური და განკუთვნადი მის მიერ მითითებული ფაქტის დასადასტურებლად.

ზემოთმოხმობილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს ევალებოდა მის მიერ წარმოებული სავალდებულო მარკირებას დაქვემდებარებული პროდუქციის მარკირების პროცესის კანონით დადგენილი წესით განხორციელება, რაც მის მიერ ვერ იქნა შესრულებული. ამასთან, კასატორმა ვერ დაძლია მტკიცების ტვირთი და ვერ დაადასტურა ის გარემოება, რომ დაუმარკავი პროდუქციის ბაზარზე გამოშვება განაპირობა მხოლოდ ს...ას დანადგარის გაუმართაობამ. შესაბამისად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სადავოდ გამხდარი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები კანონიერია და შეესაბამება სადავო ურთიერთობის მარეგულირებელ კანონმდებლობას.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44.9. მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი გაცნობისთანავე, ხოლო ამ კოდექსის 264-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − გაცნობისთანავე ან გადასახადის გადამხდელის ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდზე განთავსებიდან 30-ე დღეს, თუ ამ ვადაში ადრესატი შეტყობინებას არ გასცნობია. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299.1 მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირის მიმართ ამ კოდექსის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს დავის განმხილველ ორგანოში ამ თავით დადგენილი წესით. ამავე ნორმის მე-4 ნაწილის თანახმად, პირს უფლება აქვს, გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში. ამ კოდექსის 301-ე მუხლის "ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს თუ გასულია საჩივრის წარდგენის ვადა.

„გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ ინსტრუქციის 11.1 მუხლის თანახმად, შემოსავლების სამსახურსა და გადასახადის გადამხდელს შორის კომუნიკაცია შესაძლებელია განხორციელდეს ელექტრონული ფორმით, ონლაინ რეჟიმში, შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური ვებგვერდის www.rs.ge (შემდეგში – სამსახურის ვებგვერდი) გამოყენებით. “ინსტრუქციის“ 12.1 მუხლის თანახმად, შემოსავლების სამსახურსა და გადასახადის გადამხდელს შორის კომუნიკაციისას, გადასახადის გადამხდელს საკონტაქტო ტელეფონის ნომერსა და ელექტრონული ფოსტის მისამართზე ეგზავნება მოკლე ტექსტური შეტყობინება მიღებული/გაგზავნილი დოკუმენტის სარეგისტრაციო ნომრის მითითებით. ელექტრონული დეკლარაციის მიღების დადასტურების მიზნით, საგადასახადო ორგანო გადასახადის გადამხდელს ვებგვერდზე უგზავნის დეკლარაციის სარეგისტრაციო ნომერს ან/და საკონტაქტო ტელეფონის ნომერზე მოკლე ტექსტურ შეტყობინებას, №I-08 დანართის შესაბამისად; ამავე ნორმის მე-2 ნაწილით, გადასახადის გადამხდელის მიერ ელექტრონული ფორმით წარდგენილი დოკუმენტის სამსახურის ვებგვერდზე დაურეგისტრირებლობის შემთხვევაში (მიუხედავად გამომწვევი მიზეზებისა), დოკუმენტი არ ითვლება საგადასახადო ორგანოს მიერ მიღებულად. ამავე ნორმის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი ნებისმიერი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი სამსახურის ვებგვერდზე ან ელექტრონულ ფოსტაში გაცნობისთანავე, რის თაობაზეც საგადასახადო ორგანოს ინფორმაცია მიეწოდება სამსახურის ვებგვერდიდან.

შემოსავლების სამსახურის ელექტრონული პორტალის - rs.ge-ს გადასახადის გადამხდელის ელექტრონულ პორტალზე წვდომის უფლება გააჩნია ავტორიზებულ მომხმარებელს - გადასახადის გადამხდელს ან/და მის უფლებამოსილ პირს. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 21.04.2017 წლის NCB745851, 14.06.2017 წლის NCB765322 15.06.2017 წლის NCB765840 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებს გადასახადის გადამხდელი გაეცნო მათი გამოცემის დღესვე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის ელექტრონული პორტალის - rs.ge-ის საშუალებით. სს “...ამ” განმხილველ ორგანოში საჩივარი წარადგინა საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით (299.4. მუხლი) იმპერატიულად დადგენილი ვადის (30 დღე) დარღვევით, შესაბამისად კანონშესაბამისია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჩივრის განუხილველად დატოვება ზემოთმითითებული საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების ნაწილში.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სს „...ას“ საკასაციო საჩივარზე 13.05.2025წ. N1747125209 საგადასახადო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სს „...ას“ (ს/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „...ას“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2.უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 თებერვლის განჩინება;

3. სს “...ას“ (ს/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 13.05.2025წ. N1747125209 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. მაკარიძე

ბ. სტურუა