საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-149(2კ-25) 8 ივლისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

კასატორი (მოპასუხე) – ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

პროცესუალური მოწინააღმდეგე (მოსარჩელე) – ნ.ჩ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 აგვისტოს განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2018 წლის 19 ნოემბერს ნ.ჩ-იმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 25 სექტემბრის №002574 დადგენილების და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 6 ნოემბრის №556 ბრძანების ბათილად ცნობა.

სარჩელის თანახმად, ნ.ჩ-ის აწ გარდაცვლილმა მამამ 1990 წლიდან თვითნებურად დაიკავა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩის №...-ის მიმდებარედ არსებული მიწის ნაკვეთი და მასზე ააშენა კაპიტალური საცხოვრებელი სახლი სამზარეულოთი და დამხმარე ნაგებობებით, რომელსაც შემდგომ მოსარჩელემ გაუკეთა რეკონსტრუქცია და დღემდე ცხოვრობს შვილთან ერთად. ამასთან, ეზო შემოსაზღვრული იყო სპეციალური ღობით და ჰქონდა შესასვლელი ჭიშკარი. მოსარჩელემ განმარტა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მან ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს შეატყობინა, რომ მოთხოვნილი ჰქონდა მიწის ნაკვეთის ლეგალიზაცია, სამსახურმა 2017 წლის 25 სექტემბერს იგი დააჯარიმა 10 000 ლარით შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე კაპიტალური შენობა-ნაგებობის, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობისა და ჭიშკრის განთავსებისთვის და დაავალა უნებართვოდ განთავსებული ობიექტის დემონტაჟი. აღნიშნული დადგენილება უცვლელად იქნა დატოვებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 6 ნოემბრის №556 ბრძანებით. ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა გასაჩივრებულ აქტებში აღნიშნეს, რომ არ დგინდებოდა თუ კონკრეტულად როდის განხორციელდა ზემოაღნიშნული ნაგებობების მშენებლობა/განთავსება და მასზე გაავრცელეს 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება, რაც მოსარჩელეს დაუშვებლად მიაჩნია, რამდენადაც შენობა-ნაგებობა განთავსებული იყო 2007 წლამდე, კერძოდ, 1990 წელს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 1 თებერვლის საოქმო განჩინებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის წარმომადგენლის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; №3/7243-18 ადმინისტრაციულ საქმეში, მოპასუხედ მითითებული - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ.ჩ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 6 ნოემბრის №556 ბრძანება ნ.ჩ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 25 ივლისის №002574 დადგენილება „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“ და მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის შემდეგ, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 აგვისტოს განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 25 სექტემბრის №002574 დადგენილების თანახმად, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ნ.ჩ-ი დაჯარიმდა 10 000 ლარით ქ. თბილისში, ...ის ქ. №...-ის მიმდებარედ, სახელმწიფო ტერიტორიაზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტის გარეშე, კაპიტალურ შენობა-ნაგებობის, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობისა და ჭიშკრის განთავსებისთვის და დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტის გარეშე განთავსებული, კაპიტალური შენობა-ნაგებობის, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობისა და ჭიშკრის დემონტაჟი. აღნიშნული დადგენილება ძალაში დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 29 ივნისის №556 ბრძანებით.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელის განმარტებაზე, რომ სადავო ჭიშკარი და ღობე არსებობდა 1990 წლიდან, რაც მან მხოლოდ შეაკეთა და განაახლა, რასაც ადასტურებდა მოსარჩელის მეზობლების სანოტარო წესით დადასტურებული განმარტებები. პალატამ მიიჩნია, რომ ზემოხსენებული გარემოებების უტყუარობის დასადასტურებლად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა გამოიკვლიოს როდის და ვის მიერ იქნა მოწყობილი სადავო შენობა-ნაგებობები. აღნიშნულის დადგენა ემსახურება ასევე იმას, რომ სწორად შეირჩეს ის სამართლებრივი რეგულაციები, რომელიც მოქმედი იყო შენობა-ნაგებობის მოწყობის პერიოდისათვის. ამდენად, სასამართლომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4-ე მუხლზე მითითებით მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში იკვეთებოდა საქმის ხელახალი განხილვის და დამატებითი მტკიცებულებების მოპოვების და შეფასების საჭიროება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 აგვისტოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-9 მუხლის პირველ და მესამე ნაწილებზე მითითებით განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სამართალდამრღვევად მიჩნეული პირი ნ.ჩ-ი უთითებდა, რომ სამშენებლო სამუშაოები ნაწარმოები იყო მისი გარდაცვლილი მამის მიერ, რაც მუნიციპალური ინსპექციის მოსაზრებით მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ უტყუარად ვერ დგინდება უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების უშუალოდ განმახორციელებელი პირი, შესაბამისად, ნ.ჩ-ის პასუხისმგებლობა დაეკისრა როგორც მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობების მოსარგებლეს, რაც სრულად შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილ პრაქტიკას, რომლის მიხედვითაც ამგვარ შემთხვევაში, მოსარგებლე შესაძლოა არ წარმოადგენდეს უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს, მაგრამ მის ვალდებულებას წარმოადგენს, უზრუნველყოს სამშენებლო სფეროში მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვა. შესაბამისად, მის მოვალეობაში შედის სამშენებლო საქმიანობის მომწესრიგებელი ნორმებითა და სამშენებლო რეგლამენტებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა, რაც გამოხატულ უნდა იქნეს ზედამხედველობის ორგანოს მიერ გაცემული მითითების შესრულებასა და მის ფაქტობრივ ფლობაში არსებულ უძრავ ქონებაზე შესაბამისი დარღვევების გამოსწორებაში. განსახილველ შემთხვევაში კი, ნ.ჩ-ის პასუხისმგებლობის საფუძველი წარმოშვა მისმა უმოქმედობამ.

ინსპექციის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს განმარტება, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა დაადგინოს მშენებლობის განხორციელების ზუსტი დრო და შემდეგ ქმედების სამართალდარღვევად მიჩნევის მიზნებისთვის შეადაროს სამუშაოების განხორციელების დროისთვის მოქმედ კანონმდებლობას, წარმოადგენს დენადობის პრინციპის განსხვავებულ ინტერპრეტაციას (რადგან გადახვევას აკეთებს გამოვლენის დროს მოქმედი კანონმდებლობის გამოყენების პრინციპიდან) და ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას.

გარდა ამისა, კასატორი არ იზიარებს სასამართლოების მხრიდან საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4-ე მუხლის გამოყენებას და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოსთვის სრულად იყო დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, რაც მის მიერ გადაწყვეტილების მიღებისთვის საკმარისი იყო.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-2 მუხლის პირველ ნაწილზე, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-2 მუხლსა და მე-9 მუხლის პირველ და მე-3 ნაწილებზე მითითებით განმარტავს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევაზე საქმის წარმოება სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანომ უნდა განახორციელოს და სამართალდარღვევის შემადგენლობა შეადაროს დადგენილების გამოცემის დროისთვის მოქმედ კანონმდებლობას, მოცემულ შემთხვევაში - პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსს, ხოლო რაც შეეხება უშუალოდ განსახილველი სამშენებლო სამუშაოების დაქვემდებარებას არქიტექტურული პროექტის შეთანხმების ან/და მშენებლობის ნებართვის აღების ვალდებულებასთან, აღნიშნული საკითხი უნდა შეფასდეს ქმედების განხორციელების დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობით.

კასატორის მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში, სწორედ სასამართლოს მიერ მითითებული, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე გამოქვეყნებული 2010 წლის ორთოფოტოს გამოკვლევის შედეგად უტყუარად დგინდება, რომ სადავო ობიექტი მინიმუმ 2010 წელს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული არ გახლდათ, შესაბამისად რაზე დაყრდნობით გაიზიარა სასამართლომ მოსარჩელის განმარტება შენობა-ნაგებობის, ღობისა და ჭიშკრის 1990 წელს განთავსების ფაქტის შესახებ, მერიისთვის ბუნდოვანია. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმეში არსებული ფოტოსურათებით შესაძლებელია იმის დადგენა, რომ სამშენებლო სამუშაოები გრძელდებოდა მითითების შედგენის შემდეგაც.

გარდა ამისა, კასატორი მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადენილების მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტზე, 65-ე მუხლის პირველ და მე-3 პუნქტებზე, 66-ე მუხლის პირველ და მე-10 პუნქტებზე და განმარტავს, რომ სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება დასაშვებია მხოლოდ მშენებლობის ნებართვის/დასტურის არსებობის პირობებში, ხოლო თუ რა ჩაითვლება სამშენებლო სამუშაოდ, განმარტებულია კანონმდებლობით. განსახილველ შემთხვევაში, ნაწარმოებია ისეთი სამშენებლო სამუშაოები, რომლებსაც ესაჭიროება უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული სათანადო ნებართვა/დასტური. შესაბამისად, სათანადო ნებართვის/დასტურის მოპოვების გარეშე ასეთი სამშენებლო სამუშაოების წარმოება განხილული უნდა იქნას მშენებლობის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევად, უნებართვო მშენებლობად. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილ დოკუმენტაციებზე დაყრდნობით, ცალსახად დგინდება, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. №...-ის მიმდებარედ, კაპიტალური შენობა-ნაგებობა, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობე და ჭიშკარი სახელმწიფო ტერიტორიაზე განთავსებულია შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე. გამომდინარე იქიდან, რომ მოცემული სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების ფარგლებში და ვერც სასამართლოში საქმის განხილვის დროს ვერ იქნა წარმოდგენილი მშენებლობის განხორციელების შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია, აღნიშნული გარემოება, კასატორის მოსაზრებით, ცალსახად მიუთითებდა გასაჩივრებულ დადგენილებაში მითითებული ობიექტების უნებართვოდ განთავსების ფაქტზე, რაც კანონმდებლობის თანახმად, სამართალდამრღვევზე პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს წარმოადგენს.

კასატორის მითითებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე (www....) განთავსებული ინტერაქტიული რუკისა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, უტყუარად დგინდება, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. №... მიმდებარედ (ს/კ...) არსებული ტერიტორია, სადაც ნაწარმოებია უნებართვო მშენებლობა, არ წარმოადგენს კერძო საკუთრებას. შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შესწავლილი მტკიცებულებებით უტყუარად დასტურდება უნებართვო მშენებლობის სახელმწიფოს ტერიტორიაზე განხორციელების ფაქტიც.

გარდა ამისა, კასატორმა აღნიშნა, რომ სასამართლოებმა არასწორად გამოიყენებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, რამდენადაც განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს მტკიცებულება და გარემოება, რომელიც შეიძლება დამატებით გამოიკვეთოს, შესაბამისად, სასამართლომ თავი აარიდა საკითხის სამართლებრივ შეფასებას და გადაწყვეტილება მიიღო როგორც საპროცესო, ასევე მატერიალური ნორმების დარღვევით, მაშინ როცა საქმეში დაცული მტკიცებულებები იძლეოდა სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას, სასამართლომ მიღებული განჩინებით კი შექმნა მართლმსაჯულების ხელოვნურად გაჭიანურების საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 17 თებერვლის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის, ხოლო 2025 წლის 10 მარტის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იგი იმსჯელებს იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 25 სექტემბრის №002574 დადგენილებისა და თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 6 ნოემბრის №556 ბრძანების კანონიერება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 და მე-5 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით. მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ აისახება მითითება შესრულდა, არ შესრულდა თუ არადროულად სრულდება. დასახელებული მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო უფლებამოსილია მათ შორის მიიღოს დადგენილება დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

ზემოაღნიშნული კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 44-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევდა დაჯარიმებას სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 10 000 ლარით.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2017 წლის 9 ივნისს ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის №002574 მითითების თანახმად, ნ.ჩ-მა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩის №...-ის მომიჯნავედ (ს/კ...) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე აწარმოა კაპიტალური შენობა-ნაგებობის, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობის და ჭიშკრის მშენებლობა. დარღვევის გამოსწორების მიზნით ნ.ჩ-ის დაევალა განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარდგენა ან უსაფრთხოების ნორმების დაცვით ობიექტის დემონტაჟის განხორციელება. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 25 სექტემბრის №002574 დადგენილების თანახმად, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44.1. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ნ.ჩ-ი დაჯარიმდა 10 000 ლარით ქ. თბილისში, ...ის ქ. №...-ის მიმდებარედ, სახელმწიფო ტერიტორიაზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტის გარეშე კაპიტალურ შენობა-ნაგებობის, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობისა და ჭიშკრის განთავსებისთვის და მასვე დაევალა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტის გარეშე განთავსებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობის, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობისა და ჭიშკრის დემონტაჟი. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 29 ივნისის №556 ბრძანებით კი, ნ.ჩ-ის 2017 წლის 5 ოქტომბრის ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 25 სექტემბრის №002574 დადგენილება.

საქმის მასალებში არსებული 2017 წლის 24 აგვისტოს №002574 ოქმის თანახმად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის სხდომაზე გამოცხადდა ნ.ჩ-ი, რომელმაც განმარტა, რომ 2004 წლიდან ცხოვრობს მოცემულ ტერიტორიაზე, ხოლო კაპიტალური შენობა-ნაგებობა, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობე და ჭიშკარი არსებობდა 1990 წლიდან, რომელიც მოაწყო მამამისმა, ხოლო მის მიერ მოხდა მხოლოდ ობიექტის შეკეთება-განახლება. ამასთან განმარტა, რომ მიწა ექვემდებარებოდა ლეგალიზებას, რის თაობაზეც მიმართული ჰქონდა საკრებულოსთვის. გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილია გ.ჯ-ის ნოტარიულად დამოწმებული ხელწერილი და ე.ჭ-ას, ც.დ-ის და ე.ჭ-ას 2014 წლის 7 ნოემბრის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება, რომლითაც დასახელებული პირები ადასტურებენ, რომ ნ.ჩ-ი 2004 წლიდან დღემდე ფლობს და სარგებლობს არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთით და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობებით, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ის ქუჩა №...-ის მომიჯნავედ.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას უნებართვო მშენებლობის განმახორციელებელი პირისა და შესაბამისი სამართლებრივ რეგულაციის განსაზღვრის მიზნით მისი დასრულების პერიოდის დადგენის აუცილებლობის შესახებ, მითუმეტეს იმ პირობებში, როდესაც საქმეში არსებულ მასალებში უნებართვო მშენებლობის სტატუსად მითითებულია „დასრულებული“. მშენებლობის დასრულების პერიოდის დადგენას მნიშვნელობა ენიჭება დასაკისრებელი სანქციის ოდენობის განსაზღვრისთვის, რადგანაც სამშენებლო კანონმდებლობა უნებართვო მშენებლობისთვის სხვადასხვა პერიოდში განსხვავებული ოდენობის სანქციას ითვალისწინებდა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „კ“ ქვეპუნქტზე და განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს უმნიშვნელოვანეს პროცედურულ ვალდებულებას - გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, რა დროსაც ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია დაასაბუთოს კანონით გათვალისწინებული რა არსებითი სახის საფუძველი არსებობდა, რომელმაც განაპირობა კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღება. ამ გარემოების გარკვევას და დასაბუთებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმ თვალსაზრისით, რომ დადგინდეს, ნ.ჩ-თან მიმართებაში ადგილი ხომ არ ჰქონია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის (უფლებამოსილების განხორციელება კანონის საფუძველზე) იმპერატიული დანაწესის დარღვევას. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ეს უმნიშვნელოვანესი იმპერატიული ხასიათის დანაწესი ემსახურება საჯარო მმართველობის კანონიერების პრინციპს/კანონიერი საჯარო მმართველობის სტანდარტის მიღწევას, რამდენადაც ყოველი მმართველობითი გადაწყვეტილების მიღება უნდა ეფუძნებოდეს განსახილველი საკითხის გარემოებებისა და ფაქტების ობიექტურ შესწავლა-გამოკვლევას, რომლის შეფასებიდან უნდა გამომდინარეობდეს საკითხის გადასაწყვეტად ჩამოყალიბებული დასკვნა. კანონმდებელი იმდენად არსებით და აქტის კანონიერების განმსაზღვრელ ფუნქციას ანიჭებს საქმის გარემოებათა გამოკვლევას, რომ კრძალავს, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ (სუსგ №ბს-246-243(კ-14), 23.09.2014წ ).

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ქვედა ინსტანციის სასამართლომ მართებულად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რეგულაცია, რადგანაც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სრულყოფილად არ დადგენილა და გაანალიზებულა ის მნიშვნელოვანი ფაქტები, რასაც განმსაზღვრელი მნიშვნელობა გააჩნდა ნ.ჩ-ის პასუხისმგებლობის საკითხის შესაფასებლად.

ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილი და კასატორების მიერ მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები უპერსპექტივოა, სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რაც გამორიცხავს საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 11 აგვისტოს განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა