საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-619(2კ-24) 15 მაისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს (მესამე პირი) საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ნ. ა-ე, მოპასუხეები - ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 26 დეკემბერს ნ. ა-ემ სარჩელით მიმართა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხის - ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და მესამე პირის - აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ნ. ა-ეისათვის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 3 დეკემბრის №358 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის სადავო მიწის ნაკვეთზე ნ. ა-ეის განცხადების დაკმაყოფილების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით, 1. ნ. ა-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა; 1.1. ბათილად იქნა ცნობილი ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი 2019 წლის 3 დეკემბრის N358 განკარგულება ნ. ა-ეისათვის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ; 1.2. დაევალა ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას გამოსცეს შესაბამისი აქტი სადავო მიწის ნაკვეთზე ნ. ა-ეის განცხადებაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება გასაჩივრდა სააპელაციო წესით ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიერ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით, ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიერ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 4 თებერვლის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 17 იანვრის განჩინებით, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დადგინდა მხარეთა დასწრების გარეშე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 ივლისის განჩინებით, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 3 დეკემბერს №358 განკარგულების მიღების საფუძვლად თავად სადავო აქტში მითითებულია ერთი მხრივ, მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკუთრებად აღრიცხვის ფაქტი, ხოლო მეორე მხრივ, ის გარემოება, რომ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარება ეწინააღმდეგება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს გრგ-ს მიხედვით ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებას. საკასაციო პალატამ გაიზიარა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სადავო უძრავი ქონების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში აღრიცხვა, არ გულისხმობს სახელმწიფოს მიერ მის განკარგვას, თუმცა მიუთითა, რომ აღნიშნული საფუძვლით აღიარებაზე უარის თქმის დაუშვებლობა არ წარმოადგენს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ცალსახა წინაპირობას. ახალი აქტის გამოცემისთვის აუცილებელია სრულად და ობიექტურად იყოს შესწავლილი/გამოკვლეული განსახილველი საკითხის გარემოებები და მათი შეფასების შედეგად მოხდეს საკითხის გადაწყვეტა. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სადავო განკარგულებაში არ არის მსჯელობა სხვა ისეთ გარემოებებზე, როგორიც არის სადავო მიწის ნაკვეთის დანიშნულება და „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული, საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხავი გარემოებების არსებობა/არარსებობის საკითხი. ამასთან, საქმეზე თანდართული ადმინისტრაციული წარმოების მასალა არ შეიცავს იმგვარ დოკუმენტაციას, რომელიც შესაძლებელს გახდიდა სადავო მიწის ნაკვეთის დანიშნულების და შესაბამისად, მასზე საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხავი გარემოებების არსებობა/არარსებობის გამოკვეთას.

საქმის მასალების გაცნობის შედეგად, საკასაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიერ, საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვის ეტაპზე წარდგენილ შესაგებელში მითითებულია „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნულია, რომ სადავო ქონების აღიარებაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ იგი ექცევა „კურორტ ...ს“ განაშენიანების რეგულირების გეგმაში, რაც გამორიცხავდა საკუთრების უფლების აღიარებას. ამასთან, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე ნელ-ნელა ვითარდება კურორტის ინფრასტრუქტურა, ხოლო პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ შეაფასა საკურორტო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობა. ამავე სააპელაციო საჩივარში სამინისტრომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტზე მითითებით, ახალ ფაქტობრივ გარემოებად ჩამოაყალიბა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის ნაწილი მდებარეობდა გზის სავალ ნაწილზე, ნაწილზე გადიოდა საბაგირო გზა, ხოლო დანარჩენი მოქცეული იყო ლანდშაფტურ ზონაში, რაც გამორიცხავდა მასზე საკუთრების უფლების აღიარებას.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, მართალია ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 3 დეკემბერს №358 განკარგულებაში მითითებული გარემოებები (სადავო ქონების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკუთრებად აღრიცხვა და მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს გრგ-ს მიხედვით ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებასთან წინააღმდეგობრიობა) არ წარმოადგენდა მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარის საფუძველს, თუმცა იმ პირობებშიც კი, როდესაც სადავო განკარგულებაში ნ. ა-ეისთვის უარის თქმის საფუძვლად არ ყოფილა გამოყენებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის რომელიმე ქვეპუნქტი, ვინაიდან ასეთი გამომრიცხავი გარემოების არსებობის თაობაზე ადმინისტრაციული ორგანოების მხრიდან მითითებები გაკეთებული იყო როგორც პირველი, ასევე მეორე ინსტანციის სასამართლოში სამართალწარმოების მიმდინარეობის ეტაპზე, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო მოპასუხისთვის ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალებამდე თავად გამოეკვლია არსებობდა თუ არა სადავო აქტში მითითებულისგან განსხვავებული, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხავი რომელიმე გარემოება.

საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ 2021 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით არ გაიზიარა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მითითება ზემოაღნიშნული კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად განსაზღვრულია, რომ საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება რეკრეაციული დანიშნულების პარკი, ტყე-პარკი, სკვერი და სხვა ტერიტორია, გარდა საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით განსაზღვრული საქართველოს კურორტების, საკურორტო ადგილების, სამთო-სათხილამურო ცენტრებისა და შავი ზღვის სანაპიროს სარეკრეაციო ტერიტორიის სტატუსის მქონე ტერიტორიებისა. თუმცა, სააპელაციო პალატას განჩინებაში არ აქვს განვითარებული მსჯელობა იმის თაობაზე, თუ რა გარემოებებზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობდა საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის დასახელებული წინაპირობა. აღნიშნული დასკვნა, შესაბამისი დასაბუთების გარეშე კი ბუნდოვანია, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც „საქართველოს კურორტებისა და საკურორტო ადგილების ნუსხის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 22 ივლისის №655 ბრძანებულების პირველი მუხლის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საქართველოს კურორტების ნუსხისა (დანართი №1) და საქართველოს საკურორტო ადგილების ნუსხის (დანართი №2) შესაბამისად, „...“ არ არის განსაზღვრული კურორტად ან საკურორტო ადგილად. ასევე, იგი არ ექცევა „საქართველოს კურორტების, საკურორტო ადგილების, სამთო-სათხილამურო ცენტრებისა და შავი ზღვის სანაპიროს ტერიტორიებისათვის სარეკრეაციო ტერიტორიის სტატუსის მინიჭებისა და საზღვრების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის №968 ბრძანებულების ((ძალადაკარგულია - 06.09.2013, №1037) (ამოქმედდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული შესაბამისი კანონქვემდებარე ნორმატიული სამართლებრივი აქტების ამოქმედებისთანავე)) მე-2 პუნქტით განსაზღვრულ საქართველოს კურორტების, საკურორტო ადგილების, სამთო-სათხილამურო ცენტრებისა და შავი ზღვის სანაპიროს შესაბამის ადგილებში, რომლებსაც მიენიჭა სარეკრეაციო ტერიტორიის სტატუსი და განისაზღვრა სარეკრეაციო ტერიტორიად.

საკასაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მხრიდან საკუთრების უფლების აღიარება მოთხოვნილია 5 012 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ 60.43 კვ.მ საცხოვრებელ სახლზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის დანიშნულება უნდა შეაფასოს ერთიანად და განსაზღვროს, მასზე საკუთრების უფლების აღიარება მოდის თუ არა წინააღმდეგობაში „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტისა და მე-5¹ მუხლის მე-2 პუნქტის დანაწესებთან. დასახელებული წინააღმდეგობრიობის გამოკვეთის შემთხვევაში კი, სასამართლომ უნდა განსაზღვროს საკუთრების უფლების აღიარება დაუშვებელია მთელ სადავო ტერიტორიაზე, თუ მოთხოვნილი უძრავი ქონების ნაწილთან მიმართებით იკვეთება მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. ასევე, უნდა დაადგინოს სადავო მიწის ნაკვეთის ზუსტი ადგილმდებარეობა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვით ნახაზზე, მიუთითოს სადავო მიწის ნაკვეთზე თუ მის მომიჯნავედ გამავალ როგორც საბაგირო, ასევე სხვა სახის გზასა თუ საკომუნიკაციო საშუალებებზე. მხარეთა მონაწილეობით კონკრეტულად დაადგინოს და მიუთითოს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს გრგ-ს მიხედვით, რომელი პროექტის განხორციელება იგეგმება სადავო მიწის ნაკვეთზე და ასეთის არსებობის შემთხვევაში, მოიცავს თუ არა იგი სადავო მიწის ნაკვეთის მთლიან ტერიტორიას.

ამასთან, საკასაციო პალატის განმარტებით, 2022 წლის 5 აპრილს, ნ. ა-ემ საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოადგინა საკასაციო შესაგებელი, რომლითაც „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონზე, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2019 წლის 31 დეკემბრის №487 ბრძანებით დამტკიცებულ ,,საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციასა“ და „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებისათვის, სისტემური რეგისტრაციის გეოგრაფიული არეალების განსაზღვრის თაობაზე“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2021 წლის 31 დეკემბრის №798 ბრძანებაზე მითითებით, სასამართლო გადაწყვეტილების აღუსრულებლობასთან დაკავშირებული რისკების თავიდან არიდების მიზნით, შუამდგომლობის სახით დააყენა მოთხოვნა მოპასუხეთა წრის დაზუსტებისა და საქმის წარმოებაში სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ჩართვის თაობაზე.

აღნიშნულ შუამდგომლობასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან სადავო აქტი (№358 განკარგულება) გამოცემულია ხულოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ, სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილში, რომლითაც მოთხოვნილია ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, შესაბამისი გარემოებების გამოკვლევის შემდეგ, დასახელებული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, მნიშვნელოვანია სააპელაციო სასამართლომ შეაფასოს „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და ,,საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2019 წლის 31 დეკემბრის №487 ბრძანების ნორმები და იმსჯელოს საქმეში მოპასუხე მხარედ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ჩაბმის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა მოცემულ საქმეზე მიღებული 2021 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილების პროცესუალურ უსწორობაზე და აღნიშნა, რომ ხელვაჩაურის რაიონულმა სასამართლომ, ერთი მხრივ, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მიუთითა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლზე, რომელიც სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ადმინისტრაციული ორგანოსთვის საკითხის ხელახლა გამოკვლევისთვის დაბრუნებას განსაზღვრავს; განმარტა, რომ სასამართლო აღნიშნულ გადაწყვეტილებას იღებს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისთვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი და დაასკვნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, წარმოდგენილი საქმის ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების შეფასებისა და გამოკვლევის შედეგად, იკვეთებოდა მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი; ხოლო მეორე მხრივ, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მიხედვით - ბათილად იქნა ცნობილი ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი - 2019 წლის 3 დეკემბრის №358 განკარგულება ნ. ა-ეისათვის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ და მოპასუხეს დაევალა შესაბამისი აქტის გამოცემა სადავო მიწის ნაკვეთზე ნ. ა-ეის განცხადებაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში იქნა დატოვებული ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით, რომელიც არ მოიცავს მითითებას/მსჯელობას პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არსებულ, ზემოაღნიშნულ პროცესუალურ უსწორობაზე და იმ საკითხზე, რომ ასკ-ის 32.4 მუხლის სამოტივაციო ნაწილში მითითებით, ხოლო სარეზოლუციო ნაწილით სადავო აქტის ბათილად ცნობით და საქმის მნიშვნელოვანი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე ახალი აქტის გამოცემის დავალებით, ბუნდოვანია თუ რას ნიშნავს სასამართლოს დასკვნა „შესაბამისი აქტის გამოცემა“-ზე.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით, საქმეში მოპასუხედ ჩაერთო სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით, ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ცვლილება შევიდა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის 1.2. პუნქტში და აღნიშნული პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: ,,1.2. დაევალოს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს გამოსცეს შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ხულოს მუნიციპალიტეტის, ...ს საკრებულოში (...) მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთსა (დაზუსტებული ფართობი: 5 000 კვ.მ.) და მასზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლზე (სასარგებლო ფართი: 67.4 კვ.მ.; განაშენიანების ფართი: 68 კვ.მ.) ნ. ა-ეის (პ/ნ ...) საკუთრების უფლების რეგისტრაციის/აღიარების შესახებ, №... (18.06.2020) სარეგისტრაციო განაცხადის ფარგლებში წარდგენილი ინდ. მეწარმე „ი...ის“ (პ/ნ ...) მიერ 2024 წლის 27 თებერვალს შესრულებული საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის მიხედვით.“; დანარჩენ ნაწილში ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ უპირველეს ყოვლისა აღნიშნა, რომ მართალია, ხელვაჩაურის რაიონულმა სასამართლომ, ერთი მხრივ, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მიუთითა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლზე, რომელიც სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ადმინისტრაციული ორგანოსთვის საკითხის ხელახლა გამოკვლევისთვის დაბრუნებას განსაზღვრავს, ხოლო მეორე მხრივ, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მიხედვით - ბათილად ცნო ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი - 2019 წლის 3 დეკემბრის №358 განკარგულება ნ. ა-ეისათვის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ და მოპასუხეს დაავალა შესაბამისი აქტის გამოცემა სადავო მიწის ნაკვეთზე ნ. ა-ეის განცხადებაზე, თუმცა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების მთელი შინაარსის მის სარეზოლუციო ნაწილთან შეჯერებით, პალატისთვის ნათელია, რომ მიუხედავად გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში ასკ-ის 32.4 მუხლის მოხსენიებისა, რაიონულმა სასამართლომ მიიღო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.1 და 33.1 მუხლებით განსაზღვრული გადაწყვეტილება, ბათილად ცნო სადავო აქტი და დაავალა ადმინისტრაციულ ორგანოს მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების თაობაზე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 3 დეკემბერს №358 განკარგულების მიღების საფუძვლად, თავად სადავო აქტში მითითებულია ერთი მხრივ, მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკუთრებად აღრიცხვის ფაქტი, ხოლო მეორე მხრივ, ის გარემოება, რომ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარება ეწინააღმდეგება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს გრგ-ს მიხედვით ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებას.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-2 მუხლის „გ“, ,,დ“ და ,,ე“ ქვეპუნქტებზე, „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პირველი მუხლის პირველ პუნქტზე, „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების მართვისა და განკარგვის შესახებ“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონის მე-2 მუხლის „ა.ა“ ქვეპუნქტზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე და აღნიშნა, რომ მიუხედავად ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების დამოუკიდებლობის ხარისხისა, სახელმწიფო ქონების მათთვის გადაცემის შედეგად, შესაბამისი უფლების მოპოვება არ უთანაბრდება სახელმწიფო ქონების განკარგვას, ამა თუ იმ ქონების სახელმწიფოს საკუთრებიდან გამოცალკევებას და არ გამორიცხავს აღნიშნულ ქონებაზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, ფიზიკური პირის საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას. ამდენად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სადავო უძრავი ქონების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში აღრიცხვა, არ გულისხმობს სახელმწიფოს მიერ მის განკარგვას, თუმცა მხედველობაში მიიღო საკასაციო სასამართლოს შეფასებაც, რომლის თანახმად, აღნიშნული საფუძვლით აღიარებაზე უარის თქმის დაუშვებლობა არ წარმოადგენს მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ცალსახა წინაპირობას. ახალი აქტის გამოცემისთვის, აუცილებელია სრულად და ობიექტურად იყოს შესწავლილი/გამოკვლეული განსახილველი საკითხის გარემოებები და მათი შეფასების შედეგად მოხდეს საკითხის გადაწყვეტა.

სააპელაციო სასამართლომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 5¹ მუხლის მე-2 პუნქტზე მითითებით განმარტა, რომ კონკრეტულ ტერიტორიაზე სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების შემუშავება, როგორც წესი ადგილობრივი თვითმმართველობის მუნიციპალური ორგანოების უფლებამოსილებებს განეკუთვნება. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, გარემოება, რომ ნ. ა-ეს თვითნებურად აქვს დაკავებული სადავო მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული აქვს საცხოვრებელი სახლი, სადავო არაა. მოპასუხე სამინისტროს წარმომადგენელმაც არაერთხელ აღნიშნა, რომ ნ. ა-ეს შეეთავაზა კიდეც შესაბამისი კომპენსაცია მიწის ნაკვეთის სანაცვლოდ, რასაც რა თქმა უნდა, ამ მიწის ნაკვეთზე ნ. ა-ეის უფლებების ნამდვილობის სამინისტროს მხრიდან ცნობისა და აღიარების გარეშე ადგილი არ ექნებოდა. მაშასადამე, ნ. ა-ეს, რომელიც 2009 წლიდან მოყოლებული ცდილობს საკუთრება მოიპოვოს მის მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, ამ მიწის ნაკვეთზე ჯერ კიდევ შესაბამის ტერიტორიაზე რაიმე განაშენიანების გეგმის შემუშავებამდე, მასზე საბაგირო ხაზის თუ სხვა ინფრასტრუქტურული ღონისძიებების განხორციელებამდე, სააპელაციო პალატის შეფასებით, ჰქონდა ამ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარების სულ მცირე ლეგიტიმური მოლოდინი. სივრცის დაგეგმარება კი, რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას გასათვალისწინებელ გარემოებას წარმოადგენს, პალატის განმარტებით, არ შეიძლება გახდეს ლეგიტიმურად მოპოვებული (მოსაპოვებელი) საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველი, მით უმეტეს, როცა ამგვარი დაგეგმარებისას უკვე არსებული კერძო ინტერესები გათვალისწინებული არ არის და როდესაც საქმეში წარმოდგენილი კურორტ „...ს“ განაშენიანების რეგულირების გეგმაზე დართული რუკების შეფასებით ნათელი ხდება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მოქცეულია რეგულირების გეგმაში შესული ტერიტორიის თითქმის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში და ამ მიწის ნაკვეთის გამოკლებით, შემუშავებული გეგმის განხორციელება არათუ საფრთხის ქვეშ არ დგას, არამედ აუცილებელს და პროპორციულს არ ხდის საკუთრების უფლებაში ჩარევას, თუნდაც ლეგიტიმური საჯარო მიზნებისათვის. მაშასადამე, სააპელაციო პალატის შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში სივრცის დაგეგმარების გათვალისწინებით, საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარი არ პასუხობს პროპორციულობის მოთხოვნას და სასწორი, საზოგადოების საჯარო ინტერესებსა და ინდივიდის ფუნდამენტური უფლებების დაცვის მოთხოვნებს შორის სამართლიანი ბალანსის დაცულობისთვის, სწორედ ინდივიდის საკუთრების უფლების სასარგებლოდ უნდა გადაიხაროს.

ამდენად, ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 3 დეკემბერს №358 განკარგულებაში მითითებული გარემოებები (სადავო ქონების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკუთრებად აღრიცხვა და მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს გრგ-ს მიხედვით ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებასთან წინააღმდეგობრიობა) არ წარმოადგენდა მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარის საფუძველს, თუმცა საკასაციო სასამართლოს მითითების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე გამოიკვლია არსებობდა თუ არა სადავო აქტში მითითებულისგან განსხვავებული, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხავი რომელიმე გარემოება.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 3 დეკემბრის №358 განკარგულებაში არ არის მსჯელობა ისეთ გარემოებებზე, როგორიც არის სადავო მიწის ნაკვეთის დანიშნულება და „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული, საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხავი გარემოებების არსებობა/არარსებობის საკითხი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიერ საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვის ეტაპზე წარდგენილ შესაგებელში მითითებულია „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნულია, რომ სადავო ქონების აღიარებაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ იგი ექცევა კურორტ „...ს“ განაშენიანების რეგულირების გეგმაში, რაც გამორიცხავდა საკუთრების უფლების აღიარებას. ამასთან, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე ნელ-ნელა ვითარდება კურორტის ინფრასტრუქტურა, ხოლო პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ შეაფასა საკურორტო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობა. ამავე სააპელაციო საჩივარში, სამინისტრომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტზე მითითებით, ახალ ფაქტობრივ გარემოებად ჩამოაყალიბა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის ნაწილი მდებარეობდა გზის სავალ ნაწილზე, ნაწილზე გადიოდა საბაგირო გზა, ხოლო დანარჩენი მოქცეული იყო ლანდშაფტურ ზონაში, რაც გამორიცხავდა მასზე საკუთრების უფლების აღიარებას. სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელმა დააკონკრეტა და აღნიშნა, რომ მიწის ნაკვეთი მდებარეობს კურორტ „...ზე“ განაშენიანების გეგმის მიხედვით გამოყოფილ კონკრეტულ ფუნქციურ ზონათაგან სარეკრეაციო ზონაში (საქმეში სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე წარმოდგენილ იქნა კურორტ „...ს“ დეტალური სივრცითი გეგმარების პროექტის განაშენიანების რეგულირების გეგმის (მეხუთე) კორექტირების თაობაზე განმარტებითი ბარათი, რომლის მიხედვითაც კურორტის ტერიტორიაზე გამოყოფილია შემდეგი ფუნქციური ზონები: საზოგადოებრივი საქმიანობის ზონა, საცხოვრებელი ზონა 2, საცხოვრებელი ზონა 3, საცხოვრებელი ზონა 5, სარეკრეაციო ზონა, ლანდშაფტურ-სარეკრეაციო ზონა, საკურორტო-სარეკრეაციო ზონა 2, სატრანსპორტო ზონა 1, სატრანსპორტო ზონა 2, სამრეწველო ზონა 1). გარდა ამისა, საქმის ხელახლა განხილვისას აღიარებაზე უარის თქმის საფუძვლად დასახელდა ასევე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ი“ და „ო“ ქვეპუნქტებიც, ვინაიდან მოპასუხე კომისიის წარმომადგენლის განმარტებით, საბაგიროს გზა საზოგადოებრივი ინფრასტრუქტურის ნაწილს წარმოადგენს და იგი სატრანსპორტო კომუნიკაციად უნდა იქნეს მიჩნეული, ხოლო სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მოწოდებული ახალი ცნობებით გამოირკვა, რომ მიწის ნაკვეთს კვეთს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებად რეგისტრირებული გაზმომარაგების მილი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ო“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილ, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2024 წლის 11 მარტის №... წერილში (ნ. ა-ეის წარმომადგენლისადმი), განმცხადებლის 2024 წლის 26 თებერვლის №51745/17 მიმართვასთან დაკავშირებით - №... განცხადებით წარდგენილ მიწის ნაკვეთზე ინფორმაციის მოთხოვნის თაობაზე, აღნიშნულია, რომ №... განცხადებით სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილ მიწის ნაკვეთს, სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, უფიქსირდება ზედდება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში რეგისტრირებულ ხაზოვან ნაგებობასთან (ს/კ ...). გარდა ამისა, ზედდება ფიქსირდება №... საკადასტრო კოდით, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან. მომზადებული სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, ზედდება ფიქსირდება ,,ხულო-...“ გზის საპროექტო ბუფერთან. აგრეთვე, ზედდება ფიქსირდება N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ ხაზოვან (საჰაერო-საბაგირო გზა) ნაგებობასთან (მესაკუთრე: შპს „მ...“). განმცხადებელს ასევე განემარტა, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში არ ინახება ინფორმაცია იმის თაობაზე, №... განცხადებით სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთი ხვდება თუ არა მაგისტრალური მილსადენების და მათთან დაკავშირებული მიწისქვეშა და მიწისზედა საშუალებების მშენებლობისა და ექსპლუატაციისათვის განკუთვნილ ტერიტორიაზე, თუმცა ზედდება ფიქსირდება №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ გაზმომარაგების მილთან, რომელიც რეგისტრირებულია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში. №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული ხაზობრივი ნაგებობის უძრავი ნივთის ამონაწერში დაფიქსირებულია ინფორმაცია გაზმომარაგების მილის გრძივი და ფაქტობრივი ზომის შესახებ. მასში არ არის აღნიშნული ინფორმაცია რეგისტრირებული მილსადენის სხვა პარამეტრების შესახებ, რომლის შედეგადაც ზუსტად დადგინდებოდა მოცემული გაზმომარაგების მილის კატეგორია ან ინფორმაცია მაგისტრალური მილსადენების (ნავთობის, ნავთობპროდუქტების, ნავთობის თანმდევი და ბუნებრივი გაზის და მათი ტრანსფორმაციის პროდუქტების) და მაგისტრალურ მილსადენებთან დაკავშირებული ობიექტების დაცვის, უსაფრთხოებისა და საკონსულტაციო ზონებისა და ამ ზონებში მოქმედი შეზღუდვებისა და რეგულირების პირობების შესახებ. აღნიშნულ პირობებს არეგულირებს „მაგისტრალური მილსადენების (ნავთობის, ნავთობპროდუქტების, ნავთობის თანმდევი და ბუნებრივი გაზის და მათი ტრანსფორმაციის პროდუქტების) დაცვის წესისა და მათი დაცვის ზონების დადგენის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 24 დეკემბრის №365 დადგენილება.

სააპელაციო პალატამ აქვე აღნიშნა, რომ მოსარჩელის წარმომადგენელმა წარმოადგინა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს 2024 წლის 11 მარტის №01-01-10/2588 წერილი, რომლითაც მხარეს ეცნობა, რომ ხაზობრივი ნაგებობა, საკადასტრო კოდით №... წარმოადგენს მაღალი წნევის მილსადენს (P=6.0 კგ.ძ/სმ2 , D=300 მმ), განკუთვნილია ბუნებრივი აირის მომხმარებლებზე განაწილებისათვის და არ წარმოადგენს მაგისტრალურ მილსადენს. ამასთან, 2021 წლის 20 მაისს მომზადებული ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან (განცხ. რეგ. №...) დგინდება, რომ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულია შემდეგი ხაზობრივი ობიექტი (უფლების რეგისტრაციის თარიღი: 20.05.2021წ.): ობიექტის ტიპი - მილსადენი, ობიექტის აღწერა - გაზმომარაგების მილი, ობიექტის სიგრძე - 3 805.38 მ. დაფარვის ზონა - ხულოს მუნიციპალიტეტი (...ს ... (...)), საკუთრების ტიპი - საკუთრება, დამატებითი მახასიათებლები - ფაქტობრივი სიგრძე 3 939 მეტრი, წერტილოვანი ობიექტი 6 ცალი, მესაკუთრე - აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში უდავოდ დადასტურებულია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე გამავალი გაზმომარაგების მილი არ წარმოადგენს ნავთობისა და გაზის მაგისტრალურ მილსადენს და აღნიშნული მიწაც არ არის მაგისტრალურ მილსადენთან დაკავშირებული მიწისქვეშა და მიწისზედა საშუალებების მშენებლობისა და ექსპლუატაციისათვის განკუთვნილი მიწის ნაკვეთი, რასაც საკუთრების აღიარების გამომრიცხველი გარემოება შეიძლებოდა შეექმნა შესაბამისი დამცავი ზონების ფარგლებში. მეტიც, სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მხარეთა განმარტებებით ირკვევა, რომ აღნიშნული გაზმომარაგების მილი ამ ეტაპისთვის ექსპლუატაციაშიც არ არის შესული. ყოველივე აღნიშნული კი, პალატის შეფასებით, გამორიცხავს, ნ. ა-ეისთვის სადავო მიწის ნაკვეთზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ო“ ქვეპუნქტით საკუთრების აღიარებაზე უარის თქმას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტზე, ,,ადამიანების გადასაყვანად განკუთვნილი საბაგირო მოწყობილობების შესახებ ტექნიკური რეგლამენტის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2011 წლის 15 აგვისტოს №320 დადგენილების დანართი №1-ზე, „ტრანსპორტის სფეროს სახელმწიფო მართვისა და რეგულირების წესის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის „ა“, ,,გ“ და ,,ვ“ ქვეპუნქტებზე და აღნიშნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ საბაგირო საქართველოს კანონმდებლობით, სატრანსპორტო საშუალებადაა მიჩნეული, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტის ჩანაწერით, საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის აუცილებელ პირობად მიჩნეულია, რომ უშუალოდ უფლებაასაღიარებელ მიწაზე იყოს განთავსებული სატრანსპორტო კომუნიკაციების ობიექტი. განსახილველ შემთხვევაში კი დადგენილია, რომ საბაგირო ანძა, რომელიც დაკავშირებულია მიწასთან, ცალკე საკადასტრო ერთეულადაა რეგისტრირებული, მოსარჩელემ ამ ნაწილში შეამცირა მოთხოვნა და იგი აღარ ითხოვს საკუთრების აღიარებას იმ ნაკვეთზე, სადაც განთავსებულია საბაგიროს ამგვარი ინფრასტრუქტურა. მიუხედავად ამისა, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლები აღნიშნავენ, რომ საკუთრების აღიარებას არ ექვემდებარება მიწის ნაკვეთის ის ნაწილიც, სადაც ბაგირგზა ჰაერში კვეთს მიწის ნაკვეთს, თუმცა მხარეები ვერ მიუთითებენ რაიმე ნორმატიულ საფუძველზე, რაც ბაგირგზის ქვეშ მოქცეულ მიწის ნაკვეთებზე კერძო საკუთრებას გამორიცხავდა, მით უმეტეს, რომ განსხვავებით მაგალითად საჰაერო ელექტროგადამცემი ხაზებისაგან, ბაგირგზასთან მიმართებით, მოქმედი კანონმდებლობა დამცავი ზონების არსებობას არ ითვალისწინებს, რასაც ასევე შეეძლო შეექმნა საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხავი გარემოება, თანახმად „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ნ“ ქვეპუნქტისა (საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სანიტარიული და დაცვითი ზონები). ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა საბაგიროს ბაგირგზის ქვეშ მოქცეული ნაკვეთის განკარგვის/მასზე საკუთრების აღიარების დამაბრკოლებელი გარემოება.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტზე, „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის ,,ზ“ და „თ“ პუნქტებზე და აღნიშნა, რომ „დაცული ტერიტორიების სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად შექმნილ დაცულ ტერიტორიებს შორის კურორტი „...“ და მით უფრო სადავო მიწის ნაკვეთი, დაცული ტერიტორიის სტატუსით არ სარგებლობს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო, გარდა ზოგადი მითითებისა იმის თაობაზე, რომ მიწის ნაკვეთის ნაწილი მოქცეულია ლანდშაფტურ ზონაში, აღნიშნულ გარემოებას ვერცერთი მტკიცებულებით ვერ ადასტურებს. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო შემთხვევაში, არც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წინაპირობები არსებობდა, რაც საკუთრების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველი შეიძლებოდა გამხდარიყო.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ „საქართველოს კურორტებისა და საკურორტო ადგილების ნუსხის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 22 ივლისის №655 ბრძანებულების პირველი მუხლის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საქართველოს კურორტების ნუსხისა (დანართი №1) და საქართველოს საკურორტო ადგილების ნუსხის (დანართი №2) შესაბამისად, „...“ არ არის განსაზღვრული კურორტად ან საკურორტო ადგილად. ასევე, იგი არ ექცევა „საქართველოს კურორტების, საკურორტო ადგილების, სამთო-სათხილამურო ცენტრებისა და შავი ზღვის სანაპიროს ტერიტორიებისათვის სარეკრეაციო ტერიტორიის სტატუსის მინიჭებისა და საზღვრების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის №968 ბრძანებულების ((ძალადაკარგულია - 06.09.2013, №1037) (ამოქმედდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული შესაბამისი კანონქვემდებარე ნორმატიული სამართლებრივი აქტების ამოქმედებისთანავე)) მე-2 პუნქტით განსაზღვრულ საქართველოს კურორტების, საკურორტო ადგილების, სამთო-სათხილამურო ცენტრებისა და შავი ზღვის სანაპიროს შესაბამის ადგილებში, რომლებსაც მიენიჭა სარეკრეაციო ტერიტორიის სტატუსი და განისაზღვრა სარეკრეაციო ტერიტორიად. ამასთან, როგორც სააპელაციო სასამართლოში წარმოდგენილი, კურორტ „...ს“ (სოფ. ...ი) განაშენიანების რეგულირების გეგმის (2023 წელი, კორექტირებული 5) მიხედვით ირკვევა, ნ. ა-ეის მიერ თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი არ ექცევა გეგმით განსაზღვრულ არც სარეკრეაციო ზონის და არც საკურორტო-სარეკრეაციო ზონა 2-ის საზღვრებში (რუკაზე აღნიშნული ზონები მონიშნულია მწვანე და ცისფერი ფერით) და რამდენადაც ეს გარჩევადია წარმოდგენილი დოკუმენტებით, ნაკვეთი ექცევა კურორტ „...ს“ ლანდშაფტურ-სარეკრეაციო ზონაში (ლანდშაფტურ-სარეკრეაციო ზონა (ლსზ) - ანუ ბუნებრივი ლანდშაფტის ან ფასეული ხელოვნური ლანდშაფტის ტერიტორია, სადაც შესაძლებელია მხოლოდ მისი ფუნქციონირებისათვის უზრუნველმყოფი შენობა-ნაგებობების განთავსება კანონმდებლობის შესაბამისად). ამავე დროს, აღსანიშნავია, რომ წარმოდგენილი გრგ-ს და მასზე დართული რუკების მიხედვით, მიწის ნაკვეთზე კონკრეტული საპროექტო ობიექტის განხორციელება დაგეგმილი არ არის. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, როგორც უკვე აღინიშნა, ის გარემოება, რომ ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთი მოქცეულია კონკრეტული ტერიტორიის განაშენიანების რეგულირების გეგმაში და შესაბამისად, თუნდაც ამ გეგმით მას განსაზღვრული ჰქონდეს ლანდშაფტურ-სარეკრეაციო ზონის სტატუსი, კანონის მიხედვით აღნიშნული არ ქმნის ამ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხველ გარემოებას, მით უმეტეს ასეთი გარემოება ვერ იარსებებს, როდესაც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება რეკრეაციული დანიშნულების პარკი, ტყე-პარკი, სკვერი და სხვა ტერიტორია - სადავო მიწა კი ამგვარი დანიშნულების ნაკვეთს არ წარმოადგენს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ამავე მუხლის დანაწესი ცხადყოფს, რომ საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით განსაზღვრული საქართველოს კურორტების, საკურორტო ადგილების, სამთო-სათხილამურო ცენტრებისა და შავი ზღვის სანაპიროს სარეკრეაციო ტერიტორიის სტატუსის მქონე ტერიტორიები გამონაკლისს წარმოადგენს და კანონმდებლობა ამგვარ ნაკვეთებზე საკუთრების აღიარებას არ კრძალავს. შესაბამისად, „...სთვის“ კურორტის სტატუსის მინიჭებაც კი ვერ შექმნიდა მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ა-ეის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი ზედდებაში მოდიოდა №... (ფართობი: 20 კვ.მ.) საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ გზასთანაც, რაც ამ ნაწილში მიწის ნაკვეთზე საკუთრების აღიარებაზე უარის თქმის უპირობო საფუძველს წარმოადგენდა, თუმცა მოსარჩელის მხრიდან მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად, აღნიშნული დამაბრკოლებელი გარემოება აღმოფხვრილია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა ნ. ა-ეის მიერ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის არცერთი კანონიერი საფუძველი, რის გამოც, სადავო განკარგულების ბათილად ცნობის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა სწორია, ვინაიდან, დასახელებული განკარგულება ეწინააღმდეგება კანონს. აღნიშნული კი, ასევე საფუძვლიანს ხდის მოსარჩელის მოთხოვნას, საკუთრების აღიარების შესახებ, თუმცა პალატის შეფასებით, გადასაწყვეტია რა ფარგლებში და რა მოცულობით ექვემდებარება აღიარებას ნ. ა-ეის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ მიმდინარე საქმეზე სასარჩელო წარმოების მიმდინარეობის პარალელურად, 2020 წლის 18 ივნისს ნ. ა-ემ №... სარეგისტრაციო განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა სადავო მიწის ნაკვეთზე უფლებათა სპორადული რეგისტრაცია, უძრავი ნივთის მისამართი: ხულოს მუნიციპალიტეტი, ...ს საკრებულო ... (5 213.0). დასახელებული სარეგისტრაციო წარმოება დასრულებული არ არის და სარეგისტრაციო წარმოების მიმდინარეობისას საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ 2020 წლის 1 ივლისს მოამზადა ამონარიდი მიწათსარგებლობის გეგმიდან, რომლის მიხედვითაც ყოფილი საზოგადოებრივი მეურნეობების მიწათსარგებლობის გეგმების მიხედვით, აღნიშნული ნაკვეთის დანიშნულებისა და კატეგორიის შესახებ ინფორმაცია არ მოიპოვება. 2020 წლის 19 ივნისს მომზადებული სიტუაციური ნახაზის მიხედვით კი, აზომვით ნახაზზე არსებული შენობა-ნაგებობა არ შეესაბამება ორთოფოტოზე არსებულ შენობა-ნაგებობას. ზედდებაა რეგისტრირებულ მონაცემებთან: ... (ფართობი: 20 კვ.მ.), ... (ფართობი: 803 352 კვ.მ.), ... (ფართობი: 35 კვ.მ. - საბაგირო ანძა); ორთოფოტოს მიხედვით, ნაკვეთი (პირობითი საკადასტრო კოდით: ...) ფარავს გზას.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელე მხარემ მოახდინა საჯარო რეესტრისთვის №... სარეგისტრაციო განაცხადზე წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის კორექტირება და მარეგისტრირებელ ორგანოში წარადგინა ახალი, 2024 წლის 27 თებერვლის კორექტირებული ნახაზი, რომლის მიხედვითაც, როგორც სასამართლო სხდომაზე მარეგისტრირებელი ორგანოს წარმომადგენელმაც მიუთითა, მთლიანად გამოირიცხა ზედდება №...(გზა) და №... (საბაგიროს ანძა) საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებთან და შემცირდა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთის ფართობი 5 000 კვ.მ-მდე. მიწას ჰაერში რა თქმა უნდა კვლავ კვეთს საბაგიროს ხაზები და ასევე ნაკვეთზე გადის სხვა ხაზობრივი ნაგებობაც - გაზმომარაგების მილი, თუმცა აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ იმსჯელა და განმარტა, რომ იგი არ ქმნიდა საკუთრების აღიარების დამაბრკოლებელ გარემოებას. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ შენობა-ნაგებობის მდებარეობასთან დაკავშირებით აზომვით ნახაზზე არსებული ხარვეზიც ახალი, 2024 წლის 27 თებერვალს ინდ. მეწარმე „ი...ის“ მიერ შესრულებული საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზის მიხედვით აღმოფხვრილია. შესაბამისად, როგორც სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენლის მიერ იქნა დაზუსტებული, ნ. ა-ეის მოთხოვნას სწორედ 2024 წლის 27 თებერვალს შედგენილი აზომვითი ნახაზის ფარგლებში მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში აღიარება/რეგისტრაცია წარმოადგენდა, რაც პალატის შეფასებით იყო საფუძვლიანი და უფლებამოსილ ორგანოს უნდა დავალებოდა საკუთრების რეგისტრაციის შესახებ შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტზე, მე-4 მუხლის მე-6 პუნქტზე და აღნიშნა, რომ მითითებული კანონის მიზნებისათვის, სისტემური რეგისტრაციის გეოგრაფიული არეალების განსაზღვრის თაობაზე საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2021 წლის 31 დეკემბრის №798 ბრძანებით, სისტემური რეგისტრაციის წარმოების მიზნით განისაზღვრა გეოგრაფიული არეალები, რომელთა შორის განსაზღვრულია ხულოს მუნიციპალიტეტიც.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, „საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2019 წლის 31 დეკემბრის №487 ბრძანებაში განხორციელებული ცვლილების შედეგად, ინსტრუქციას დაემატა IV¹ თავი, რომელიც უკავშირდება მიწის ნაკვეთების ადგილმდებარეობის უფლების დამდგენ დოკუმენტთან იდენტურობის დადგენასა და თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების საკითხებს. ხსენებული თავის 37¹ მუხლის მე-2 პუნქტი განსაზღვრავს, რომ სისტემური რეგისტრაციის გეოგრაფიულ არეალში მდებარე თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უფლებამოსილია სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, სისტემური რეგისტრაციისთვის განსაზღვრული ვადით. აღნიშნული ინსტრუქციის 37⁸ მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად კი, სააგენტო უფლებამოსილია სისტემური რეგისტრაციის გეოგრაფიულ არეალში სისტემური რეგისტრაციის ვადაში, როგორც სისტემური, ისე სპორადული რეგისტრაციის ფარგლებში, საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, შესაბამისი სამართლებრივი პირობების არსებობისას, დააზუსტოს, შეცვალოს, ძალადაკარგულად გამოაცხადოს ან ბათილად ცნოს შესაბამისი მუნიციპალიტეტის თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გაცემული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი და უზრუნველყოს ამ მიზნით დაწყებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში ყველა დაინტერესებული პირის ჩართვა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სადავო აქტი (№358 განკარგულება) გამოცემულია ხულოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ, თუმცა სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილში, რომლითაც მოთხოვნილია ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, სასარჩელო მოთხოვნა, დღეს მოქმედი კანონმდებლობით მიემართება არა ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, არამედ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს. შესაბამისად, სწორედ სააგენტო წარმოადგენს სისტემური რეგისტრაციის ფარგლებში საკუთრების აღიარებაზე უფლებამოსილ ორგანოს, რომელმაც უნდა უზრუნველყოს სასამართლოს დავალების შესაბამისად, ნ. ა-ეის საკუთრების უფლების აღიარება მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე.

ამასთან, სააპელაციო პალატამ დამატებით მიუთითა, რომ მართალია პალატამ მოცემულ შემთხვევაში იმსჯელა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხველ გარემოებებზე, ვინაიდან სადავო აქტი გამოცემული იქნა სწორედ აღნიშნული კანონის საფუძველზე, თუმცა გადაწყვეტილების აღსრულების დროს მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გამოსაყენებელი „მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონიც საკუთრების აღიარებაზე უარის თქმის იგივე საფუძვლებს ითვალისწინებს, მაგრამ ამგვარი გარემოებები ნ. ა-ეის მიერ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთთან მიმართებით მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიერ.

კასატორი - აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო მიუთითებს ,,აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ა“ და ,,დ“ ქვეპუნქტებზე, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,დ“ ქვეპუნქტზე, ,,სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის 23-ე მუხლზე, ,,აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების მართვისა და განკარგვის შესახებ“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონის მე-5 მუხლზე და აღნიშნავს, რომ სადავო ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია არა სახელმწიფოს, არამედ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სახელზე. რეგისტრაციის საფუძვლები კი მოსარჩელის მხრიდან სადავოდ არ არის გამხდარი. შესაბამისად, ამ პირობებში, სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარება ვერ განხორციელდება. ამასთან, კასატორის განმარტებით, სადავო ქონება მოქცეულია კურორტ ,,...ს“ განაშენიანების რეგულირების გეგმით დადგენილ საზღვრებში, გზის სავალ ნაწილზე, მიწის ნაკვეთის ნაწილზე გადის საბაგირო გზა, ბუნებრივი გაზის მილი და ასევე, მიწის ნაკვეთი განაშენიანების რეგულირების გეგმის მიხედვით მოქცეულია ლანდშაფტურ ზონაში, რაც გამორიცხავს მასზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას. კასატორი აქვე დამატებით მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ სამინისტროს მხრიდან ნ. ა-ეისთვის შეთავაზებული იქნა ფულადი კომპენსაცია სადავო მიწის ნაკვეთზე სარგებლობის შეწყვეტის სანაცვლოდ, რაზეც მოსარჩელემ განაცხადა უარი. სამინისტროს მხრიდან მას განემარტა, რომ საკომპენსაციო თანხის ოდენობასთან დაკავშირებით პრეტენზიის არსებობის შემთხვევაში, შეეძლო დაეწყო სამოქალაქო დავა, რაც არ განხორციელებულა და გაგრძელდა მიმდინარე ადმინისტრაციული დავა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 სექტემბრის განჩინებით, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებაზე, დარჩა განუხილველი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2009 წლის ნოემბერში ნ. ა-ემ განცხადებით მიმართა ხულოს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და მოითხოვა ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში (...) მდებარე 5 012 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ 60.43 კვ.მ საცხოვრებელ სახლზე საკუთრების უფლების აღიარება, რაზეც კომისიის 2009 წლის 4 დეკემბრის №2/270 გადაწყვეტილებით ეთქვა უარი.

ასევე დადგენილია, რომ 2016 წლის 21 ივნისს ნ. ა-ემ კვლავ მიმართა ხულოს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და მოითხოვა საკუთრების უფლების აღიარება მის მიერ თვითნებურად დაკავებულ, ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში (...) მდებარე 5 215 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ 65.87 კვ.მ ფართის საცხოვრებელ სახლზე. კომისიის 2017 წლის 7 ივლისის №2 განკარგულებით, ნ. ა-ეს უარი ეთქვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე, იმ საფუძვლით, რომ ნახაზზე წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთი ზედდებაში იყო უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში უფლებარეგისტრირებულ ორ უძრავ ნივთთან (მესაკუთრეები: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, შპს „მ...“).

ხულოს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 4 დეკემბრის №2/270 გადაწყვეტილება და 2017 წლის 7 ივლისის №2 განკარგულება ნ. ა-ეის მიერ გასაჩივრდა სასარჩელო წესით. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 29 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, ნ. ა-ეის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი სადავო აქტები და ხულოს მუნიციპალიტეტის გამგეობის თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალა, ამ გადაწყვეტილებაში მითითებული, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის (გადაწყვეტილება) გამოცემა, ნ. ა-ეის განცხადებაზე, ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში (...) მდებარე 5 012 კვ. მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ 60.43 საცხოვრებელ სახლზე საკუთრების აღიარების თაობაზე.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 29 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ 2019 წლის 3 დეკემბერს მიღებული იქნა №358 განკარგულება, რომლის თანახმად, ნ. ა-ეს უარი ეთქვა სოფელ ...ში (...) მდებარე 5 012 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთსა და მასზე არსებულ 60.43 კვ.მ საცხოვრებელ სახლზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე. განკარგულებაში უარის თქმის საფუძვლად მითითებულია, რომ საქმის ხელმეორედ განხილვისას ახალი ფაქტობრივი გარემოება არ წარმოშობილა და აღიარება ეწინააღმდეგება აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს გრგ-ს მიხედვით ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებას; ასევე აღნიშნულია, რომ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა ვერ აკმაყოფილებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებს, კერძოდ, მითითებული კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ პირობებს, ასაღიარებლად მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენს დაინტერესებული პირის ნ. ა-ეის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთს. ასაღიარებლად მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკუთრებას.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ 2020 წლის 18 ივნისს ნ. ა-ემ №... სარეგისტრაციო განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა სადავო მიწის ნაკვეთზე, მდებარე: ხულოს მუნიციპალიტეტი, ...ს საკრებულო, ... (5 213 კვ.მ.) უფლების სპორადული რეგისტრაცია.

2020 წლის 19 ივნისს მომზადებული სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთი ზედდებაში მოვიდა რეგისტრირებულ მონაცემებთან: N... (ფართობი: 20 კვ.მ.), N... (ფართობი: 802 855 კვ.მ.), N... (ფართობი: 35 კვ.მ. - საბაგირო ანძა). ამასთან, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2024 წლის 11 მარტის N... წერილით განმცხადებელს №... წარმოების ფარგლებში სარეგისტრაციოდ წარდგენილ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით ეცნობა, რომ სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, ფიქსირდება ზედდება №... საკადასტრო კოდით, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან. ასევე, ზედდება ფიქსირდება "ხულო-..." გზის საპროექტო ბუფერთან. აგრეთვე, ზედდება ფიქსირდება N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ ხაზოვან (საჰაერო-საბაგირო გზა) ნაგებობასთან (მესაკუთრე: შპს „მ...“). განმცხადებელს ასევე განემარტა, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში არ ინახება ინფორმაცია იმის თაობაზე, №... განცხადებით სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთი ხვდება თუ არა მაგისტრალური მილსადენების და მათთან დაკავშირებული მიწისქვეშა და მიწისზედა საშუალებების მშენებლობისა და ექსპლუატაციისათვის განკუთვნილ ტერიტორიაზე, თუმცა ზედდება ფიქსირდება №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ გაზმომარაგების მილთან, რომელიც რეგისტრირებულია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში. №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული ხაზობრივი ნაგებობის უძრავი ნივთის ამონაწერში დაფიქსირებულია ინფორმაცია გაზმომარაგების მილის გრძივი და ფაქტობრივი ზომის შესახებ. მასში არ არის აღნიშნული ინფორმაცია რეგისტრირებული მილსადენის სხვა პარამეტრების შესახებ, რომლის შედეგადაც ზუსტად დადგინდებოდა მოცემული გაზმომარაგების მილის კატეგორია ან ინფორმაცია მაგისტრალური მილსადენების (ნავთობის, ნავთობპროდუქტების, ნავთობის თანმდევი და ბუნებრივი გაზის და მათი ტრანსფორმაციის პროდუქტების) და მაგისტრალურ მილსადენებთან დაკავშირებული ობიექტების დაცვის, უსაფრთხოებისა და საკონსულტაციო ზონებისა და ამ ზონებში მოქმედი შეზღუდვებისა და რეგულირების პირობები.

დადგენილია, რომ 2024 წლის 12 მარტს ნ. ა-ემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და №... სარეგისტრაციო წარმოებასთან დაკავშირებით წარუდგინა ი/მ ი...ის მიერ 2024 წლის 27 თებერვალს მომზადებული კორექტირებული საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი (ნაკვეთის ფართობი: 5 000 კვ.მ.). მითითებული სარეგისტრაციო წარმოება ამ ეტაპზე დასრულებული არ არის.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე მხარე სადავოდ ხდის ნ. ა-ეისათვის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 3 დეკემბრის №358 განკარგულების კანონიერებას. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა მეორე სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის წარდგენილი, 2024 წლის 27 თებერვალს შედგენილი კორექტირებული აზომვითი ნახაზის ფარგლებში მიწის ნაკვეთზე საკუთრების აღიარება/რეგისტრაცია. გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მარეგისტრირებელი ორგანოს წარმომადგენელმა მიუთითა, რომ აღნიშნული ნახაზის შესაბამისად, მთლიანად გამოირიცხა ზედდება №... (გზა) და №... (საბაგიროს ანძა) საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებთან, ასევე შემცირდა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთის ფართობი 5 000 კვ.მ-მდე, თუმცა მიწის ნაკვეთს ჰაერში კვეთს საბაგიროს ხაზები და ასევე ნაკვეთზე გადის სხვა ხაზობრივი ნაგებობაც - გაზმომარაგების მილი.

საკასაციო სასამართლო უპირველეს ყოვლისა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილის სარეზოლუციო ნაწილთან შეჯერებით, ნათელია, რომ მიუხედავად გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში ასკ-ის 32.4 მუხლის მითითებისა, რაიონულმა სასამართლომ მიიღო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.1 და 33.1 მუხლებით განსაზღვრული გადაწყვეტილება, ბათილად ცნო სადავო აქტი და დაავალა ადმინისტრაციულ ორგანოს მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების თაობაზე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში გასაჩივრებული განკარგულების თანახმად, ნ. ა-ეისთვის უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველი გახდა სადავო ქონების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკუთრებად აღრიცხვა და მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს გრგ-ს მიხედვით ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებასთან წინააღმდეგობრიობა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა განმარტებულია, როგორც ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მითითებული მუხლის ,,დ“ ქვეპუნქტი ადგენს, რომ საკუთრების უფლების აღიარება არის ფიზიკური ან კერძო სამართლის იურიდიული პირისათვის ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზებული წარმონაქმნისათვის სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, ამ კანონითა და საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით დამტკიცებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესით განსაზღვრული პირობებისა და პროცედურის შესაბამისად საკუთრებაში სასყიდლიანი ან უსასყიდლო ფორმით გადაცემა. ამავე მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად კი, დაინტერესებული პირი არის ფიზიკური პირი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) ან რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირი, რომელმაც მის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ თვითნებურად დაიკავა მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი ან მისი უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებულით ან დანგრეულით) ან მის გარეშე და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით სურს მასზე საკუთრების უფლების მოპოვება, ასევე ის ფიზიკური პირი ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელმაც სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით მოსარგებლისაგან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეიძინა/მოიპოვა ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლება.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ“ საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პირველი მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა არის საქართველოს განუყოფელი ტერიტორიული ერთეული. „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების მართვისა და განკარგვის შესახებ“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონის მე-2 მუხლის „ა.ა“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონებად განსაზღვრულია, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში არსებული მოძრავი და უძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, რომელიც იქმნება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სახელმწიფო ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული ქონების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში გადაცემით.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებაში მოყვანილ სამართლებრივ მსჯელობაზე, რომლის თანახმად, „სახელმწიფომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღებით, წაახალისა კერძო ინიციატივა და მოახდინა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სტიმულირება, აეთვისებინათ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის რესურსი. ზემოაღნიშნული კანონის განმარტებით ბარათში მითითებულია, რომ მიუხედავად მოქალაქეთა მიერ სახელმწიფო საკუთრების მიწის ნაკვეთებით მრავალწლიანი სარგებლობისა, ამ მიწებზე უფლების რეგისტრაცია დაკავშირებული იყო მთელ რიგ სირთულეებთან და არსებული ვითარება განაპირობებდა ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილის ზრდის შეფერხებას, რადგან ამ მიწის ნაკვეთებისა და მათზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში იდენტიფიცირების შეუძლებლობა გამორიცხავდა მათი საგადასახადო დაბეგვრის ობიექტად ქცევის შესაძლებლობას. აღნიშნული ღონისძიების საშუალებით სახელმწიფო მიზნად ისახავდა მიწის ფონდის ათვისებასა და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობას, ასევე, მიწის ფაქტობრივი სარგებლობის სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევას.“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 27 დეკემბრის №2/3/522,553 გადაწყვეტილება საქმეზე „სპს „გრიშა აშორდია“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-17,18)

ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებაზე, რომელშიც მითითებულია სწორედ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 27 დეკემბრის №2/3/522,553 გადაწყვეტილებაზე და დამატებით განმარტებულია რომ „კანონის მიღება ემსახურებოდა ზემოაღნიშნული პრობლემების აღმოფხვრას, რაც თანაბრად ავრცელებდა მის მოქმედებას როგორც სახელმწიფოს, ისე ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთებთან მიმართებით. სახელმწიფოს მიზანს შეადგენდა ქვეყნის მასშტაბით არსებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ რეალურად დაკავებული, დაურეგისტრირებელი მიწების ოდენობის დადგენა, აღრიცხვა და მათი რეგისტრირება, რაც თავისთავად გულისხმობს არა მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებაში, არამედ თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ მიწებსაც. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტში მოცემული დეფინიციის თანახმად თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ფიზიკური პირის მიერ ამ კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო სამეურნეო მიწის ნაკვეთი. აღნიშნული ნორმის შინაარსით სახელმწიფო საკუთრების მიწა პირის მიერ ამ კანონის ამოქმედებამდე უნდა იყოს თვითნებურად დაკავებული. კანონის გამოყენების მიზნებისათვის მნიშვნელოვანია იმ ფაქტის დადგენა, რომ პირის მიერ მოხდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის დაკავება. აღნიშნულ კონტექსტში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის მოხსენიება არ ნიშნავს, რომ განცხადების განხილვის მომენტში მიწა უცილობლად მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებაში უნდა იმყოფებოდეს. ნაკვეთის სახელმწიფო საკუთრებიდან ადგილობრივ საკუთრებაში გადაცემით არ გაუქმებულა ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობა, ვინაიდან აღნიშნულით არ მომხდარა ნაკვეთის პრივატიზება, მისი განკერძოება“ (სუსგ №ბს-504-501(კ-17), 28.10.2019წ.).

საკასაციო პალატა ასევე დამატებით მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 25 ნოემბრის განჩინებაში მოყვანილ სამართლებრივ მსჯელობაზე, რომლის თანახმად, „საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს ან ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში აღრიცხვის ფაქტი არ წარმოადგენს მასზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე კერძო პირის საკუთრების უფლების აღიარების შემზღუდავ გარემოებას. შესაბამისად, უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში აღრიცხვის ფაქტი საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას არ აბრკოლებდა, საერთო წესების დაცვით განეხილა ლ. ც-ის განცხადება“ (სუსგ №ბს-521(3კ-21), 25.11.2021წ.).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული პრაქტიკის მიხედვით, დადგენილია, რომ მიუხედავად ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების დამოუკიდებლობის ხარისხისა, სახელმწიფო ქონების მათთვის გადაცემის შედეგად, შესაბამისი უფლების მოპოვება არ უთანაბრდება სახელმწიფო ქონების განკარგვას, ამა თუ იმ ქონების სახელმწიფოს საკუთრებიდან გამოცალკევებას და არ გამორიცხავს აღნიშნულ ქონებაზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, ფიზიკური პირის საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას.

ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მითითებას იმის თაობაზე, რომ სადავო უძრავი ქონების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში აღრიცხვა, არ გულისხმობს სახელმწიფოს მიერ მის განკარგვას. შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორის პოზიცია საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებად რეგისტრაციისა და რეგისტრაციის საფუძვლების კანონიერების პირობებში, სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარების დაუშვებლობასთან დაკავშირებით.

ამასთან, რაც შეეხება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს გრგ-ს მიხედვით ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებასთან წინააღმდეგობის საკითხს, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის 5¹ მუხლის მე-2 პუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს მოთხოვნის სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების პირობებთან შესაბამისობა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო მიწის ნაკვეთის ნ. ა-ეის მიერ თვითნებურად დაკავებისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის არსებობის ფაქტი სადავოდ არ არის გამხდარი. საქმის მასალებით დგინდება და კასატორიც აღნიშნავს, რომ ნ. ა-ეს შეეთავაზა კიდეც ფულადი კომპენსაცია მიწის ნაკვეთის სანაცვლოდ (შესაბამისად, სამინისტრომ გაითვალისწინა მფლობელობის ფაქტი), რაზეც მართალია მოსარჩელემ განაცხადა უარი, თუმცა აღნიშნული ვერ გახდება მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი. საქმის მასალებით ასევე დგინდება, რომ ნ. ა-ე 2009 წლიდან მოყოლებული, ანუ ჯერ კიდევ შესაბამის ტერიტორიაზე რაიმე განაშენიანების გეგმის შემუშავებამდე, მასზე საბაგირო ხაზის თუ სხვა ინფრასტრუქტურული ღონისძიებების განხორციელებამდე, ცდილობს მის მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების მოპოვებას. შესაბამისად, მას ჰქონდა ამ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარების სულ მცირე ლეგიტიმური მოლოდინი.

ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ხულოს მუნიციპალიტეტში თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 3 დეკემბერს №358 განკარგულებაში მითითებული გარემოებები (სადავო ქონების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკუთრებად აღრიცხვა და მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს გრგ-ს მიხედვით ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებასთან წინააღმდეგობრიობა) არ წარმოადგენდა მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარის საფუძველს. ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ სადავო განკარგულებაში ნ. ა-ეისთვის უარის თქმის საფუძვლად არ ყოფილა გამოყენებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის რომელიმე ქვეპუნქტი, ვინაიდან ასეთი გამომრიცხავი გარემოების არსებობის თაობაზე ადმინისტრაციული ორგანოების მხრიდან მითითებები გაკეთებული იყო როგორც პირველი, ასევე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში სამართალწარმოების მიმდინარეობის ეტაპზე, შეფასებული უნდა იქნეს ასევე არსებობდა თუ არა სადავო აქტში მითითებულისგან განსხვავებული, ზემოაღნიშნული კანონით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხავი რომელიმე გარემოება. განსახილველ შემთხვევაში კასატორი წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში მიუთითებს სწორედ იმ გარემოებებზე, რომ სადავო ქონება მოქცეულია კურორტ ,,...ს“ განაშენიანების რეგულირების გეგმით დადგენილ საზღვრებში, გზის სავალ ნაწილზე, მიწის ნაკვეთის ნაწილზე გადის საბაგირო გზა, ბუნებრივი გაზის მილი და ასევე, მიწის ნაკვეთი განაშენიანების რეგულირების გეგმის მიხედვით მოქცეულია ლანდშაფტურ ზონაში, რაც გამორიცხავს მასზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ო“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, თუ იგი განკუთვნილია ნავთობისა და გაზის მაგისტრალური მილსადენებისა და მათთან დაკავშირებული მიწისქვეშა და მიწისზედა საშუალებების მშენებლობისა და ექსპლუატაციისათვის.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2024 წლის 11 მარტის №... წერილზე, რომლის თანახმად, სააგენტოში არ ინახება ინფორმაცია იმის თაობაზე, №... განცხადებით (განმცხადებელი - ნ. ა-ე) სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთი ხვდება თუ არა მაგისტრალური მილსადენების და მათთან დაკავშირებული მიწისქვეშა და მიწისზედა საშუალებების მშენებლობისა და ექსპლუატაციისათვის განკუთვნილ ტერიტორიაზე, თუმცა ზედდება ფიქსირდება №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ გაზმომარაგების მილთან, რომელიც რეგისტრირებულია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაში. №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული ხაზობრივი ნაგებობის უძრავი ნივთის ამონაწერში დაფიქსირებულია ინფორმაცია გაზმომარაგების მილის გრძივი და ფაქტობრივი ზომის შესახებ. მასში არ არის აღნიშნული ინფორმაცია რეგისტრირებული მილსადენის სხვა პარამეტრების შესახებ, რომლის შედეგადაც ზუსტად დადგინდებოდა მოცემული გაზმომარაგების მილის კატეგორია ან ინფორმაცია მაგისტრალური მილსადენების (ნავთობის, ნავთობპროდუქტების, ნავთობის თანმდევი და ბუნებრივი გაზის და მათი ტრანსფორმაციის პროდუქტების) და მაგისტრალურ მილსადენებთან დაკავშირებული ობიექტების დაცვის, უსაფრთხოებისა და საკონსულტაციო ზონებისა და ამ ზონებში მოქმედი შეზღუდვებისა და რეგულირების პირობები.

საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით (მომზადების თარიღი: 20.05.2021 წელი) დგინდება, რომ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულია შემდეგი ობიექტი: ობიექტის ტიპი - მილსადენი, ობიექტის აღწერა - გაზმომარაგების მილი, ობიექტის სიგრძე - 3 805.38 მ., დაფარვის ზონა - ხულოს მუნიციპალიტეტი (...ს ... (...)), საკუთრების ტიპი - საკუთრება, დამატებითი მახასიათებლები - ფაქტობრივი სიგრძე 3 939 მ., წერტილოვანი ობიექტი 6 ცალი, მესაკუთრე - აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს 2024 წლის 11 მარტის №01-01-10/2588 წერილზე, რომლის თანახმად, ხაზობრივი ნაგებობა, საკადასტრო კოდით №..., წარმოადგენს მაღალი წნევის მილსადენს (P=6.0 კგ.ძ/სმ², D=300 მმ), განკუთვნილია ბუნებრივი აირის მომხმარებლებზე განაწილებისათვის და არ წარმოადგენს მაგისტრალურ მილსადენს.

აღნიშნული მტკიცებულებების საფუძველზე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე გამავალი გაზმომარაგების მილი არ წარმოადგენს ნავთობისა და გაზის მაგისტრალურ მილსადენს და შესაბამისად, მიწაც არ არის მაგისტრალურ მილსადენთან დაკავშირებული მიწისქვეშა და მიწისზედა საშუალებების მშენებლობისა და ექსპლუატაციისათვის განკუთვნილი მიწის ნაკვეთი, რაც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ო“ ქვეპუნქტის გათვალისწინებით, შესაძლებელია გამხდარიყო უძრავ ნივთზე ნ. ა-ეის საკუთრების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ი“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, თუ მასზე განთავსებულია საზოგადოებრივი ინფრასტრუქტურის (სატრანსპორტო და მიწისქვეშა კომუნიკაციების, წყალმომარაგების, კანალიზაციის, კავშირგაბმულობისა და ელექტროგაყვანილობის) ობიექტები.

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის ნაწილს კვეთს საბაგირო გზა, საბაგიროს ხაზები, რაც გამორიცხავს მასზე საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2011 წლის 15 აგვისტოს N320 დადგენილებით დამტკიცებული ,,ადამიანების გადასაყვანად განკუთვნილი საბაგირო მოწყობილობების შესახებ ტექნიკური რეგლამენტის“ მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საბაგირო მოწყობილობა არის ადგილზე არსებული მთელი სისტემა, რომელიც შედგება ინფრასტრუქტურისა და ქვესისტემებისგან, რომელიც დაპროექტებულია, აშენებულია, აწყობილი და ექსპლუატაციაში შესულია ადამიანების ტრანსპორტირების მიზნით, სადაც გადაადგილება უზრუნველყოფილია გადასაადგილებელი ხაზის გასწვრივ განლაგებული ბაგირებით. ამავე მუხლის ,,ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ქვესისტემები არის ტექნიკური რეგლამენტის I დანართში ჩამოთვლილი სისტემები ან მათი კომბინაცია, რომელიც გამიზნულია საბაგირო მოწყობილობაში ინსტალაციისათვის, ხოლო ,,გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ინფრასტრუქტურა ნიშნავს სადგურის ნაგებობას ან ხაზის გასწვრივ ნაგებობას, რომელიც სპეციალურად შექმნილია თითოეული საბაგირო მოწყობილობისათვის და აშენებულია ადგილზე, რომელიც ითვალისწინებს სისტემის განლაგებას და მონაცემებს და რომელიც საჭიროა საბაგირო გზის მშენებლობისა და მუშაობისთვის მისი საძირკვლის ჩათვლით. მითითებული ტექნიკური რეგლამენტის დანართი I (ქვესისტემები) ადგენს, რომ ამ ტექნიკური რეგლამენტის მიზნებისათვის საბაგირო მოწყობილობა იყოფა ინფრასტრუქტურად და ქვესისტემებად. ქვესისტემებია: 1. ბაგირები და ბაგირების შეერთებები; 2. ამძრავები და მუხრუჭები; 3. მექანიკური აღჭურვილობა: ა) ბაგირის დამხვევი დოლურა მოწყობილობა; ბ) სამანქანო სადგური; გ) ხაზობრივი ნაგებობები; 4. სატრანსპორტო საშუალებები: ა) კაბინები, სავარძლები და სათრევი მოწყობილობები; ბ) საკიდი მოწყობილობა; გ) ამძრავი მოწყობილობა; დ) ბაგირთან მაკავშირებლები; 5. ელექტროტექნიკური მოწყობილობები: ა) მონიტორინგის, კონტროლისა და დამცავი ხელსაწყოები; ბ) კომუნიკაციის ხელსაწყოები და საინფორმაციო მოწყობილობები; გ) მეხამრიდი მოწყობილობა; 6. სამაშველო მოწყობილობა: ა) სტაციონარული სამაშველო მოწყობილობა; ბ) მოძრავი სამაშველო მოწყობილობა.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს ,,ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის ,,მ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, სპეციალურ ტრანსპორტს წარმოადგენს მექანიკური ამძრავის მქონე, სახმელეთო ან ხმელეთზე დაფუძნებული სპეციალური გზით მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის განკუთვნილი სატრანსპორტო საშუალებებისა და სატრანსპორტო სისტემების (საბაგირო, საბაგირო-რელსური, მონორელსური და სხვა) ერთობლიობა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს კანონმდებლობით, საბაგირო სპეციალურ ტრანსპორტად არის მიჩნეული, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტის ჩანაწერიდან გამომდინარე, საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს ის, რომ უშუალოდ უფლებაასაღიარებელ მიწაზე იყოს განთავსებული სატრანსპორტო კომუნიკაციების ობიექტი.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით (მომზადების თარიღი: 24.08.2015 წელი) დგინდება, რომ საბაგირო ანძა, რომელიც დაკავშირებულია მიწასთან, სიმაღლით 18.12მ, რეგისტრირებულია ცალკე საკადასტრო კოდით (ს/კ ...), დაზუსტებული ფართობი: 35 კვ.მ. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ამ ნაწილში მოსარჩელემ შეამცირა მოთხოვნა და იგი აღარ ითხოვს საკუთრების აღიარებას იმ ნაკვეთზე, სადაც განთავსებულია საბაგიროს ამგვარი ინფრასტრუქტურა. ამასთან, რაც შეეხება საბაგირო ხაზების მიერ მიწის ნაკვეთის ჰაერში გადაკვეთას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორი ვერ უთითებს ნორმატიული აქტზე, რაც ბაგირგზის ქვეშ მოქცეულ მიწის ნაკვეთებზე კერძო საკუთრებას გამორიცხავდა. მეტიც, განსხვავებით საჰაერო ელექტროგადამცემი ხაზებისაგან, ბაგირგზასთან მიმართებით მოქმედი კანონმდებლობა დამცავი ზონების არსებობას არ ითვალისწინებს, რასაც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ნ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ასევე შესაძლოა შეექმნა საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხავი გარემოება (საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სანიტარიული და დაცვითი ზონები). აღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობდა მითითებული კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ი“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სადავო მიწის ნაკვეთზე ნ. ა-ეის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,დ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების შემდეგი მიწა - დაცული ტერიტორია, გარდა დაცული ლანდშაფტისა და მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორიისა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ,,დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის ,,თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაცული ტერიტორია არის ბიოლოგიური მრავალფეროვნების, ბუნებრივი რესურსებისა და ბუნებრივ გარემოში ჩართული კულტურული ფენომენების შესანარჩუნებლად განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე სახმელეთო ტერიტორია ან/და აკვატორია, რომლის დაცვა და მართვა ხორციელდება გრძელვადიან და მყარ სამართლებრივ საფუძველზე. ამავე მუხლის ,,ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დაცული ლანდშაფტი – შეესატყვისება ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის (IUCN) დაცული ტერიტორიების V კატეგორიას – დაცული ლანდშაფტი (Protected Landscape). ამასთან, აღსანიშნავია, რომ „დაცული ტერიტორიების სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად შექმნილ დაცულ ტერიტორიებს შორის კურორტი „...“ და მით უფრო სადავო მიწის ნაკვეთი დაცული ტერიტორიის სტატუსით არ სარგებლობს. ამგვარ გარემოებაზე ვერც კასატორი მიუთითებდა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ზ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარებას არ ექვემდებარება თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების შემდეგი მიწა: საზოგადოებრივი სარგებლობის მიწის ნაკვეთი (მოედანი, ქუჩა, გასასვლელი, გზა, ტროტუარი, სანაპირო), დასასვენებელი ადგილი (პარკი, ტყე-პარკი, სკვერი, ხეივანი), დენდროლოგიური პარკი და ბოტანიკური ბაღი.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელის მხრიდან მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად, მიწის ნაკვეთი ზედდებაში აღარ მოდის გზასთან. შესაბამისად, არ არსებობდა ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სადავო მიწის ნაკვეთზე ნ. ა-ეის საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის საფუძვლები.

აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ მართებულად იქნა მიღებული გადაწყვეტილება გასაჩივრებული განკარგულების ბათილად ცნობის თაობაზე, რაც ასევე საფუძვლიანს ხდიდა მოსარჩელის მოთხოვნას საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ. შესაბამისად, უფლებამოსილ ორგანოს მართებულად დაევალა საკუთრების რეგისტრაციის/აღიარების შესახებ შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

გიორგი გოგიაშვილი