საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-961(2კ-24) 15 მაისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა აბუსერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ბიძინა სტურუა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

პროცესუალური მოწინააღმდეგეები (მოსარჩელეები) - ს. ს-ა, ე. გ-ი, თ. ფ-ა, ვ. ფ-ა

მესამე პირი (ასკ-ის 16.1 მუხ.) - სს „პ...“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 02 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - სამშენებლო სამართალდარღვევა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ს. ს-ამ, ე. გ-იმა, თ. ფ-ამ და ვ. ფ-ამ (კანონიერი წარმომადგენელი - თ. ფ-ა) 2019 წლის 17 ოქტომბერს სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ, რომლითაც მოითხოვეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 07 აგვისტოს №4-1/ჩ1432-19 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 03 თებერვლის №93 ბრძანების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელეთა განმარტებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ 2019 წლის 07 აგვისტოს დადგენილებით სამართალდამრღვევებად დაადგინა - ე. გ-ი, ვ. ფ-ა, ს. ს-ა და თ. ფ-ა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ მითითების აქტითაც და შემოწმების აქტითაც უკანონო მშენებლობის მწარმოებელ პირებად კოლექტიურად ე. გ-ითან და ს. ს-ასთან ერთად მიიჩნია ... წლის ...ს დაბადებული ორი წლის ბავშვი - ვ. ფ-ა, რომელიც საერთოდ არ იყო დაბადებული აღნიშნული შენობა-ნაგებობის მსგავსი სახით აგებისას. მათივე განმარტებით, მას შემდეგ, რაც სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეები გახდნენ მოსარჩელეები, მითითებულ ქონებაზე არ განხორციელებულა არანაირი სამშენებლო ან/და სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, რაც ასევე დასტურდება ორთოფოტოთი, არ მომხდარა კაპიტალური შენობა-ნაგებობის აშენება (შეიძინეს უკვე აშენებული სახით), კონსტრუქციული სახურავის მოწყობა/შეცვლა, არც კარ-ფანჯრების ღიობების მოწყობა, რომელსაც შეიძლება გადაცდომა გამოეწვია სხვის საზღვრებში. მოსარჩელეთა მოსაზრებით, ორთოფოტოებით დასტურდება, რომ აღნიშნული შენობა-ნაგებობა კაპიტალური შენობის სახით, არსებული გადახურვის სახით არის განთავსებული ჯერ კიდევ 2005 წლის მდგომარეობით (პირველი ორთოფოტოს შექმნის დროისთვის), რასაც წერილობით ადასტურებენ ასევე მათი მეზობლები. მუნიციპალური ინსპექციისთვის ცნობილი იყო უძრავი ქონების თავდაპირველი მესაკუთრის შესახებ ინფორმაცია, მისი მისამართი, პირადი და საკონტაქტო ნომერი, თუმცა მის მიმართ, როგორც უკანონო მშენებლობის მწარმოებელი სუბიექტის მიმართ, წარმოება არ დაწყებულა. ზემოაღნიშნული დადგენილება მოსარჩელეთა მიერ კანონით დადგენილი წესითა და ვადაში გასაჩივრდა, თუმცა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 03 თებერვლის №93 ბრძანებით უარი ეთქვათ მათ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

სარჩელის თანახმად, მერიის იურიდიულ საქალაქო სამსახურს მოსარჩელეთა მხრიდან მიეწოდა ინფორმაცია/დოკუმენტაცია მათი საკუთრების საზღვრების კორექტირების შესახებ. კერძოდ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2019 წლის 20 აგვისტოს №201923219 გადაწყვეტილებით სააგენტომ მიზანშეწონილად მიიჩნია საზღვრების ცვლილება, რაც აისახა შემდგომ უკვე საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში. ამასთან, აღნიშნული შენობა-ნაგებობა ორთოფოტოზე ფიქსირდება ჯერ კიდევ 2005 წელს, რაც მოსარჩელეთა აზრით, ადასტურებს შენობა-ნაგებობის 2005 წლამდე აშენებას. რაც შეეხება 2005 წლამდე მშენებლობის ნებართვების მომწესრიგებელ კანონმდებლობას, იგი მხოლოდ 2005 წლის საქართველოს მთავრობის №140 დადგენილების მიღების შემდგომ ამოქმედდა (2005 წლის 11 აგვისტო - მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ), შესაბამისად, მანამდე განხორციელებული სამუშაოები მომწესრიგებელი კანონმდებლობის არარსებობის გამო ვერ ჩაითვლება უკანონოდ/უნებართვოდ აშენებულად. ამდენად, მოსარჩელეებმა მიიჩნიეს, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები მიღებული იყო კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, ზღუდავდა მათ კანონიერ ინტერესსა და უფლებებს, შესაბამისად მოითხოვეს მათი ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს. ს-ას, ე. გ-ის, თ. ფ-ასა და ვ. ფ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ 2019 წლის 07 აგვისტოს მიღებული იქნა დადგენილება №000314 „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე“, რომლის თანახმად, ე. გ-ი, ს. ს-ა და თ. ფ-ა (მოქ. ვ. ფ-ას კანონიერი წარმომადგენელი) დაჯარიმდნენ 10 000 (ათი ათასი) ლარით, ქ. თბილისში, ...ს ქ. №...-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოებისთვის, კერძოდ, უნებართვოდ აშენებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობისთვის (მზიდი კონსტრუქციული გადახურვით და კარ-ფანჯრების ღიობებით. შენობის კედლების ნაწილი სცდება საკადასტრო საზღვრებს და გადადის კერძო საკუთრებაში არსებულ №... (ქ. თბილისი, ...ს ქ. №...) საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, ასევე სახელმწიფოს ტერიტორიაზე). ამავე დადგენილებით ე. გ-ის, ს. ს-ას და ვ. ფ-ას კანონიერ წარმომადგენელს თ. ფ-ას, დაევალათ უნებართვოდ აშენებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობის (მზიდი კონსტრუქციული გადახურვით და კარ-ფანჯრების ღიობებით) დემონტაჟი (მათვე დაევალათ შენობის იმ ნაწილის დემონტაჟი, რომელიც სცდება საკადასტრო საზღვრებს და გადადის სახელმწიფოს ტერიტორიაზე). №... (ქ. თბილისი, ...ს ქ. №...) საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს (ს. ს-ას) კი დაევალა მის საკუთრებაში არსებულ საკადასტრო ერთეულზე უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების (უნებართვო შენობა-ნაგებობის გადასული ნაწილის) დემონტაჟი.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 03 თებერვლის №93 ბრძანებით ს. ს-ას, თ. ფ-ას და სხვების წარმომადგენლის ქ. ქ-ეის 2019 წლის 03 სექტემბრის №19/01192461137-10 ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 07 აგვისტოს №000314 დადგენილება.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2020 წლის 04 თებერვლის №000765120 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ორთოფოტოს და ადგილზე არსებული შენობის დათვალიერების შედეგად დადგინდა, რომ ქ. თბილისი, ...ს ქ. №...-ში მდებარე №... მიწის ნაკვეთზე განთავსებული №01/2 შენობა-ნაგებობის გაბარიტული ზომები და სახურავის მასალა (თუნუქის ფურცლები) ზუსტად შეესაბამება 2014 წლის ორთოფოტოზე ასახულ №01/2 შენობა-ნაგებობის გაბარიტულ ზომებს და სახურავის მასალის ტიპს.

ქ. თბილისში, ...ს ქ. №...-ში მდებარე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე №01/2 შენობის მცირე ნაწილი (13 სანტიმეტრის სიგანის მონაკვეთი) განთავსებულია №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საზღვრებში, თუმცა აღნიშნული გადაფარვის ზომები ჯდება ,,მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი სამუშაოს შესრულებისა და დოკუმენტირების წესის შესახებ“ №338 დადგენილებით აზომვისა და გამოხატვის 0,15 მეტრის სიზუსტით. დასკვნის თანახმად, რამდენადაც სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დიდი ნაწილი არ ჩანს ორთოფოტოზე, ასევე არ არის წარდგენილი მშენებლობის პერიოდში წარმოებული რაიმე სახის დოკუმენტაცია, მათი განხორციელების დადგენა შეუძლებელია. რაც შეეხება შენობა-ნაგებობის აშენების ან მასზე სახურავის მოწყობის პერიოდის დადგენას, იგი შესაძლებელია მხოლოდ მათი მატერიალურ-ტექნიკურ ბაზაში არსებული კონკრეტული წლების ორთოფოტოების მიხედვით, რამდენიმე წლის ან თვის შუალედის ინტერვალით.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში უდავო იყო სადავო ობიექტის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის ოფიციალურ ვებგვერდზე განთავსებულ 2005 წლის მდგომარეობით განხორციელებულ აეროგადაღებაზე დაფიქსირება, მშენებლობის კანონიერება სამშენებლო საქმიანობის სფეროში 2005 წლის მდგომარეობით მოქმედი კანონმდებლობით უნდა შეფასებულიყო. ,,მშენებლობის ნებართვების გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილებაზე მითითებით აღნიშნა, რომ სამშენებლო სამუშაოების განხორციელება დასაშვები იყო მხოლოდ შესაბამისი სამშენებლო ნებართვის (თანხმობის) არსებობის პირობებში. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებში წარმოდგენილ დოკუმენტაციაზე დაყრდნობით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ...ს ქ. №...-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, განხორციელდა სამშენებლო სამუშაოები, კერძოდ, კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა (მზიდი კონსტრუქციული გადახურვით და კარ-ფანჯრების ღიობებით), რომელსაც ესაჭიროებოდა უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვა. ამდენად, სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია და მიიჩნია, რომ ვინაიდან მოსარჩელეთა მიერ მოცემული სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების ფარგლებში ვერ იქნა წარდგენილი კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობის დამადასტურებელი შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია, აღნიშნული ცალსახად მიუთითებდა გასაჩივრებულ დადგენილებაში მითითებული სამუშაოების უნებართვოდ განხორციელების ფაქტზე, რაც კანონმდებლობის თანახმად, სამართალდამრღვევზე პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს წარმოადგენდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ს. ს-ას, ე. გ-ის, თ. ფ-ასა და ვ. ფ-ას მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 02 აპრილის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. ფ-ას, ვ. ფ-ას, ე. გ-ისა და ს. ს-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 07 აგვისტოს №4-1/ჩ1432-19 დადგენილება და მასვე დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად, კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ვადაში, სადავო საკითხთან დაკავშირებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. ასევე ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 03 თებერვლის №93 ბრძანება.

სააპელაციო პალატამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის გათვალისწინებით განმარტა, რომ მართალია, სამშენებლო სამართალდარღვევის დენადი ხასიათის გათვალისწინებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი ითვალისწინებდა უძრავი ნივთის მესაკუთრისათვის, უნებართვო მშენებლობის გამო პასუხისმგებლობის დაკისრებას, თუმცა აღნიშნული დასაშვები იყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვერ დგინდებოდა მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელი პირი. გარდა აღნიშნულისა, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებლობის დასაკისრებლად აუცილებელი იყო მშენებლობის განხორციელების დროის დადგენა, რამეთუ გარკვეულ პერიოდში კანონმდებლობა პირს არ აკისრებდა მშენებლობის დაწყებისთვის შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსათვის შეტყობინების ვალდებულებას (არათუ მშენებლობის ნებართვის მიღების ვალდებულებას).

სააპელაციო პალატამ საქმეში დაცული მტკიცებულებების საფუძველზე მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიიღო საქმის გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, საკითხის გადაწყვეტისას ცალმხრივად დაეყრდნო მხოლოდ იმ გარემოებას, რომ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონება გადადიოდა კერძო საკუთრებაში არსებულ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე და ასვე სახელმწიფოს ტერიტორიაზე. პალატამ დამატებით აღნიშნა, რომ მოპასუხეებს საქმის სწორად გადაწყვეტის მიზნებისათვის საქმის გარემოებათა გამოკვლევის შედეგად არ დაუდგენიათ განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე ის გარემოებები, თუ ვინ, როდის და რა მოცულობით განახორციელა სარეკონსტრუქციო სამუშაოები და იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობით საჭიროებდა თუ არა განხორციელებული საქმიანობა მშენებლობის ნებართვას (შეტყობინებას) და წარმოადგენდა თუ არა სამართალდარღვევას. პალატამ მიუთითა, რომ სადავო შენობა-ნაგებობა დღევანდელი გაბარიტებით და გადახურვით ვიზუალიზირდებოდა 2000 წლის და 2005 წლის ორთოფოტოებზეც, საქმის მასალებით კი დადგენილად მიიჩნია, უძრავ ნივთზე მოსარჩელეთა საკუთრების უფლების 2015 წლის შემდგომ პერიოდში წარმოშობა, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებას 2013 წლიდან საკუთრების უფლებით ფლობდა გ. ჭ-ეე, რომელმაც, თავის მხრივ, აღნიშნული ქონება მიიღო მემკვიდრეობით.

ამდენად, ქვედა ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 07 აგვისტოს №4-1/ჩ1432-19 დადგენილება არ შეიცავდა საკმარის ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ დასაბუთებას, რაც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საფუძველს ქმნიდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 02 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ.

კასატორის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის, წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და არასწორი ინტერპრეტაცია მისცა ფაქტობრივ გარემოებებს, რამაც განაპირობა სამართლის ნორმის არასწორი გამოყენება, შედეგად კი არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. კასატორის წარმომადგენელი მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე (საქმეები №ბს-926-922(2კ-17), 20.12.2019წ.; №ბს-859(კ-20), 25.10.2023წ.) და აღნიშნავს, რომ სასამართლო დავის გადაუწყვეტლად აქტს ბათილად ცნობს იმ შემთხვევაში, როდესაც აშკარაა, რომ გადაწყვეტილების მიღება საჭიროებდა გარკვეული გარემოებების გამოკვლევას, რომელიც არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, აღნიშნულ გარემოებათა გამოკვლევა სასამართლოს მიერ შეუძლებელია და ამ გარემოებების გამოკვლევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს გადაწყვეტილების მიღებისთვის. გადაწყვეტილებაში არ არის მითითებული სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხლების დანაწესის მიუხედავად სასამართლოს მიერ საქმის გარემოებების დადგენის შესაძლებლობის გამომრიცხავი გარემოებები. სასკ-ის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ შემთხვევაში, როდესაც სასამართლო წარმოების ფარგლებში გართულებულია ან ვერ ხერხდება სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, რაც თავის მხრივ შეუძლებელს ხდის სადავო ადმინისტრაციული აქტების კანონიერებაზე მსჯელობას. რაც შეეხება დადგენილი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების საჭიროებას, აღნიშნული ასევე არ ქმნის სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების საფუძვლებს, რადგან დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება (ქმედების პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის შესაბამის ნაწილით კვალიფიკაცია) თავად სასამართლომ უნდა მოახდინოს. ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით სასამართლო რიგ შემთხვევებში ვალდებულია მიიღოს ზომები დავის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დადგენის მიზნით. უკეთუ ცნობილია სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩამდენი კონკრეტული პირი, პასუხისმგებლობა ნაგებობის მესაკუთრეს არ ეკისრება. ამასთანავე დარღვევის ჩამდენი სუბიექტის დადგენა ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებაა იმ შემთხვევაში, როდესაც მესაკუთრის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ქმნის სამართალდამრღვევ პირად მისი მიჩნევის გამომრიცხავ გონივრულ ვარაუდს.

კასატორის წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, სამართალდამრღვევად მიჩნეული პირები უარყოფდნენ მათ მიერ უშუალოდ სამშენებლო სამუშაოთა განხორციელებას, თუმცა ამ მხრივ საინტერესოა ს. ს-ას განმარტება სამუშაოთა გ. ჭ-ეის მიერ განხორციელების თაობაზე, რომელიც გარდაცვლილი იყო, შესაბამისად ადმინისტრაციულ ორგანოსთვის შეუძლებელი იყო მოეძიებინა კონკრეტული პირი (გარდაცვლილი) და გამოეკითხა ის, რის გამოც მშენებლობის მწარმოებელი პირი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუდგენლად და პასუხისმგებლობის დაკისრება სწორად განხორციელდა მიწის ნაკვეთის/ან შენობა-ნაგებობის - მესაკუთრეებზე, რომელთა ბრალიც გამოხატული იყო მათ უმოქმედობაში. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ხელახალი წარმოების ჩატარებისას დაადგინოს მშენებლობის განხორციელების ზუსტი დრო და უშუალოდ სამშენებლო სამუშაოების განმახორციელებელი პირი, საფუძველსაა მოკლებული, რადგან ამის ვალდებულება ინკვიზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე სასამართლოს გააჩნდა მიმდინარე განხილვისას, რაც მას არ განუხორციელებია, ამიტომ მუნიციპალური ინსპექციის მოსაზრებით იმ პირობებში, როდესაც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ აქვს მითითებული სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხლების დანაწესის მიუხედავად სასამართლოს მიერ საქმის გარემოებების დადგენის შესაძლებლობის გამომრიცხავი გარემოებები, ასეთ პირობებში სასამართლოს მხრიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 7 აგვისტოს №000314 დადგენილების ბათილად ცნობა უკანონოა, რადგან ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოსაც ჰქონდა გარემოებების დადგენის სრული შესაძლებლობა, რაც შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს ემსჯელა აქტის კანონიერებაზე, ამიტომ კასატორს მიაჩნია, რომ ამ მოცემულობაში სასამართლომ თავი აარიდა საკითხის სამართლებრივ შეფასებას და გადაწყვეტილება მიიღო საპროცესო ასევე მატერიალური ნორმების დარღვევით, კერძოდ: მოცემულ შემთხვევაში სასამართლოსთვის დადგენილი იყო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები, განხორციელებული მშენებლობის კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტები წარმოდგენილი არ იყო, მშენებლობის მწარმოებელი პირი, ვისზეც მიუთითეს, გარდაცვლილი იყო და სასამართლო განხილვის დროისთვის უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობები აღარ გადადიოდა სახელმწიფო ტერიტორიაზე და ექცეოდა კერძო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე. ასეთ პირობებში, მუნიციპალური ინსპექციის მოსაზრებით, სასამართლოს სრული შესაძლებლობა ჰქონდა მიეღო შესაბამისი გადაწყვეტილება ანუ მოცემულ შემთხვევაში, ახლად გამოვლენილი გარემოების გათვალისწინებით (შენობის კერძო საკუთრებაში მოქცევა) თუნდაც შეემცირებინა სანქციის ოდენობა.

მუნიციპალური ინსპექცია საკასაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს დავალებაზე მშენებლობის განხორციელების ზუსტი დროის დადგენასთან და განხორციელების დროს მოქმედ კანონმდებლობასთან შედარების შესახებ, რადგან მუნიციპალური ინსპექციის მოსაზრებით მშენებლობა თუნდაც 2000 ან 2005 წლის მდგომარეობით ყოფილიყო განხორციელებული, ეს ვერ გახდებოდა მოცემულ შემთხვევაში მშენებლობის უკანონობის გამომრიცხავი გარემოება იმ საფუძვლით, რომ რადგან დროის გარკვეულ მონაკვეთში, მართალია, მსგავსი ტიპის სამუშაოები არ საჭიროებდა მშენებლობის ნებართვას ან თანხმობის მიღების ვალდებულებას, მაგრამ მხედველობაში მისაღებია ის გარემოება, რომ შენობის ნაწილის მშენებლობა, თუნდაც ზემოხსენებული პერიოდისთვის, განხორციელებული იყო სახელმწიფო ტერიტორიაზე, რაც ამ მშენებლობას შესაბამისი თანხმობის გარეშე გამორიცხავდა.

კასატორის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ სამშენებლო სამუშაოების კანონიერად განხორციელების საფუძვლად კანონმდებლობა იმპერატიულად მიიჩნევს შესაბამის სანებართვოს დოკუმენტაციას. ამდენად, პირი, რომელიც გეგმავს მშენებლობის განხორციელებას, ვალდებულია სამშენებლო სამუშაოები წარმართოს ზემოხსენებული დადგენილებით გათვალისწინებულ მოთხოვნათა დაცვით, წინააღმდეგ შემთხვევაში უნებართვო მშენებლობის სახით ადგილი ექნება სამშენებლო სამართალდარღვევას, რისთვისაც პასუხისმგებლობა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის შესაბამისად განისაზღვრება. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებში წარმოდგენილ დოკუმენტებზე, კერძოდ, სადავო დადგენილების გამოცემის დროისათვის არსებული ვითარების ამსახველ ფოტოსურათზე დაყრდნობის შედეგად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია დადგენილად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისში ...ს ქ. №...-ში, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებულია სამშენებლო სამუშაოები, კერძოდ, კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა (მზიდი კონსტრუქციული გადახურვით და კარ-ფანჯრების ღიობებით), რომელსაც, როგორც ზემოთ აღინიშნა, ესაჭიროებოდა უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვა. გამომდინარე იქიდან, რომ მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი და ვერც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ იქნა მოძიებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობის დამადასტურებელი შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაცია, აღნიშნული ცალსახად მიუთითებს სამშენებლო სამუშაოების უნებართვო ხასიათზე, რაც მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, წარმოადგენს სამართალდამრღვევ პირზე შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს.

რაც შეეხება სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებელ სათანადო სუბიექტს, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ უნებართვო მშენებლობისთვის პასუხისმგებლობა ეკისრება იმ პირს/სუბიექტს, რომლის ქმედებამაც უშუალოდ გამოიწვია სამშენებლო სამართალდარღვევა, ხოლო, იმ შემთხვევაში, თუ შეუძლებელია ასეთი პირის/სუბიექტის დადგენა პასუხისმგებლობა სამართალდარღვევისთვის ეკისრება შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეს/მოსარგებლეს.

განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან ვერ დგინდება უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი პირი, ე. გ-ის და ს. ს-ას პასუხისმგებლობა დაეკისრათ, როგორც იმ უძრავი ქონების მესაკუთრეებს, რომელზეც განხორციელდა კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა (მზიდი კონსტრუქციული გადახურვით და კარ-ფანჯრების ღიობებით), ხოლო თ. ფ-ას, როგორც ვ. ფ-ას კანონიერ წარმომადგენელს. მესაკუთრისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი კი მაშინ არის სახეზე, როდესაც იგი მისთვის დადგენილ ვადაში არ ასრულებს მითითებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და არ აღმოფხვრის ამავე დოკუმენტით დაფიქსირებულ დარღვევებს. ამგვარ შემთხვევაში, მესაკუთრე, მართალია, არ წარმოადგენს უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელ პირს, მაგრამ მის ვალდებულებას ამავდროულად წარმოადგენს, უზრუნველყოს სამშენებლო სფეროში მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვა. შესაბამისად, მისსავე მოვალეობაში შედის სამშენებლო საქმიანობის მომწესრიგებელი ნორმებითა და სამშენებლო რეგლამენტებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა, რაც გამოხატულ უნდა იქნეს ზედამხედველობის ორგანოს მიერ გაცემული მითითების შესრულებასა და მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე არსებული დარღვევების გამოსწორებაში.

ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ ყოველივე ზემოაღნიშნული ცხადყოფს, სასამართლოს მიერ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასებას, შესაბამისად, არასწორად შეფასდა განსახილველი საკითხიც, სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა განმარტებული კანონი და საქმეზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, რომელიც იურიდიულად საკმარისად არ არის დასაბუთებული და გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც კასატორის წარმომადგენლის მოსაზრებით, წარმოადგენს გადაწყვეტილების გასაჩივრებული ნაწილის გაუქმებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი არეგულირებს სამშენებლო სამართალდარღვევების, მათი დადგენისა და სამართალდარღვევის სანქციის დაკისრების ნორმებს. სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა (25.2 მუხ.). ამავე კოდექსის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) 44-ე მუხლის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: ა) სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 10 000 ლარით; ბ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 8 000 ლარით.

აღნიშნული კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევასთან დაკავშირებული საქმის წარმოებისა და ცალკეული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრა, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილ ზოგად პრინციპებს, მათ შორის, აღნიშნული კოდექსის მე-8 მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის ზემოქმედების ზომათა შეფარდებისას კანონიერების უზრუნველყოფის პრინციპს ემყარება. აღნიშნული პრინციპის თანახმად, არავის შეიძლება შეეფარდოს ზემოქმედების ზომა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამო, თუ არა კანონმდებლობით დადგენილ საფუძველზე და წესით. ამავე კოდექსის 264-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა დაადგინოს: ჩადენილია თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის. ამდენად, როგორც სამართალდამრღვევის გამოვლენის, ასევე დარღვევის დადგენის მიზანი მდგომარეობს იმაში, რომ სანქციის შემფარდებელმა ორგანომ, სამართალდარღვევა ყველა შემთხვევაში შეაფასოს ინდივიდუალურად, რა დროსაც ასევე ყურადღება უნდა მიექცეს იმის გამოკვლევას, ხომ არ არსებობს სამართალდარღვევის საქმის წარმოების შეწყვეტის, პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი ან დამამძიმებელი გარემოებები (სუსგ №ბს-445(2კ-24), 18.03.2025წ.)

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2019 წლის 07 აგვისტოს №000314 სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე მიღებულ იქნა დადგენილება, რომლითაც ე. გ-ი, ს. ს-ა და თ. ფ-ა (მოქ. ვ. ფ-ას კანონიერი წარმომადგენელი) დაჯარიმდნენ „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ ძველი რედაქციის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სანქციით, ქ. თბილისში, ...ს ქ. №...-ში №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოებისთვის, კერძოდ, უნებართვოდ აშენებული კაპიტალური შენობა-ნაგებობისთვის.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონება - 200 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე მდებარე №1 და №2 შენობა-ნაგებობა (№1 - საერთო ფართით 348.94 კვ.მ (სარდაფი 54.53 კვ.მ., I სართული 98.53 კვ..მ, II სართული 92.48 კვ.მ., სხვენი 103.40 კვ.მ) და №2 - ფართით 24.51 კვ.მ) 2013 წლის 28 იანვრიდან საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო გ. ჭ-ეის სახელზე, რომელმაც 2015 წლის 07 ივლისს ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებით უძრავი ქონების ნაწილი გაასხვისა დ. ბ-იზე. 2015 წლის 13 ივლისს უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულებით დ. ბ-იმა მისი წილი აჩუქა ს. ს-ას; 2017 წლის 27 ივლისს უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულებით მ. ფ-ამ ვ. ფ-ას აჩუქა სადავო უძრავი ქონების მის საკუთრებაში არსებული წილი. 2018 წლის 28 თებერვალს უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებით გ. ჭ-ეემ მის საკუთრებაში არსებული წილი გაასხვისა ე. გ-იზე. ამდენად, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონება თანასაკუთრების უფლებით აღრიცხულია ს. ს-ას, ე. გ-ისა და ვ. ფ-ას სახელზე. აღსანიშნავია, რომ სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის ოფიციალური ვებგვერდზე როგორც 2000 წლის, ასევე 2005 წლის მდგომარეობით განთავსებულ ორთოფოტოებზე, ფიქსირდება სადავო ობიექტი.

მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე შეიძლება დავასკვნათ, რომ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობები, მიუხედავად მათი უნებართვო სტატუსისა, მოექცა სამოქალაქო ბრუნვაში.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთ-ერთ განჩინებაზე (საქმე №ბს-859(კ-20), 25.10.2023წ.), რომლითაც განიმარტა შემდეგი: „საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მართლწინააღმდეგობა ობიექტური კატეგორიაა, ქმედების არამართლზომიერად მიჩნევისთვის ფასდება განხორციელებული ქმედების სათანადო ნორმატიულ მოწესრიგებასთან შესაბამისობა და არა მართლსაწინააღმდეგო ქცევის შესახებ დამრღვევის ცოდნა, თუმცა სხვადასხვა ლეგიტიმური ინტერესის დაცვის მიზნით აღნიშნული ზოგადი წესიდან დადგენილია ისეთი საგამონაკლისო შემთხვევები, როდესაც მართლწინააღმდეგობის არსებობის მიუხედავად პირი თავისუფლდება თანამდევი ნეგატიური შედეგებისგან სუბიექტური ფაქტორების, მათ შორის, მისი კეთილსინდისიერების მხედველობაში მიღებით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სანივთო უფლების კეთილსინდისიერი შეძენა, ობიექტურად არამართლზომიერი ხასიათის მიუხედავად, საკანონმდებლო დაცვას მოკლებული არ არის. კეთილსინდისიერი არამართლზომიერი შემძენი მიიჩნევა ნივთზე უფლებამოსილ პირად სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეების ინტერესების დაცვის მიზნით. კეთილსინდისიერად არ მიიჩნევა შემძენი, თუ მისთვის ცნობილია ისეთი გარემოებები, რომლებიც ბრუნვის საშუალო მონაწილეს ეჭვს აღუძრავდა უფლების ნამდვილობასთან დაკავშირებით. აღნიშნულ საკითხთან მიმართებით მოქმედებს წინდახედულობის გონივრული მასშტაბი: შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოებების ცოდნა, რომელიც სცილდება მისი შესაძლებლობის ფარგლებს. ეს ფარგლები მოძრავ და უძრავ ნივთებთან დაკავშირებით სხვადასხვაა. სკ-ის 185-ე მუხლი უფლების შემძენს მხოლოდ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შემოწმების ვალდებულებას აკისრებს და ადგენს, რომ შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება უძრავი ნივთის მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. დამატებითი მოთხოვნები უძრავ ნივთზე სანივთო უფლების შემძენს არ წაეყენება, გამსხვისებლის საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაცია საკმარისია შემძენის მიერ გამსხვისებლის მესაკუთრედ ჩათვლისთვის. სკ-ის 312-ე მუხლით განმტკიცებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, რეესტრის ჩანაწერის სწორად მიჩნევისათვის საკმარისია გამსხვისებელი რეესტრში რეგისტრირებული იყოს უძრავ ნივთზე უფლების მესაკუთრედ, რეესტრის ჩანაწერის სისწორის გამომრიცხავ გარემოებად მითითებულია შემთხვევა, როდესაც ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ამდენად, ვინაიდან ე. ხ-ე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ და საქმეზე არ დადგენილა საკუთრების ხარვეზიანობის შესახებ ზ. მ-ისთვის ინფორმაციის მიწოდება, ზ. მ-ი მიიჩნევა კეთილსინდისიერად, რაც განაპირობებს კეთილსინდისიერი მესაკუთრის დაჯარიმებას იმ შემთხვევაში, უკეთუ არ დგინდება ობიექტის ამშენებელი. კეთილსინდისიერი შემძენის ასეთი უფლებრივი მდგომარეობა გამოწვეულია საჯარო რეესტრის სპეციფიკური დანიშნულებით სამოქალაქო ბრუნვის მექანიზმში. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სიზუსტის პრეზუმფცია ემყარება სამართალში დამკვიდრებული ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპს. პრეზუმფცია თავისი ბუნებით არის იურიდიული ფიქცია, ვარაუდი რეგისტრაციის სისრულის და სისწორის შესახებ. ამ ვარაუდს არ აუქმებს რეგისტრაციის ხარვეზის შესახებ შემდგომში დადგენილი ფაქტი, აგრეთვე ის, რომ ზ. მ-ისთვის მოგვიანებით გახდა ცნობილი ნაგებობის უნებართვოდ მოწყობის შესახებ. ხსენებული პრეზუმფციიდან გამომდინარე, ზ. მ-ს არ ეკისრებოდა დამატებითი წინდახედულობის გამოჩენის ვალდებულება. კეთილსინდისიერების გამომრიცხავ სხვა რაიმე გარემოებაზე, გარდა იმისა, რომ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა გარიგების დადებამდე იცოდა ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ, კანონმდებელი არ უთითებს, ამასთანავე, შემძენის კეთილსინდისიერად მიჩნევის სპეციალური წესი უნებართვოდ მოწყობილ ნაგებობებთან მიმართებით ნორმატიულად განსაზღვრული არ არის, კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს აგრეთვე შემძენის მიერ უძრავი ნივთის შეძენამდე მშენებლობის მართლზომიერების დამდგენი სანებართვო დოკუმენტაციის გაცნობის ვალდებულებას, რის გამო შემძენის კეთილსინდისიერების ზოგადი კრიტერიუმების გამოყენება უნდა მოხდეს მათ შორის უნებართვოდ მოწყობილი შენობა-ნაგებობის შემძენთან მიმართებით, რადგან შემძენისთვის ნეგატიური სამართლებრივი შედეგი - სანქციის დაკისრების ან დემონტაჟის დავალების სახით, შეიძლება დადგეს მხოლოდ კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში, ნორმატიულად დაკისრებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულებისას, რაც განსახილველ შემთხვევაში არ დასტურდება. ამასთანავე, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საჯარო რეესტრში უნებართვოდ მოწყობილი ნაგებობის რეგისტრაცია არ ქმნის უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელი პირის, ნაგებობის პირველადი მესაკუთრის კეთილსინდისიერად მიჩნევის საფუძველს, რადგან სამუშაოების განმახორციელებელი პირისათვის იმთავითვე ცნობილია ნაგებობის კანონდარღვევით მოწყობა, ასეთი ნაგებობის საჯარო რეესტრის რეგისტრაციის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ სანებართვო წარმოების გვერდის ავლით ნაგებობის სამოქალაქო ბრუნვაში ჩართვა, ჩადენილი სამართალდარღვევისთვის ნორმატიულად დადგენილი პასუხისმგებლობის თავიდან აცილებაა. ამდენად, პირველადი მესაკუთრე მოქმედებს არაკეთილსინდისიერად, განზრახ ქმნის მესამე პირების შეცდომაში შემყვან ვითარებას“.

საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას კონკრეტულ შემთხვევაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის წინაპირობების არსებობის შესახებ და მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ დადგენილა და გაანალიზებულა ის მნიშვნელოვანი ფაქტები, რასაც განმსაზღვრელი მნიშვნელობა გააჩნდა მოსარჩელეთა პასუხისმგებლობის საკითხის შესაფასებლად. მართალია სამშენებლო სამართალდარღვევის დენადი ხასიათის გათვალისწინებით, სამშენებლო კანონმდებლობა ითვალისწინებს უძრავი ნივთის მესაკუთრისათვის, უნებართვო მშენებლობის გამო პასუხისმგებლობის დაკისრებას, თუმცა აღნიშნული დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაუდგენელია მშენებლობის უშუალოდ მწარმოებელი პირი (სუსგ №ბს-1025(3კ-19), 24 მარტი, 2022 წ.). გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია დადგენილიყო მშენებლობის დასრულების პერიოდი, მითუმეტეს იმ პირობებში, როდესაც საქმეში არსებულ მასალებში უნებართვო მშენებლობის სტატუსად მითითებულია „დასრულებული“. მშენებლობის დასრულების პერიოდის დადგენას მნიშვნელობა ენიჭება დასაკისრებელი სანქციის ოდენობის განსაზღვრისთვის, რადგანაც სამშენებლო კანონმდებლობა უნებართვო მშენებლობისთვის სხვადასხვა პერიოდში განსხვავებული ოდენობის სანქციას ითვალისწინებდა. შესაბამისად, მიუხედავად უნებართვო მშენებლობის გამოვლენის დროისა, სანქციის დაკისრების მიზნებისათვის გამოყენებული უნდა ყოფილიყო ამ ქმედებისათვის კანონმდებლის მიერ გათვალისწინებული სანქციებიდან ყველაზე მსუბუქი სანქცია (სასკ-ის მე-9 მუხლი). გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ 2008 წლის 27 ოქტომბრამდე, სამშენებლო კანონმდებლობა, კერძოდ, „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილება ნებართვის აღებისა და შეტყობინების ვალდებულებას არ ითვალისწინებდა I კლასის შენობა-ნაგებობაზე. შესაბამისად მითითებულ პერიოდამდე, ამ სახის მშენებლობა კანონის მიერ სამშენებლო სამართალდარღვევად არ განიხილებოდა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „კ“ ქვეპუნქტზე და განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს უმნიშვნელოვანეს პროცედურულ ვალდებულებას - გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, რა დროსაც ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია დაასაბუთოს კანონით გათვალისწინებული რა არსებითი სახის საფუძველი არსებობდა, რომელმაც განაპირობა კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღება. ამ გარემოების გარკვევას და დასაბუთებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმ თვალსაზრისით, რომ დადგინდეს, მოსარჩელეებთან მიმართებაში ადგილი ხომ არ ჰქონია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის (უფლებამოსილების განხორციელება კანონის საფუძველზე) იმპერატიული დანაწესის დარღვევას. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ეს უმნიშვნელოვანესი იმპერატიული ხასიათის დანაწესი ემსახურება საჯარო მმართველობის კანონიერების პრინციპს/კანონიერი საჯარო მმართველობის სტანდარტის მიღწევას, რამდენადაც ყოველი მმართველობითი გადაწყვეტილების მიღება უნდა ეფუძნებოდეს განსახილველი საკითხის გარემოებებისა და ფაქტების ობიექტურ შესწავლა-გამოკვლევას, რომლის შეფასებიდან უნდა გამომდინარეობდეს საკითხის გადასაწყვეტად ჩამოყალიბებული დასკვნა. კანონმდებელი იმდენად არსებით და აქტის კანონიერების განმსაზღვრელ ფუნქციას ანიჭებს საქმის გარემოებათა გამოკვლევას, რომ კრძალავს, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ (სუსგ №ბს- 246-243 (კ-14), 23.09.2014წ ).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ იძლევა საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, ამდენად, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრებს მიიჩნევს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2024 წლის 02 აპრილის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

მ. ვაჩაძე

ბ. სტურუა