საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-57(2კ-25) 25 ივნისი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბადრი შონია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე,

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - თ. ფ-ი

მესამე პირი - ბ. ფ-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 13 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2017 წლის 24 აპრილს - თ. ფ-იმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 26 აპრილის N000804 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2017 წლის 06 მარტის N1-506 ბრძანების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 5 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება ბ. ფ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 09 იანვრის გადაწყვეტილებით: 1) თ. ფ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; 2) ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2017 წლის 06 მარტის N1-506 ბრძანება ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე; 3) სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2017 წლის 06 მარტის №000804 დადგენილება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით აპელანტ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; აპელანტ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 09 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით. კერძოდ: სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიაჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 26 ივნისის №000804 დადგენილებით, მოსარჩელე თ. ფ-ი დაჯარიმდა 8000 (რვაათასი) ლარით, ქ. თბილისში, ...ს ქ. N...-ში (ს/კ N...) უნებართვოდ სამშენებლო სამუშაოების (ინდივიდუალური მიშენება, სამი კაპიტალური შენობა-ნაგებობის, კაპიტალური ბაქნის კიბის უჯრედით, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეების, ლითონის ორი კარის (ჭიშკარი), ლითონის მსუბუქი კონსტრუქციის (ხეივანი) მშენებლობა (მოწყობა) განხორციელებისათვის და მასვე დაევალა ქ. თბილისში, ...ს ქ. N...-ში (ს/კ N...) უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი. 26.06.2016 წლის №000804 დადგენილება უცვლელად დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 06.03.2017 წლის N1- 506 ბრძანებით.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქართველოს კანონმდებლობით იმპერატიულად არის დადგენილი სამშენებლო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელება შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის საფუძველზე. სადავო სამართალურთიერთობის პერიოდში სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების სამართლებრივი საფუძველს წარმოადგენდა ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებით (ძალადაკარგულია საქართველოს მთავრობის 03/02/2020 N 139 დადგენილებით) დადგენილი წესით გაცემული მშენებლობის ნებართვა. ამასთან, კანონმდებლობით დადგენილი წესის დარღვევით მშენებლობის წარმოება ანუ მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული სამშენებლო საქმიანობის განხორციელება, კერძოდ, უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების (ინდივიდუალური მიშენება, სამი კაპიტალური შენობა-ნაგებობის, კაპიტალური ბაქნის კიბის უჯრედით, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეების, ლითონის ორი კარის (ჭიშკარი), ლითონის მსუბუქი კონსტრუქციის (ხეივანი) მშენებლობა (მოწყობა)) განხორციელება, მშენებლობის ნებართვის გარეშე წარმოადგენს სამშენებლო სამართალდარღვევას.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განმხილველ ადმინისტრაციული ორგანოს, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის და საქართველოს კანონის “პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი“-ს შესაბამისად ეკისრება კანონისმიერი ვალდებულება დაადგინოს: ჩადენილია თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, სახეზეა თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი ან/და დამამძიმებელი გარემოებები, მიყენებულია თუ არა ქონებრივი ზიანი, ასევე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველი დავისათვის მნიშვნელობის მქონე იყო იმ გარემოებების შეფასება, რომლებიც მოსარჩელის მიმართ მიმდინარე სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას გამოვლინდა და შესაძლებელს ხდიდა აღნიშნული წარმოების დასრულებას სადავო აქტებში მითითებული შედეგისაგან განსხვავებულად. ასეთი სახის გარემოებებს კი განეკუთვნემა - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე (www.use) წლების მიხედვით განთავსებული ინფორმაცა, აეროგადაღება (ორთოფოტო) და სხვა მონაცემებები, საჯარო რეესტრის ეროვნულ საააგენტოში დაცული დოკუმენტაცია (N ... და N ...საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებებზე) და ა.შ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზე იყო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები და აღნიშნული ნორმის საფუძველზე, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციული აქტების (ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის (ამჟამად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია) 2016 წლის 26 ივნისის №000804 დადგენილების) ბათილად ცნობის და თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციისათვის (ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლე) საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების წინაპირობები. პალატის მოსაზრებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2017 წლის 06 მარტის N1-506 ბრძანების ბათილად ცნობა ასევე არ ეწინააღმდეგება ზემოთ მითითებული ნორმატიული და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მოთხოვნებს და არის კანონშესაბამისი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 13 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ.

კასატორი - ქ. მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არ არის მითითებული სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხლების დანაწესის მიუხედავად სასამართლოს მიერ საქმის გარემოებების დადგენის შესაძლებლობის გამომრიცხავი გარემოებები. სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა ის გარემოება, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები იძლეოდა თ. ფ-ის სამართალდამრღვევად მიჩნევის სრულ საფუძველს. ასევე სასამართლოს ჰქონდა შესაძლებლობა და ვალდებულება გამოეკვლია და დაედგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რითაც სასამართლო არ შეიჭრებოდა მუნიციპალური ინსპექციის დიკრეციულ უფლებამოსილებაში, ანუ არ ჩაანაცვლებდა ორგანოში ჩასატარებელ ადმინისტრაციულ წარმოებას, რადგან სახეზე იყო განხორციელებული სამშნებელო სამუშაოების შედეგად წარმოქმნილი შენობა-ნაგებობები და არ იყო წარმოდგენილი სამშენებლო სამუშაოების, მათ შორის სახელმწიფო ტერიტორიაზე განხორციელებული სამუშაოების განხორციელების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. ასევე არსებობდა სუბიექტი, რომლიც იყო მესაკუთრე ამ შენობა-ნაგებობის და მოსარგებლე, ხოლო იმ შემთხვევაში კი, თუ სასამართლოები მიიჩნევდნენ, რომ თ. ფ-ი არ იყო პასუხისმგებელი პირი არსებული სამშენებლო სამართალდარღვევისათვის, ეს გარემოება წარმოადგენდა დადგენილების სავარაუდოდ მხოლოდ ჯარიმის ნაწილში სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნობის და არა დემონტაჟის დავალების ნაწილში დადგენილების ბათილად ცნობის საფუძველს.

კასატორი - ქ. მუნიციპალიტეტის მერიის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში უტყუარად არ დგინდება თუ კონკრეტულად როდის განხორციელდა სადავო სამშენებლო სამუშაოები. სამშენებლო სამართალდარღვევა, თავისი ბუნებით, წარმოადგენს დენად სამართალდარღვევას, რაც გულისხმობს დარღვევის დროში უწყვეტად განგრძობას, სანამ არ მოხდება მისი აღმოფხვრა და სამართლებრივ ჩარჩოებში მოქცევა. დამრღვევი სუბიექტის მიმართ სამართალდარღვევის საქმის დაწყება და შესაბამისი პასუხიმგებლობა უკავშირდება დარღვევის ფაქტის გამოვლენის მომენტს და იმ დროისათვის მოქმედ კანონდმებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, მართალია მხარე უთითებს, რომ დადგენილებაში მითითებული ობიექტის მოწყობა განხორციელდა 1994-1996 წლებში, თუმცა მას აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. შესაბამისად შეუძლებლია ზუსტად განისაზღვროს თუ როდის არის განხორციელებული სადავო სამშენებლო სამუშაოები. გარდა ამისა, თუნდაც უტყუარად დასტურდებოდეს სამშენებლო სამუშაოების მოსარჩელის მიერ მითითებულ პერიოდში განხორციელების ფაქტი, მოსარჩელე მაინც ვალდებული იყო სამშენებლო სამუშაოების წარმობისათვის მოეპოვებინა უფლებამოსილი ორგანოს მიერ კანონით დადგენილი წესით და ფორმით გაცემული სათანადო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და შესაბამისად არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა განსახილველ საკითხს, რაც წარმოადგენს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 17 თებერვლის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქ. მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2015 წლის 12 ნოემბერს თ. ფ-ის მიმართ შედგენილ იქნა მითითება №000804, რომლის თანახმადაც ქ. თბილისში, ...ს ქ. N...-ში (ს.კ. ...) სამშენებლო-სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებულია ინდივიდუალურ სახლზე მიშენება, კაპიტალური ბაქანი კიბის უჯრედით, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეები, 3 კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებლობა, ასევე მოწყობილია ლითონის 2 კარი (ჭიშკარი), ლითონის მსუბუქი კონსტრუქცია (ხეივანი). დარღვევის გამოსწორების მიზნით თ. ფ-ის დაევალა მითითებული ობიექტების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარმოდგენა ან დემონტაჟი. დარღვევის გამოსწორების ვადად თ. ფ-ის განესაზღვრა 30 კალენდარული დღე.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 28 დეკემბრის N000804 შემოწმების აქტის თანახმად, თ. ფ-ის მიერ არ შესრულდა 12.11.2015 წლის N000804 მითითებით გათვალისწინებული პირობები.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 25 აპრილის N000804 ოქმის მიხედვით, მოსარჩელის წარმომადგენელმა ზეპირი მოსმენის სხდომაზე განმარტა, რომ 1988-1990 წლებში საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილების საფუძველზე, ...ს ქუჩაზე მდებარე ე.წ. „...ს“ ტერიტორია გადაკეთდა საწარმოს საერთო საცხოვრებლად, აღნიშნული ობიექტი დარჩა სახელმწიფოს საკუთრებად. 1994-1996 წლებში თ. ფ-ის გადაეცა საწარმოს კუთვნილი უძრავი ქონება დროებით სარგებლობაში. თ. ფ-იმა ამავე პერიოდში საცხოვრებელ ფართზე სამშენებლო სამუშაოები (მიშენება,დაშენება) აწარმოა საწარმოს თანხმობით და ნებართვით.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფროსის 2016 წლის 26 თებერვლის N4-3/61-316 ბრძანებით თეიმურაზ ფოცხვერაშვილის მიმართ დაწყებულ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე განხილვის ვადა გაგრძელებული იქნა 2 (ორი) თვით - 2016 წლის 26 თებერვლიდან 2016 წლის 26 აპრილამდე.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2016 წლის 26 აპრილს მიღებულ იქნა №000804 დადგენილება ,,სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე’’, რომლის თანახმადაც თ. ფ-ი დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით ქ. თბილისში, ...ს ქ. N...-ში (ს.კ. ...) უნებართვოდ სამშენებლო სამუშაოების (ინდივიდუალურ სახლზე კაპიტალური მიშენება, სამი კაპიტალური შენობა-ნაგებობის, კაპიტალური ბაქნის კიბის უჯრედით, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეების, ლითონის ორი კარის (ჭიშკარი), ლითონის მსუბუქი კონსტრუქციის (ხეივანი) მშენებლობა (მოწყობა)) განხორციელებისათვის. თ. ფ-ის დაევალა ქ. თბილისში, ...ს ქ. N...-ში (ს.კ. ...) უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი. თ. ფ-ის დაევალა ჯარიმის გადახდა დადგენილების ჩაბარებიდან 30 დღეში.

ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი N ... (მომზადების თარიღი: 31.12.2015 17:01:31) - თანახმად: საკუთრების განყოფილება: ზონა: თბილისი 01, სექტორი ..., კვარტალი ..., ნაკვეთი ... მისამართი: ქალაქ თბილისი, ქუჩა ..., N...; ნაკვეთის დანიშნულება: არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 1734 კვ.მ. ნაკვეთის წინა N.... მესაკუთრის განყოფილება: უფლების რეგისტრაციის თარიღი 31.12.2015. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი: ერთობლივი განცხადება, დამოწმების თარიღი 31.12.2015, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო. მესაკუთრე: სააქციო საზოგადოება ,,თ...“. ვალდებულება, იპოთეკა რეგისტრირებული არ არის.

ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი N... (მომზადების თარიღი: 18.03.2017 12:27:09) - თანახმად: საკუთრების განყოფილება: ზონა: თბილისი ..., სექტორი ..., კვარტალი ..., ნაკვეთი ... მისამართი: ქალაქ თბილისი, ქუჩა ..., N...; ნაკვეთის დანიშნულება: არასასოფლო-სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 56 კვ.მ. ნაკვეთის წინა N .... მესაკუთრის განყოფილება: უფლების რეგისტრაციის თარიღი 14.12.2016. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი: უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, დამოწმების თარიღი 13.12.2016, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო. მესაკუთრე: ბ. ფ-ი; ვალდებულება, იპოთეკა რეგისტრირებული არ არის.

დადგენილია, ასევე რომ უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი ...) მოსარგებლეს წარმოადგენს თ. ფ-ი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის’’ 25-ე მუხლის მე-2 პუნქტზე, რომლის თანახმად სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი, რომელშიც აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. აღნიშნული მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად კი, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

საქართველოს კანონის ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი-ს" 44.1.,,ბ“ მუხლის სადავო სამართალურთიერთობის პერიოდში (2016 წლის ივნისი -2017 წლის მარტი) მოქმედი რედაქციის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: ბ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 8 000 ლარით.

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიმართ ჯარიმის დაკისრებისა და დემონტაჟის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების მართებულობასთან დაკავშირებით, ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიციას წარმოადგენდა ის, რომ 3 კაპიტალური შენობა-ნაგებობის მშენებებლობით სახეზე არის ახალი მშენებლობა, რომელსაც ესაჭიროება უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული სათანადო ნებართვა. აღნიშნულის მოპოვების გარეშე კაპიტალური შენობის მშენებლობა განხილული იქნა მშენებლობის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევად, უნებართვო მშენებლობად, რაც სამართალდამრღვევ სუბიექტზე პასუხისმგებლობის დაკისრების სამართლებრივი საფუძველია. რაც შეეხება მიშენებას, კაპიტალური ბაქნის მშენებლობას კიბის უჯრედით, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეების, ლითონის ორი კარის (ჭიშკრის) მოწყობას და ლითონის მსუბუქი კონსტრუქციის (ხეივნის) განთავსებას, ადმინისტრციული ორგანო განმარტავს, რომ მათ როგორც პირველი კლასის შენობა-ნაგებობებს არ ესაჭიროებათ მშებელობის ნებართვა, თუმცა მათი მშენებლობისთვის საჭიროა კანონით დადგენილი პროცედურების დაცვა, კერძოდ მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოსათვის განცხადებით მიმართვა და ამ უკანასკნელისგან წერილობითი დასატურის მოპოვება. ამ წესის დარღვევა, სამართლებრივი შედეგების თვალსაზრისით კი, გათანაბრებულია უნებართვო მშენებლობასთან და განილიხება როგორც უნებართვო მშნებელობა.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი, „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების (ძალადაკარგულია - საქართველოს მთავრობის 02.03.2020 წ. №139 დადგენილება) პირველი მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ეს დადგენილება მოიცავს საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვასთან დაკავშირებულ საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობათა რეგულირების სფეროს. კერძოდ, არეგულირებს საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის, სანებართვო პირობების შესრულებისა და შენობა - ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების პროცესს. მითითებული დადგენილების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის სახეობებია: ა) ახალი მშენებლობა (მათ შორის, მონტაჟი); ბ) რეკონსტრუქცია; გ) რემონტი-შეკეთება, მოპირკეთება/აღჭურვა (არ საჭიროებს ნებართვას); დ) დემონტაჟი; ე) ლანდშაფტური მშენებლობა; ვ) დროებითი შენობა-ნაგებობების მონტაჟი/განთავსება. 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად კი, მშენებლობის ნებართვა გაიცემა: ა) ახალ მშენებლობაზე (მათ შორის მონტაჟზე); ბ) არსებული შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციაზე; გ) არსებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟზე; დ) სამშენებლო დოკუმენტის ისეთ ცვლილებაზე, რომელიც საჭიროებს ახალ ნებართვას. იმავე დადგენილების 65-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). ამასთანავე, დადგენილების 66-მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი/დამკვეთი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ განცხადებით აცნობოს მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოს, ხოლო მე-1-პუნქტი ადგენს, რომ ამ დადგენილების მოთხოვნათა დარღვევით I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის განხორციელება განიხილება როგორც უნებართვო მშენებლობა. მე-3 მუხლის 74-ე პუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობა არის მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ.

სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას ადმინისტრაციული ორგანო იწყებს სამართალდამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, რომელიც წარმოადგენს სამშენებლო საქმიანობაზე დამრღვევის მიმართ გაცემულ შენიშვნას შეუსაბამობაზე და მოთხოვნას, რომლითაც განისაზღვრება გონივრული ვადა, რომლის ფარგლებშიც მან უნდა შეასრულოს მითითებით დადგენილი პირობები სამშენებლო სამართალდარღვევის გამოსასწორებლად. მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანო არა უმეტეს 7 კალენდარული დღის ვადაში ამოწმებს მითითების შესრულებას, ადგენს შემოწმების აქტს და მასში ასახავს ინფორმაციას მითითების შესრულების ან შეუსრულებლობის შესახებ. მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანო ვალდებულია შემოწმების აქტის შედგენიდან 2 თვის ვადაში მიიღოს დადგენილება სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე.

,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი-ს" 25-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რასაც მხარეები არ ხდიან სადავოდ, რომ სამშენებლო სამუშაოები მოსარჩელე თ. ფ-ის მიერ არის განხორციელებული, კერძოდ მან განახორციელა ინდივიდუალურ სახლზე მიშენება, ასევე მოაწყო კაპიტალური ბაქანი კიბის უჯრედით, მსუბუქი კონსტრუქციის ღობეები, 3 კაპიტალური შენობა-ნაგებობა, ლითონის 2 კარი (ჭიშკარი) და ლითონის მსუბუქი კონსტრუქცია (ხეივანი). თუმცა მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ სამშენებლო სამუშაოები შესაბამისი ნებართვის საფუძველზე განახორციელა. კერძოდ მოსარჩელის მითითებით, 1988-1990 წლებში საქართველოს მთავრობის კაბინეტის გადაწყვეტილების საფუძველზე, ...ს ქუჩაზე მდებარე ე.წ. „...ს“ ტერიტორია გადაკეთდა საწარმოს საერთო საცხოვრებლად, ობიექტი წარმოადგენდა სახელმწიფოს ბალანსზე რიცხულ ობიექტს, სადაც 1994-1996 წლებში შესახლებული იქნა თ. ფ-ი ოჯახით. ამავე პერიოდში სახელმწიფო საწარმოო „ს...ს“ მიერ გაცემული სათანადო ნებართვის საფუძველზე თ. ფ-იმა განახორციელა საცხოვრებელ ფართზე მიშენება.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოსარკვევია რა პერიოდში განხორციელდა სადავო სამშენებლო სამუშაოები, რა სამშენებლო რეგულაციებს ითვალისწინებდა იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობა. მოცემულ შემთხვევაში გამოსაკვლევია ასევე განსახილველი დავისათვის მნიშვნელობის მქონე ისეთი გარემოებები, როგორიც არის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურში და საჯარო რეესტრის ეროვნულ საააგენტოში დაცული დოკუმენტაცია N... და N... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებებთან დაკავშირებით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ შესაბამისად, სამშენებლო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული საქმის წარმოებისა და ცალკეული სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრა, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილ ზოგად პრინციპებს, მათ შორის, აღნიშნული კოდექსის მე-8 მუხლით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისათვის ზემოქმედების ზომათა შეფარდებისას კანონიერების უზრუნველყოფის პრინციპს ემყარება. ამავე კოდექსის 264-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ორგანო (თანამდებობის პირი) ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვისას მოვალეა, დაადგინოს: ჩადენილი იყო თუ არა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, ბრალეულია თუ არა პირი მის ჩადენაში, ექვემდებარება თუ არა იგი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას, არის თუ არა პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, აგრეთვე გამოარკვიოს სხვა გარემოებანი, რომელთაც მნიშვნელობა აქვთ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს იგი და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას არ არის სათანადოდ გამოკვლეული საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, რაც ადასტურებს მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საჭიროებას.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2022 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. შონია

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. მაკარიძე